નાની ઉંમરમાં 70 કિલોનો હતો, ઓલિમ્પિકમાં હવે ઈતિહાસ રચ્યો:નીરજને બાળપણમાં બાળકો સરપંચ કહીને ચીડવતા; માતાએ કહ્યું- મેડલ જીત્યો તો PM મોદીને ચૂરમા મોકલીશ
હરિયાણાના પાણીપતનું ખંડરા ગામ. એક 14 વર્ષનો છોકરો કુર્તા-પાયજામા પહેરીને ઘરની બહાર આવ્યો. તેનું વજન તેની ઉંમરના છોકરાઓ કરતાં ઘણું વધારે હતું, લગભગ 70 કિલો. થોડે આગળ જતા જ ગામના કેટલાક છોકરાઓ મળ્યા. તેઓએ તેને સરપંચ જી કહીને ચીડવવાનું શરૂ કર્યું.
તે 14 વર્ષના છોકરાને આ વાતનું ખરાબ લાગ્યું. તે છોકરાઓ સાથે ઝઘડી પડ્યો. પછી તે ઘરે પાછો આવ્યો અને તેની માતાને કહ્યું કે બધા તેને સરપંચ કહીને ચીડવે છે. માતાએ સમજાવીને કહ્યું- કોઈ વાંધો નહીં. સરપંચ બનવું ખરાબ નથી.
એ જ 'સરપંચ' હવે 26 વર્ષનો છે. નામ છે નીરજ ચોપરા, જેણે ભારતને ઓલિમ્પિકમાં ગોલ્ડ બાદ સિલ્વર અપાવ્યો હતો. નીરજ સતત બે ઓલિમ્પિકમાં મેડલ જીતનાર ત્રીજો ભારતીય ખેલાડી છે.
ગામના બાળકો માટે સરપંચ બનવાથી લઈને ડબલ ઓલિમ્પિક મેડલિસ્ટ બનવા સુધીની નીરજની કહાની ઘણી રસપ્રદ છે. જેમાં તેના માતા-પિતા, કાકા, દાદા અને જૂના મિત્રોનો સમાવેશ થાય છે. ભાસ્કરે તેમની પાસેથી નીરજની આખી કહાની સાંભળી. તેના ઘરેથી ગ્રાઉન્ડ રિપોર્ટ વાંચો...
દાદી ખૂબ દૂધ અને દહીં ખવડાવતા, 14 વર્ષની ઉંમરે તેનું વજન 70 કિલો હતું નીરજનું ગામ પાણીપતથી લગભગ 15 કિલોમીટર દૂર છે. તેનો સંયુક્ત પરિવાર છે. રાજ્યસભા ટીવીને આપેલા ઇન્ટરવ્યૂમાં નીરજે જણાવ્યું હતું કે તેમના પરિવારમાં 17 સભ્યો છે. ગામમાં એક બોર્ડ લગાવેલું છે, જેના પર લખ્યું છે- શ્રી નીરજ ચોપરાનું નિવાસ સ્થાન, વિશ્વ ઓલિમ્પિક ગોલ્ડ મેડલિસ્ટ.
બોર્ડ વાળી ગલીમાંથી પસાર થઈને અમે નીરજ ચોપરાના ઘરે પહોંચ્યા. અહીં અમે તેના કાકા ભીમ ચોપરાને મળ્યા. તેઓ નીરજના જેવલિન થ્રોઅર બનવાની કહાની કહે છે.
કાકા કહે, 'અમે ચાર ભાઈ છીએ. ચાર ભાઈઓના બાળકોમાં નીરજ સૌથી મોટો છોકરો છે. આ કારણે તે બધાનો ફેવરિટ હતો. અમે ખેડૂતો છીએ, અમારા ઘરમાં શરૂઆતથી જ ગાય અને ભેંસ હતી. તેથી દૂધ, દહીં અને માખણની અછત નહોતી. મારી માતા નાનપણથી જ તેને પુષ્કળ દૂધ, દહીં અને માખણ ખવડાવતી. 14 વર્ષની ઉંમરે નીરજનું વજન 70 કિલોથી વધુ હતું.
કુર્તા-પાયજામા પહેરવાના કારણે બધા નીરજ સરપંચને બોલાવતા ભીમ ચોપરા આગળ જણાવે છે કે, 'નીરજ પેન્ટ-શર્ટને બદલે કુર્તા-પાયજામા પહેરતો હતો. આ કારણથી ગામના બાળકો તેમને સરપંચ કહેતા. દૂધ અને ઘી ખાધા પછી તે જાડો થઈ ગયો હતો. ઉંમર પ્રમાણે વજન વધવા લાગ્યું ત્યારે અમે ચિંતામાં પડી ગયા.
'આખો પરિવાર બેસીને ચર્ચા કરતો હતો કે તેનું શરીર આ રીતે બગડશે. તેને ક્યાંક ટ્રેનિંગ મળે, જેથી તેનું શરીર આકારમાં આવે. આ થોડું ઠીક લાગે છે. અમે તેને કહ્યું કે હવે જાઓ અને જીમ જોઇન કરો.
'અમારી વિનંતી પર, તે પાણીપત ગયો અને જીમમાં જોડાયો. પાણીપતમાં શિવાજી સ્ટેડિયમ છે, તેની બાજુમાં નીરજનું જીમ હતું. તે નાનો હતો એટલે અમે તેને મૂકવા જતા. ઘણી વખત એવું બન્યું કે અમને જીમ પહોંચવામાં મોડું થઈ ગયું. આવી સ્થિતિમાં તે જમીન પર બેસીને અમારી રાહ જોતો હતો.
'એકવાર તે સ્ટેડિયમમાં બેઠો હતો. સામે કેટલાક છોકરાઓ જેવલિન થ્રો કરવાની પ્રેક્ટિસ કરી રહ્યા હતા. તેની વચ્ચે રહેલા જયવીરે નીરજને કહ્યું કે આવીને એકવાર ટ્રાય કર. નીરજે પ્રથમ વખત યોગ્ય રીતે અને ઘણા અંતરે જેવલિન થ્રો કર્યો. જયવીરે તેને જેવલિન થ્રો કરવાની સલાહ આપી. નીરજ પણ આ રમતમાં મગ્ન થઈ ગયો. તેણે પંચકુલામાં જઈને પ્રેક્ટિસ કરી. પછી નેશનલ કેમ્પમાં ગયો.
ઓલિમ્પિક પહેલા એવા અહેવાલો આવ્યા હતા કે નીરજને માંસપેશીઓમાં ખેંચ આવી હતી. તેણે જુલાઈમાં યોજાયેલી ડાયમંડ લીગમાંથી પોતાનું નામ પણ પાછું ખેંચી લીધું હતું.
માતાએ કહ્યું- બાળકો તેને સરપંચ કહેતા તો નીરજ ચિડાઈને ઝઘડો કરતો માતા સરોજ નીરજના બાળપણના દિવસોને યાદ કરતાં કહે છે, 'બાળપણમાં તેનું વજન તેની ઉંમરના બાળકો કરતાં ઘણું વધારે હતું. ગામના બાળકો તેને સરપંચ કહેતા.
નીરજ જીતશે તો માતા પીએમ મોદીને ચૂરમા મોકલશે સરોજ કહે છે, 'છેલ્લી વખતે જ્યારે નીરજે ગોલ્ડ જીત્યો હતો ત્યારે મેં ચૂરમા તૈયાર કરીને વડાપ્રધાન મોદીને મોકલ્યા હતા. આ વખતે પણ પુત્ર પાસેથી મેડલની અપેક્ષા છે. જો નીરજ મેડલ જીતશે તો હું ફરીથી ચૂરમા બનાવીને વડાપ્રધાન મોદીને મોકલીશ. જો કે ટોકિયો ઓલિમ્પિક બાદ મોકલવામાં આવેલ ચુરમા બગડી ગયો હતો.
સાથે જ નીરજના દાદા ધરમ સિંહને વિશ્વાસ છે કે ટોકિયો બાદ નીરજ પેરિસમાં પણ મેડલ જીતશે.
નીરજે પહેલીવાર જે જેવલિન થ્રો કર્યો હતો તે હજુ પણ તેના મિત્ર પાસે છે જ્યારે નીરજે પહેલીવાર જેવલિન થ્રો કર્યો ત્યારે સની સરદાર પણ શિવાજી સ્ટેડિયમમાં હાજર હતો. તે કહે છે, 'જયવીર અને હું અન્ય કેટલાક સિનિયર ખેલાડીઓ સાથે સ્ટેડિયમમાં ભાલા ફેંકની પ્રેક્ટિસ કરતા હતા. એક દિવસ અમે તેને જેવલિન પણ આપી.
નીરજનો થ્રો જોઈને જયવીરે અમને કહ્યું હતું કે આ છોકરો કંઈક કરી શકે છે. તેણે નીરજને સમજાવ્યું કે તેણે અમારી સાથે પ્રેક્ટિસ કરવી જોઈએ, નીરજ તેની સલાહ માનીને નિયમિત આવવા લાગ્યો.
સની સરદાર એક જેવલિન બતાવે છે અને દાવો કરે છે કે આ એ જ જેવલિન છે જે નીરજે પહેલીવાર ફેંક્યો હતો. સની કહે છે, 'મેં આ જેવલિન સુરક્ષિત રીતે રાખી છે. આ હવે પ્રેક્ટિસ કરવા યોગ્ય નથી. ઘણા ફેંકનારાઓએ મને પ્રેક્ટિસ માટે આ જેવલિન માગી હતી, પરંતુ મેં તેમને આપી ન હતી.
ફિટનેસ ટ્રેનરે કહ્યું- નીરજ ખૂબ જ શરમાળ હતો જિતેન્દ્ર જગલાન નીરજને જીમમાં તાલીમ આપતો હતો. તે કહે છે, 'નીરજ મારી પાસે ત્યારે આવ્યો જ્યારે તેનું વજન ઘણું વધારે હતું. તે ખૂબ જ શરમાળ હતો. અઠવાડિયામાં થોડા દિવસ હું તેને જીમમાં કસરત કરાવતો અને અમુક દિવસો હું તેને સ્ટેડિયમમાં દોડવા લઈ જતો.
જીમમાં જ્યાં નીરજે ટ્રેનિંગ લીધી તે હવે હોટલ બની ગઈ પાનીપતમાં સ્ટેડિયમ પાસે જે જીમમાં નીરજ વજન ઘટાડવા ગયો હતો, આજે ત્યાં એક હોટલ ચાલે છે. જીમ ટ્રેનર જિતેન્દ્ર જગલાન કહે છે કે થોડા વર્ષો પહેલા જીમ બંધ થઈ ગયું હતું. હવે હું બાળકોને જમીન પર જ વેઈટ ટ્રેનિંગ કરાવું છું.
નીરજની જીત બાદ હરિયાણામાં જેવલિન થ્રો એકેડમી ખોલી નીરજે ટોકિયોમાં ગોલ્ડ જીત્યા બાદ હરિયાણામાં ઘણી જેવલિન થ્રોની એકેડમી ખોલી છે. જતીન, જે રાષ્ટ્રીય સ્તરનો એથ્લેટ હતો, તે પણ નીરજના ગામમાં તાલીમ આપે છે. તે કહે છે, 'માત્ર ખંડરા જ નહીં, અન્ય ગામોના બાળકો પણ આ સેન્ટરમાં પ્રેક્ટિસ કરવા આવે છે. અહીં 40 થી વધુ બાળકો એથ્લેટિક્સની પ્રેક્ટિસ કરે છે.
જતિન કહે છે, 'નીરજે ટોક્યો ઓલિમ્પિકમાં મેડલ જીત્યા પછી અહીંના દરેક બે ગામમાં તમને એક એથ્લેટિક્સ એકેડમી મળશે.'
હરિયાણા એથ્લેટિક્સ એસોસિયેશનના ભૂતપૂર્વ સેક્રેટરી અને હવે ઈન્ડિયન એથ્લેટિક્સ એસોસિયેશનના જોઈન્ટ સેક્રેટરી રાજકુમાર મિથન કહે છે, 'હવે હરિયાણામાં સિંગલ ઈવેન્ટ એટલે કે જેવલિન માટે ઘણી ખાનગી એકેડમી ખુલી છે. હરિયાણા સરકાર પંચકુલામાં ટ્રેનિંગ સેન્ટર ચલાવી રહી છે. કરનાલ, રોહતક, હિસાર સહિત ઘણી જગ્યાએ સેન્ટર્સ ખોલ્યા છે. જેમાં 40 થી વધુ બાળકો તાલીમ લે છે.
