પંથ : જાનમાં આવે છે કાળાં પકડાં પહેરેલા ભૂત:માતા કામાખ્યા બને છે દુલ્હન, નાગા સાધુ આમંત્રણ આપે છે
ચાલો આજે એક તસવીર સાથે પંથ સિરિઝની શરૂઆત કરીએ...
આસામનું કામાખ્યા મંદિર. આજે હું બીજી વખત આ મંદિરે પહોંચી છું. ખરેખર, આજે એટલે કે 29મી ડિસેમ્બરે માતા કામાખ્યાના લગ્ન કામેશ્વર નાથ એટલે કે શિવ સાથે થઈ રહ્યા છે.
આ લગ્નના સાક્ષી બનવા માટે દેશભરમાંથી ભક્તો આવ્યા છે. અહીંના જુના અખાડામાં માતાના લગ્નની તૈયારીઓ શરૂ થઈ ગઈ છે. પૂજા ચાલી રહી છે.
જુના અખાડાના નાગા સાધુઓ શિવ વતી લગ્નમાં મહેમાન તરીકે આવ્યા છે. કામાખ્યા દેવીની પૂજા કરવા માટે લાલ વસ્ત્રો પહેરેલા પંડિતો સંસારી છે.
હું એક દિવસ પહેલાં જ અહીં પહોંચી હતી. સ્થિતિ એવી છે કે રાત્રે 2 વાગ્યાથી દર્શન કરવા માટે કતારો લાગી હતી. બીજા દિવસે બપોરે 2 વાગે નંબર આવ્યો. મંદિર પરિસરમાં ભક્તોએ નાચવાનું અને ગાવાનું શરૂ કરી દીધું.
દરેક જણ માતા કામાખ્યા અને શિવના લગ્ન ગીતો ગાઈ રહ્યા છે. લગ્નની ખુશીમાં સ્ત્રી-પુરુષ બંને નાચી રહ્યાં છે.
અત્યાર સુધી મેં ફક્ત શિવ વિવાહ વિશે જ સાંભળ્યું હતું જેમાં ગીતોમાં શિવ મુખ્ય વિષય હતો, પરંતુ આ એક એવો અનોખો લગ્ન છે જે શિવની આસપાસ નહીં પરંતુ મા કામાખ્યા પર આધારિત છે.
મંદિરને દુલ્હનની જેમ શણગારવામાં આવ્યું છે. વાનગીઓ તૈયાર કરવામાં આવી રહી છે. માતાને ચઢાવવામાં આવતા રસગુલ્લા તૈયાર કરવામાં આવી રહ્યા છે.
લગ્નના એક દિવસ પહેલા, જુના અખાડાના નાગા સાધુ અને મંદિરના પંડિત મા કામાખ્યાના લગ્નનું આમંત્રણ આપવા શિવ મંદિરમાં જાય છે.
આ ધાર્મિક વિધિ હિન્દુ લગ્નમાં થાય છે તેવી જ રીતે થાય છે. આ શિવ મંદિર મા કામાખ્યા મંદિર પાસે છે. ત્યાં નિમંત્રણ આપ્યા બાદ લગ્નની તમામ વિધિ ત્યાં સ્થિત મા મનસા દેવીના મંદિરમાં થશે.
કામાખ્યા અને શિવના લગ્નની તમામ વિધિઓ સામાન્ય ઘરોમાં મનુષ્યોની લગ્નની વિધિઓ જેવી જ છે. લગ્ન પહેલા માતાની હલ્દી વિધિ કરવામાં આવી હતી. આમાં માતાને હળદર ચઢાવવામાં આવે છે. આ ધાર્મિક વિધિ પૂજારી દ્વારા કરવામાં આવે છે.
હલ્દીના બીજા દિવસે, એક સંગીત સમારોહ યોજાયો, જેમાં સાધુ સમુદાય અને ભક્તો જોરશોરથી નૃત્ય કરે છે. ત્યાં હાસ્ય અને ધમાલ છે.
લગ્ન વિધિ ત્રીજા દિવસે થાય છે. ભગવાન કામેશ્વર એટલે કે શિવ માટે નવા વસ્ત્રો, મીઠાઈઓ અને સોનાના ઘરેણા લાવવામાં આવે છે. માતા કામાખ્યાને વર પક્ષ તરફથી ચાંદીના વાસણો અને નવા વસ્ત્રો પણ ભેટમાં આપવામાં આવે છે.
અખાડાના નાગા સાધુઓ, જેઓ લગ્નની સરઘસ છે, તેઓ કામેશ્વર મંદિરે જાય છે અને ત્યાંથી શિવની મૂર્તિને પાલખીમાં મૂકે છે અને વરરાજાને રાજાની જેમ શણગાર્યા પછી લગ્નની સરઘસ કાઢે છે.
રસ્તામાં આ લગ્નની સરઘસનું ગાંડપણ તમામ હદ વટાવી રહ્યું હોય તેવું લાગી રહ્યું છે. છછુંદર હડતાલ માટે કોઈ સ્થાન નથી. હવે મારી સામે કામાખ્યા માતાની પાલખી છે. તેમની સાથે યુવતીના પરિવારના સભ્યો પણ છે. કામાખ્યા મંદિરના મુખ્ય પૂજારી જ ધાર્મિક વિધિઓ કરે છે. તેમના સિવાય અન્ય કોઈને પણ આ ધાર્મિક વિધિમાં ભાગ લેવાની મંજૂરી નથી.
શિવ અને કામાખ્યાના ઔપચારિક લગ્ન થાય છે. કામાખ્યા માતાને ખાસ પ્રકારના રસગુલ્લા અર્પણ કરવામાં આવે છે. કહેવાય છે કે આ રસગુલ્લાઓ માતાને ખૂબ જ પ્રિય છે. આ દિવસે માતા કામાખ્યાને 56 પ્રસાદ ચઢાવવામાં આવે છે.
નોંધનીય છે કે કામાખ્યામાં દરરોજ દેવી માતાને ચઢાવવામાં આવતા પ્રસાદમાં માંસ અને માછલીનો ભોગ આપવો જરૂરી છે. માતાને લગ્નના દિવસે જ શાકાહારી ભોજન મળે છે. રસગુલ્લા એ શાકાહારી ભોગવટો સાથે અનિવાર્ય છે.
લગ્ન પછી ભક્તો માટે સારું ભોજન તૈયાર કરવામાં આવે છે. સવારથી રાત સુધી ભક્તો માટે ભોજનની વ્યવસ્થા છે. આ લગ્નના સાક્ષી બનેલા લોકો પોતાને ધન્ય માની રહ્યા છે. અમારા પરિવારના લગ્નોમાં ચહેરા પર આવો જાહોજલાલી અને ચમક નથી.
કામાખ્યા માતાના આ મંદિરમાં માતાની યોનિની પૂજા કરવામાં આવે છે. જેના પર હંમેશા લાલ કપડું ઢંકાયેલું રહે છે. મંદિરના ગર્ભગૃહમાં સૌથી પહેલા મૂર્તિ આવે છે. પછી લગભગ પાંચ પગથિયાં નીચે ગયા પછી, અંધારામાં બીજું ગર્ભગૃહ છે, જ્યાં માતાનો યોનિ ભાગ પડ્યો હતો અને તે હંમેશા પાણીથી ભરેલો રહે છે.
ભક્તો આ પાણીને બોટલમાં પોતાના ઘરે લઈ જાય છે. એવું કહેવામાં આવે છે કે કોઈ પણ મહત્વપૂર્ણ કામ કરતી વખતે અથવા ઘરની બહાર નીકળતી વખતે તે પાણી તમારી સાથે રાખવું વધુ સારું છે.
એ જ રીતે અંબુવાચીના મેળામાં માતાનું માસિક ધર્મ આવે છે, જેમાં મંદિરના દરવાજા ત્રણ દિવસ સુધી બંધ રાખવામાં આવે છે. આ તે સમય છે જ્યારે મહત્તમ શક્તિ અહીં રહે છે. આ દિવસોમાં દુનિયાભરમાંથી લોકો અહીં તાંત્રિક ધ્યાન અને તપસ્યા માટે આવે છે.
કહેવાય છે કે ત્રણ મહિનાના ધ્યાનનું પરિણામ અહીં આ ત્રણ દિવસોમાં મળે છે. માસિક સ્રાવ દરમિયાન, માતાના યોનિમાર્ગને સફેદ કપડાથી આવરી લેવામાં આવે છે. ત્રીજા દિવસે, જ્યારે સેપ્ટમ ખુલે છે, ત્યારે કાપડ લાલ થઈ જાય છે. આ લાલ કપડાનો એક જ દોરો મેળવવા માટે ભક્તોની ભીડ હોય છે.
કહેવાય છે કે જેને આ લાલ કપડું મળે છે તે બગડી જાય છે.
