પોઝિટિવ સ્ટોરીઃ ત્રણ વખત મને નોકરીમાંથી કાઢી મૂકવામાં આવ્યો હતો:આજે 20 કરોડની કંપનીનો માલિક છું, 100 લોકોને રોજગાર પણ આપ્યો
80ના દાયકાની વાત છે. દાદાનો ગ્વાલિયરમાં અનાજનો ધંધો હતો. દાદા લશ્કરને પુરવઠો અને કેન્ટીનનો કોન્ટ્રાક્ટ લેતા હતા. આ સંબંધમાં દાદાની સાથે પિતા પણ ટ્રાવેલ કરતા હતા.
તે લગભગ 2 વર્ષ સુધી પશ્ચિમ બંગાળના સિલીગુડીમાં હતા. આ દરમિયાન, તેમણે દિલ્હીથી કાપડ ખરીદીને, ગ્વાલિયરમાં સિવ્યા અને આર્મી કેન્ટીનમાં સપ્લાય કર્યા. ધીમે ધીમે તેમને કપડાંની ક્વોલિટીની સમજ પડવા લાગી .
જ્યારે પિતા તેમના મિત્રો સાથે બેસતા ત્યારે તેઓ કપડાં, બ્રાન્ડ અને રેડીમેડ કપડા વિશે વાત કરતા. તે દિવસોમાં આ બહુ મોટી વાત હતી. માત્ર શ્રીમંત ઘરના લોકો જ તૈયાર કપડાં પહેરતા હતા.
પિતાને લાગ્યું કે ગ્વાલિયરમાં પણ રેડીમેડ કપડાનો બિઝનેસ શરૂ કરી શકાય છે. પિતાએ તેમનું સ્કૂટર વેચીને ડેનિસન કંપની શરૂ કરી, જે મેં 2014-15 પછી નવી રીતે માર્કેટમાં લૉન્ચ કરી.
લગભગ બપોરના 11 વાગ્યા છે. ગ્વાલિયર ખાતે રેડીમેડ ગારમેન્ટ્સ મેન્યુફેક્ચરિંગ કંપની 'ડેનિસન ઈન્ડિયા'ના ફાઉન્ડર અશ્વિની સેઠ કહાની જણાવી રહ્યા છે.
તેઓ કહે છે, 'મેં ક્યારેય વિચાર્યું ન હતું કે મારી પોતાની કંપની હશે. મેન્યુફેક્ચરિંગ યુનિટ હશે. એક સમય એવો હતો જ્યારે મને એક-બે વાર નહીં પણ ત્રણ વાર નોકરીમાંથી કાઢી મૂકવામાં આવ્યો હતો. હું પોસાને લાચાર અનુભવતો હતો.
થોડીવાર રોકાયા પછી અશ્વિની કપડાંની ક્વોલિટી બતાવવાનું શરૂ કરે છે. તે કહે છે, 'પિતાનો હજી ઑફલાઇન બિઝનેસ છે. હું માત્ર ઓનલાઈન વેચાણ કરું છું. ઘણી ઠોકર ખાધા પછી હું સખત મહેનતના કારણે અહીં સુધી પહોંચ્યો છું. લગભગ 8 વર્ષ પહેલા આ ઈન્ડસ્ટ્રીમાં આવ્યો હતો. સપનું એન્જિનિયરિંગનું હતું, પણ એવું થઈ શક્યું નહીં.
કંપનીએ એક શર્ટનું ઉત્પાદન અને વેચાણ કરીને શરૂઆત કરી હતી. આજે અમે 9 કેટેગરીમાં પ્રોડક્ટ બનાવી રહ્યા છીએ. બજારના ટ્રેન્ડ મુજબ જુદી-જુદી ડિઝાઈનમાં મેન્સ અને વુમન કેટેગરીમાં ઇન-ફોર્મલ, કેઝ્યુઅલ રેડીમેડ ડ્રેસ બનાવવામાં આવે છે. સમગ્ર મેન્યુફેક્ચરિંગ ઇન-હાઉસ થાય છે.
કોટન ઉપરાંત, અમારી પાસે વાંસ, કેળા અને હૈંપ ફાઇબર જેવી આ બધી કેટેગરીઓમાં કપડાં બને છે. અમારો લક્ષ્ય દરેક વ્યક્તિને સ્ટાઇલિશ દેખાવાડનો છે.
શું તમે એન્જિનિયર બનવા માંગતા હતા? 'ખરેખર, તે સમયે દરેક માતા-પિતા ઇચ્છતા હતા કે તેમનો પુત્ર ડૉક્ટર કે એન્જિનિયર બને. આ 2006-07ની વાત છે. મેં બોર્ડિંગ સ્કૂલમાં અભ્યાસ કર્યો. નાનપણથી જ બહાર રહ્યો છું. પરિવારના સભ્યો દર બે મહિને મને મળવા આવતા હતા.
ધોરણ 12 દરમિયાન હું એન્જિનિયરિંગની તૈયારી કરવા રાજસ્થાનના કોટા ગયો હતો. ત્યાં ગયા પછી જોયું તો લાખો બાળકોની ભીડ હતી. એક વર્ગમાં દોઢસો, અઢીસો બાળકો ભણે. જો ટેસ્ટમાં માર્કસ સારા ન આવે તો તેને બીજા વિભાગમાં મુકવામાં આવે છે.
આ બધું જોઈને મારું હૃદય ભયથી હચમચી ઊઠ્યું. થોડા મહિનાની તૈયારી પછી મને ચિંતા થવા લાગી. ડિપ્રેશનમાં આવી ગયો હતો. વિચારવા લાગ્યો કે અહીં ઘેટાં-બકરાંની જેમ બાળકોની ભીડ છે. હું ભણવામાં એવરેજ વિદ્યાર્થી રહ્યો છું. વર્ગમાં પાસિંગ માર્કસ મેળવવા એ મોટી વાત. હું કોટાથી ગ્વાલિયર પાછો આવ્યો.
ઘરે પાછા આવ્યા પછી એ જ સમસ્યા ઊભી થાય છે કે આગળ શું કરવું?
નાનપણથી જ હું ઘરની આ બધી વસ્તુઓ જેમ કે કપડાં, ધંધો સાંભળીને મોટો થયો છું. કપડાની સુગંધ મારા નાકમાં રહેતી હતી. મને યાદ છે, જ્યારે પિતા ધંધાર્થે ફરવા જતા ત્યારે હું દુકાને બેસતો ને સંભાળતો. કપડાંના બોક્સ તૈયાર કરવા માટે વપરાય છે. તે કપડાના રેક ઉપર જ સૂઈ જતો હતો. બિઝનેસ બેકગ્રાઉન્ડને ધ્યાનમાં રાખીને મેં BBAમાં એડમિશન લીધું.
અશ્વિની મને તેની ફેક્ટરી બતાવી રહ્યા છે. સામે ડઝનબંધ મશીનો છે. કપડાં સિલાઇ કરવામાં આવી રહ્યા છે. અશ્વિની કહે છે, 'મેં દિલ્હીથી ફેશન ડિઝાઇનિંગનો એક વર્ષનો કોર્સ પણ કર્યો છે. મારી ફેમિલી બેકગ્રાઉન્ડ કપડામાં હોવા છતાં હું મારી જાતે નવો બિઝનેસ શરૂ કરી શક્યો નહીં.
મને પ્રોડક્ટ કેવી રીતે વેચવી તે પણ ખબર ન હતી. પ્રોડક્શન કેવી રીતે થશે? મેં એક ડિઝાઇનર પાસે જોબ કરી. તમને એક ઘટના જણાવું - એક લહેંગા હતો, જે ઘણો મોંઘો હતો. મેં તેને ભૂલથી ઓટોમાં જ ભુલી ગયો. આ ઘટના પછી ડિઝાઇનરે મને ટોર્ચર કરવાનું શરૂ કર્યું.
આખરે, હું નારાજ થઈ ગયો અને નોકરી છોડવી પડી. તે પછી હું દિલ્હીના ચાંદની ચોક વિસ્તારમાં એક સાડીની દુકાનમાં કામ કરતો હતી. હું મારા પરિવાર પાસેથી પૈસા માંગવા માંગતો ન હતો. મારે કોઈક રીતે કામ શીખીને પોતાના પગ પર ઉભું થવું હતું, પરંતુ ત્રણ-ચાર મહિના પછી મને અહીંથી પણ કાઢી મુકવામાં આવ્યો.
હવે તેને બે વખત નોકરીમાંથી કાઢી મૂકવામાં આવ્યો હતો. હું ગ્વાલિયર પાછો આવ્યો. થોડા મહિનાઓ પછી, ઘણું વિચારીને અને સમજ્યા પછી, મેં MBA માં એડમિશન લીધું.
.... પછી તમે પિતાના ધંધામાં જોડાયા? મેં અશ્વિનીને પૂછ્યું
તે કહે છે, 'મેં મારા પિતાને શરૂઆતથી બિઝનેસ કરતા જોયા હતા. હવે આ વારસાને આગળ વધારવાને બદલે મારે કંઈક અલગ અને મોટું કરવાનું હતું.
મારા પિતાની કંપનીમાં જોડાવાને બદલે મેં MBA પછી ફરીથી નોકરી કરવાનું નક્કી કર્યું. કંપનીમાં જોડાયો. દિલ્હી પહોંચ્યા પછી તેણે ભાડે રૂમ પણ લીધો, પરંતુ ધીમે-ધીમે સ્થિતિ બગડવા લાગી. માત્ર 24 દિવસ પછી, મને કંપની છોડવાનું કહેવામાં આવ્યું. નોકરીમાંથી કાઢી મૂક્યો. હવે મને પણ લાગવા માંડ્યું કે હું કંઈ ખોટું તો નથી કરી રહ્યો. લાચારી અનુભવવા લાગ્યો.
અશ્વિની કહે છે, 'હજુ પણ મેં હાર માની નહીં. બીજી કોઈ કંપનીમાં કામ કર્યું. 2014-15ની વાત છે. ભારતમાં ઈ-કોમર્સનું ચલણ વધી રહ્યું હતું. પિતાના કારખાનાના સ્ટોકમાં કેટલોક સામાન પડેલો હતો. મારા એક મિત્રએ તેના પ્લેટફોર્મ પરથી તેને વેચવાની વાત કરી.
મેં તેને આખો સ્ટોક આપી દીધો, પરંતુ થોડા મહિના પછી તેણે માત્ર 10-15 હજાર રૂપિયા આપ્યા. આ માટે મારે ઘણી વાર જવું પડ્યું. એવું લાગતું હતું કે મારા કરતાં કોઈ ભિખારીનું જીવન સારું હતું. બાદમાં મેં બાકીનો માલ પાછો લીધો હતો. અહીંથી મેં વિચાર્યું કે શા માટે મારો પોતાનો બિઝનેસ શરૂ ન કરું. મેં જાતે જ ઈ-કોમર્સ પ્લેટફોર્મ પર પ્રોજક્ટ વેચવાનું શરૂ કર્યું.
મને યાદ છે - મેં લગભગ રૂ. 1.5 લાખના રોકાણ સાથે આ બિઝનેસ શરૂ કર્યો હતો. તે સમયે, તે નજીકના લોકલ બજારોમાં જતો હતો અને માલ વેચતો હતો. લોકો તેને અલગ દ્રષ્ટિકોણથી જોતા હતા. તેઓએ વિચાર્યું કે તેઓ રાજા છે અને જો હું માલ વેચવા જાવ, તો હું નીચો છું. ઘણી મહેનત કરવી પડી.
ઘણી વખત એવું બન્યું કે પ્રોડક્ટને માર્કેટમાં ઉતાર્યા પછી પણ રૂપિયા ન મળ્યા. પછી મેં ઓનલાઈન માર્કેટ પર ધ્યાન આપવાનું શરૂ કર્યું. કેટલાક ડિઝાઈનરો સાથે મળીને તેણે અલગ-અલગ ટ્રેન્ડ પ્રમાણે કપડાં બનાવવા અને વેચવાનું શરૂ કર્યું.
શરૂઆતમાં માંડ માંડ બે-ચાર, દસ ઓર્ડર આવતા. આજની તારીખે, અમે દરરોજ લગભગ એક હજાર ઓર્ડર લઈએ છીએ. કંપનીનું વાર્ષિક ટર્નઓવર 10 કરોડ રૂપિયા છે. કંપનીની વેલ્યુએશન 20 કરોડ રૂપિયા છે. એક સમય એવો આવ્યો જ્યારે અમે નાદારીની આરે આવી ગયા.
અશ્વિની એ કિસ્સો જણાવે છે. તે કહે છે, 'ઓનલાઈન ઘણા ફેક ઓર્ડર હતા. આમાં ઘણું નુકસાન થયું હતું. અમારી પાસે અમારા વેન્ડરને પાછા આપવા માટે પૂરતા પૈસા પણ નહોતા. અમે નજીકના વિસ્તારોના કારીગરોને ઓનબોર્ડ કર્યા જેમની પાસે મશીનો હતા પણ કામ નહોતું.
જે પણ પ્રોડક્ટ સ્ટોકમાં હતી, તે ડિસ્કાઉન્ટ દરે વેચવા પડી. પછી અમે એ જ પ્લેટફોર્મ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કર્યું જ્યાંથી ઓર્ડર આવતા હતા. નહિંતર, અગાઉ એક-બે ઓર્ડર માટે પણ એક દિવસ રાહ જોવી પડતી હતી. કહેવાય છે કે બિઝનેસમેન માટે તેનો બિઝનેસ તેના બાળક સમાન હોય છે. તે તેના છેલ્લા શ્વાસ સુધી પણ તેને બચાવવાનો પ્રયત્ન કરે છે, મેં પણ એવું જ કર્યું.
