Mon, Nov 16, 2026Updated 02:27 PM IST
Google Preferred Source CTA

અમિતે ₹13 લાખનું પેકેજ છોડીને ખેતીમાં ઝંપલાવ્યું:MBA કર્યા બાદ જોબ છોડી દીધી, હવે 900 ખેડૂત સાથે ₹60 લાખનો બિઝનેસ

2 વર્ષ પેહલાલેખક: નીરજ ઝા
  • કૉપી લિંક

'એ 2020નું વર્ષ હતું. કોવિડને કારણે વર્ક ફ્રોમ હોમ ચાલી રહ્યું હતું. હું ઘરેથી ઓફિસનું કામ કરતો હતો. આ દરમિયાન હું કેટલાંક ગામોની મહિલા ખેડૂતોને મળ્યો. જ્યારે અમે મહિલા ખેડૂતો સાથે વાત કરી તો તેમણે કહ્યું- ઘરમાં એક જ કમાનારી વ્યક્તિ છે, ખેતી કરે છે,

.

અમે અમારા ખેતરોમાં જેટલી ખેતી કરીએ છીએ તેનાથી અમે ભાગ્યે જ ચૂલો સળગાવી શકીએ છીએ. માત્ર પેટ ભરાય એટલું થાય છે. હવે એમાંથી બાળકોનું ભણતર અને આજીવિકા આ બધુ ક્યાંથી કાઢીએ? ખેતી કરવાનું તો જાણીએ છીએ, પરંતુ વધુ ઉત્પાદન કેવી રીતે કરવું? લણણી પછી પાક ક્યાં વેચવો અને કેવી રીતે વેચવો એ ખબર નથી.

હું ઘણા દિવસો સુધી વિચારતો રહ્યો કે આ લોકો અનાજ વાવે છે, છતાં તેમની જરૂરિયાતો પૂરી થતી નથી. મનમાં મેં નોકરી છોડવાનું નક્કી કર્યું. અચાનક એક દિવસ મારા પરિવારને કહ્યું કે હું નોકરી છોડી રહ્યો છું. બધા ચોંકી ગયા કે કોરોના ચાલી રહ્યો છે. જો તે હવે તેની નોકરી છોડી દેશે, તો તે આગળ શું કરશે.

આજે જુઓ કે મેં આ ખેતી દ્વારા માત્ર બે વર્ષમાં 60 લાખ રૂપિયાનો બિઝનેસ કર્યો છે. તમે સમજી શકો છો કે ખેડૂત માટે આ રકમ કેટલી મોટી છે.

હું ઉત્તર પ્રદેશના બહરાઈચમાં છું. ભારે ગરમ પવન ફૂંકાઈ રહ્યો છે. મારી સામે ફાર્મ હાઉસમાં બેઠેલા અમિત સિંહ આ વાતો કહી રહ્યા છે. તેમના હાથમાં હળદરના ગાંઠીયા ભરેલી બરણી અને હળદર પાવડરનું પેકેટ છે. અમિત 'શિવા એગ્રો' નામની કંપની ચલાવે છે.

અમિત સિંહ ઉત્તરપ્રદેશના 900 ખેડૂત સાથે મળીને ઓર્ગેનિક ખેતી કરે છે.
અમિત સિંહ ઉત્તરપ્રદેશના 900 ખેડૂત સાથે મળીને ઓર્ગેનિક ખેતી કરે છે.

ઉત્તરપ્રદેશના બહરાઈચમાં અમિતના આ 20 એકરના ફાર્મમાં હાલમાં ઘઉં, કેળા, ફુદીના અને ચંદનના વૃક્ષો ખીલી રહ્યાં છે. ઘઉંનો પાક તૈયાર થઈ રહ્યો છે. થોડા મહિના પછી લણણી થશે. અમિત કહે છે, ‘પપ્પાએ આ જમીન ખરીદી હતી. તેઓ પોલીસમાં હતા. અમે બાળપણમાં અહીં આવતા હતા. પિતા સાથે ક્યારેક-ક્યારેક શોખ તરીકે થોડીઘણી ખેતી પણ કરતો.

આ પહેલા ક્યારેય ખેતી કરી ન હતી. ઉત્તર પ્રદેશ કે બિહારનો કોઈ પણ વ્યક્તિ નથી ઈચ્છતો કે કોઈ તેના ઘરમાં ખેતી કરે. દરેક વ્યક્તિ ઈચ્છે છે કે સરકારી નોકરી કરે. IAS-IPS બને. મારી પણ આવી જ પરિસ્થિતિ હતી. ઘરમાં પોલીસ અને સિવિલ સર્વિસની તૈયારીનું વાતાવરણ હતું. મેં 12મું પૂરું કર્યું ત્યારે બધા કહેવા લાગ્યા- તારી હાઈટ સારી છે. સિવિલ સર્વિસની તૈયારી કરો.

પરિવારજનોએ પણ મને કહ્યું કે મોટી નોકરી કરો. હું દિલ્હી ગયો. લગભગ એક વર્ષ ત્યાં રહ્યો. મારે જે રીતે ભણવું પડતું હતું, એક વર્ષ પછી મને સમજાયું કે હું આ માટે બન્યો નથી. હું તે કરી શકતો નહોતો. હું શહેરમાં પાછો આવ્યો. લખનઉથી જ ગ્રેજ્યુએશન કર્યું, પછી MBA કર્યું.

પાસ આઉટ થતાં જ મને મલ્ટી નેશનલ કંપનીમાં નોકરી મળી ગઈ. લગભગ 7 વર્ષ સુધી 3-4 અલગ-અલગ કંપનીઓમાં પણ કામ કર્યું. જ્યારે હું કોરોનામાં ઘરે પાછો આવ્યો અને ખેડૂતોને મળ્યો, પછી ખેતી કરવાનું ભૂત સવાર થઈ ગયું.

અમિત તેમની ટીમ સાથે ગામની મહિલા ખેડૂતોને પાક સંબંધિત માહિતી આપી રહ્યા છે.
અમિત તેમની ટીમ સાથે ગામની મહિલા ખેડૂતોને પાક સંબંધિત માહિતી આપી રહ્યા છે.

શું લગ્ન થઈ ગયા હતા?

‘હા, લગ્ન 2015માં જ થયાં હતાં. હવે જ્યારે નોકરી છોડીને ખેતી કરવાની વાત થઈ ત્યારે પરિવારના સભ્યોએ સૌથી પહેલા વિરોધ શરૂ કર્યો. બધાં કહેવા લાગ્યાં- MBA કર્યા પછી ખેતી કોણ કરે છે? આ દિવસો માટે જ ભણાવ્યો-ગણાવ્યો હતો. ઘર કેવી રીતે ચાલશે?

ખેતી પણ એક બિઝનેસ છે. મેં ખેતીને બિઝનેસમાં ફેરવવાનું નક્કી કર્યું હતું. દરરોજ ખેડૂતો સાથે વાતચીત કરવાનું શરૂ કર્યું. ત્યારે ખેડૂતોને લાગ્યું કે આ જ યોગ્ય વ્યક્તિ છે. મેં તો MBA કર્યું હતું. તેથી ખેતી સાથે દુર દુર સુધીનો કોઈ સંબંધ ન હતો.

ખેડૂતો પાસેથી જ કેટલીક બાબતો શીખી. બાકીનું ટેક્નિકલ જ્ઞાન માટે, રાજ્યના કૃષિ વિભાગનું સહાયક એકમ EY અને બિલ એન્ડ મેલિન્ડા ગેટ્સ ફાઉન્ડેશન એટલે કે BMGF છે. તેમણે મશીનરી અને માર્કેટિંગના સ્તરે ઘણી મદદ કરી. હાલમાં અમે એક મોટી બિસ્કિટ કંપની સાથે ટાઈઅપ કર્યું છે.

શરૂઆતમાં મેં ખેડૂતોને મફત બિયારણ આપવાનું શરૂ કર્યું. બહરાઈચની આસપાસ બ્લેક સોલ્ટ ચોખાની ખેતી થાય છે. મેં તેનો પ્રચાર શરૂ કર્યો. સ્થાનિક ખેડૂતો, વેન્ડરને મળવાનું શરૂ કર્યું. પરિવારના સભ્યોએ પણ પૂછ્યું કે શું આનાથી ઘર ચલાવી શકાશે…. હું કશું બોલતો નહીં. ક્યારેક મને ડર લાગતો કે હું જે કરી રહ્યો છું તે યોગ્ય છે કે નહીં. બે વર્ષ સુધી કંઈ જ કમાવ્યા વગર કામ કર્યું.

શરૂઆતમાં 5-10 મહિલાઓ સાથે મળીને ખેતી કરવાનું શરૂ કર્યું. તેમને મારા ઘરે ઉગાડેલા બ્લેક સોલ્ટ ચોખા પણ આપ્યા. જેથી આ જાતની ઉપજ મુજબ ખેતી કરે. આમ છતાં હું ઘરેથી સાંભળતો રહ્યો કે તે કંઈ કરી રહ્યો નથી. તે પોતાના ઘરમાંથી અનાજ વેચી રહ્યો છે. બાદમાં મહિલા ખેડૂતો સાથે મળીને ચોખા, ઘઉં અને હળદર ઓર્ગેનિક રીતે વાવવાનું શરૂ કર્યું.

અમિત ગામડે ગામડે જાય છે અને મહિલા ખેડૂતો સાથે કામ કરે છે. તેમની સાથે 450થી વધુ મહિલા ખેડૂતો સંકળાયેલી છે.
અમિત ગામડે ગામડે જાય છે અને મહિલા ખેડૂતો સાથે કામ કરે છે. તેમની સાથે 450થી વધુ મહિલા ખેડૂતો સંકળાયેલી છે.

અમિત કહે છે, 'બાદમાં પરિવારના સભ્યોએ સાથ આપવાનું શરૂ કર્યું. પત્ની અને મોટા ભાઈએ મને સૌથી વધુ સાથ આપ્યો. મને એ દિવસ પણ યાદ છે જ્યારે હું આ પ્રોડક્ટ્સ ખેડૂતો પાસેથી લઈને બજારમાં જઈને દુકાને-દુકાને વેચતો હતો. અલગ-અલગ ઘરોમાં પણ જવું પડતું. અમારી પ્રોડક્ટ્સ શુદ્ધ છે. આ સાબિત કરવા માટે, હું પોતે બજારમાંથી કેટલાક પેક્ડ પ્રોડક્ટ ખરીદતો. તેમાં હળદર, કઠોળ અને મસાલા હતા.

પછી પોતાની પ્રોડક્ટ અને તેને લઈને લોકો પાસે જશે. શરૂઆતમાં, તે સેમ્પલ તરીકે મફતમાં પ્રોડક્ટ વેચતો હતો. જ્યારે લોકોએ તેનો ઉપયોગ કર્યો, પછી તેઓએ તેને ખરીદવાનું શરૂ કર્યું.

અમિતના ખેતરમાં કેટલીક મહિલાઓ બેઠી છે. કન્ટેનર અને મશીનરી યુનિટ જેવું કંઈક નજીકમાં દેખાય છે. પૂછવામાં આવતા અમિત કહે છે, 'આ ચેમ્બર થોડા મહિના પહેલા જ લગાવવામાં આવી હતી. આમાં મશરૂમની ખેતી થાય છે. અગાઉ કેળાનું ઉત્પાદન થયા બાદ તેને અહીં પકવવામાં આવતા હતા.

આ મશીનની કિંમત 15 લાખ છે. તેની ક્ષમતા લગભગ 15 ટન છે. હાલમાં મશરૂમની ખેતી કરીએ છીએ. તેની શ્રેષ્ઠ વિશેષતા એ છે કે તે કચરાથી ચાલે છે. કોઈપણ વીજળી, ઓઈલની જરૂર નથી. તમે તમારી જરૂરિયાત મુજબ તાપમાનને કસ્ટમાઇઝ કરી શકો છો. પછી તે ઓટોમેટિક ચાલે છે. હાલમાં, મશરૂમની ખેતી માટે 22 ડિગ્રી તાપમાન જરૂરી છે.

આ અમિતનો ફેમિલી ફોટો છે. 2018માં કિડની ફેલ થવાથી તેના પિતાનું અવસાન થયું હતું.
આ અમિતનો ફેમિલી ફોટો છે. 2018માં કિડની ફેલ થવાથી તેના પિતાનું અવસાન થયું હતું.

હવે કેટલા ખેડૂતો જોડાયેલા છે?

અમિત કહે છે, 'લગભગ 900 ખેડૂતોનું ગ્રુપ મારી સાથે કામ કરી રહ્યું છે. અમે 2022-23માં કંપની બનાવી હતી. ખરેખરમાં, ખેડૂતો અનાજ વાવે છે, પરંતુ તેઓ માત્ર લોકલ માર્કેટ પર જ આધાર રાખે છે. અમે તેમને લોકલથી ગ્લોબલ બનવામાં મદદ કરીએ છીએ. ફાઈનલ પ્રોડક્ટના પેકેજિંગ પછી, તેને લખનૌ, દિલ્હી, ઉત્તરાખંડના માર્કેટમાં વેચવામાં આવે છે. કેટલાક લોકો એવા છે કે જેઓ નિયમિત ધોરણે અમારી પાસેથી પ્રોડક્ટ ખરીદે છે. શરૂઆતમાં, અમે વોટ્સએપ ગ્રુપમાં અથવા સ્ટેટસ પોસ્ટ કરીને પ્રોડક્ટ વેચતા હતા. હવે ઈ-કોમર્સ પ્લેટફોર્મ દ્વારા પણ સેલ કરી રહ્યા છીએ.

હવે અમે મોટી-મોટી કંપનીઓ સાથે ઘઉં અને ચોખાની ડીલ કરી રહ્યા છીએ. 25-30 લાખનો વાર્ષિક બિઝનેસ થઈ રહ્યો છે. હવે એક ખેડૂત માટે આનાથી વધુ સારું શું હોઈ શકે છે. જે કંપનીમાં હતો, તેમાં લગભગ 13 લાખનું પેકેજ હતું. જો હું અત્યારે કામ કરતો હોત તો પેકેજ રૂ. 20 લાખથી વધુ પેકેજ હોત, પરંતુ આનાથી હું માત્ર મારું જ જીવન બદલી રહ્યો હોત. બીજાનું જીવન નહીં. આજે એક હજાર ખેડૂતોનું જીવન બદલાઈ રહ્યો છું.

અમિતે હવે મશરૂમની ખેતી માટે એક યુનિટ બનાવ્યું છે. આમાં તાપમાન નિયંત્રણમાં રહે છે.
અમિતે હવે મશરૂમની ખેતી માટે એક યુનિટ બનાવ્યું છે. આમાં તાપમાન નિયંત્રણમાં રહે છે.

મને આમાં સાંત્વના મળે છે. અમે આગામી કેટલાક વર્ષોમાં ગોટ ફાર્મિંગ અને ફિશિંગ પર પણ કામ કરી રહ્યા છીએ.

અમિતના ફાર્મ હાઉસના એન્ટ્રી ગેટથી અંદર પ્રવેશ્યા ત્યારે રસ્તાની બંને બાજુએ થોડા અંતરે વૃક્ષો વાવેલા છે. અમિત કહે છે, ‘આ ચંદનનું ઝાડ છે. 15 વર્ષ પછી તેની માર્કેટ કિંમત 20 લાખ જેટલી થશે. અમે મહિલા ખેડૂતોને ચંદનના વૃક્ષો વાવવા અંગે જાગૃત કરવાનું શરૂ કર્યું છે. તમામ ખેડૂતોની આ જ આવક છે.

ન્યૂઝ હજી બાકી છે

પૂરા ન્યૂઝ વાંચો દિવ્ય ભાસ્કર એપ પર. સાથે જ મેળવો ઝડપી અપડેટ અને બહેતર રીડિંગ એક્સપિરિયન્સ
  • પસંદના ન્યૂઝ
  • ન્યૂઝ સૌથી ફાસ્ટ
  • લાઇવ અપડેટ
પૂરા ન્યૂઝ વાંચો એપ પર
પ્રીમિયમ મેમ્બર છો, તો લોગિન કરો

ન્યૂઝ હજી બાકી છે

પૂરા ન્યૂઝ વાંચો દિવ્ય ભાસ્કર એપ પર. સાથે જ મેળવો ઝડપી અપડેટ અને બહેતર રીડિંગ એક્સપિરિયન્સ
Scan QR to download app
એપ ડાઉનલોડ કરવા માટે QR સ્કેન કરો
Download android app - Divya BhaskarDownload ios app - Divya Bhaskar
  • મનપસંદ એલર્ટ
  • ન્યૂઝ સૌથી ફાસ્ટ
  • લાઇવ અપડેટ
પ્રીમિયમ મેમ્બર છો, તો લોગિન કરો

Local News

Today Weather Update

Our Group Site Links