• Gujarati News
  • Utility
  • Kangana Ranaut To Appear In Mumbai Court In Javed Akhtar Defamation Case, What Is The Value Of Your Honor?

કામની વાત:જાવેદ અખ્તરના માનહાનિ કેસમાં કંગના રનૌત મુંબઇની કોર્ટમાં રજૂ થશે, તમારા માનની કિંમત શું હોય છે?

એક મહિનો પહેલા
  • કૉપી લિંક

જાવેદ અખ્તરે નવેમ્બર 2020માં અંધેરી કોર્ટમાં કંગના રનૌત વિરુદ્ધ માનહાનિની ફરિયાદ દાખલ કરી હતી. તેણે આરોપ લગાવ્યો હતો, કે કંગનાએ એક ટીવી ઈન્ટરવ્યૂ દરમિયાન તેની વિરુદ્ધ અપમાનજનક ટિપ્પણી કરી હતી, જેના કારણે તેના માન-સન્માનને ઠેસ પહોંચી છે. સુશાંત સિંહ રાજપૂતના નિધન બાદ આપેલા એક ટીવી ઇન્ટરવ્યૂમાં કંગનાએ જાવેદ અખ્તર પર બોલિવૂડમાં નેપોટિઝમ અને જૂથવાદ ફેલાવવાનો આરોપ લગાવ્યો હતો અને આજે આ કેસ અંતર્ગત કંગના મુંબઇની મેટ્રોપોલિટન મેજિસ્ટ્રેટની કોર્ટમાં હાજર થશે.

શું જાવેદ અખ્તરની જેમ એક સામાન્ય માણસ પોતાના માન-સન્માન માટે માનહાનિનો કેસ કરી શકે છે? શું છે તમારા માનની કિંમત? ચાલો આપણે એડવોકેટ સચિન નાયક (ક્રિમિનલ એન્ડ ફેમિલી લો એક્સપર્ટ) પાસેથી સમજીએ...

પ્રશ્ન: માનહાનિનો અર્થ શું થાય છે?
જવાબ:
જો કોઈ વ્યક્તિ તમારી ઇજ્જત સાથે રમે છે જેમ કે, કોઈ વિશે ખોટું નિવેદન આપવું, કોઈ વિશે ખોટી વાતો છાપવી, સંમતિ વગર કોઈ ખોટી કોમેન્ટ કરવી. આ સ્થિતિને જ કાનૂની ભાષામાં ‘માનહાનિ’ કહેવામાં આવે છે.

પ્રશ્ન: માનહાનિ કેટલા પ્રકારની હોય છે?
જવાબ: માનહાનિના બે પ્રકારની હોય છે.

  • સિવિલ
  • ક્રિમિનલ

સિવિલ: માનહાનિના આ પ્રકારમાં પીડિત પક્ષ પૈસા માટે ક્લેમ કરી શકે છે. માનહાનિનો કેસ સિવિલ કોર્ટ અથવા હાઈકોર્ટમાં દાખલ કરી શકાય છે. ક્લેમ કરતી વખતે જણાવવામાં આવે છે, કે એ વ્યક્તિની રેપ્યુટેશન શું છે અને તેને કેટલું નુકસાન થયું છે?

ક્રિમિનલ: માનહાનિના આ પ્રકારમાં CrPCની કલમ-200 હેઠળ મેજિસ્ટ્રેટ સમક્ષ ફરિયાદ નોંધાવી શકાય છે. પોલીસ સ્ટેશનમાં સીધો જ કેસ નોંધી શકાતો નથી. તેમાં વધુમાં વધુ 2 વર્ષની જેલની સજા થઈ શકે છે.

પ્રશ્ન: માનહાનિને લઈને કાયદો શું છે?
જવાબ: ઈંડિયન પેનલ કોડ (IPC)ની કલમ 499 અને 500માં કોઈપણ વ્યક્તિના સન્માન અને પ્રતિષ્ઠાના રક્ષણની જોગવાઈ કરવામાં આવી છે. કલમ-499 એ સંજોગોનો ઉલ્લેખ કરે છે, કે જેના હેઠળ માનહાનિનો દાવો દાખલ કરી શકાય છે અને કલમ-500માં તેની સજા વિશે વાત કરવામાં આવી છે.

પ્રશ્ન: લોકો ક્લેમ કરતી વખતે પૈસાની ગણતરી કેવી રીતે કરે છે?
જવાબ: કંગના અને જાવેદના ઉદાહરણથી આ વાત સમજો. ધારો કે, જાવેદ અખ્તરની એક દિવસની કમાણી 50 લાખ રૂપિયા છે અને જે દિવસથી તે માનહાનિનો શિકાર બન્યા, તે દિવસથી તેને કેટલું નુકસાન થયું છે? તે દિવસથી ગણતરી કરવામાં આવશે. પછી કંગના પર એટલી જ રકમનો માનહાનીનો દાવો થશે.

પ્રશ્ન: જો કોઈ વ્યક્તિની એક મહિનાની કમાણી 30થી 40 હજાર હોય, પરંતુ તેની સોશિયલ વેલ્યૂ ઘણી વધારે હોય, લાખોની સંખ્યામાં ફોલોઅર્સ હોય અને લોકો તેમને ખૂબ જ માનતાં હોય, તો શું તે કમાણીની સાથે-સાથે તેમની સોશિયલ વેલ્યૂની ગણતરી કરીને દાવો કરી શકે છે?
જવાબ: હા, તમે તમારી કમાણીના નુકસાનની સાથે-સાથે તમારી સોશિયલ વેલ્યૂને ઉમેરીને પણ ગણતરી કરી શકો છો.

પ્રશ્ન: શું તમે ઇચ્છો તેટલા પૈસા માટે સામેવાળી વ્યક્તિ પર દાવો કરી શકો છો?
જવાબ: હા, તમે ઇચ્છો તેટલાં પૈસા માટે ક્લેમ કરી શકો છો જેમ કે, 1 કરોડ, 2 કરોડ, 3 કરોડ કે તેથી વધુ, પરંતુ કોર્ટ નક્કી કરે છે કે સામેવાળી વ્યક્તિ આપવાની સ્થિતિમાં છે કે નહીં.

કોર્ટ બંને પક્ષોના નિવેદનો અને પુરાવાની તપાસ કરશે. આરોપીની સ્થિતિ જેટલી રકમ તમે તેના પર ક્લેમ કરી છે તેટલી જ છે એટલે તેણે એટલા જ પૈસા ચૂકવવા પડશે, પરંતુ જો સામેવાળાની સ્થિતિ એટલાં રૂપિયા આપવા જેવી ન હોય તો કોર્ટ નક્કી કરશે કે તેને કેટલાં રૂપિયા ચૂકવવાના છે?

સવાલ: માનહાની માટે કોર્ટમાં કેટલી ફી જમા કરાવવી પડે?
જવાબ: મહત્તમ કોર્ટ ફી 1 લાખ 50 હજાર રૂપિયા છે. આટલા પૈસા જમા કરાવ્યા બાદ તમે ઇચ્છો તેટલા પૈસાની ડિમાન્ડ કરી શકો છો.

પ્રશ્ન: માનહાની કોને ન કહેવાય?
જવાબ: આ બાબતોને માનહાની માનવામાં આવતી નથી.

  • સાચી વાત કહેવી કે કોઈપણ વ્યક્તિ વિશે કોમેન્ટ કરવી એ માનહાની નહીં ગણાય.
  • ન્યૂઝપેપર કે મેગેઝિનમાં છપાયેલી સાચી વાત માનહાની નહીં ગણાય.
  • જો તમે કોઈ પ્રખ્યાત કે જાહેર હસ્તી વિશે કોઈ ટિપ્પણી કરી હોય, જે બધાની ભલાઈ માટે હોય કે પછી કોઈને સાવચેત કરવા માટે હોય, તો પણ તેને માનહાનિ માનવામાં નહીં આવે.

જો કોઈ રામલલ્લાનું અપમાન કરે છે તો માનહાનિનો કેસ થશે?
હા, તેમના પરિવાર કે પરિવારના સભ્યો માનહાનિનો કેસ કરી શકે છે. જો કે, લોકો દ્વારા તેમની પૂજા કરવામાં આવે છે, તેથી તેમની સંપત્તિ અથવા પૈસાની ગણતરી કરી શકાતી નથી. આ સ્થિતિમાં જો લોકોની ધાર્મિક લાગણીઓને ઠેસ પહોંચે તો કોઈપણ વ્યક્તિગત વ્યક્તિ IPCની કલમ-295 અને 295-A હેઠળ કેસ દાખલ કરી શકે છે.