લાખો ફોટોઝનું ડિજિટાઇઝેશન

article by himanshu kikani

િહમાંશુ કીકાણી

Dec 05, 2018, 12:05 AM IST

બે ઘડી મન શાંત કરીને આ સવાલનો જવાબ આપો – તમારી પાસે તમારા પરિવારના કેટલાક ફોટોગ્રાફ્સ હશે? સાવ કાચો અંદાજ માંડો તો પણ આંકડો હજારમાં તો હશે જ. એમાંના ઘણા હાર્ડ કોપી સ્વરૂપે હશે અને જે ડિજિટલ સ્વરૂપે હશે તે પણ સ્માર્ટફોન, પીસી અને ક્લાઉડમાં વિખરાયેલા પડ્યા હશે.


હવે વિચાર કરો કે જેની પાસે લાખો ફોટોગ્રાફ્સ હોય, એ એને કેવી રીતે સાચવે? 167 વર્ષ વહેલાં સ્થપાયેલા અમેરિકાના ધ ન્યૂ યોર્ક ટાઇમ્સ અખબારની ઓફિસમાં, ત્રણ મજલા નીચેનું ભોંયરું ‘મોર્ગ’ એટલે કે ‘મડદાંઘર’ તરીકે ઓળખાય છે. અહીં છેલ્લી એકાદ સદીના 50-70 લાખ ફોટોગ્રાફ્સ, હજારો ફાઇલ કેબિનેટ્સનાં ફોલ્ડર્સમાં સચવાયેલા પડ્યા છે. દરેક ફોટોગ્રાફની પાછળ સંબંધિત વિગતો છે. ફોટોકેપ્શન પણ એ ફોટોની હાર્ડ કોપી પાછળ ચોંટાડેલી છે. આ ફોટોગ્રાફ એક અખબારના હોવાથી આમ જુઓ તો એ દુનિયાના એક-દોઢ સદીના ઇતિહાસના સાક્ષી છે. જેટલા ફોટોઝ અગત્યના છે, એટલો જ અગત્યનો તેની પાછળનો ડેટા છે. બન્યું એવું કે ત્રણેક વર્ષ પહેલાં, ભોંયરાના આ ‘મડદાંઘર’માં પાણીની એક પાઇપલાઇન તૂટી. સદ્્નસીબે ફોટોઝને ઝાઝું નુકસાન ન થયું, પણ મેનેજમેન્ટ સચેત થઈ ગયું કે હાર્ડ કોપીઝના આ મહાભંડારને હવે ડિજિટાઇઝ કરવો પડશે.


છેવટે આ કામ માટે ગૂગલની મદદ લેવામાં આવી. હવેની વાત બરાબર જાણજો, કેમ કે આપણા પોતાના ફોટોગ્રાફ્સ સાચવવા છેવટે તો આપણને પણ આ જ ટેક્નોલોજી કામે લાગે છે. હવે ધ ન્યૂ યોર્ક ટાઇમ્સના આખા ખજાનાને પહેલાં સ્કેન કરવામાં આવી રહ્યો છે અને દરેક હાર્ડ કોપીને એક પછી એક હાઇ રિઝોલ્યુશન ડિજિટલ કોપીમાં ફેરવવામાં આવી રહી છે. ફોટોઝને ડિજિટાઇઝ કરવા એ માત્ર અડધું કામ છે. વાત અખબારની અને ઇતિહાસની હોય ત્યારે ફોટોગ્રાફ સંબંધિત વધુમાં વધુ માહિતી મળવી જોઈએ અને જોઈતો ફોટોગ્રાફ શક્ય એટલી ઝડપે મળવો પણ જોઈએ.


એ માટે તમામ ફોટોઝના ખજાનાને ક્લાઉડ એસક્યુએલ ડેટાબેઝમાં ફેરવવામાં આવી રહ્યો છે. તેની સાથે ગૂગલની ક્લાઉડ વિઝન એપીઆઇ (એપ્લિકેશન પ્રોગ્રામિંગ ઇન્ટરફેસ) કામે લગાડવામાં આવે છે. આ ટેક્નોલોજી બે રીતે ઉપયોગી થાય છે. એક, દરેક ફોટા પાછળનો વિવિધ પ્રકારે લખાયેલો ડેટા મશીન વાંચે છે અને તેને એડિટેબલ પ્લેન ટેક્સ્ટ સ્વરૂપમાં ફેરવી નાખે છે. એ પરફેક્ટ નથી, પણ લાખો ફોટોગ્રાફ્સ માટે એ સૌથી વધુ ઝડપી અને કદાચ સૌથી ઔછી ખર્ચાળ પ્રક્રિયા છે. બીજી બાજુ ફોટોગ્રાફમાંની વિગતોને આધારે, તેની પાછળના ડેટામાં ન હોય એવી વિગતો પણ સિસ્ટમ પારખીને, જે તે ફોટોગ્રાફના ડેટાબેઝમાં ઉમેરી શકે છે. તેને આધારે અખબારના તંત્રીઓ, તારીખ-સમય, વ્યક્તિ, સ્થળ વગેરે જણાવીને આંખના પલકારામાં જોઈતો ફોટો શોધી શકશે.


આ આખી વાતમાં આપણે કામનો એંગલ એ છે કે જો તમે પીસી કે સ્માર્ટફોનમાં ગૂગલ ફોટોઝ એપનો ઉપયોગ કરતા હો તો ઉપર લખ્યું એ, લગભગ બધું જ એમાં પણ શક્ય છે આપણા પોતાના ફોટોગ્રાફ સાથે. આ એપ આપણા ડિજિટલ ફોટોઝમાં જુદી જુદી વ્યક્તિના ચહેરા, સ્થળ, ચીજવસ્તુ, કુદરતી સ્થિતિ (સૂર્યોદય કે સૂર્યાસ્ત) વગેરે આપમેળે પારખી શકે છે – એપમાં જરા ઊંડા ઊતરી જુઓ, મજા પડશે!

www.cybersafar.com

X
article by himanshu kikani

Next Stories

    ની  સંપૂર્ણ વાંચનસામગ્રી