Mon, Nov 16, 2026Updated 02:27 PM IST
Google Preferred Source CTA

ખુદ્દાર કહાની: સ્વેટર વિનાનાં બાળકોને જોઈ કંપારી છૂટી:કરોડનું પેકેજ છોડી ગરીબો માટે સ્કૂલ ખોલી, લોકોએ કહ્યું- તમારા બાળકો રસ્તા પર આવી જશે

3 વર્ષ પેહલા
  • કૉપી લિંક

સવારના 9 વાગ્યા છે. આજે હું એક ખુદ્દાર કહાનીની શોધમાં હરિયાણાના સોહના પહોંચ્યો છું. લગભગ 5-7 એકરનું કેમ્પસ, એક ડઝનથી વધુ બસો સળંગ ઊભી છે અને સામે ત્રણ મોટી ઇમારત.

.

એ લોટસ પેટલ ફાઉન્ડેશનની શાળા છે. લોટસ પેટલ ફાઉન્ડેશન એક NGO, એટલે કે બિન-લાભકારી સંસ્થા છે. કેમ્પસ અને બિલ્ડિંગને જોતાં એવું લાગતું નથી કે એ કોઈ એનજીઓ દ્વારા ચલાવવામાં આવે છે.

ફાઉન્ડેશનના સ્થાપક કુશલ ચક્રવર્તી છે, હું તેમને મળવા આવ્યો છું. તેમના સ્ટાફમાંથી એક રિષભ કહે છે, 'તે (કુશલ) અત્યારે તેની ઓફિસમાં છે.'

ઓફિસ પહોંચીને કુશલ મિટિંગમાં વ્યસ્ત છે. થોડા સમય પછી મારી અને તેમની વચ્ચે વાતચીત શરૂ થશે, તેથી હું રાહ જોવાનું શરૂ કરું છું.

10 મિનિટ પછી હું કુશલ સાથે તેમની ઓફિસમાં બેઠો છું.

આ શાળાની તો ફી વધારે હશે? કુશલને મારો પહેલો પ્રશ્ન આ છે.

કુશલ હસતાં હસતાં કહે છે, 'ચાલો… હું તમને પહેલા કેમ્પસની આસપાસ લઈ જઉં અને બાળકો સાથે તમારો પરિચય કરાવું. ફી તમે જાતે સમજી જશો.

અમે બંને બીજી બિલ્ડિંગ તરફ નીકળીએ છીએ. આજે શનિવાર છે, તેથી બાળકો વિવિધ પ્રવૃત્તિઓમાં જોડાયેલા છે. બાળકો તરફ ઈશારો કરતાં કુશલ કહે છે, 'આ બધાં બાળકો નિમ્ન મધ્યમવર્ગના પરિવારો અથવા તેનાથી પણ નીચેના પરિવારમાંથી આવે છે.

કેટલાંક બાળકોના પિતા ઓટો ચલાવે છે, જ્યારે અન્ય કેટલાકના પિતા સફાઈકર્મી છે. કોઈના પિતા નથી. આવાં બાળકો અહીં અભ્યાસ કરે છે. હવે તમે સમજી શકો છો કે તેઓ કેટલી ફી ચૂકવી શકશે.

અમે સામાન્ય રીતે આ બાળકો પાસેથી વાર્ષિક રૂ. 14,000 ચાર્જ કરીએ છીએ. આમાં પુસ્તકો અને નકલોથી લઈને શાળાના ડ્રેસ, ખાણી-પીણી, બાળકોની શાળાથી ઘરે અને ઘરથી શાળા સુધીની દરેક બાબતોનો સમાવેશ થાય છે.

જો કોઈ પરિવાર તેમના બાળકને ભણાવવા માગે છે, પરંતુ તેની પાસે પૈસા નથી, તો અમે આવાં બાળકો પાસેથી કોઈ ફી લેતા નથી. તમે જ કહો, શું આટલું સસ્તું શિક્ષણ આજના જમાનામાં ક્યાંય મળી શકે?

કુશલના કહેવા પ્રમાણે, સામાન્ય રીતે મોટી ખાનગી શાળાઓમાં આજે નર્સરીનાં બાળકોની ફી લગભગ 3 હજાર રૂપિયા છે. અહીં 1થી 12 સુધીનાં બાળકોની ફી એક સરખી છે.
કુશલના કહેવા પ્રમાણે, સામાન્ય રીતે મોટી ખાનગી શાળાઓમાં આજે નર્સરીનાં બાળકોની ફી લગભગ 3 હજાર રૂપિયા છે. અહીં 1થી 12 સુધીનાં બાળકોની ફી એક સરખી છે.

કુશલ ચક્રવર્તી જે રીતભાત સાથે શિક્ષણ વિશે વાત કરી રહ્યા છે. પ્રથમ નજરે મને લાગે છે કે કાં તો તેમને અભ્યાસ માટે તેમના સમયમાં સંઘર્ષ કરવો પડ્યો હતો અથવા તે વ્યવસાયે શિક્ષક છે.

જ્યારે પ્રશ્ન પૂછવામાં આવ્યો ત્યારે કુશલ હળવા સ્મિત સાથે કહે છે, 'તમે મારા વિશે જે બે પરિસ્થિતિ વિચારી રહ્યા છો એ બંને મને લાગુ પડતી નથી.

ખરેખર એ 2011ની આસપાસની વાત છે. એન્જિનિયરિંગ કર્યા પછી હું એક ગ્લોબલ કંપનીમાં કામ કરતો હતો. વાર્ષિક પેકેજ લગભગ એક કરોડનું હતું.

એક દિવસ હું મારી બે દીકરીને શાળાએ મૂકવા જતો હતો. અત્યંત ઠંડી હતી. સામેના રસ્તા પર કેટલાંક બાળકો સ્વેટર વગર શાળાએ જઈ રહ્યાં હતાં. તેમને ધ્રૂજતા જોઈને મારી કંપારી છૂટી.

મારી દીકરીને શાળાએ મૂક્યા પછી હું આખો દિવસ બેચેની અનુભવતો હતો. હું વિચારતો રહ્યો કે સુવિધાઓથી વંચિત આવાં બાળકો તેમનો અભ્યાસ કેવી રીતે આગળ ધપાવી શકશે. તેમની પાસે ન તો પહેરવા માટે કપડાં છે કે ન તો વાંચવા માટે પુસ્તકો અને નકલો.

એ દિવસથી મેં આવાં બાળકોનાં ઘર તરફ જવાનું શરૂ કર્યું. તેમની સાથે વાત કરવાનું શરૂ કર્યું. તમે માનશો નહીં. આવા પરિવારોને મળ્યો, જેઓ પોતાનું ગુજરાન ચલાવતા હતા અને પોતાનાં બાળકોને ભણાવતા હતા. કેટલાકના પિતા બાંધકામ સાઇટ્સ પર કામ કરતા મજૂર છે, જ્યારે કેટલાકના પિતા રિક્ષા ચલાવે છે.

રહેવા માટે ઘર નથી, ખાવા માટે ખોરાક નથી, પહેરવા માટે કપડાં નથી, વાંચવા માટે પુસ્તકો અને નકલો નથી. આવી સ્થિતિમાં આ બાળકો કેવી રીતે અભ્યાસ કરી શકશે? શરૂઆતમાં હું બાળકો માટે આ જરૂરી વસ્તુઓની વ્યવસ્થા કરતો હતો.

વાત કરતી વખતે અમે શાળાના દરેક ભાગની મુલાકાત લીધી છે. બાળકોના લંચનો સમય થઈ ગયો છે.

… તો તમે હરિયાણાથી જ છો?

કુશલ કહે છે, 'ના, હું રાંચીનો છું. અમારા પૂર્વજો બાંગ્લાદેશના છે અને ત્યાંથી બિહાર (આજનું ઝારખંડ) સ્થળાંતર કરીને આવ્યા હતા.

પપ્પાને નોકરી હતી. મેં મારું સમગ્ર શિક્ષણ શહેરની શ્રેષ્ઠ શાળાઓ અને કોલેજોમાં પૂર્ણ કર્યું છે. ક્યારેય વિચાર્યું ન હતું કે હું આવું કંઈક કરીશ.

શરૂઆતમાં જ્યારે હું ગરીબ બાળકોને તેમની જરૂરિયાતો માટે વસ્તુઓ આપતો હતો ત્યારે એક દિવસ મને સમજાયું કે આ સમસ્યાનો ઉકેલ નથી. આ બાળકોના શિક્ષણ પર પણ કામ કરવું પડશે.

ત્યાર બાદ 2011માં જ મેં 'લોટસ પેટલ ફાઉન્ડેશન'ના નામથી સ્કૂલ શરૂ કરી.

1 કરોડનું પેકેજ છોડીને શાળા ખોલી? પરિવારના સભ્યો કંઈ બોલ્યા નહીં...

પોતાના પરિવારની કેટલીક તસવીરો બતાવતાં કુશલ કહે છે, 'મને ઘણાં ટોણાં મળ્યાં. ઘરથી બહાર, સગાંવહાલાં, બધેથી…. જે લોકો આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરની નોકરી અને કરોડોનું પેકેજ છોડી દે છે તેમને મૂર્ખ કહે છે.

બધા એક જ વાત કહેતા હતા- તું પાગલ થઈ ગયો છે. 1 કરોડનું પેકેજ છોડીને શિક્ષક કોણ બને? નોકરીની સાથે સમાજ સેવા પણ કરી શકાય છે.

આની બે-બે દીકરી છે. આજે તે બીજાને ભણાવવા જાય છે. આવતીકાલે તેનાં બાળકો પોતે ભણી શકશે નહીં. ભાડાના મકાનમાં રહે છે, આવતીકાલે ભાડું નહીં ચૂકવે તો રસ્તા પર આવી જશે.

શું તમને આ બધી બાબતોનો ડર ન લાગ્યો?

કુશલ કહે છે કે 'સાચું કહું તો વધારે ન લાગ્યો. પરિવારજનોએ કહ્યું, એક વર્ષનો સમય આપીએ છીએ. જો સફળ ન થયા તો તમારે ફરીથી નોકરી શોધવી પડશે.

તેમને વિશ્વાસ હતો કે એક વર્ષ પછી મારું મન સ્પષ્ટ થઈ જશે. હું મારી ભૂલ બદલ પસ્તાવો કરીશ અને કામ શરૂ કરીશ.

બીજી તરફ, જ્યારે માતા આ શાળાના ઉદઘાટનમાં આવ્યાં ત્યારે તેમણે ખુશીનાં આંસુ વહાવ્યાં હતાં. આજે જુઓ કે લોટલ પેટલ ફાઉન્ડેશન પાસે બે કેમ્પસ છે. આ સંસ્થા એક સમયે એક રૂમ અને 6 બાળક સાથે શરૂ કરવામાં આવી હતી. આજે 2 હજારથી વધુ બાળકો સારું શિક્ષણ મેળવી રહ્યાં છે.

તમારા પિતા?

કુશલ ભાવુક થઈ જાય છે. તે કહે છે, 'જ્યારે હું 30-32 વર્ષનો હતો ત્યારે સ્વાસ્થ્યસંબંધી કોઈ સમસ્યાને કારણે તેમનું મૃત્યુ થયું હતું. એ પછી સંપૂર્ણ જવાબદારી મારા ખભા પર આવી. જો પિતા આજે અહીં હોત તો તેઓ પણ ખુશ હોત.

જે પરિવારની પ્રથમ પેઢી અભણ હોય. શાળાઓ અને કોલેજોનો ચહેરો ક્યારેય જોયો ન હોય, તેમનાં બાળકો મારી સંસ્થા દ્વારા સારું શિક્ષણ મેળવીને મોટી MNC કંપનીઓમાં કામ કરી રહ્યા છે.

કુશાલની વાર્તા સાંભળતાં સાંભળતાં હું તેમની સાથે શાળાના ત્રીજા માળે પહોંચી ગયો. અહીં એરોસ્પેસ વર્ગ છે. અહીં ગ્રહો, સૂર્ય, ચંદ્ર, અવકાશ… આ બધી બાબતો શીખવવામાં આવે છે. કુશલ કહે છે, 'તમે જાતે જ જોતા હશો કે આ પ્રકારનું શિક્ષણ આખા દેશમાં ઉપલબ્ધ હોવું જોઈએ, જ્યાં રમવાથી લઈને અવકાશ અને ગ્રહોના અભ્યાસ સુધીની વ્યવસ્થા હોય.

અમે માત્ર નામ પર શિક્ષણ કે શાળા નથી ચલાવતા. બાળકોને સારું શિક્ષણ આપીએ છીએ. હું માનું છું કે આવી શાળાઓ દરેક જગ્યાએ, દરેક શહેર અને નગરમાં હોવી જોઈએ, જેથી ત્યાંનાં બાળકો પણ આ પ્રકારનું શિક્ષણ મેળવી શકે.

અમારી શાળામાં પુસ્તકાલય અને લેબ છે. ડૉ.આંબેડકરે કહ્યું છે કે શિક્ષણ એ સિંહણનું દૂધ છે, જે પીશે તે ગર્જશે. તેમના શબ્દોને અમારો મૂળ મંત્ર બનાવ્યો અને બાળકોને ગુણવત્તાયુક્ત શિક્ષણ પૂરું પાડીએ છીએ.

ન્યૂઝ હજી બાકી છે

પૂરા ન્યૂઝ વાંચો દિવ્ય ભાસ્કર એપ પર. સાથે જ મેળવો ઝડપી અપડેટ અને બહેતર રીડિંગ એક્સપિરિયન્સ
  • પસંદના ન્યૂઝ
  • ન્યૂઝ સૌથી ફાસ્ટ
  • લાઇવ અપડેટ
પૂરા ન્યૂઝ વાંચો એપ પર
પ્રીમિયમ મેમ્બર છો, તો લોગિન કરો

ન્યૂઝ હજી બાકી છે

પૂરા ન્યૂઝ વાંચો દિવ્ય ભાસ્કર એપ પર. સાથે જ મેળવો ઝડપી અપડેટ અને બહેતર રીડિંગ એક્સપિરિયન્સ
Scan QR to download app
એપ ડાઉનલોડ કરવા માટે QR સ્કેન કરો
Download android app - Divya BhaskarDownload ios app - Divya Bhaskar
  • મનપસંદ એલર્ટ
  • ન્યૂઝ સૌથી ફાસ્ટ
  • લાઇવ અપડેટ
પ્રીમિયમ મેમ્બર છો, તો લોગિન કરો

Local News

Today Weather Update

Our Group Site Links