• Gujarati News
  • Utility
  • Such An Application For Sending A Live Embryo Abroad Will Require The NOC Of ICMR

કામના સમાચાર:વિદેશમાં જીવિત ભ્રૂણને મોકલવાની માગને લઈને કરવામાં આવી અરજી, શું કહે છે કાયદો?

3 મહિનો પહેલા

કેલિફોર્નિયામાં જીવંત માનવ ભ્રૂણ એટલે કે Embryo મોકલવાની માગને લઈને દિલ્હી હાઈકોર્ટમાં એક અરજી દાખલ કરવામાં આવી છે. કોર્ટને ઈન્ડિયન કાઉન્સિલ ઓફ મેડિકલ રિસર્ચ (ICMR)ને નો ઓબ્જેક્શન સર્ટિફિકેટ (NOC) આપવાનો આદેશ આવ્યો છે .આ મામલે 20 જુલાઈ પછી સુનાવણી થશે.

તમને મનમાં સવાલ તો ઉઠ્યો જ હશે કે, ભ્રૂણ મોકલવાની માગ કેમ કરવામાં આવી રહી છે?, ભ્રૂણ મોકલવાની કોઈ પ્રક્રિયા છે કે નહીં? આ બાબતે કાયદો શું કહે છે. આ સમગ્ર માહિતીની જાણકારી માટે દિલ્હીના સ્ત્રી રોગ નિષ્ણાત ડો. ઋતુ સેઠ્ઠી સાથે વાતચીત કરી હતી.

આખરે આ ભ્રૂણ શું હોય છે?
એક મહિલાના એગમાંથી છૂટું પડીને ગર્ભાશય સાથે ચોંટી જાય છે તેને ભ્રૂણ કહેવામાં આવે છે. એટલે કે માતાના ગર્ભમાં 8માઅઠવાડિયાથી લઈને જન્મ સુધી બાળક ભ્રૂણના રૂપમાં રહે છે.

ભ્રૂણ મોકલવાની માગ કેમ કરવામાં આવી?
આ ઘટના સરોગસી સાથે જોડાયેલી છે.અરજી દાખલ કરનાર એડવોકેટ પરમિન્દર સિંહનું કહેવું છે કે સરોગેટ મધર કેલિફોર્નિયામાં રહે છે. તેથી જ જીવંત ગર્ભની નિકાસ કરવી ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે. ઘણા પ્રયત્નો બાદ સરોગેટ મધર સાથે સમાધાન કરવામાં આવ્યું છે.આવી સ્થિતિમાં થોડો પણ વિલંબ થાય છે તો મામલો બગડી શકે છે. મહિલા સરોગસીનો ઇનકાર પણ કરી શકે છે.

સરોગેસી શું છે?

  • સરોગસીને સામાન્ય ભાષામાં 'ભાડે આપેલી કૂખ' તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
  • સરોગસીથી બાળકને જન્મ આપવાની ઘટના ત્યારે જ બને છે જ્યારે કોઈ કારણસર દંપતી માતા-પિતા બની શકતું નથી.
  • પછી સંતાન પ્રાપ્તિ માટે દંપતી બીજી સ્ત્રીના ગર્ભાશયનો સહારો લે છે.
  • બાળકને જન્મ અપાવવા માટે કાનૂની કરાર કરવામાં આવે છે.
  • જેમાં તેના બાળકને જન્મ આપનાર માતા અને બાળકને લઈ જનાર માતા-પિતાનો સમાવેશ થાય છે.
  • આ રીતે, ગર્ભમાં બાળકને ઉછેરવાથી લઈને જન્મ આપવા સુધીની ઘટનાને સરોગસી કહેવામાં આવે છે.
  • જે સ્ત્રી બીજાના બાળકને પોતાના ગર્ભમાં ઉછેરે છે તેને 'સરોગેટ મધર' કહેવામાં આવે છે.

સરોગેસીની પ્રક્રિયા કેવી રીતે પુરી કરવામાં આવે છે?

સરોગસીમાં મહિલાના એગ અને પુરુષના શુક્રાણુને ટેસ્ટ ટ્યુબ દ્વારા મિશ્રિત કરવામાં આવે છે. ત્યારબાદ તેને સરોગેટ માતાના ગર્ભાશયમાં દાખલ કરવામાં આવે છે.

  • સૌ પ્રથમ માતાપિતાના એગ અને શુક્રાણુઓ મેચ કરવામાં આવે છે.
  • જો તેમાંથી એક અથવા બંને બાળકને જન્મ ન આપી શકે તો ડોનર એગ અને સ્પર્મની મદદ લેવામાં આવે છે.
  • સરોગસી દ્વારા જન્મેલા બાળકના કાયદેસર માતા-પિતા એ દંપતી છે, જે સરોગસી કરે છે.
  • ગર્ભાવસ્થાથી લઈને ડિલિવરી સુધી અને મેડિકલ ખર્ચ માટે સરોગેટ મધરને ખર્ચ મળે છે.
  • સરોગેટ માતા અને સરોગસી કરનાર દંપતી વચ્ચે પહેલેથી જ એક કરાર કરવામાં આવ્યો છે.

સરોગેસીના 2 પ્રકાર છે

  • જેસ્ટેશનલ સરોગસી : આ પ્રક્રિયામાં જેમાં માતા-પિતા બનવા ઇચ્છતા કપલના એગ અને શુક્રાણુઓનું ગર્ભાધાન કરવામાં આવે છે અને ટેસ્ટ ટ્યુબની મદદથી સરોગેટ માતાના ગર્ભાશયમાં મૂકવામાં આવે છે.આ પ્રક્રિયામાં સરોગેટ માતા બાળકની બાયોલોજીકલ માતા નથી.
  • ટ્રેડિશનલ સરોગેસી : આ પ્રક્રિયામાં પિતા અથવા ડોનરના સ્પર્મને સરોગેટ માતાના એગ સાથે મેચ કરવામાં આવે છે. આ ઇન્ટ્રાઉટેરિન ગર્ભાધાન પ્રક્રિયા દ્વારા કરવામાં આવે છે.એટલે કે, સરોગેટ માતાના ગર્ભાશયમાં શુક્રાણુ સીધા એગને મેચ કરવામાં આવે છે. જેમાં સરોગેટ માતા જ બાળકની બાયોલોજીકલ માતા હોય છે.

સરોગસીનો ખર્ચ કેટલો છે?

  • વિદેશમાં સરોગેસીનો ખર્ચ 60 લાખ રૂપિયા સુધી થાય છે.
  • ભારતમાં સરોગેસી માટેનો ખર્ચ 10થી 25 લાખ રૂપિયા થાય છે.
  • તો દેશના અલગ-અલગ શહેરમાં પણ ખર્ચ અલગ હોય છે.

ચાલો હવે જાણીએ સુપ્રીમ કોર્ટના એડવોકેટ શશિ કિરણ પાસેથી સરોગસી સંબંધિત તમામ કાયદાકીય પ્રશ્નોના જવાબ.

શું દેશની બહાર જીવિત ભ્રૂણ મોકલવું કાયદેસર કે ગેરકાયદેસર?
મેડીકલી રીતે તમે દેશની બહાર જીવિત ભ્રૂણ મોકલી શકો છો, પરંતુ કાયદાકીય રીતે તમે આ ન કરી શકો. જીવિત ભ્રૂણ મોકલવાની પરવાનગી સરળતાથી મળી જશે તો તેનું વેપારીકરણ થશે.અન્ય અંગોની જેમ તેની પણ દાણચોરી થવા લાગશે. કેટલાક લોકો તેને પૈસા કમાવવાનું માધ્યમ પણ બનાવી શકે છે.

પહેલાં આ નિયમ હતો?
ના. એવું ન હતું. આસિસ્ટેડ રિપ્રોડક્ટિવ ટેક્નોલોજી રેગ્યુલેશન એક્ટ એટલે કે ART 2021 પછી આ પર પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવ્યો છે.

તો શું અરજદારને કોઈપણ સંજોગોમાં અરજી દાખલ કરવાની મંજૂરી આપવામાં આવશે નહીં?
આ કેસ વિશે વાત કરવામાં આવે તો, પિટિશન દાખલ કરનારા માતા-પિતાએ કેલિફોર્નિયામાં સરોગસી માટે તે સમયે મહિલાની પસંદગી કરી હતી. જ્યારે ભારતમાં સરોગસીને લઈને આવો કોઈ કાયદો નહોતો.

સરોગસી રેગ્યુલેશન બિલ વર્ષ 2020માં લોકસભામાં પસાર થયું હતું અને તેના નિયમો બદલાયા હતા. આમાંથી એક વ્યાપારીકરણ પર પ્રતિબંધ લગાડી દેવામાં આવ્યો હતો.આ જ કારણ છે કે તેનો કેસ હવે કોર્ટમાં પહોંચ્યો છે.

વાણિજ્ય અને ઉદ્યોગ મંત્રાલયના ફોરેન ટ્રેડ રૂલ મુજબ કેન્દ્ર સરકારે ભ્રૂણની નિકાસ કરવાની પરવાનગી આપી છે, પરંતુ આ માટેનો હેતુ આપવો પડશે.આ સાથે, ઇન્ડિયન કાઉન્સિલ ઓફ મેડિકલ રિસર્ચ (ICMR) તરફથી નો ઓબ્જેક્શન સર્ટિફિકેટ (NOC) લેવું જરૂરી છે.જો પિટિશન ફાઇલ કરનાર વ્યક્તિ તેનો હેતુ સાબિત કરવામાં સફળ થાય છે, તો ICRM પાસેથી NOC મેળવવામાં આવશે.

કોર્ટ આ રીતે જીવંત ગર્ભને કેલિફોર્નિયામાં મોકલવાની મંજૂરી આપી શકે છે?
વાણિજ્ય અને ઉદ્યોગ મંત્રાલયના ફોરેન ટ્રેડ રૂલ મુજબ કેન્દ્ર સરકારે ભ્રૂણની નિકાસ કરવાની પરવાનગી આપી છે, પરંતુ આ માટેનો હેતુ જણાવવો પડશે.આ સાથે ઇન્ડિયન કાઉન્સિલ ઓફ મેડિકલ રિસર્ચ (ICMR) તરફથી નો ઓબ્જેક્શન સર્ટિફિકેટ (NOC) લેવું જરૂરી છે.જો પિટિશન ફાઇલ કરનાર વ્યક્તિ તેનો હેતુ સાબિત કરવામાં સફળ થાય છે, તો ICRM પાસેથી NOC મળી જશે.