Mon, Nov 16, 2026Updated 02:39 PM IST
Google Preferred Source CTA

ઇઝરાયલે પાયલટ માટે 40 વર્ષ સુધી શોધખોળ કરી:બે ઈરાની જનરલોનું અપહરણ કર્યું, એકની હત્યા કરી; ખુલાસો- લેબનોનમાં માર્યા ગયા હતા

5 કલાક પેહલા
Loading advertisement...
દિવ્ય ભાસ્કર વાંચવા માટે...
બ્રાઉઝરમાં જ

ઇઝરાયલ લગભગ 40 વર્ષ સુધી પોતાના ગુમ થયેલા પાઇલટ રોન અરાદની શોધખોળ માટે ઈરાનને જવાબદાર માનતું રહ્યું. આ શંકાને કારણે તેની ગુપ્તચર એજન્સી મોસાદે ઈરાનના બે જનરલોનું અપહરણ કરીને તેમની પૂછપરછ કરી.

Loading advertisement...

ન્યૂયોર્ક ટાઈમ્સના એક તપાસ અહેવાલ મુજબ, તેમાંથી એક જનરલ અલીરેઝા અસગરીની હત્યા પણ કરી દેવામાં આવી. જ્યારે બીજા જનરલ અબ્દુલ્લા સાબેરીનું અપહરણ કરીને તેમને ઇઝરાયલ લઈ જવામાં આવ્યા અને પૂછપરછ બાદ દક્ષિણ આફ્રિકામાં છોડી દેવામાં આવ્યા.

પરંતુ હવે ઇઝરાયલને લાગે છે કે રોન અરાદને ક્યારેય ઈરાન લઈ જવામાં આવ્યા જ નહોતા. તેમનું મૃત્યુ લેબનોનમાં જ થયું હતું.

સાયપ્રસના લારનાકામાં લગાવવામાં આવેલા એક હોર્ડિંગ પર રોન અરાદ વિશે માહિતી આપનારને 94 કરોડ રૂપિયાનું ઇનામ આપવાની જાહેરાત કરવામાં આવી હતી. તસવીર 2005ની છે.
Loading advertisement...

1986માં લેબનોનમાં ગુમ થયો હતો પાઇલટ

રોન અરાદ ઇઝરાયલી વાયુસેનામાં અધિકારી હતો. 16 ઓક્ટોબર 1986ના રોજ તે દક્ષિણ લેબનોન ઉપર એક ફાઈટર પ્લેનમાં ઉડાન ભરી રહ્યો હતો.

આ દરમિયાન તેણે પેલેસ્ટાઇન લિબરેશન ઓર્ગેનાઇઝેશન (PLO)ના ઠેકાણા પર બોમ્બમારો કર્યો. બોમ્બ સમય પહેલાં જ બ્લાસ્ટ થઈ ગયો અને વિમાનને ભારે નુકસાન થયું. અરાદને વિમાનમાંથી બહાર નીકળવું પડ્યું.

ત્યારબાદ લેબનોનના શિયા સંગઠન અમલના લડવૈયાઓએ તેને પકડી લીધો. સંગઠનના સુરક્ષા પ્રમુખ મુસ્તફા દિરાનીએ તેને પોતાની દેખરેખ હેઠળ રાખ્યો.

અમલ સંગઠને અરાદના બદલામાં લાખો ડૉલર અને પેલેસ્ટિની તેમજ લેબનાની કેદીઓની મુક્તિની માંગ કરી હતી. પરંતુ તે સમયે ઇઝરાઇલના રક્ષામંત્રી યિત્ઝાક રાબિન કેદીઓની અદલાબદલી માટે તૈયાર નહોતા. તેના કારણે અરાદની શોધમાં કોઈ ખાસ આગળ કામ થયું નહીં.

લેબનોનમાં અમલના લડવૈયાઓએ ઇઝરાઇલી વાયુસેનાના ગુમ થયેલા અધિકારી રોન અરાદની આ તસવીર 1987માં લીધી હતી.

ઇઝરાઇલને ઈરાન પર શંકા કેમ થઈ?

તે સમયે લેબનાનની રાજનીતિમાં ઈરાનનો ઘણો પ્રભાવ હતો. તે અમલ સહિત અનેક શિયા સંગઠનોને નાણાં અને તાલીમ આપતું હતું. આ જ કારણે ઇઝરાઇલને શંકા થઈ કે અમલના લડવૈયાઓ અરાદને ઈરાનના હવાલે કરી શકે છે.

1989માં અરાદની પત્નીએ જણાવ્યું કે ઇઝરાયલી સરકારે તેમને ખાતરી આપી છે કે તેમના પતિ જીવિત છે અને તેમને ઈરાની એજન્ટોને સોંપી દેવામાં આવ્યા છે. ત્યારબાદ ઇઝરાયલમાં આ વાત સામાન્ય બની ગઈ કે અરાદને ઈરાને પોતાના કબજામાં રાખ્યો છે.

1992માં મોસાદના અધિકારી ઇઝરાઇલ પેરલોવને એક ઈરાની ડૉક્ટર મળ્યો. તેણે દાવો કર્યો કે તેણે અરાદની સારવાર તેહરાન અને લેબનોનમાં કરી હતી.

ડૉક્ટરનો લાઇ ડિટેક્ટર ટેસ્ટ કરવામાં આવ્યો, પરંતુ પરિણામો સ્પષ્ટ નહોતાં. મોસાદે તેને પૈસા આપીને પોતાના દાવાના પુરાવા રજૂ કરવા પણ કહ્યું. પરંતુ ડૉક્ટર ફરીથી સામે આવ્યો નહીં. મોસાદના બીજા અધિકારી રામી ઇગ્રાનું માનવું હતું કે ડૉક્ટર પૈસા માટે ખોટું બોલી રહ્યો હતો. તેમ છતાં તેની વાતને ઈરાન વિરુદ્ધ પુરાવા તરીકે સ્વીકારી લેવામાં આવી.

પૂછપરછમાં ઈરાનનું નામ લીધું, પરંતુ પુરાવો મળ્યો નહીં

1994માં ઇઝરાયલી કમાન્ડોએ લેબનોનમાં એક ઓપરેશન ચલાવીને મુસ્તફા દિરાનીનું અપહરણ કર્યું. તેને ઇઝરાયલની એક ગુપ્ત જેલમાં રાખીને પૂછપરછ કરવામાં આવી.

દિરાનીએ જણાવ્યું કે તેણે અરાદને લેબનોનના નબી ચિત ગામમાં એક પરિવારની દેખરેખ હેઠળ રાખ્યો હતો. એક રાત્રે તેની સુરક્ષામાં તહેનાત લોકો ઇઝરાયલી હુમલાને કારણે ત્યાંથી ચાલ્યા ગયા. જ્યારે તેઓ પાછા ફર્યા ત્યારે અરાદ ગુમ હતો.

પૂછપરછ કરનારા ઇઝરાયલી અધિકારીઓ તેની વાત પર વિશ્વાસ કરી રહ્યા ન હતા. દિરાનીએ બાદમાં આરોપ મૂક્યો કે પૂછપરછ દરમિયાન તેને શારીરિક અને જાતીય યાતનાઓ આપવામાં આવી હતી. ઇઝરાયલે યાતનાના આરોપોને નકારી કાઢ્યા, પરંતુ સ્વીકાર્યું કે તેની સાથે કડકાઈથી વર્તવામાં આવ્યું હતું.

કડક પૂછપરછ દરમિયાન દિરાનીએ જણાવ્યું કે એક ઈરાની અધિકારીએ તેને કહ્યું હતું કે ઈરાનના રિવોલ્યુશનરી ગાર્ડ્સ અરાદને પોતાની સાથે લઈ ગયા હતા. પરંતુ આ દાવાની પુષ્ટિ કરતો કોઈ પુરાવો મળ્યો નથી.

લેબનોનના શિયા સંગઠન અમલ સાથે જોડાયેલા મુસ્તફા દિરાનીને 2004માં કેદીઓની અદલાબદલી હેઠળ જર્મની મોકલવામાં આવ્યા હતા. તેમને ઇઝરાયલની રિમોનિમ જેલમાં રાખવામાં આવ્યા હતા. તસવીરમાં ઇઝરાયલી જેલકર્મીઓ પણ દેખાઈ રહ્યા છે.

2006માં ઈરાની જનરલનું અપહરણ કર્યું, પછી હત્યા કરી

2006માં ઈરાનના જનરલ અલીરેઝા અસગરીને મોસાદે નિશાન બનાવ્યા. તેઓ ઈરાનના રિવોલ્યુશનરી ગાર્ડ્સની કુદ્સ ફોર્સમાં રહી ચૂક્યા હતા અને નાયબ રક્ષામંત્રીના પદ સુધી પહોંચ્યા હતા. હિઝબુલ્લાહના નેતાઓ સાથે પણ તેમના ગાઢ સંબંધો હતા.

ડિસેમ્બર 2006માં અસગરી તુર્કિયેના ઈસ્તાંબુલ શહેરની એક હોટેલમાં રોકાયા હતા. ત્યાર બાદ તેઓ અચાનક ગુમ થઈ ગયા.

ઇઝરાયલે આ મામલે પોતાની ભૂમિકા હોવાનો ઇનકાર કર્યો. પરંતુ ન્યૂયોર્ક ટાઇમ્સ સાથે વાત કરનારા ત્રણ ભૂતપૂર્વ અમેરિકન અધિકારીઓએ જણાવ્યું કે મોસાદના એજન્ટોએ તેનું અપહરણ કર્યું, અનેક અઠવાડિયાં સુધી તેની પૂછપરછ કરી અને પછી તેની હત્યા કરી.

એક ભૂતપૂર્વ અમેરિકન અધિકારીના જણાવ્યા મુજબ, અસગરીની એક જહાજ પર પૂછપરછ કરવામાં આવી હતી અને બાદમાં તેનો મૃતદેહ કાળા સમુદ્રમાં ફેંકી દેવામાં આવ્યો હતો. તેની પાસેથી રોન અરાદ વિશે માહિતી મેળવવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવ્યો હતો, પરંતુ તેની પાસે આવી કોઈ માહિતી નહોતી.

ઈરાનના રિવોલ્યુશનરી ગાર્ડના ભૂતપૂર્વ જનરલ અને નાયબ રક્ષા મંત્રી અલીરેઝા અસગરી, જે તુર્કિયેથી લાપતા થઈ ગયા હતા.

2021માં બીજા ઈરાની જનરલનું પણ અપહરણ કર્યું

ઇઝરાઇલને જ્યારે અસગરી પાસેથી કોઈ માહિતી મળી નહીં, ત્યારે તેણે ઈરાનના એક અન્ય જનરલ અબ્દુલ્લા સાબેરીને નિશાન બનાવ્યો. સપ્ટેમ્બર 2021માં સાબેરી સીરિયાની રાજધાની દમાસ્કસના એક રાજદ્વારી વિસ્તારમાં સવારે ફરવા નીકળ્યો હતો. મોસાદના એજન્ટોએ સામાન વહન કરતા કર્મચારીઓનો વેશ ધારણ કરીને વિસ્તારમાં પ્રવેશ કર્યો. તેઓ એક મોટા ફ્રિજના બોક્સ સાથે તેની રાહ જોઈ રહ્યા હતા.

સાબેરી તેમની પાસેથી પસાર થતાં જ એજન્ટોએ તેને પકડી લીધો, બેભાન કર્યો અને બોક્સમાં નાખીને એક સફેદ વાનમાં લઈ ગયા. ત્યારબાદ તેને ઇઝરાઇલ લઈ જઈને પૂછપરછ કરવામાં આવી. ઈરાની અને સીરિયન અધિકારીઓના જણાવ્યા મુજબ, પૂછપરછ દરમિયાન તેને માત્ર એક જ પ્રશ્ન પૂછવામાં આવ્યો- રોન આરાદ વિશે તેને શું ખબર છે?

લાંબા સમય સુધી પૂછપરછ કર્યા બાદ તેને દક્ષિણ આફ્રિકાના જોહાનિસબર્ગમાં એક રસ્તા પર છોડી દેવામાં આવ્યો. બાદમાં સાબેરીએ ત્રાસ આપવામાં આવ્યો હોવાનો આરોપ લગાવ્યો.

પાઇલટ સાથે જોડાયેલો અહેવાલ નેતન્યાહૂને પણ મળ્યો

ન્યૂયોર્ક ટાઇમ્સની તપાસ મુજબ, ઇઝરાઇલની ગુપ્તચર એજન્સીઓને ઘણી વખત એવા સંકેતો મળ્યા હતા કે આરાદને ઈરાન લઈ જવામાં આવ્યો ન હતો.

2006માં ઇઝરાઇલની સ્થાનિક ગુપ્તચર એજન્સી શિન બેટના પ્રમુખ યુવાલ ડિસ્કિને આ મામલાની ફરીથી તપાસ કરાવી. તપાસમાં સામે આવ્યું કે ઈરાન સાથે જોડાયેલા જૂના દાવાઓ ખોટા હતા. ટીમનું માનવું હતું કે અરાદનું મૃત્યુ લેબનોનના નબી ચિત ગામમાં જ થયું હશે.

2016માં ઇઝરાઇલના ગુમ થયેલા સૈનિકો સાથે જોડાયેલા વિભાગના ભૂતપૂર્વ પ્રમુખ અવી કાલોએ પણ એક અહેવાલ તૈયાર કર્યો. તેમાં કહેવામાં આવ્યું કે અરાદનું મૃત્યુ 1988માં લેબનાનમાં થયું હતું. તેમણે આ અહેવાલ વડાપ્રધાન બેન્જામિન નેતન્યાહૂને પણ સોંપ્યો હતો.

પરંતુ આ અહેવાલો છતાં ઈરાનને લઈને ઇઝરાઇલનો સંદેહ યથાવત્ રહ્યો. ભૂતપૂર્વ ઇઝરાઇલી ગુપ્તચર અધિકારી રજ જિમ્ટે સ્વીકાર્યું કે દરેક મામલા માટે ઈરાનને જવાબદાર માનવાની માનસિકતાએ તપાસને પ્રભાવિત કરી.

લેબનોનમાં અરાદના મૃતદેહની શોધ કરી રહ્યું છે ઇઝરાઇલ

હવે ઇઝરાઇલનું ધ્યાન ઈરાનથી હટીને લેબનોનના નબી ચિત ગામ પર છે. ઇઝરાઇલી અધિકારીઓને લાગે છે કે લેબનાનના ભૂતપૂર્વ સુરક્ષા અધિકારી અહમદ શુક્ર પાસે રોન અરાદ વિશે કેટલીક માહિતી હોઈ શકે છે.

શુક્ર ગયા વર્ષે ડિસેમ્બરમાં એક વેપારીને મળવા માટે ઘરેથી નીકળ્યો હતો, પરંતુ ત્યાર બાદ પાછો ફર્યો નહોતો. લેબનાની અધિકારીઓને શંકા છે કે ઇઝરાયલી એજન્ટોએ તેનું અપહરણ કર્યું હતું. જોકે, ઇઝરાયલે આ અંગે કોઈ સત્તાવાર નિવેદન આપ્યું નથી.

લેબનોનના નબી ચિતમાં એક ખાલી કબર, જેને ઇઝરાયલી સેનાએ માર્ચમાં રોન અરાદના અવશેષોની શોધ દરમિયાન ખોદી હતી.

કબ્રસ્તાનમાં અરાદના મૃતદેહની શોધ કરી રહેલી ઇઝરાયલી સેના

તેના કેટલાક મહિના બાદ ઇઝરાયલી સૈનિકોએ નબી ચિત ગામમાં અભિયાન ચલાવ્યું. તેમણે ત્યાંના એક કબ્રસ્તાનમાં અરાદના મૃતદેહની શોધ કરી, પરંતુ તેમને કંઈ મળ્યું નહીં.

ન્યૂયોર્ક ટાઈમ્સ મુજબ, ઇઝરાઇલના ભૂતપૂર્વ અધિકારી અવી કાલોએ કહ્યું કે દેશે 20 વર્ષ પહેલાં જ નબી ચિત ગામમાં તેની શોધ શરૂ કરી દેવી જોઈતી હતી. ઈરાનને જવાબદાર માનવાને કારણે તપાસ ખોટી દિશામાં ચાલી ગઈ.

.
Loading advertisement...