Mon, Nov 16, 2026Updated 02:26 PM IST
Google Preferred Source CTA

પંથ: સમુદ્ર વચ્ચે દરગાહ જે ડૂબતી નથી:માન્યતાઃ હાજી અલીનો મૃતદેહ અહીં વહીને આવ્યો હતો; કમાણીમાં બરકતની દુઆ માગે છે લોકો

3 વર્ષ પેહલાલેખક: મનીષા ભલ્લા
  • કૉપી લિંક

મુંબઈનો વર્લી સમુદ્ર ઘુઘવાટા કરી રહ્યો છે. મોજાં એકબીજા પર સવાર થઈને ખડકો સાથે ટકરાઈને શોર મચાવી રહ્યાં છે. આમ છતાં આ સમુદ્ર પોતાની હદમાં છે. સાંભળ્યું છે કે ‘શાહ-એ-સમંદર’ની અદબમાં ક્યારે એ પોતાની હદ પાર કરતો નથી.

.

એક નાનકડા પુલને પાર, હું શાહ-એ-સમંદર હાજી અલીની દરગાહને સમુદ્રની વચ્ચે તટસ્થ જોઈ શકું છું.

હાજી અલીનું પૂરું નામ હઝરત સૈયદ પીર હાજી અલી શાહ બુખારી છે. હાજી અલીને શાહ-એ-સમંદર પણ કહેવામાં આવે છે.
હાજી અલીનું પૂરું નામ હઝરત સૈયદ પીર હાજી અલી શાહ બુખારી છે. હાજી અલીને શાહ-એ-સમંદર પણ કહેવામાં આવે છે.

હાજી અલીની દરગાહમાં તમામ ધર્મના લોકો છે. આ દરગાહ દરિયાની વચ્ચે કેમ નથી ડૂબી જતી એ જોવા માટે પ્રવાસીઓ અહીં આવે છે. આ પ્રશ્ન મને પણ હંમેશાં રહેતો હતો. હાજી અલી ટ્રસ્ટના મુખ્ય ટ્રસ્ટી મોહમ્મદ સુહેલ યાકુબ ખંડવાની આનો જવાબ આપે છે.

તેઓ કહે છે કે મુંબઈ પોતાનામાં એક ટાપુ છે અને હાજી અલીની દરગાહ એક ટાપુ પરનો ટાપુ છે, જેના કારણે દરગાહ ડૂબતી નથી. એ પણ સાચું છે કે લોકો માનતા હશે કે ટાપુ પર ટાપુ કેવી રીતે હોઈ શકે. આ જિજ્ઞાસાને કારણે લોકો એ જોવા આવે છે કે આવા ટાપુને પાણી કેવી રીતે સ્પર્શતું નથી.

આ દરગાહ સુધી પહોંચવા માટે મહાલક્ષ્મી સ્ટેશનથી એક કેબ મળી જાય છે. જોકે શેરિંગ કેબ અહીંથી હાજી અલી સુધી કતારમાં ચાલે છે.
આ દરગાહ સુધી પહોંચવા માટે મહાલક્ષ્મી સ્ટેશનથી એક કેબ મળી જાય છે. જોકે શેરિંગ કેબ અહીંથી હાજી અલી સુધી કતારમાં ચાલે છે.

દરગાહ પાસે એક અલગ જ દુનિયા છે. લીલી ચાદર, ગુલાબનાં ફૂલ, અત્તરની સુગંધ, લોબાનની સુવાસ અને દરગાહ પર ચઢાવવામાં આવતી ફૂલોની ચાદર ચારેબાજુ દેખાય છે. હલવાની સુગંધ પણ આવી રહી છે. અત્યારે પાણીનો સ્તર કંઈક અંશે નીચો છે, પરંતુ વરસાદ અને દરિયાનાં ઊંચાં મોજાંને કારણે ઘણી વખત પુલ દેખાતો નથી.

આ માર્ગ પર તમે ખબર ન પડે કે તમે ક્યાં જઈ રહ્યા છો. તમે અંદાજે સીધા આગળ વધતા રહો છો. લગભગ 500 મીટર ચાલ્યા પછી હું એક સુંદર દરગાહ પાસે પહોંચું છું.

અંદર જતાં ઢોલની થાપ, તાળીઓ અને હાર્મોનિયમનો અવાજ કાનમાં ગુંજે છે. તેરી એર નિગાહ કી બાત હૈ, મેરી જિંદગી કા સવાલ હૈ….પિયા હાજી અલી. કવ્વાલીઓ થઈ રહી છે. કવ્વાલોની આસપાસ લોકો એકઠા થયા છે. તેઓ ઝૂમી રહ્યા છે, ગાઇ રહ્યા છે, આનંદ કરી રહ્યા છે.

કવ્વાલ યાકુબની કવ્વાલ ચાલી રહી છે. અહીં કવ્વાલીનો તબક્કો સવારે શરૂ થાય છે અને સાંજના છ વાગ્યા સુધી કોઈ વિક્ષેપ વિના ચાલુ રહે છે.
કવ્વાલ યાકુબની કવ્વાલ ચાલી રહી છે. અહીં કવ્વાલીનો તબક્કો સવારે શરૂ થાય છે અને સાંજના છ વાગ્યા સુધી કોઈ વિક્ષેપ વિના ચાલુ રહે છે.

આંખોમાં સુરમા, માથા પર ટોપી અને હાથમાં વીંટીવાળા કવ્વાલ યાકુબે મજાનું વાતાવરણ સર્જ્યું છે. બાળકો પણ ઝૂમી રહ્યાં છે.

કવ્વાલી સ્થળની બરાબર સામે જ હઝરત હાજી અલીની કબર છે. અહીં સ્ત્રી અને પુરુષ બંને ચાદર ચઢાવે છે. અગરબત્તીઓ પ્રક્ટાવે છે. હાથ જોડીને અને લંબાયેલા હાથ વડે તેઓ માનતા માને છે.

મોહમ્મદ સુહેલ યાકુબ ખંડવાનીના જણાવ્યા અનુસાર, સંત હાજી અલી પોતે એક સફળ વેપારી હતા, તેથી મોટા ભાગના લોકો અહીં પૈસાની અછત અને વ્યવસાયમાં નફા માટે પ્રાર્થના કરવા આવે છે. અહીં આવતા લોકો માને છે કે હાજી અલી તેમની કમાણીમાં બરકત લાવે છે.

હાજી અલી મંદિર પાસે એક મસ્જિદ પણ છે, જે લગભગ 150 વર્ષ જૂની છે. લગભગ 120 વર્ષથી આ દરગાહનું કામકાજ ટ્રસ્ટ દ્વારા ચલાવવામાં આવે છે.

સમાધિની આસપાસ ચાંદીના થાંભલાઓથી બનેલું વર્તુળ છે. એની અંદર ચાંદીનો બનેલો ગુંબજ પણ છે. આરસના થાંભલા છે, જેના પર રંગીન કાચ પર આર્ટવર્ક કરવામાં આવ્યું છે.
સમાધિની આસપાસ ચાંદીના થાંભલાઓથી બનેલું વર્તુળ છે. એની અંદર ચાંદીનો બનેલો ગુંબજ પણ છે. આરસના થાંભલા છે, જેના પર રંગીન કાચ પર આર્ટવર્ક કરવામાં આવ્યું છે.

આખરે કોણ હતા હાજી અલી? અહીં ક્યાંથી આવ્યા છો, શું કરતા હતા? આ બધું જાણવાની ઉત્સુકતા મારી અંદર વધવા લાગી. ટ્રસ્ટના ખંડવાની સાહેબના જણાવ્યા મુજબ, ટ્રસ્ટ પાસે હાજી અલી વિશે કોઈ ચોક્કસ માહિતી નથી. તેમના વિશે અનેક પ્રકારની વાર્તાઓ છે. ચાલો... હું તમને એ વાર્તા કહું, જેના પર મને વિશ્વાસ છે.

વાસ્તવમાં હાજી અલી ખૂબ જ અમીર વેપારી હતા. તેઓ પોતાના ધંધાના સંબંધમાં જહાજમાં મુસાફરી કરી રહ્યા હતા અને રસ્તામાં જ તેમનું મૃત્યુ થયું. 550 વર્ષ પહેલાં (1431માં), ન તો વર્લી વસ્યું હતું કે ન તો મુંબઈ આવું હતું. તેમના મૃતદેહને કોફિનમાં પાણીમાં વહાવી દેવામાં આવ્યો હતો, જે વરલી સમુદ્રના આ ટાપુ પર પહોંચ્યો હતો. એને જોઈને અંદાજ આવી ગયો કે તે કોઈ સામાન્ય વ્યક્તિ નથી. આ જગ્યાએ તેમને દફનાવવામાં આવ્યા હતા અને તેમની યાદમાં એક દરગાહ બનાવવામાં આવી.

ખંડવાનીના કહેવા પ્રમાણે, અન્ય લોકો પોતાની રીતે વાર્તાઓ કહે છે, પરંતુ અમે આ વાર્તામાં વિશ્વાસ કરીએ છીએ.

આ દરગાહમાં આવ્યા બાદ લોકો પોતપોતાની ધૂનમાં મસ્ત જોવા મળે છે. લોકો અહીં માત્ર બીમારીઓથી છુટકારો મેળવવા માટે જ નહીં, પરંતુ દુષ્ટ આત્માઓથી મુક્તિ મેળવવા માટે પણ આવે છે.
આ દરગાહમાં આવ્યા બાદ લોકો પોતપોતાની ધૂનમાં મસ્ત જોવા મળે છે. લોકો અહીં માત્ર બીમારીઓથી છુટકારો મેળવવા માટે જ નહીં, પરંતુ દુષ્ટ આત્માઓથી મુક્તિ મેળવવા માટે પણ આવે છે.

એક માન્યતા એવી પણ છે કે હાજી અલીના મૃત્યુ પછી તેમનો મૃતદેહ એક શબપેટીમાં હતો, જે તરતો મુંબઈ આવી ગયો હતો.

ચમત્કારનો દાવો

અહીં ચમત્કારો થયા છે. માનતાઓ પૂરી થઈ છે. લોકોને ધંધામાં નફો થયો છે. તેમનું કામ પાર પડ્યું છે, જેના કારણે અહીં આવતા લોકોની ભીડ દર વર્ષે વધતી ગઈ. 26 જુલાઈ 2005ના રોજ મુંબઈમાં આવેલા ભીષણ પૂરથી ઘણા ભાગોમાં ઈમારતોને ભારે નુકસાન થયું હતું, પરંતુ દરગાહને કોઈ નુકસાન થયું ન હતું.

એ જ રીતે જ્યારે સુનામી દરમિયાન લાખો લોકો માર્યા ગયા હતા, ત્યારે દરગાહ જે દરિયાની વચ્ચે આવેલી છે એને નુકસાન થયું નહોતું.

આમાં એક વાર્તા એવી પણ છે કે એક વખત પીર બુખારી ધ્યાનમાં મગ્ન હતા ત્યારે એક મહિલા તેમના ખોળામાં બાળક લઈને રડતી તેમની પાસેથી પસાર થઈ હતી. જ્યારે તેણે મહિલાને રડવાનું કારણ પૂછ્યું તો તેણે કહ્યું કે મારા પતિએ મને વાસણ ભરીને તેલ લાવવા કહ્યું હતું, પરંતુ તેલ રસ્તામાં ઢોળાઈ ગયું.

ન્યૂઝ હજી બાકી છે

પૂરા ન્યૂઝ વાંચો દિવ્ય ભાસ્કર એપ પર. સાથે જ મેળવો ઝડપી અપડેટ અને બહેતર રીડિંગ એક્સપિરિયન્સ
  • પસંદના ન્યૂઝ
  • ન્યૂઝ સૌથી ફાસ્ટ
  • લાઇવ અપડેટ
પૂરા ન્યૂઝ વાંચો એપ પર
પ્રીમિયમ મેમ્બર છો, તો લોગિન કરો

ન્યૂઝ હજી બાકી છે

પૂરા ન્યૂઝ વાંચો દિવ્ય ભાસ્કર એપ પર. સાથે જ મેળવો ઝડપી અપડેટ અને બહેતર રીડિંગ એક્સપિરિયન્સ
Scan QR to download app
એપ ડાઉનલોડ કરવા માટે QR સ્કેન કરો
Download android app - Divya BhaskarDownload ios app - Divya Bhaskar
  • મનપસંદ એલર્ટ
  • ન્યૂઝ સૌથી ફાસ્ટ
  • લાઇવ અપડેટ
પ્રીમિયમ મેમ્બર છો, તો લોગિન કરો

Local News

Today Weather Update

Our Group Site Links