Mon, Nov 16, 2026Updated 02:21 PM IST
Google Preferred Source CTA

મેગા એમ્પાયરઃ પાણીની અંદર મેટ્રો ચલાવનારી કંપની શાપૂરજી પાલોનજી:મુગલ-એ-આઝમ બનાવવામાં સૌથી વધુ રૂપિયા લગાવ્યા હતા; આજે 40 હજાર કરોડનું ટર્નઓવર

2 વર્ષ પેહલા
  • કૉપી લિંક

અંગ્રેજોના સમયથી ચાલી રહેલ શાપૂરજી પાલોનજી ગ્રુપ ટૂંક સમયમાં તેની કામ કરવાની રીત બદલવા જઈ રહ્યું છે. કંપનીએ તેનો ભાવિ રોડમેપ તૈયાર કર્યો છે. આ માટે 85 હજાર કરોડ રૂપિયાની સંપત્તિનો બેઝ બનાવવામાં આવ્યો છે. કંપનીનું ફોકસ રિયલ એસ્ટેટ અને એનર્જી સેક્ટર પર

.

શાપૂરજી પાલોનજી ગ્રુપમાં કુલ 15 કંપનીઓ છે. આ ગ્રુપ 6 બિઝનેસ સેગમેન્ટમાં કામ કરે છે. તેમાં એન્જિનિયરિંગ એન્ડ કંસ્ટ્રક્શન, ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર, રિયલ એસ્ટેટ, પાણી, ઊર્જા અને નાણાકીય સેવાઓનો સમાવેશ થાય છે. હાલમાં કંપનીનું ટર્નઓવર 40 હજાર કરોડ રૂપિયા છે.

આ ગ્રૂપની કંપની એફકોન ઈન્ફ્રા પણ થોડા મહિનામાં માર્કેટમાં પોતાનો IPO લોન્ચ કરી શકે છે.

આજે મેગા એમ્પાયરમાં કહાની શાપુરજી પાલોનજી ગ્રુપ વિશે છે, જે 40 દેશોમાં બિઝનેસ કરે છે

શાપૂરજી પાલોનજી ગ્રુપે ભારતના આર્થિક વિકાસમાં મોટી ભૂમિકા ભજવી છે. આ વર્ષે માર્ચમાં શરૂ થયેલી દેશની પ્રથમ અંડરવોટર મેટ્રો લાઇન શાપૂરજી પાલોનજી ગ્રુપ દ્વારા બનાવવામાં આવી છે. આ કંપની તાજ હોટલથી લઈને અટલ ટનલ સુધીના કંસ્ટ્રક્શન વર્કમાં સામેલ રહી છે.

1860ની વાત છે. પારસી સમુદાયમાંથી આવેલા પાલોનજી મિસ્ત્રી કંસ્ટ્રક્શનનું કામ કરતા હતા. તેઓ નાના-નાના બાંધકામો માટે ટેન્ડર લેતા હતા. આ દરમિયાન 1865માં તેમણે લિટલવુડ નામના અંગ્રેજ સાથે એક કંપની શરૂ કરી હતી. કંપનીનું નામ 'લિટલવુડ પલોનજી એન્ડ કંપની' હતું.

તેમનું પહેલું કામ મુંબઈની ચોપાટીમાં પેવમેન્ટ એટલે કે ફુટપાથ બનાવવાનું હતું. છ મહિના સુધી ચાલેલા આ પ્રોજેક્ટમાંથી તેમને રૂ. 2,000નો નફો થયો. તે સમયે આ મોટી રકમ ગણાવી હતી.

1887ની આસપાસ, કંપનીને મુંબઈની મલબાર હિલ્સ પર જળાશય બનાવવાનો પ્રોજેક્ટ મળ્યો. આજે 137 વર્ષ પછી પણ મુંબઈના લોકો આ જળાશય પર નિર્ભર છે.
1887ની આસપાસ, કંપનીને મુંબઈની મલબાર હિલ્સ પર જળાશય બનાવવાનો પ્રોજેક્ટ મળ્યો. આજે 137 વર્ષ પછી પણ મુંબઈના લોકો આ જળાશય પર નિર્ભર છે.

થોડા વર્ષો બાદ, પાલોનજી મિસ્ત્રીના પુત્ર શાપૂરજી કંપનીમાં જોડાયા. જે બાદ લિટલવુડ કંપનીનું નામ બદલીને શાપૂરજી પાલોનજી ગ્રુપ રાખવામાં આવ્યું. 1921માં પલોનજી મિસ્ત્રીના મૃત્યુ બાદ શાપૂરજીએ કંપનીની કમાન સંભાળી. શરૂઆતમાં આર્મી અને પીડબલ્યુડી માટે સામાન્ય કામ કર્યું. કોમ્યુનિટી હોલ અને નગરપાલિકાના બાંધકામની કામગીરી પણ કરી હતી.

1.6 કરોડ રૂપિયામાં મુંબઈ રેલવે સ્ટેશન બનાવ્યું શાપૂરજી કંપનીમાં જોડાયા પછી, કંપનીનો સૌથી મોટો પ્રોજેક્ટ 1930માં 'બોમ્બે સેન્ટ્રલ ટર્મિનલ' બનાવવાનો હતો. બોમ્બે સેન્ટ્રલ ટર્મિનલનું કામ 21 મહિનામાં અને 1.6 કરોડ રૂપિયામાં પૂર્ણ થયું હતું.

મુંબઈના તત્કાલીન ગવર્નર સર ફ્રેડરિક સાઈક્સ દ્વારા આ કાર્ય માટે શાપૂરજીની પ્રશંસા કરવામાં આવી હતી.

શાપુરજીએ તેમના પુત્રનું નામ તેમના પિતાના નામ પર રાખ્યું છે 1947માં શાપૂરજી મિસ્ત્રીના પુત્ર પાલોનજી મિસ્ત્રી 18 વર્ષની ઉંમરે કંપનીમાં જોડાયા. તેમણે જ કંપનીને વિદેશ સુધી પહોંચાડી. પાલોનજી મિસ્ત્રીનું નામ તેમના દાદાના નામ પરથી રાખવામાં આવ્યું હતું. જેમણે આ કંપની શરૂ કરી હતી.

પાલોનજીના નેતૃત્વમાં 1970ના દાયકામાં કંપનીએ ઓમાનના સુલતાન માટે મહેલ બનાવવાનો કોન્ટ્રાક્ટ લીધો હતો. આ પહેલીવાર હતું જ્યારે કંપનીએ દેશની બહાર કોઈ કામ પૂર્ણ કર્યું હતું.

ઓમાનના મસ્કતમાં આવેલો આ 'અલ આલમ પેલેસ' શાપૂરજી પાલોનજી ગ્રુપ દ્વારા તૈયાર કરવામાં આવ્યો છે. તેમાં સી વ્યૂ, લેડીઝ એન્ડ ચિલ્ડ્રન વિંગ, ગેસ્ટ વિંગ, પેલેસ ઓફિસ, સ્વિમિંગ પૂલ અને રૂફટોપ હેલિપેડ સહિતની ઘણી સુવિધાઓ છે.
ઓમાનના મસ્કતમાં આવેલો આ 'અલ આલમ પેલેસ' શાપૂરજી પાલોનજી ગ્રુપ દ્વારા તૈયાર કરવામાં આવ્યો છે. તેમાં સી વ્યૂ, લેડીઝ એન્ડ ચિલ્ડ્રન વિંગ, ગેસ્ટ વિંગ, પેલેસ ઓફિસ, સ્વિમિંગ પૂલ અને રૂફટોપ હેલિપેડ સહિતની ઘણી સુવિધાઓ છે.

મુગલ-એ-આઝમ માટે ફાઈનાન્સ કર્યુ ફિલ્મો પસંદ ન હોવા છતાં, શાપૂરજીએ કે. આસિફની ઐતિહાસિક ફિલ્મ મુગલ-એ-આઝમમાં નાણાંનું રોકાણ કરવામાં આવ્યું હતું. તેમને સિનેમા જરાય પસંદ નહોતું, પણ નાટક જોવાનો શોખ હતો. તેઓ પૃથ્વીરાજ કપૂરના નાટકો જોવા માટે અવારનવાર ઓપેરા હાઉસ જતા હતા. એવું કહેવાય છે કે પૃથ્વીરાજે જ શાપૂરજીને મુગલ-એ-આઝમને ફાઈનાન્સ કરવા માટે રાજી કર્યા હતા.

જો કે, મુગલ-એ-આઝમમાં નાણાંનું રોકાણ કરવા પાછળ બીજી એક થિયરી કહેવાય છે. શાપૂરજી અકબરના વ્યક્તિત્વના દિવાના હતા. જ્યારે, ફિલ્મના નિર્દેશક આસિફ સલીમ અને અનારકલી વચ્ચેના પ્રેમને પડદા પર લાવવા માંગતા હતા.

શાપૂરજી આ ફિલ્મના એકમાત્ર ફાઇનાન્સર નહોતા, પરંતુ તેમણે આ ફિલ્મમાં સૌથી વધુ નાણાં રોક્યા હતા. તે સમયે તે સૌથી મોંઘી ફિલ્મ હતી. ફિલ્મનું શૂટિંગ 1944માં શરૂ થયું હતું. 1960માં મુગલ-એ-આઝમ પૂર્ણ થઈ હતી.

આઇરિશ યુવતી સાથે લગ્ન કર્યા, નાગરિકતા પણ લીધી પાલોનજી મિસ્ત્રીએ આઇરિશમાં જન્મેલી પેટ્સી પેરીન ડબાશ સાથે લગ્ન કર્યા હતા. જે બાદ તેમણે 2003માં આયરલેન્ડની નાગરિકતા મેળવી હતી. તેમના ચાર સંતાનોમાં બે પુત્રો અને બે પુત્રીઓનો સમાવેશ થાય છે.

પાલોનજી મિસ્ત્રીને 2016માં ભારતના ત્રીજા સર્વોચ્ચ નાગરિક પુરસ્કાર પદ્મ ભૂષણથી નવાજવામાં આવ્યા હતા.
પાલોનજી મિસ્ત્રીને 2016માં ભારતના ત્રીજા સર્વોચ્ચ નાગરિક પુરસ્કાર પદ્મ ભૂષણથી નવાજવામાં આવ્યા હતા.

ટાટામાં સૌથી વધુ હિસ્સો શાપૂરજી પાલોનજી ગ્રુપ ટાટા સન્સમાં 18.37%નો સૌથી મોટો હિસ્સો ધરાવે છે. મિસ્ત્રી પરિવાર અને ટાટા પરિવાર વચ્ચેના સંબંધોની શરૂઆત 1930ના દાયકામાં થઈ હતી.

તે સમયે જેઆરડી ટાટાને સ્ટીલ ફેક્ટરી બનાવવા માટે પૈસાની જરૂર હતી. શાપુરજી મિસ્ત્રીએ 2 કરોડ રૂપિયાની મદદ કરી હતી. બદલામાં, JRDએ તેમને ટાટા સન્સના 12.5% ​​શેર આપ્યા. જે પાછળથી 18.37% પર પહોંચી ગયા.

કંપની તેની કામ કરવાની પદ્ધતિથી ખુશ નહોતી. જે બાદ બંને કંપનીઓ વચ્ચે મતભેદો શરૂ થયા હતા. બાદમાં એસપી ગ્રુપે ટાટામાં તેના શેર ગીરવે મુકીને લોન લીધી હતી.

એસપી ગ્રુપનો ચાર્જ સંભાળનાર સાયરસ મિસ્ત્રીને 2012માં 10 વર્ષ માટે ટાટા ગ્રુપના ચેરમેન બનાવવામાં આવ્યા હતા, પરંતુ 4 વર્ષમાં જ તેમને પદ પરથી હટાવી દેવામાં આવ્યા હતા.
એસપી ગ્રુપનો ચાર્જ સંભાળનાર સાયરસ મિસ્ત્રીને 2012માં 10 વર્ષ માટે ટાટા ગ્રુપના ચેરમેન બનાવવામાં આવ્યા હતા, પરંતુ 4 વર્ષમાં જ તેમને પદ પરથી હટાવી દેવામાં આવ્યા હતા.

જ્યારે પિતા-પુત્રનું એક જ વર્ષે મોત થયું હતું શાપુરજી ગ્રુપ અને મિસ્ત્રી પરિવાર માટે 2022 ખૂબ જ ખરાબ હતું. 28 જૂન 2022ના રોજ પાલોનજી મિસ્ત્રીનું 93 વર્ષની વયે નિધન થયું હતું. ત્રણ મહિના પછી તેમના પુત્ર સાયરસ મિસ્ત્રીનું પણ માર્ગ અકસ્માતમાં મૃત્યુ થયું હતું.

સાયરસ 1991માં શાપૂરજી પાલોનજી ગ્રુપમાં જોડાયા હતા. તેમના મૃત્યુ બાદ તેમના મોટા ભાઈ શાપુર મિસ્ત્રી કંપની સંભાળી રહ્યા છે.

શાપૂરજી પલોનજી કંપની 40થી વધુ દેશોમાં હાજર છે. કંપનીમાં 35 હજારથી વધુ કર્મચારીઓ છે. આજે કંપનીનું ટર્નઓવર 40 હજાર કરોડ રૂપિયાથી વધુ છે. SP ગ્રુપે ઘણી ઐતિહાસિક ઈમારતો બનાવી છે. જેમાં મુંબઈમાં આરબીઆઈ હેડક્વાર્ટર, એસબીઆઈની બિલ્ડિંગ, ક્રિકેટ ક્લબ ઓફ ઈન્ડિયા અને ભારત મંડપમ જેવી ઈમારતોનો સમાવેશ થાય છે.

ન્યૂઝ હજી બાકી છે

પૂરા ન્યૂઝ વાંચો દિવ્ય ભાસ્કર એપ પર. સાથે જ મેળવો ઝડપી અપડેટ અને બહેતર રીડિંગ એક્સપિરિયન્સ
  • પસંદના ન્યૂઝ
  • ન્યૂઝ સૌથી ફાસ્ટ
  • લાઇવ અપડેટ
પૂરા ન્યૂઝ વાંચો એપ પર
પ્રીમિયમ મેમ્બર છો, તો લોગિન કરો

ન્યૂઝ હજી બાકી છે

પૂરા ન્યૂઝ વાંચો દિવ્ય ભાસ્કર એપ પર. સાથે જ મેળવો ઝડપી અપડેટ અને બહેતર રીડિંગ એક્સપિરિયન્સ
Scan QR to download app
એપ ડાઉનલોડ કરવા માટે QR સ્કેન કરો
Download android app - Divya BhaskarDownload ios app - Divya Bhaskar
  • મનપસંદ એલર્ટ
  • ન્યૂઝ સૌથી ફાસ્ટ
  • લાઇવ અપડેટ
પ્રીમિયમ મેમ્બર છો, તો લોગિન કરો

Local News

Today Weather Update

Our Group Site Links