- Gujarati News
- Bhaskar khaas
- Bhaskar explainer
- Israel Election Analysis; Netanyahu Coalition Struggle & Arab Party Role
આજનું એક્સપ્લેનર:હવે ઇઝરાયલમાં મુસ્લિમોનો દબદબો રહેશે; નેતન્યાહૂ બહુમતીથી 8 સીટ પાછળ, આરબ પાર્ટીઓ કેવી રીતે બની કિંગમેકર?
- કૉપી લિંક

ઇઝરાયલમાં કોઈ પણ પાર્ટીને બહુમતી મળી રહી નથી. સત્તાધારી PM નેતન્યાહૂનું ગઠબંધન બહુમતીથી 8 બેઠકો દૂર રહ્યું છે, જ્યારે વિપક્ષના નેતા આઈઝનકોટનું ગઠબંધન 13 બેઠકો પાછળ રહ્યું છે. હવે 19 બેઠકો જીતતી આરબ પાર્ટીઓ ઇઝરાયલમાં કિંગમેકરની ભૂમિકામાં છે. પરિણામોની
ઇઝરાયલના નવા PM કેવી રીતે અને કોણ બનશે, શું ઇઝરાયલની 20% મુસ્લિમ વસ્તીનો પ્રભાવ વધશે; આજના એક્સપ્લેનરમાં…
સવાલ-1: ઇઝરાયલમાં કોઈને બહુમતી મળી નથી, હવે સરકાર કેવી રીતે બનશે?
જવાબઃ ઇઝરાયલની સંસદ નેસેટમાં 120 બેઠકો છે અને સરકાર બનાવવા માટે 61 બેઠકોની જરૂર પડે છે. ઇઝરાયલના 78 વર્ષના ઇતિહાસમાં કોઈ એક પાર્ટીને બહુમતી મળી નથી. આ વખતે પણ સ્થિતિ એવી જ છે. હવે સરકાર બનવાની પ્રક્રિયામાં 4 બાબતો છે…
1. રાષ્ટ્રપતિની ભૂમિકા: રાષ્ટ્રપતિ ઇસહાક હર્ઝોગ તમામ પક્ષોના નેતાઓ સાથે વાત કરશે. ત્યારબાદ તેઓ એવા નેતાને સરકાર બનાવવાનું આમંત્રણ આપશે, જેની પાસે બહુમતી એકત્ર કરવાની સૌથી સારી શક્યતા હોય. સામાન્ય રીતે મોટી પાર્ટીના નેતાને તક મળે છે, પરંતુ તે અનિવાર્ય નથી. 2009માં રાષ્ટ્રપતિ શિમોન પેરેઝે બેન્જામિન નેતન્યાહૂને સરકાર બનાવવાની તક આપી હતી, જ્યારે તેમની લિકુડ પાર્ટીને કદીમા પાર્ટી કરતાં ઓછા મત મળ્યા હતા.
2. સહયોગીઓ એકત્ર કરવા માટેનો સમય: પ્રથમ નેતાને 28 દિવસ મળે છે. રાષ્ટ્રપતિ ઇચ્છે તો વધુ 14 દિવસ આપી શકે છે, એટલે કે મહત્તમ 42 દિવસ. આ દરમિયાન તેમણે સહયોગીઓ એકત્ર કરવાના હોય છે. ત્યારબાદ નેસેટ એટલે કે ઇઝરાયલી સંસદમાં મંત્રીમંડળ અને નીતિઓ રજૂ કરીને 61 સાંસદોનું સમર્થન સાબિત કરવું પડે છે.
3. બહુમતી ન મળે તો બીજાને તક: પ્રથમ નેતા નિષ્ફળ જાય, તો તક કોઈ બીજા નેતાને મળશે. તે પણ નિષ્ફળ જાય, તો લઘુમતી સરકાર પણ બની શકે છે. જેમ કે 2021માં માત્ર 7 સાંસદો ધરાવતી પાર્ટીના નેતા બેનેટ વિપક્ષના સમર્થનથી વડાપ્રધાન બન્યા હતા.
4. ફરી ચૂંટણીઃ ગઠબંધનની ચર્ચામાં અઠવાડિયાઓ લાગી શકે છે. તમામ પ્રયાસો નિષ્ફળ જાય, તો નેસેટ ભંગ માનવામાં આવે છે. 90 દિવસની અંદર નવી ચૂંટણી યોજાય છે. આવી સ્થિતિમાં 2019થી 2022 વચ્ચે 5 વખત ચૂંટણી યોજાઈ હતી. જ્યાં સુધી નવી સરકાર ન બને, ત્યાં સુધી નેતન્યાહૂ કાર્યકારી વડાપ્રધાન તરીકે ચાલુ રહેશે.
જોકે આ વખતે આરબ પાર્ટીઓના સમર્થનથી સરકાર બનાવી શકાય છે.
સવાલ-2: કિંગમેકર બનેલી આરબ પાર્ટીઓ કઈ છે, તેમનો ચૂંટણી ઇતિહાસ કેવો છે?
જવાબ: ઇઝરાયલમાં આશરે 21 લાખ આરબ લોકો રહે છે. તેમનું પ્રતિનિધિત્વ કરતી 4 આરબ પાર્ટીઓ છે…

હવે તેમનો ચૂંટણી ઇતિહાસ…
- 2015ની ચૂંટણીમાં પહેલીવાર ‘જોઇન્ટ લિસ્ટ’ ગઠબંધનમાં ચારેય આરબ પાર્ટીઓ સામેલ થઈ. કુલ 4.46 લાખ મત અને 13 બેઠકો મળી. સંસદમાં ત્રીજું સૌથી મોટું ગઠબંધન બન્યું.
- એપ્રિલ 2019માં બે જૂથ બન્યા. હદાશ-તાલ અને રા'આમ-બલાદને અનુક્રમે 6 બેઠકો અને 4 બેઠકો મળી. સપ્ટેમ્બર 2019માં ચારેય પાર્ટીઓ ફરી એક થઈ, 5.81 લાખ મત અને 13 બેઠકો મળી.
- માર્ચ 2020માં પણ એક થઈને લડેલી આરબ પાર્ટીઓને કુલ 15 બેઠકો મળી.
- 2021ની ચૂંટણીમાં સાથે મળીને લડેલી હદાશ, તાલ અને બલાદને 6 બેઠકો, જ્યારે એકલી લડેલી રા'આમને 4 બેઠકો મળી.
- 2022માં હદાશ અને તાલે સાથે મળીને ચૂંટણી લડી અને 5 બેઠકો જીતી. રા'આમને પણ 5 બેઠકો મળી, જ્યારે એકલી લડેલી બલાદ સંસદમાં પહોંચવા માટે જરૂરી 3.25% મત પણ મેળવી શકી નહીં.
સવાલ-3: કિંગમેકર બનેલી આરબ પાર્ટીઓ આ વખતે કોને સમર્થન આપશે?
જવાબઃ 3 પરિસ્થિતિઓ બની રહી છે…
1. આરબ પાર્ટીઓ આઇઝનકોટને સમર્થન આપી શકે છે
- રા'આમના નેતા મન્સૂર અબ્બાસ મુસ્લિમોના મુદ્દાઓ પર કામ કરવાના બદલામાં આઇઝનકોટને સમર્થન આપી શકે છે.
- અબ્બાસે કહ્યું છે કે તેઓ નેતન્યાહૂના વિરોધી ગઠબંધન સાથે જઈને 61નો આંકડો મેળવવાનો પ્રયાસ કરશે.
- જોઇન્ટ લિસ્ટે ચૂંટણીના એજન્ડામાં નેતન્યાહૂને હટાવવાની વાત કરી છે. આવી સ્થિતિમાં જો તમામ આરબ પાર્ટીઓ એકસાથે આવી જાય, તો આઇઝનકોટની સરકાર બની શકે છે.
- આઇઝનકોટના ગઠબંધનવાળી ડેમોક્રેટ્સ પાર્ટીના નેતા યાયર ગોલાને આઇઝનકોટને આરબ પાર્ટીઓ સાથે સરકાર બનાવવાની અપીલ કરી છે.
2. જોઇન્ટ લિસ્ટ આઇઝનકોટને બહારથી સમર્થન આપી શકે છે
- જોઇન્ટ લિસ્ટનું નેતૃત્વ કરી રહેલા યુસુફ જબરીને કહ્યું છે કે તેમનું ગઠબંધન સત્તામાં પરિવર્તન લાવવા માટે તૈયાર છે. નેતન્યાહૂ સરકારને હટાવવાનો પ્રયાસ કરતી કોઈપણ પાર્ટીએ તેમની સાથે વાત કરવી પડશે.
- અહમદ તિબી પણ આઇઝનકોટની સંભવિત સરકારને બહારથી સમર્થન આપવાની વાત કહી ચૂક્યા છે. એટલે કે જોઇન્ટ લિસ્ટ સરકારમાં મંત્રીપદ લીધા વિના પણ નેતન્યાહૂને સત્તા પરથી હટાવવામાં મદદ કરી શકે છે.
- જોકે, આ સમર્થન આગળની વાતચીત અને આરબ મુસ્લિમોની માગણીઓ સ્વીકારવા પર નિર્ભર રહેશે.
- તિબી ઈચ્છે છે કે સરકાર 7 ઓક્ટોબર 2023ના રોજ ઇઝરાયલ પર હમાસના હુમલા અને ત્યારબાદ ગાઝામાં ઇઝરાયલની જવાબી કાર્યવાહી અંગે તપાસ કરવા માટે એક આયોગની રચના કરે.
- વિપક્ષી દળોના સહિયારા એજન્ડામાં પણ આવા આયોગની રચના કરવાનો પ્રસ્તાવ સામેલ છે. આ ઉપરાંત તિબીએ ઇઝરાયલી આરબ મુસ્લિમોના ઘરેલુ મુદ્દાઓ સાથે જોડાયેલી માંગણીઓ પણ રજૂ કરી છે.
3. નેતન્યાહૂ, રા’આમ જેવા દળોના સમર્થનથી સરકાર બનાવી શકે છે
- જોઇન્ટ લિસ્ટના સમર્થન છતાં જો આઇઝનકોટ બહુમતીના આંકડા સુધી પહોંચી શક્યા નહીં, તો મન્સૂર અબ્બાસની રા’આમ અથવા કેટલાક સાંસદો ધરાવતી અન્ય કોઈ પાર્ટી નિર્ણાયક બની શકે છે. મન્સૂર અબ્બાસ નેતન્યાહૂના જૂથમાં જતા રહે, તો સરકાર બનાવવાનું સમગ્ર ગણિત બદલાઈ શકે છે.
- 2021માં પણ આવું જ થયું હતું. ત્યારે ઇઝરાયલમાં બે વર્ષમાં ચોથી વખત ચૂંટણી યોજાઈ હતી, પરંતુ કોઈ ગઠબંધનને બહુમતી મળી નહોતી. નફ્તાલી બેનેટની યામિના પાર્ટી પાસે માત્ર 7 સાંસદો હતા. તેમ છતાં તેઓ વડાપ્રધાન બન્યા, કારણ કે યાઇર લાપિડની પાર્ટી ‘યેશ અતિદ’ અને કેટલાક અન્ય વિપક્ષી પક્ષોએ તેમને સમર્થન આપ્યું હતું.
- વિચારધારાની દૃષ્ટિએ આ પક્ષો એકબીજાથી ઘણા અલગ હતા, પરંતુ નેતન્યાહૂને સત્તા પરથી હટાવવાના મુદ્દે તેઓ એકસાથે આવી ગયા. બાદમાં રા'આમે પણ આ ગઠબંધનને સમર્થન આપ્યું.
- રા'આમની 4 બેઠકો સરકાર બનાવવા માટે નિર્ણાયક સાબિત થઈ અને નેટેન્યાહૂને વડાપ્રધાન પદ છોડવું પડ્યું.
- આ વખતે નેટેન્યાહૂએ ચૂંટણી પ્રચાર દરમિયાન આરબ પાર્ટીઓનું સમર્થન લેવાનો ઇનકાર કર્યો છે, પરંતુ જોઇન્ટ લિસ્ટની સરખામણીએ રા'આમનું વલણ નેટેન્યાહૂને લઈને થોડું નરમ રહ્યું છે.
- 2021માં પણ બહુમતી મેળવવા માટે તેમની મન્સૂર અબ્બાસ સાથે વાતચીત થઈ હતી. આ વખતે પણ બંને વચ્ચે સમજૂતીની શક્યતાઓ ઊભી થઈ શકે છે.
ઇઝરાયલમાં સરકાર બનાવવાનું ગણિત એ વાત પર પણ નિર્ભર કરે છે કે રાષ્ટ્રપતિ ઇસહાક હર્ઝોગ સરકાર બનાવવા માટે સૌપ્રથમ કયા પક્ષના નેતાને બોલાવે છે. તેઓ એવા પક્ષને પણ તક આપી શકે છે, જે સૌથી મોટો ન હોય, પરંતુ અન્ય પક્ષોના સમર્થનથી સંસદમાં બહુમતી સાબિત કરવાની વધુ શક્યતા ધરાવતો હોય. રાષ્ટ્રપતિ સાથેની ચર્ચા દરમિયાન આરબ પાર્ટીઓ કોઈ ઉમેદવારની ભલામણ કરી શકે છે, ભલે પછી તેઓ સરકારમાં સામેલ ન થાય.

સવાલ-3: કટ્ટર યહૂદી દેશ ઇઝરાયલમાં 21 લાખ મુસ્લિમો કેવી રીતે રહે છે?
જવાબઃ 1948માં ઇઝરાયલની સ્થાપના દરમિયાન આશરે 7 લાખ પેલેસ્ટિનિયનો વિસ્થાપિત થયા હતા. આશરે દોઢ લાખ આરબો ઇઝરાયલની સરહદમાં રહી ગયા હતા. આ જ આરબોની આગળની પેઢીઓ ઇઝરાયલી આરબ નાગરિક બની. આજે ઇઝરાયલની કુલ આશરે 1 કરોડની વસ્તીમાં 21%, એટલે કે આશરે 21 લાખ આરબો છે. તેમાં 18.5 લાખ આરબ મુસ્લિમો અને આશરે 2.5 લાખ ખ્રિસ્તી તથા શિયા દ્રુઝ લોકોનો સમાવેશ થાય છે.
મોટાભાગના ઇઝરાયલી અરબો 3 વિસ્તારોમાં સીમિત છે- ઉત્તરી ઇઝરાયલનો ગલીલ, મધ્ય ઇઝરાયલનો ટ્રાયએંગલ અને દક્ષિણ ઇઝરાયલનો નેગેવ વિસ્તાર.
કેટલાક અરબો હાઇફા, લોડ, અક્કા અને રામલેહ જેવા શહેરોમાં પણ રહે છે. પૂર્વ યરુશલમમાં એવા આરબો પણ રહે છે, જેમની પાસે ઇઝરાયલી નાગરિકતા નથી. વેસ્ટ બેંકના યહૂદીઓ મતદાન કરી શકે છે, પરંતુ આરબો નહીં. બાકીના ઇઝરાયલી આરબોને મતદાન કરવાનો અધિકાર છે અને કાયદાકીય રીતે તેમને યહૂદીઓ જેટલા જ નાગરિક માનવામાં આવે છે, પરંતુ તેમની વાસ્તવિક પરિસ્થિતિ સારી નથી…
- ઇઝરાયલ ડેમોક્રસી ઇન્સ્ટિટ્યૂટ મુજબ, આ વિસ્તારો માટે સરકારી બજેટ, મકાનો, શિક્ષણ અને ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરની સ્થિતિ અત્યંત ખરાબ છે.
- ઇઝરાયલની સિવિલ રાઇટ્સ ઓર્ગેનાઇઝેશન, ACRIના અહેવાલ મુજબ, ઇઝરાયલમાં આરબ સમુદાયના વિકાસ માટે બનાવવામાં આવેલી પાંચ વર્ષની યોજનાના બજેટમાં સતત કાપ મૂકવામાં આવ્યો છે.
- આરબ વિસ્તારોમાં પોલીસ વેરિફિકેશન બાદ જ મુશ્કેલીથી મકાન બનાવવાની પરવાનગી મળે છે. અહીં ગુના અને હિંસા પણ યહૂદી વિસ્તારોની સરખામણીએ વધુ છે. નેગેવના બેદુઇન મુસ્લિમોની સ્થિતિ સૌથી ખરાબ છે.
- ઇઝરાયલમાં યહૂદી-આરબ સંબંધો પર કામ કરતી અગ્રણી સામાજિક સંસ્થા ગિવાત હવીવા- સેન્ટર ફોર શેરડ સોસાયટીના સ્ટ્રેટેજિક ડિરેક્ટર મોહમ્મદ દરાવશે કહે છે, ‘ઇઝરાયલમાં પાછલાં વર્ષોમાં થયેલી હત્યાઓના મામલામાં 80થી વધુ પીડિતો આરબ મુસ્લિમ છે. એક આરબ વ્યક્તિના માર્યા જવાનો ખતરો એક યહૂદી વ્યક્તિના માર્યા જવાના ખતરા કરતાં 8 ગણો વધારે છે.
- ઇઝરાયલમાં આરબો માટે સેનામાં જોડાવું જરૂરી નથી. આ કારણે ઇઝરાયલી સેના, IDFમાં અરબ સૈનિકોની સંખ્યા અત્યંત ઓછી છે. બીજી તરફ, યહૂદી યુવાનો માટે સેનામાં જોડાવાનો નિયમ ફરજિયાત છે. તેના બદલામાં તેમને પગાર ઉપરાંત અનેક વિશેષ લાભો મળે છે.
- 'ગડસર નાહલ' અને ઓલ-અરબ યુનિટ જેવી યુનિટ્સના આરબ સૈનિકોને પેલેસ્ટાઇનના વેસ્ટ બેન્ક અને નેગેવ જેવા રણપ્રદેશોમાં તૈનાત કરવામાં આવે છે.

સવાલ-4: શું સરકારમાં સામેલ થવાથી ઇઝરાયલમાં મુસ્લિમોનો પ્રભાવ વધશે?
જવાબઃ ચૂંટણી દરમિયાન આરબ મતદારોનું ટર્નઆઉટ યહૂદી મતદારો કરતાં ઓછું રહે છે. 2022માં સમગ્ર ઇઝરાયલમાં 70% મતદાન થયું હતું, જ્યારે આરબ વિસ્તારોમાં મતદાનનું ટર્નઆઉટ લગભગ 53% રહ્યું હતું. આ વખતે આ વિસ્તારોમાં 80% સુધી મતદાન થયું છે. મન્સૂર અબ્બાસે કહ્યું છે કે આરબ મતદારોનું વધુ ટર્નઆઉટ નિરાશાને આશામાં બદલાવાનો સંકેત છે.
મોહમ્મદ દરાવશે કહે છે કે આરબો માટે ચૂંટણીનો પ્રથમ હેતુ સંપૂર્ણ નાગરિકતા મેળવવાનો અને રાજકીય વ્યવસ્થામાં ભાગીદારી કરવાનો છે. અમે ઇઝરાયલના મહેમાન નથી, અહીંના રહેવાસીઓ છીએ.

દરાવશેના જણાવ્યા અનુસાર, ‘જો આરબ પક્ષો સાથે મળીને આઇઝનકોટની સરકાર બનશે, તો કોઈ ચમત્કાર નહીં થાય અને ન તો આરબોની બધી સમસ્યાઓનો અંત આવશે, પરંતુ તેનાથી આરબોના નાગરિક અધિકારો સાથે જોડાયેલા મુદ્દાઓમાં મહત્ત્વપૂર્ણ સુધારા થઈ શકે છે. રાજકીય ભાગીદારી પણ વધશે.’
ન્યૂઝ હજી બાકી છે

- પસંદના ન્યૂઝ
- ન્યૂઝ સૌથી ફાસ્ટ
- લાઇવ અપડેટ
















