Mon, Nov 16, 2026Updated 02:41 PM IST
Google Preferred Source CTA

મેગા એમ્પાયરઃ 6 લાખના ઉધારથી શરૂ કરી ફોક્સકોન:હવે 10 લાખ કર્મચારી, 30 દેશમાં 200 ફેક્ટરી; 17 લાખ કરોડનો બિઝનેસ

2 વર્ષ પેહલા
  • કૉપી લિંક

તાઇવાનની કંપની ફોક્સકોન ટૂંક સમયમાં ભારતમાં એપલના ઓડિયો વેરેબલ્સ એરપોડ્સનું ઉત્પાદન શરૂ કરશે. એરપોડ્સ એપલનું ભારતમાં બનેલું બીજું ઉત્પાદન હશે. એક સમયે ટેલિવિઝન કંપનીઓ માટે પ્લાસ્ટિકના ભાગો બનાવતી આ કંપની આજે એપલ, એચપી, ડેલ, સોની, માઈક્રોસોફ્ટ જેવી મો

.

આજે મેગા એમ્પાયરમાં કહાની તાઇવાનની ઇલેક્ટ્રોનિક્સ કંપની ફોક્સકોનની-

ફોક્સકોન Hon Hai Precision Industry Co. Ltd.ના નામથી પણ ઓળખાય છે. ફોક્સકોને એર-પોડ્સના ઉત્પાદન માટે લગભગ ₹3,500 કરોડનું રોકાણ કર્યું છે. ફોક્સકોન આ ઉત્પાદન તેની હૈદરાબાદ ફેક્ટરીમાં કરશે. ભારતમાં એર-પોડ્સનું ઉત્પાદન શરૂ કરવાથી એપલની ચીન પરની નિર્ભરતા ઓછી થશે. કંપની ભારતમાં આઇફોનનું ઉત્પાદન વધારવા માટે 276 કરોડ રૂપિયાનું રોકાણ પણ કરી રહી છે.

વર્ષ 1974માં તાઇવાનમાં ફોક્સકોનની શરૂઆત ટેરી ગાઉ (Terry Gou)એ કરી હતી. ટેરી ગાઉનો જન્મ તાઈપેઈમાં થયો હતો. 24 વર્ષની ઉંમર સુધી, તેમણે રબર ફેક્ટરી અને દવા બનાવતી ફેક્ટરીમાં કામ કર્યું. આ પછી ટેરીએ વાયુસેનામાં એન્ટી-એરક્રાફ્ટ આર્ટિલરી ઓફિસર તરીકે પણ સેવા આપી.

ફોક્સકોનના સ્થાપક ટેરી ગાઉ.
ફોક્સકોનના સ્થાપક ટેરી ગાઉ.

વર્ષ 1974માં ટેરીએ મિત્રો અને પરિવાર પાસેથી લગભગ 6 લાખ રૂપિયા ઉધાર લઈને કંપનીનો પાયો નાખ્યો. આ વર્કશોપની શરૂઆત 10 વરિષ્ઠ કર્મચારી સાથે કરવામાં આવી હતી, જેમનું નામ Hon Hai Precision Industry Co. Ltd. રાખવામાં આવ્યું હતું. જેને આપણે આજે ફોક્સકોન તરીકે ઓળખીએ છીએ. એ સમયે આ કંપની બ્લેક એન્ડ વાઈટ ટીવી માટે પ્લાસ્ટિકના ભાગો બનાવતી હતી.

એ સમયે તાઇવાનમાં ટેલિવિઝનની લોકપ્રિયતા વધી રહી હતી. બજારની માગને સમજીને ટેરીએ ઇલેક્ટ્રોનિક્સ ઉદ્યોગ માટે ભાગોનું ઉત્પાદન શરૂ કર્યું. ટેરી પોતે ઓર્ડર લેવા માટે ફેક્ટરીની બહાર ઊભા રહેતા. તેમનું ધ્યાન નાના ગ્રાહકો પર હતું. ટેરી પોતે ગ્રાહકોને તેમનાં ઉત્પાદન અને ગુણવત્તા વિશે જણાવતા હતા. આમ તેમના વ્યવસાયનો પાયો બન્યો.

કોમ્પ્યુટરનો યુગ 1980ના દાયકામાં શરૂ થયો. ત્યાર બાદ ટેરીની કંપનીએ કોમ્પ્યુટર કનેક્ટર્સ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કર્યું. તેમણે અમેરિકન કંપની IBM સાથે સોદો કર્યો. આ સોદો તેમના માટે એક વળાંક સાબિત થયો. ફોક્સકોને IBM માટે કોમ્પ્યુટર કનેક્ટર્સ બનાવ્યાં. ફોક્સકોન ઝડપથી વૈશ્વિક સપ્લાયર બની ગયું. ધીમે ધીમે ફોક્સકોને એનું નેટવર્ક વિસ્તારવાનું શરૂ કર્યું.

1990ના દાયકામાં ફોક્સકોને મધરબોર્ડ, ગ્રાફિક્સ કાર્ડ અને અન્ય ઘણાં કોમ્પ્યુટર ભાગો જેવા ઘણા નવા ઇલેક્ટ્રોનિક્સ ભાગોનું ઉત્પાદન શરૂ કર્યું. આનાથી કંપની વિવિધ ટેક્નિકલ કંપનીઓને મુખ્ય સપ્લાયર બની.

વર્ષ 2001માં​ ફોક્સકોનને તેનો પહેલો ઉત્પાદન કરાર આપ્યો. આ કોન્ટ્રેક્ટ એપલ માટે કેટલીક એસેસરીઝ અને કોમ્પ્યુટર ભાગો બનાવવા માટે મળ્યો હતો.

વર્ષ 2007માં એપલે પહેલો આઈફોન લોન્ચ કર્યો. આ પછી જ ફોક્સકોનને આઇફોન ઉત્પાદનની જવાબદારી મળી. અહીંથી ફોક્સકોન એપલની ફેક્ટરી તરીકે ઓળખાવા લાગી.

આઇફોનના ઉત્પાદનને કારણે લોકો ફોક્સકોન કંપનીને આઇફોન ફેક્ટરી કહેવા લાગ્યા.
આઇફોનના ઉત્પાદનને કારણે લોકો ફોક્સકોન કંપનીને આઇફોન ફેક્ટરી કહેવા લાગ્યા.

આ પછી વર્ષ 2010માં ફોક્સકોને ચીનના ઝેંગઝોઉમાં તેની સૌથી મોટી ફેક્ટરી બનાવી, જેને પાછળથી આઇફોન સિટી નામ આપવામાં આવ્યું. આ પ્લાન્ટમાં ફોક્સકોનના લાખો કર્મચારીઓએ iPhones, iPads અને MacBookનું ઉત્પાદન શરૂ કર્યું.

આ દાયકામાં ફોક્સકોને બ્રાઝિલ, મેક્સિકો અને વિયેતનામ જેવા દેશોમાં ઉત્પાદન કામગીરીનો વિસ્તાર કર્યો. ઘણી અન્ય ટેક કંપનીઓ માટે પણ ઉત્પાદન શરૂ કર્યું.

એપલ ઉપરાંત ફોક્સકોને એમેઝોન, સોની, એચપી, માઇક્રોસોફ્ટ ડેલ અને લેનોવો જેવી મોટી કંપનીઓ સાથે પણ સોદા કર્યા, જેના કારણે તેના ગ્રાહકોની યાદી વધુ મોટી થઈ ગઈ. 2016માં કંપનીએ જાપાનની અગ્રણી કંપની શાર્પને હસ્તગત કરી, ત્યાર બાદ તેણે ડિસ્પ્લે, ટીવી અને સ્માર્ટ ઉપકરણોનું ઉત્પાદન શરૂ કર્યું. આ સમય દરમિયાન ફોક્સકોને અમેરિકામાં મોટા રોકાણની યોજના બનાવી. આ પછી તેમણે વિસ્કોન્સિનમાં એક ફેક્ટરી સ્થાપવાની જાહેરાત કરી, જેને ટેક્નોલોજી વિકાસનું પ્રતીક માનવામાં આવતું હતું.

વર્ષ 2020 પછી ફોક્સકોને ભારત અને વિયેતનામ જેવા દેશોમાં પણ એપલ ઉત્પાદનોનું ઉત્પાદન શરૂ કર્યું, જેથી ચીન પર નિર્ભરતા ઓછી કરી શકાય. કોરોના મહામારી દરમિયાન પણ કંપનીએ iPhone 12 અને અન્ય ઉપકરણોનું ઉત્પાદન ચાલુ રાખ્યું.

વર્ષ 2021માં ફોક્સકોને ઇલેક્ટ્રિક વાહન (EV) વિશે વિચાર્યું અને MIH પ્લેટફોર્મ રજૂ કર્યું. આ EV ઉત્પાદકો માટે એક ઓપન-સોર્સ બેઝ પ્લેટફોર્મ છે. આ સાથે કંપનીએ અનેક EV સ્ટાર્ટઅપ્સ અને બેટરી કંપનીઓ સાથે ભાગીદારી કરી.

વર્ષ 2022થી ફોક્સકોને ભારતમાં iPhone 13 અને 14નું ઉત્પાદન શરૂ કર્યું. આ સમય દરમિયાન કંપનીએ તામિલનાડુ, કર્ણાટક અને તેલંગાણામાં અનેક રોકાણ યોજનાઓની જાહેરાત કરી. આ સાથે વર્ષ 2023માં ફોક્સકોને ભારતમાં લગભગ 12,525 કરોડ રૂપિયાનું રોકાણ કર્યું. ફોક્સકોન ભારતમાં આઇફોનના અનેક મોડેલનું ઉત્પાદન કરી રહી છે. આ ઉપરાંત તે બેંગલુરુમાં સેમિકન્ડક્ટર અને ચિપ પ્લાન્ટ સ્થાપવાની પણ યોજના બનાવી રહી છે.

2024 સુધીમાં ફોક્સકોન ફક્ત એક ઉત્પાદન કંપની રહેશે નહીં. એના બદલે એ સ્માર્ટ ફેક્ટરીઓ, AI-આધારિત ઉત્પાદન અને ગ્રીન ટેક્નોલોજીને પ્રાથમિકતા આપી રહ્યું છે. એપલના ઉત્પાદન દ્વારા ભારતમાં કંપનીની હાજરી વધુ મજબૂત બની રહી છે, જેના કારણે ભારત વૈશ્વિક આઇફોન ઉત્પાદનનું મુખ્ય કેન્દ્ર બની ગયું છે.

ફોક્સકોન AI આધારિત ઉત્પાદન પર કામ કરી રહ્યું છે.
ફોક્સકોન AI આધારિત ઉત્પાદન પર કામ કરી રહ્યું છે.

આજે ફોક્સકોન પાંચ ખંડોમાં ફેલાયેલું છે. તેના 30થી વધુ દેશોમાં 200થી વધુ છોડ છે. આમાં સૌથી અગ્રણી દેશ ચીન છે, જ્યાં સૌથી મોટો પ્લાન્ટ ઝેંગઝોઉમાં છે. અહીં 3 લાખથી વધુ કર્મચારીઓ કામ કરે છે. આ સ્થળને આઈફોન સિટી તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે.

આ ઉપરાંત તેના છોડ ભારતમાં (ચેન્નઈ, નોઈડા, બેંગલુરુ), વિયેતનામ, મેક્સિકો, બ્રાઝિલ, અમેરિકા, હંગેરી, જાપાન, કોરિયા, મલેશિયામાં પણ છે. ફોક્સકોન કંપનીમાં 10 લાખથી વધુ કર્મચારીઓ કામ કરે છે.

યંગ લિયુ 2019માં ટેરી ગાઉના સ્થાને કંપનીના ચેરમેન બન્યા. લિયુ કંપનીને ઇલેક્ટ્રિક વાહનો, એઆઈ અને સ્માર્ટ મેન્યુફેક્ચરિંગમાં આગળ ધપાવી રહ્યા છે. આ ઉપરાંત, લિન બાઓઝોંગ ભારતના ઓપરેશન હેડ છે. તેઓ ભારતમાં ફોક્સકોનની યોજનાઓ, વિસ્તરણ અને પ્લાન્ટ સેટઅપનું સંચાલન કરે છે.

ફોક્સકોનના ચેરમેન યંગ લિયુ.
ફોક્સકોનના ચેરમેન યંગ લિયુ.

ફોક્સકોન B2B, એટલે કે બિઝનેસ ટુ બિઝનેસ મોડલ પર કામ કરે છે. આનો અર્થ એ થયો કે કંપની સામાન્ય લોકોને ઉત્પાદનો વેચતી નથી, પરંતુ મોટી કંપનીઓ માટે ઉત્પાદન કરે છે.

જોકે ફોક્સકોન હવે ફક્ત મોબાઇલ કે કોમ્પ્યુટરના ભાગોનું ઉત્પાદન જ નથી કરી રહ્યું, પરંતુ ઇલેક્ટ્રિક વાહનો, આરોગ્ય ટેક્નોલોજી અને રોબોટ્સનાં ઉત્પાદનમાં પણ રોકાયેલું છે. કંપની માને છે કે ભવિષ્યમાં આની વધુ જરૂર પડશે. આ વિચારસરણી સાથે ફોક્સકોને 3+3 વ્યૂહરચના બનાવી છે એટલે કે 3 ઉદ્યોગો અને 3 ટેક્નોલોજી પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવું.

ફોક્સકોન હવે એક સ્માર્ટ ફેક્ટરી પર કામ કરી રહ્યું છે, એટલે કે એક એવી ફેક્ટરી, જેમાં મોટા ભાગનું કામ મશીનો અને રોબોટ્સ દ્વારા કરવામાં આવશે. આ માટે ફોક્સકોને NVIDIA નામની કંપની સાથે ભાગીદારી કરી છે. આ ભાગીદારી દ્વારા તે એક AI ફેક્ટરી બનાવવા જઈ રહી છે, જે માણસો વિના મશીનો દ્વારા કામ કરાવશે. આનાથી કામ ઝડપી, સસ્તું અને વધુ સચોટ રીતે પૂર્ણ થશે.

ઓછા ખર્ચે પોતાનાં ઉત્પાદનો બનાવવા માટે ફોક્સકોન એવા દેશોમાં ફેક્ટરીઓ ખોલે છે જ્યાં વેતન ઓછું છે, જેમ કે ભારત, વિયેતનામ અને મેક્સિકો. આનાથી કંપનીનો ખર્ચ ઘટે છે અને તેનો નફો વધે છે.

રિસર્ચ- બિપાશા, રતન પ્રિયા

ન્યૂઝ હજી બાકી છે

પૂરા ન્યૂઝ વાંચો દિવ્ય ભાસ્કર એપ પર. સાથે જ મેળવો ઝડપી અપડેટ અને બહેતર રીડિંગ એક્સપિરિયન્સ
  • પસંદના ન્યૂઝ
  • ન્યૂઝ સૌથી ફાસ્ટ
  • લાઇવ અપડેટ
પૂરા ન્યૂઝ વાંચો એપ પર
પ્રીમિયમ મેમ્બર છો, તો લોગિન કરો

ન્યૂઝ હજી બાકી છે

પૂરા ન્યૂઝ વાંચો દિવ્ય ભાસ્કર એપ પર. સાથે જ મેળવો ઝડપી અપડેટ અને બહેતર રીડિંગ એક્સપિરિયન્સ
Scan QR to download app
એપ ડાઉનલોડ કરવા માટે QR સ્કેન કરો
Download android app - Divya BhaskarDownload ios app - Divya Bhaskar
  • મનપસંદ એલર્ટ
  • ન્યૂઝ સૌથી ફાસ્ટ
  • લાઇવ અપડેટ
પ્રીમિયમ મેમ્બર છો, તો લોગિન કરો

Local News

Today Weather Update

Our Group Site Links