Home » Rasdhar » અનિલ જોશી
‘અમે બરફનાં પંખી’થી જાણીતા કવિ અનિલ જોશી ‘દિવ્ય ભાસ્કર’ના નિયમિત કોલમ લેખક પણ છે.

બિછડે સભી બારી બારી

  • પ્રકાશન તારીખ13 Jun 2018
  •  
જેને તુંકારે બોલાવીને નિરાંતે વાત કરી શકાય એવો એક મિત્ર વિનોદ ભટ્ટ જાઉં જાઉં કરતો

રોજની બનતી ઘટનાઓમાંથી વિનોદ આનંદતીર્થ સર્જતા હતા

હતો તે ચાલ્યો ગયો. લાભશંકર ઠાકર પાસેથી ઉછીના શબ્દો લઈને કહું તો વિનોદનું મૃત્યુ એ મારી ઇચ્છા વિરુદ્ધની ઘટના છે. હું ત્રણેક વર્ષ વડોદરા રહ્યો ત્યારે અવારનવાર વિનોદ સાથે ટેલિફોન પર લાંબી વાતો થતી હતી. અમારી વાતોમાં મરાઠી ભાષાના વ્યંગકાર પુ.લ. દેશપાંડે હોય, ક્યારેક પીજી વુડહાઉસ પણ હોય, તો ક્યારેક જ્યોતીન્દ્ર દવે પણ હોય. વિનોદ મને કહેતો કે આપણે આવો નિરામય સંવાદ કરી શકીએ એવો વાતવિસામો હવે રહ્યો નથી. આખો યુગ જ બદલાઈ ગયો છે.

વિનોદ માટે એમ કહી શકાય કે તેના હ્યુમરમાં મધ્યમવર્ગનો ચહેરો દેખાતો હતો. વિનોદ ફાઇવસ્ટાર કલ્ચરથી ખૂબ દૂર હતો. રે મઠના કવિમિત્રો સાથે વિનોદને અંતરંગ નાતો હતો. એક એપ્રિલ મહિનાની ભરબપોરે ચંદ્રકાંત બક્ષી અને વિનોદ સાથે અમે રોડ ઉપર પગપાળા ચાલતા હતા ત્યારે બક્ષીને પાણીની તરસ લાગી. એ વખતે પાણીની બોટલો નહોતી મળતી. બક્ષીએ એના આગવા મિજાજથી વિનોદને સંભળાવ્યું, ‘તમારી સાબરમતીમાં અને સાહિત્યમાં પાણી જ નથી’, પણ વિનોદે તરત બક્ષીને એની આગવી સ્ટાઇલથી કહ્યું, ‘બક્ષી, સામે એક પાણીપૂરીની રેકડી દેખાય છે. અમારી પાણીપૂરીમાં ખૂબ પાણી છે.’ આ સાંભળીને બક્ષી ફરી વિફર્યા. કહે, ‘તમારા અમદાવાદની લાદથી લાદ (લાલદરવાજાથી લાલદરવાજા) જતી અમ્યુટ્રાન્સની બસમાં કંડક્ટર જે નાની કાગળની પટ્ટી જેવી ટિકિટ આપે છે, અમારા મુંબઈમાં તો લંબચોરસ કાગળની મોટી ટિકિટ આપે છે કે એના ઉપર હાઈકુ લખી શકાય. અમદાવાદનું સાહિત્ય કાગળનું લોભિયું છે.’ આ સાંભળીને વિનોદે જવાબ આપેલો, ‘અમે વૃક્ષો બચાવીએ છીએ’ આખરે થાકીને એક હોટલમાં જઈને ચા-પાણી પીધાં.


વિનોદની મજા એ હતી કે તે ક્યારેય ભારેખમ નહોતો. મળો ત્યારે હળવો ફૂલ હોય. વિનોદના હ્યુમરમાં નિરીક્ષણ શક્તિ તીવ્ર હતી. રોજેરોજની બનતી ઘટનાઓમાંથી વિનોદ એક આનંદતીર્થ સર્જતા હતા. વિખ્યાત વિનોદી લેખક સ્ટીફન લિકોકે પોતાના પુસ્તક ‘હ્યુમર એન્ડ હ્યુમિનિટી’ પુસ્તકમાં હાસ્યની વ્યાખ્યા આપતા લખે છે, ‘વિનોદ એટલે જીવનની વિસંગતિઓનું કરુણાથી ભરેલું ચિંતન’ દરેક સાચો હાસ્યકાર પ્રેમ અને કરુણાથી ભરેલો હોય છે. વિનોદ ભટ્ટની નજરે જે કોઈ ચડ્યા એ નજરાઈ નથી ગયા, પણ આંખનો શણગાર બની ગયા છે. તેમની વિશેષતા એ હતી કે તેમનું ક્લાસિક વાચન બહુ વિશાળ હતું. સઆદત હસન મંટો હોય કે ચાર્લી ચેપ્લિન હોય એના વિશે અસ્ખલિત વાતો કર્યા કરે. વિખ્યાત વ્યંગ લેખક શરદ જોશીનો વિનોદ ફેન હતો. વિનોદને રાજનેતાઓ સાથે ઘરોબો હોય, પણ ખુશામત ન હોય. વિનોદે ક્યારેય ધર્મસત્તા કે રાજસત્તાની ખુશામત કરી નહોતી. વિનોદને લેપટોપ કે કમ્પ્યૂટર ઉપર લખતા આવડતું નહોતું. એકવાર મેં વિનોદને કહેલું પણ ખરું, ‘યાર, લેપટોપ પર લખતા શીખવા જેવું છે.’ વિનોદે તરત જવાબ આપ્યો, ‘લેપટોપ કે કમ્પ્યૂટર હું કોઈ દિવસ લખીશ નહીં, કારણ કે નવી પેઢી હસવાનું ભૂલી ગઈ છે. એ લોકોનું હસવું ‘lol’માં અટવાઈ ગયું છે. હું કાગળ ઉપર લખું છું એટલે વૃક્ષની વધારે નજીક છું.’ મે મહિનો આખરે વિનોદને લઈ ગયો. મારી તકલીફ એ છે કે મારે હવે વિદાય લેતા કેટલા દોસ્તોના ટેલિફોન નંબર સેલફોનમાંથી ડિલીટ કરવા? ચાર્લી ચેપ્લિનના વિધાન પાસે અટકું છું A day without laughter is a day wasted.

anil.r.joshi@gmail.com

તમારો ઓપિનિયન પોસ્ટ કરો

લેટેસ્ટ કમેન્ટ્સ

તમારો પ્રશ્ન પોસ્ટ કરો

અનામિક ઉમેરોપ્રશ્ન ઉમેરો

લેખકને તમારો પ્રશ્ન મોકલો

અનામિક ઉમેરોપ્રશ્ન ઉમેરો
x
રદ કરો

કલમ

TOP