- Gujarati News
- Bhaskar khaas
- Panth
- Bihar Gaya Ji Pind Daan Story | Pitru Paksha Puja Vidhi Shraadh
પંથ- અહીં પ્રેત બનેલા પિતૃઓને મોક્ષ અપાવાય છે:મુક્તિ માટે 5 લાખનો ખર્ચ, મૃતકોની તસવીરોનો ઢગલો
- કૉપી લિંક

બિહારનું ગયાજી. અહીં પિતૃપક્ષ મેળો ચાલી રહ્યો છે, જે આજે પૂરો થઈ જશે. પિતૃપક્ષના પ્રારંભે મેં આ સ્થળે આવવાનું આયોજન કર્યું હતું, પરંતુ અંગત કારણસર હું હવે પહોંચી શકી છું. મેં શહેરમાં પગ મૂક્યો કે કોઈએ મને કહ્યું કે મુખ્ય શહેરથી 15 કિલોમીટર દૂર પિંડદા

ફાલ્ગુ નદીના કિનારે એક વૃક્ષ છે, જ્યાં પરિવારો એવા લોકોની તસવીરો મૂકે છે, જેમના માટે ગયાજી પિંડાદાન કરવા આવ્યા હતા. માન્યતા એવી છે કે અહીં રહેવાથી મોક્ષપ્રાપ્તિમાં સરળતા રહે છે.
હું આ પિંડદાનની પદ્ધતિ જોવા માગતી હતી. મેં મુખ્ય શહેરમાંથી બેટરી રિક્ષા લીધી અને આ સ્થળ જોવા નીકળી. અમે જોયું કે અલગ-અલગ જગ્યાએ અલગ-અલગ પરિવારો પિંડદાન કરી રહ્યા હતા.
સ્થાનિક વ્યક્તિએ જણાવ્યું હતું કે આ પિંડદાન થોડું અલગ છે. એના ત્રણ કળશ છે, જેમાંથી એક ઉપર કાળા કપડામાં બાંધેલું સૂકું નારિયેળ રાખવામાં આવે છે. જ્યારે હું પૂજા જોઈ રહી હતી ત્યારે મને એક મહિલાનો જોરથી હસવાનો અવાજ સંભળાયો. મોબાઇલ પર વીડિયો મોડ ચાલુ રાખીને હું એ તરફ જાઉં છું. કેમેરા ઓન જોતાંની સાથે જ ત્યાં હાજર તમામ લોકો મને કહે છે - તરત કેમેરા બંધ કરો. નહિ તો આ મુસીબત તમારા પર આવશે.

આ દરમિયાન એક માણસ બૂમો પાડતો સંભળાયો. તે પોતાની જગ્યાએ ઊભો છે અને ધ્રૂજી રહ્યો છે. પછી લાલ ચૂંદડી તરફ ઝડપથી દોડે છે. અહીં પણ મારો વીડિયો કેમેરા ચાલુ છે, આના પર તે મારી સામે ઘૂરવા લાગે છે. હું જાતે વીડિયો બંધ કરું છું. એ ભીડમાંથી એક માણસ મારી તરફ આવે છે અને કહે છે મેડમ, તમારે તમારા વાળ બાંધીને અહીં આવવું જોઈએ. ખુલ્લા વાળ રાખીને અહીં આવવાની મંજૂરી નથી. મને આનો તર્ક સમજાયો નહીં અને હું એ જગ્યાએથી દૂર ખસી ગઈ.
ધર્મારણ્ય શું છે? મારા મનમાં આ પ્રશ્ન થયો
આના જવાબમાં પંડિત રાધાવલ્લભ શરણ પાંડે કહે છે, 'ધર્મારણ્ય ગયાજીની એ 54 વેદીઓમાંથી એક છે, જ્યાં લોકો પિંડદાન આપવા આવે છે, જેના ઘરમાં કોઈનું અકાળે મૃત્યુ થયું હોય અને તેને મોક્ષ ન મળ્યો હોય. આ એ સ્થાન છે, જ્યાં ધર્મરાજ એટલે કે યમરાજે મહાદેવને પ્રગટ કરવા પૂજા કરી હતી, તેથી ધર્મરાજના નામ પરથી તેનું નામ ધર્મારણ્ય પડ્યું.’
રાધાવલ્લભ શરણ પાંડેએ જણાવ્યું હતું કે ગયાજી અને પ્રેત શાંતિ સંબંધિત બીજી એક વાર્તા મહાભારત કાળ દરમિયાન લોકપ્રિય છે, એટલે કે જ્યારે રાજા પરીક્ષિત માતા ઉત્તરાના ગર્ભમાં હતા ત્યારે તેમના પર બ્રહ્માસ્ત્રનો પ્રહાર થયો હતો. એ ભગવાન કૃષ્ણ દ્વારા રદ કરવામાં આવ્યો હતો. શ્રીકૃષ્ણએ ઉત્તરા પાસે પુત્ર માટે ત્રિપિંડી શ્રાદ્ધ કરાવ્યું હતું.
ત્રિપિંડી શ્રાદ્ધ શું છે?
ત્રિપિંડી શ્રાદ્ધ એટલે છેલ્લી ત્રણ પેઢીના પૂર્વજોને એકસાથે પિંડદાન અર્પણ કરવું. આ શ્રાદ્ધમાં બ્રહ્મા, વિષ્ણુ અને શિવની મૂર્તિઓને પવિત્ર અને પૂજન કરવામાં આવે છે. આ પછી મને ખબર પડી કે પિંડદાન માટે 54 મુખ્ય વેદી છે. ભૂતકાળમાં કુલ 376 વેદી હતી, પરંતુ સમય જતાં વેદીનાં કેટલાંક તળાવો પર અતિક્રમણ થયું અને કેટલીક જગ્યાએ જમીન-માફિયાઓએ મકાનો બાંધ્યા. હવે કુલ 54 વેદી બાકી છે.

હવે હું ફાલ્ગુ નદીના કિનારે છું. મુખ્યત્વે પિંડદાન વિષ્ણુપદ મંદિર પાસે ફાલ્ગુ નદીના કિનારે થાય છે. અહીં પગ મૂકવાની પણ જગ્યા નથી. ત્યાં એટલી ભીડ છે કે કોઈ હોટલ, કોઈ ધર્મશાળા ખાલી નથી. માત્ર 1000 રૂપિયાની હોટલ્સ 3,000 રૂપિયામાં ઉપલબ્ધ છે. એ પણ જો ભાગ્ય તમારો સાથ આપે તો જ, નહીં તો કોઈક રીતે રાત વિતાવી લો.
સ્થાનિક પ્રશાસને ફાલ્ગુ નદીના કિનારે પંડાલ બનાવ્યા છે. મરઘીના વાડાની જેમ અહીં દરેક ખૂણામાં બેઠેલા લોકો તેમના પૂર્વજોની પૂજા કરી રહ્યા છે. નાસભાગ ન થાય એ માટે કડક સુરક્ષા વ્યવસ્થા છે. લોકો ક્ષમતા મુજબ પિંડદાન કરી રહ્યા છે. પાંડા મહેશ ગુપ્તા તેમના યજમાનો સાથે વ્યસ્ત છે. દરમિયાન હું તેમની સાથે થોડી વાત કરું છું. તેમનું કહેવું છે કે અહીં વિદેશીઓ પણ તેમના પૂર્વજોનાં પિંડદાન આપવા આવે છે. થોડા દિવસ પહેલાં જ યુક્રેનની એક યુવતી પિંડદાન માટે અહીં આવી હતી.
મારવાડી સમુદાયના લોકો પિંડદાનમાં સૌથી વધુ પૈસા ખર્ચે છે. તેઓ કુલ 17 દિવસ શ્રાદ્ધ કરે છે, જેનો ખર્ચ સાતથી દસ લાખ રૂપિયા થાય છે.
પંડા મહેશ ગુપ્તા સાથે વાત કર્યા પછી હું આગળ વધી ત્યારે મેં જોયું કે પિંડદાન કરી રહેલા કેટલાક લોકો પાસે જવના લોટના ગોળા હતા. આ પિંડ ચોખા અને ઘઉંના લોટમાંથી પણ બનાવી શકાય છે. કણકમાં કાળા તલ પણ મિક્સ કરવામાં આવે છે. આ સિવાય ફળ, રંગ, વાસણ, કપડાં, ચોખા, દૂધ અને સત્તુ રાખવામાં આવે છે. દીવા પ્રકટી રહ્યા છે અને પંડિત મંત્રનો પાઠ કરીને પિંડદાન કરાવી રહ્યા છે. જે લોકોમાં વધુ દાન કરવાની ક્ષમતા નથી તેઓ હાથમાં પાણી લઈને ફાલ્ગુ નદીમાં સ્નાન કરીને તર્પણ કરે છે.
પંડિતજીના કહેવા પ્રમાણે દાતાઓ અહીં ગાય અને જમીનનું દાન પણ કરે છે. તેમના પ્રિયજનોના મોક્ષ માટે લોકો શ્રાદ્ધ પર 500થી 15 લાખ રૂપિયા સુધીનો ખર્ચ કરે છે.

જોકે આ દિવસો દરમિયાન હરિદ્વાર, કાશી, પ્રયાગરાજ, મથુરા, માયાપુરી, ઉજ્જૈન અને અયોધ્યા નામનાં સાત સ્થળોએ પણ શ્રાદ્ધ કરવામાં આવે છે, પરંતુ દાવો કરવામાં આવે છે કે ગયાજીનું મહત્ત્વ સૌથી શ્રેષ્ઠ છે.
ગયાજીમાં પણ 54 વેદીની મુલાકાત લેનારા બહુ ઓછા લોકો છે. મુખ્યત્વે 90 ટકા લોકો ફાલ્ગુ નદીના કિનારે પિંડદાન કરે છે. એવું કહેવાય છે કે બ્રહ્મા આ પવિત્ર નદીને પૃથ્વી પર લાવ્યા હતા. એને ભગવાન વિષ્ણુની જળ મૂર્તિ પણ માનવામાં આવે છે.

દરેક રાજ્યના પૂજારીઓ અહીં હાજર છે. અહીં આવતાં પહેલાં લોકો પોતપોતાના રાજ્યના પૂજારીને શોધી કાઢે છે. લગભગ એક મહિના અગાઉ ફોન પર તેમનો સંપર્ક કરી લે છે, જેમ કે હું હરિયાણા ભવનમાં પંડિત મહેશ ગુપ્તાને મળી. તેમણે મને મારા ગોત્રનું નામ અને મૂળ પિતૃ રાજ્ય પૂછ્યું. મેં તેમને કહ્યું તો તેમણે કહ્યું કે તમે બાજુના પંજાબ ભવનમાં જાઓ. ત્યાં એક દાઢીવાળા બાબા હશે, જે તમારા પૂર્વજોના પિંડદાન અને શ્રાદ્ધ કરશે. (જોકે મેં અહીં આવી કોઈ પૂજા કે કોઈ વિધિ નથી કરી, મેં ફક્ત સિસ્ટમ સમજવા પુછ્યું હતું.)

પંડિત મહેશ ગુપ્તાએ જણાવ્યું હતું કે ઉત્તરપ્રદેશથી આવતા મોટા ભાગના લોકો ત્રણ કે 9 દિવસ માટે શ્રાદ્ધ કરાવે છે, બંગાળ, ગુજરાત, સિંધ, નેપાળ, દક્ષિણ ભારત, મહારાષ્ટ્રમાંથી આવતા લોકો એક દિવસ માટે શ્રાદ્ધ કરાવે છે. પિતૃ પક્ષ સિવાય પણ લોકો અહીં દરેક અમાવસ્યાએ પિંડદાન માટે આવે છે.
વધુ માહિતી માટે હું 'મંત્રાલય રામાચાર્ય વૈદિક પાઠશાળા'ના સ્વામી રાજા પાસે જાઉં છું. તેઓ મૂળ કર્ણાટકના છે, પરંતુ તેમનો જન્મ અને ઉછેર ગયામાં થયો હતો. આ વિધિ શીખવા માટે લગભગ 2,000 વિદ્યાર્થીઓ ત્યાં અભ્યાસ કરી રહ્યા છે.
હું પહોંચી ત્યારે તેઓ પૂજામાં વ્યસ્ત હતા. જ્યારે મને અંદર બોલાવવામાં આવી ત્યારે મેં જોયું કે તેઓ મોબાઈલ દ્વારા ઓનલાઈન પૂજા કરી રહ્યા હતા. કહ્યું કે ઓસ્ટ્રેલિયામાં તેમના એક યજમાનછે, જે અહીં આવી શકતા નથી, તેથી તેઓ પિતૃ શ્રાદ્ધ પૂજા ઓનલાઈન કરી રહ્યા છે.
પૂજા પૂરી થતાં જ મેં તેમને પૂછ્યું, દેશના અન્ય ભાગોમાં પણ શ્રાદ્ધની પૂજા થાય છે, તો પછી શ્રાદ્ધ માત્ર ગયાજીમાં જ શા માટે ઉજવવામાં આવે છે?
મંત્રાલય સ્વામી રાજાએ જવાબ આપ્યો, 'તમે જે વિષય જાણવા માગો છો એ માત્ર બે-ત્રણ દિવસમાં શીખવા માગો છો અને વિદેશના એ માટે લોકો મારી સાથે એકાદ વર્ષ રહેવા આવે છે. ભારતીય શ્રાદ્ધ અને પિંડદાન પરંપરા વિશે જાણવા માટે ગયાજીમાં મારા આશ્રમમાં બે જાપાની છેલ્લા એક વર્ષ રોકાયા હતા. સારું, તમારો વ્યવસાય એવો છે, તમે ઉતાવળમાં છો, તેથી હું તમને કહીશ.
તેમણે કહ્યું-
શ્રાદ્ધ. આ પૂર્વજો માટે આદર સાથે કરવામાં આવેલું કાર્ય છે. એવું માનવામાં આવે છે કે શ્રાદ્ધમાં પિતૃઓને જે પણ અર્પણ કરવાનું હોય એ શ્રદ્ધાપૂર્વક આપવું જોઈએ. દેશમાં જ્યાં પણ શ્રાદ્ધના કાર્યક્રમો યોજાય છે ત્યાં પંડિતો લોકોને ગયાજીનું ધ્યાન કરાવે છે. આ જેમ પ્રયાગરાજમાં ગંગાને મહત્ત્વ આપવામાં આવ્યું છે, એમ કાશીમાં રહીને મોક્ષને મહત્ત્વ આપવામાં આવ્યું છે.

મંત્રાલય સ્વામી વધુમાં કહે છે, 'અહીં વિષ્ણુ બિરાજમાન છે, તેથી પિંડદાન માટે આ સ્થાનનું મહત્ત્વ છે. અહીં પિતૃલોકની ચુંબકીય શક્તિ છે. આ વિસ્તારમાં ક્યાંય પણ શ્રાદ્ધ, દાન કે પૂજા કરવામાં આવે તો એ પિતૃઓ સુધી ચોક્કસ પહોંચે છે. અહીં એક અલગ ઊર્જા છે.
ભારતમાં જે વાસ્તુને સમર્પિત છે, જો ગયાજીમાં શ્રાદ્ધ કરવામાં આવે છે, તો સૂર્ય અને અગ્નિ આપણાં કાર્યોની ઊર્જાને પૂર્વજો સુધી પહોંચાડવાનું કામ કરે છે.
હવે વાર્તા વાંચો...
સીતા મૈયાના કારણે સ્ત્રીઓ પણ અહીં પિંડદાન કરે છે.
વાલ્મીકિ રામાયણમાં સીતાએ તેમના સસરા રાજા દશરથનું પિંડદાન કર્યું એવો પ્રસંગ છે. ભગવાન રામ, સીતા મૈયા અને લક્ષ્મણ વનવાસમાં હતા. પિતૃપક્ષ મહિનામાં ત્રણેય શ્રાદ્ધ કરવા ગયાજી પહોંચ્યા.

મહેશ ગુપ્તા અનુસાર, માર્કંડેય પુરાણમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે જો કોઈને પુત્ર ન હોય તો માત્ર પત્ની જ મંત્રો વગર શ્રાદ્ધ કરી શકે છે. ગરુડ પુરાણમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે જો ઘરમાં કોઈ વૃદ્ધ મહિલા હોય તો તેને ઘરની યુવતી સમક્ષ શ્રાદ્ધ કરવાનો અધિકાર છે. ત્યાં બ્રાહ્મણે તેમને શ્રાદ્ધ માટે જરૂરી સામગ્રી લાવવા કહ્યું. રામ અને લક્ષ્મણ સામગ્રી ભેગી કરવા જાય છે. એટલામાં આકાશમાંથી અવાજ આવ્યો કે તરત જ પિંડદાન કરો, આ એના માટે શુભ સમય છે.
ત્યારે બ્રાહ્મણ દેવે માતા સીતાને પિંડદાન કરવા કહ્યું. તેની પાસે માત્ર રેતી હતી, જેનાથી તેણે પિંડદાન આપ્યું હતું. તેણે ફાલ્ગુ નદીના કિનારે રેતીનો એક ટેકરો બનાવ્યો અને વટવૃક્ષ, કેતકીનું ફૂલ, નદી અને ગાયને સાક્ષી તરીકે લઈને સ્વર્ગસ્થ રાજા દશરથને પિંડ દાન આપ્યું. એ પછી મહિલાઓને શ્રાદ્ધ વિધિ કરવાનો અધિકાર મળ્યો.
અંતમાં, મંત્રાલય સ્વામી કહે છે, 'જે લોકો 200 પ્રકારના પિતૃદોષથી મુક્તિ મેળવવા માટે ગયાજી પાસે આવી શકતા નથી, તેઓ ગયાજી અને ભગવાન વિષ્ણુનું ધ્યાન કરીને ઘરે પણ શ્રાદ્ધ કરી શકે છે.'
ન્યૂઝ હજી બાકી છે

- પસંદના ન્યૂઝ
- ન્યૂઝ સૌથી ફાસ્ટ
- લાઇવ અપડેટ
















