Sun, Nov 22, 2026Updated 07:26 AM IST
Google Preferred Source CTA

નેપાળના PM બાલેન શાહ આજે પ્રથમ વખત ભારત આવશે:રામ-સીતા ની નગરીઓને જોડતી ટ્રેન આવતીકાલથી દોડશે, મોદી-બાલેન ઉદ્ઘાટન કરશે

કાઠમંડુ/નવી દિલ્હી59 મિનિટ પેહલા
Loading advertisement...
દિવ્ય ભાસ્કર વાંચવા માટે...
બ્રાઉઝરમાં જ

નેપાળના વડાપ્રધાન બાલેન શાહ આજે પ્રથમ વખત ભારતની મુલાકાતે આવશે. બપોરે 3 વાગ્યે તેઓ દિલ્હી પહોંચશે. ત્યારબાદ તેઓ વિદેશ મંત્રી એસ. જયશંકર સાથે મુલાકાત કરશે.

Loading advertisement...

પીએમ બાલેન શાહનું આવતીકાલે રાષ્ટ્રપતિ ભવનમાં ઔપચારિક સ્વાગત કરવામાં આવશે. તેઓ રાજઘાટ જઈને મહાત્મા ગાંધીની સમાધિ પર શ્રદ્ધાંજલિ પણ અર્પણ કરશે.

ત્યારબાદ પીએમ મોદી અને બાલેન શાહ વચ્ચે દ્વિપક્ષીય બેઠક યોજાશે. પછી બંને નેતાઓ ભગવાન રામના જન્મસ્થળ અયોધ્યા અને નેપાળમાં દેવી સીતાના જન્મસ્થળ જનકપુરધામ વચ્ચે દોડનારી નવી ટ્રેનનું ઉદ્ઘાટન કરશે.

અઠવાડિયામાં એક દિવસ ટ્રેન, 604 કિમીની મુસાફરી

Loading advertisement...

અયોધ્યાથી જનકપુરધામ સુધી દોડનારી આ ટ્રેન 604 કિલોમીટરની મુસાફરી કરશે. ટ્રેનના મુખ્ય સ્ટોપેજમાં અયોધ્યા ધામ, ગોરખપુર, બસ્તી, નરકટિયાગંજ, રક્સૌલ, સીતામઢી, મધુબની અને જયનગરનો સમાવેશ થાય છે.

આ ટ્રેન અઠવાડિયામાં એક દિવસ દોડશે. જનકપુરધામથી દર શનિવારે અને અયોધ્યા કેન્ટથી દર સોમવારે રવાના થશે. આથી ભારતમાં ભગવાન રામની જન્મભૂમિ અને નેપાળમાં માતા સીતાની જન્મભૂમિ વચ્ચે સીધો રેલ સંપર્ક સ્થાપિત થશે.

હવે બંને દેશોના શ્રદ્ધાળુઓ રામાયણ સાથે જોડાયેલા આ બે મુખ્ય તીર્થસ્થળો સુધી ટ્રેનથી પહોંચી શકશે. આ ઉપરાંત, બિહાર અને નેપાળના સરહદી વિસ્તારોના લોકોને અભ્યાસ, વ્યવસાય અને પરિવારને મળવા માટે આવવા-જવાનો એક નવો વિકલ્પ મળશે.

બાલેન શાહની ભારત યાત્રાથી નેપાળને શું મળશે?

નેપાળને નવા હવાઈ માર્ગોની જરૂર શા માટે છે?

નેપાળે અન્ય દેશો સાથે સીધી ફ્લાઇટ્સ વધારવા માટે બે મોટા આંતરરાષ્ટ્રીય એરપોર્ટ બનાવ્યા છે. તેમાં ભૈરહવાના ગૌતમ બુદ્ધ ઇન્ટરનેશનલ એરપોર્ટની શરૂઆત મે 2022માં થઈ હતી. ત્યારબાદ પોખરા ઇન્ટરનેશનલ એરપોર્ટની શરૂઆત જાન્યુઆરી 2023માં થઈ હતી.

નેપાળને આશા હતી કે આ એરપોર્ટ્સ પર અન્ય દેશોમાંથી સીધી વિમાનોની ઉડાન આવશે. તેનાથી કાઠમંડુના એરપોર્ટ પરની ભીડ ઓછી થશે અને ભૈરહવા-પોખરામાં પર્યટનને પ્રોત્સાહન મળશે. પરંતુ એરપોર્ટ બની ગયા પછી પણ અહીં આંતરરાષ્ટ્રીય ઉડાનો અપેક્ષા મુજબ વધી શકી નથી. તેનું એક મોટું કારણ સીધા હવાઈ માર્ગોની અછત છે.

હકીકતમાં, પોખરા અને ભૈરહવા નેપાળના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા છે. નેપાળ ઇચ્છે છે કે પશ્ચિમી દેશો અને ખાડી દેશોમાંથી આવતાં વિમાનો પશ્ચિમ તરફથી ઉડાન ભરે અને સીધા નેપાળમાં પ્રવેશ કરે. તેનાથી તેમને લાંબુ ચક્કર લગાવવું નહીં પડે.

પરંતુ તેમાં એક મુશ્કેલી છે. પશ્ચિમ તરફથી નેપાળમાં પ્રવેશવા માટે વિમાનોને ભારતીય હવાઈ ક્ષેત્રમાંથી પસાર થવું પડશે. એટલે કે તેમને ભારતીય આકાશ ઉપરથી ઉડાન ભરવી પડશે. તેના માટે ભારતની મંજૂરી જરૂરી છે.

વિવાદ ક્યાં છે?

  • નેપાળ ભારતમાંથી મહેન્દ્રનગર માર્ગે પશ્ચિમ દિશાથી આવતા વિમાનોને પ્રવેશ આપવાની મંજૂરી માંગી રહ્યું છે. આ માર્ગને મહેન્દ્રનગર L626 એર રૂટ કહેવામાં આવે છે.
  • હાલમાં આ માર્ગે નેપાળથી ભારત તરફ વિમાનો જઈ શકે છે, પરંતુ ભારત તરફથી આ જ માર્ગે નેપાળમાં સીધા આવવાની સંપૂર્ણ મંજૂરી નથી.
  • અર્થાત્, એક જ હવાઈ માર્ગે વિમાનો નેપાળથી ભારત જઈ શકે છે, પરંતુ ભારતથી નેપાળ આવવા માટે તેમને બીજા માર્ગનો ઉપયોગ કરવો પડે છે.
  • નેપાળ ઈચ્છે છે કે ભારત આ માર્ગને બંને દિશામાં ખોલી આપે. તેનાથી પશ્ચિમી દેશો અને ખાડી પ્રદેશમાંથી આવતા વિમાનો સીધા નેપાળના પશ્ચિમ ભાગમાં પહોંચી શકશે.

નેપાળને આનાથી શું નુકસાન થઈ રહ્યું છે?

આને આ રીતે સમજો. જો દુબઈથી કોઈ વિમાન પોખરા આવવા માગે છે અને તેને મહેન્દ્રનગરના માર્ગે પ્રવેશવાની મંજૂરી મળી જાય, તો તે પશ્ચિમ તરફથી સીધું પોખરા પહોંચી શકે છે.

હાલમાં તેને નેપાળમાં પ્રવેશવા માટે પૂર્વ તરફ સિમરા એર રૂટ સુધી જવું પડે છે. ત્યાંથી પાછું પશ્ચિમ તરફ વળી પોખરા અથવા ભૈરહવા પહોંચવું પડે છે. આના કારણે વિમાનને વધારાનું અંતર કાપવું પડે છે.

આના 4 નુકસાન છે…

વધુ ઈંધણનો ખર્ચ: વિમાનને લાંબો માર્ગ કાપવો પડે છે, જેના કારણે ઈંધણનો ખર્ચ વધે છે.

ઉડાનમાં વધુ સમય: મુસાફરોને તેમના ગંતવ્ય સુધી પહોંચવામાં વધુ સમય લાગે છે.

વિમાનમથકનો સંપૂર્ણ ઉપયોગ નહીં: એરલાઇન્સ માટે લાંબો અને ખર્ચાળ માર્ગ હોવાને કારણે ભૈરહવા અને પોખરા માટે ઉડાનો શરૂ કરવી ઓછી આકર્ષક બની શકે છે.

પર્યટનને નુકસાન: સીધા અને સરળ હવાઈ સંપર્કના અભાવે આ શહેરોમાં વિદેશી પર્યટકોની સંખ્યા વધારવામાં મુશ્કેલી પડે છે.

ભારત નવા હવાઈ માર્ગો આપવામાં સાવચેતી કેમ રાખી રહ્યું છે?

કાઠમંડુ પોસ્ટ અનુસાર, ભારત માટે આ માત્ર નેપાળને હવાઈ માર્ગ આપવાનો મામલો નથી, પરંતુ રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા સાથે પણ જોડાયેલો છે.

નેપાળના કેટલાક પ્રસ્તાવિત હવાઈ માર્ગો ઉત્તર પ્રદેશના ગોરખપુર નજીકથી પસાર થાય છે. અહીં ભારતીય વાયુસેનાનું મહત્વપૂર્ણ મથક છે, જ્યાં લડાકુ વિમાનોનું સંચાલન અને અભ્યાસ થાય છે.

ભારતે અગાઉ પણ ગોરખપુરમાં લશ્કરી મથકની હાજરીનો ઉલ્લેખ કરીને ભૈરહવા અને નેપાળગંજ ઉપરથી નવા હવાઈ માર્ગો ખોલવા સામે વાંધો વ્યક્ત કર્યો હતો. ભારતની ચિંતા સુરક્ષા અને હવાઈ ટ્રાફિકના સંચાલન સાથે જોડાયેલી છે.

નેપાળનો સવાલ છે કે જ્યારે એલ626 માર્ગથી વિમાનો નેપાળથી ભારત જઈ શકે છે, ત્યારે ભારતથી નેપાળ આવતાં વિમાનોને પણ આ જ માર્ગે સામાન્ય ઊંચાઈએ ઉડવાની મંજૂરી કેમ આપવામાં આવી રહી નથી?

ભારતે 2023માં આ માર્ગથી નેપાળ આવતી ઉડાનોને મંજૂરી આપવા સંમતિ દર્શાવી હતી, પરંતુ શરત મૂકી હતી કે વિમાનો 15 હજારથી 24 હજાર ફૂટની ઊંચાઈએ જ ઉડી શકશે. નેપાળની આપત્તિ છે કે આટલી ઓછી ઊંચાઈ મોટા જેટ વિમાનો માટે વ્યવહારુ નથી.

નેપાળના પર્યટન મંત્રી ભારતના પ્રવાસે આવ્યા નથી. આવી સ્થિતિમાં નિષ્ણાતોના મતે એર સ્પેસના મુદ્દે વાતચીત થવાની શક્યતા ઓછી છે.

રૅપરથી પીએમ બનેલા બાલેન શાહ

બાલેન શાહ રાજકારણમાં પ્રવેશ કરતાં પહેલાં કાઠમંડુના જાણીતા રૅપર હતા. તેમના ગીતોમાં ભ્રષ્ટાચાર, નેતાઓની મનમાની, રાજકીય વ્યવસ્થાની ખામીઓ અને સામાન્ય લોકોની મુશ્કેલીઓનો ઉલ્લેખ થતો હતો.

બાલેને 2022માં રાજકારણમાં પગ મૂક્યો. તેમણે કાઠમંડુ મેયરની ચૂંટણી અપક્ષ ઉમેદવાર તરીકે લડી અને જીત મેળવી.

2025માં નેપાળમાં થયેલા જેન-ઝી આંદોલન દરમિયાન તેમણે પ્રદર્શનકારી યુવાનોનું સમર્થન કર્યું. ત્યારબાદ ડિસેમ્બર 2025માં તેઓ રાષ્ટ્રીય સ્વતંત્ર પાર્ટી (RSP)માં જોડાયા. પાર્ટીએ તેમને વડાપ્રધાન પદના ચહેરા તરીકે રજૂ કર્યા. 2026ની સામાન્ય ચૂંટણીમાં જીત બાદ તેઓ નેપાળના વડાપ્રધાન બન્યા.

આ રીતે રૅપર તરીકે ભ્રષ્ટાચાર અને વ્યવસ્થાની વિરુદ્ધ અવાજ ઉઠાવનારા બાલેન શાહે સંગીતથી રાજકારણ સુધીની સફર ખેડી અને દેશના સર્વોચ્ચ કાર્યકારી પદ સુધી પહોંચ્યા.

.
Loading advertisement...