અર્થતંત્ર / GDP વૃદ્ધિદર ઘટે તેનાંથી આપણને શું ફરક પડે? સરળ શબ્દોમાં સમજો અર્થતંત્રની સાઈકલ

What does it matter to us if GDP growth slows down? Simply put, understand the economy cycle

  • GDP ઘટે એટલે લોકોની આવક અને રોજગારીની તકો ઘટે છે, જેને લીધે ખરીદશક્તિ પણ ઘટે છે
  • ખરીદશક્તિ ઘટે એટલે ઔદ્યોગિક ઉત્પાદન ઘટે, માંગ અને પૂરવઠાનું સંતુલન ખોરવાય

Divyabhaskar.com

Jan 23, 2020, 04:06 PM IST

બિઝનેસ ડેસ્કઃ આંતરરાષ્ટ્રીય નાણાં ભંડોળ (IMF)એ તાજેતરમાં ભારતના અર્થતંત્રમાં આર્થિક વૃદ્ધિના અંદાજને ઘટાડીને 5 ટકાથી પણ નીચે 4.8 ટકા પર દર્શાવ્યો છે. આ ઉપરાંત ચીનનો વિકાસ દર પણ લગભગ 29 વર્ષની નીચી સપાટી સુધી સરકી ગયો છે. GDPમાં ઘટાડાની અસરને લીધે ભારતના લગભગ તમામ ક્ષેત્રો પર તેની પ્રતિકૂળ અસર જોવા મળી રહી છે. જ્યારે GDP ઘટે છે ત્યારે આવકની મોટી અસમાનતા ધરાવતા ભારત જેવા દેશમાં મધ્યમવર્ગિય અને ગરીબો પર અનેક પ્રકારે માઠી અસર થાય છે. GDP શું છે, એ કેવી રીતે સરેરાશ નાગરિકને અસર કરી શકે એ વિશે સરળ શબ્દોમાં સમજુતી મેળવીએ.

કુલ ઘરેલુ ઉત્પાદન એટલે GDP
ચોક્કસ સમય ગાળામાં દેશમાં ઉત્પાદન, માલસામાન અને સેવાઓનું કુલ બજાર મૂલ્ય એટલે કુલ ઘરેલુ ઉત્પાદન. દેશમાં પ્રત્યેક વ્યક્તિ અને ઉદ્યોગો દ્વારા કરવામાં આવતા ઉત્પાદનનો પણ તેમા સમાવેશ થાય છે. તેને આધારે જીવન-સ્તર અને અર્થતંત્રની સમૃદ્ધિનો આધાર માનવામાં આવે છે. ભારતમાં કૃષિ, ઉદ્યોગ અને સેવાઓ એ GDPના ત્રણ મુખ્ય ઘટક છે. આ ત્રણેય ક્ષેત્રમાં થતી વધ-ઘટને આધારે GDP દર નક્કી કરવામાં આવે છે. એટલે કે GDPમાં વાર્ષિક પાંચ ટકા વધારો થવો એટલે અર્થતંત્ર પાંચ ટકા દરથી વિકાસ પામી રહ્યું છે એમ સમજી શકાય. જોકે વિકાસના આ દરમાં મોંઘવારી (Inflation)ના આંકડાનો સમાવેશ કરવામાં આવતો નથી. ભારતમાં GDPની ત્રિમાસિક ધોરણે ગણતરી કરવામાં આવે છે.

રોકાણ, વેલ્યુએશન અને ખર્ચ ક્ષમતા પર GDPની અસર કેવી રીતે થાય છે?
GDPનું પ્રતિનિધિત્વ આર્થિક ઉત્પાદન અને વિકાસ કરે છે. દેશના અર્થતંત્ર સાથે સંકળાયેલી લગભગ તમામ વ્યક્તિ પર તેની અસર થાય છે. GDPમાં વધારો કે ઘટાડો થવાના સંજોગોમાં શેરબજારનો સેન્ટીમેન્ટ વધારો કે ઘટાડો દર્શાવે છે. તે આ સંજોગોમાં પ્રત્યક્ષ રોકાણકારો કે પરોક્ષ રોકાણકારો એટલે કે મ્યુચ્યુઅલ ફંડો (MF)માં રોકાણ કરનારાઓના વેલ્યુએશનમાં ઉમેરો કરે છે કે ઘટાડો કરે છે. GDP ઘટવાને લીધે બેરોજગારી વધે છે, તેને લીધે નોકરીયાત વર્ગ માટે રોજગારીનું સંકોચન થાય છે કે આવક ઘટે છે, ખર્ચ-રોકાણ કરવાની ક્ષમતા ઘટે છે અને છેવટે દેશની અર્થવ્યવસ્થાને અસર કરે છે.

GDPથી સામાન્ય નાગરિક પર સીધી અસર
સામાન્ય નાગરિકો પર GDPની અસર કેવી રીતે થાય છે તેનું એક ઉદાહરણ જોઈએઃ વર્ષ 2018-19માં કોઈ વ્યક્તિનું માસિક વેતન રૂપિયા 10,000 છે, આ સંજોગોમાં વાર્ષિક GDP વૃદ્ધિદર 5 ટકા હોય તો માથાદીઠ આવકમાં નાણાકીય વર્ષ 2020માં રૂપિયા 500 વધારો થશે. માથાદીઠ માસિક આવકમાં વૃદ્ધિ 4 ટકા રહે તો આવક પ્રત્યેક મહિને રૂપિયા 400 જ વધશે. એટલે કે વૃદ્ધિમાં 1 ટકાનો ઘટાડો થયો. આમ માસિક આવકમાં રૂપિયા 100 ઘટાડો થાય છે. બીજા શબ્દોમાં કહીએ તો વાર્ષિક GDP વૃદ્ધિ દર 5 ટકાથી ઘટી 4 ટકા થવાથી પ્રત્યેક મહિને આવક રૂપિયા 100 ઓછી થશે. આ બાબતને વાર્ષિક ધોરણે ગણતરી કરીએ તો વ્યક્તિની વાર્ષિક આવકમાં રૂપિયા 1,200 નુકસાન થશે. આમ સરળ ભાષામાં કહીએ તો નીચો GDP એટલે માથાદીઠ આવકમાં તેના અનુપાત પ્રમાણે ઘટાડો. આવકની વ્યાપક અસમતુલાના સંજોગોમાં શ્રીમંતોની સરખામણીએ ગરીબ લોકો પર તેની અસર વધારે થાય છે.

ઉદ્યોગો પર GDPની અસર
GDP ઘટવાને લીધે લોકોની આવક અને રોજગારીમાં ઘટાડો થાય છે. આવક ઘટવાને લીધે કે રોજગારીના અભાવને લીધે લોકો તેમના ખર્ચ પર કાપ મુકે છે એટલે કે માંગમાં ઘટાડો થાય છે. જ્યારે Mass Demand (સામૂહિક માંગ) ઘટવા લાગે છે ત્યારે ઔદ્યોગિક મોરચે ઉત્પાદન પણ ધીમું પડવા લાગે છે, જેને લીધે માંગ અને પુરવઠા વચ્ચેની સમતુલા ખોરવાય છે. તાજેતરમાં ઓટો, FMCG, રિયલ એસ્ટેટ સહિતના ઘણાબધા સેક્ટરમાં આ સ્થિતિ સર્જાવાને લીધે ભારતનો ઔદ્યોગિક ઉત્પાદન દર એટલે કે IIPમાં પણ ઘટાડો થયો છે. આમ GDP ઘટે એટલે લગભગ દરેક આર્થિક મોરચે તેની અસર દેખાવા લાગે છે.

બેન્કિંગ-ફાયનાન્સ સેક્ટર પર GDPની અસર
બેન્કિંગ-ફાયનાન્સિયલ સેક્ટર આપણા અર્થતંત્રમાં વિવિધ ક્ષેત્રોને આર્થિક મોરચે- વ્યક્તિગત અને સંસ્થાગત રીતે ટેકો આપે છે. બેન્કિંગ માળખા વગર ભારતીય અર્થતંત્રની કલ્પના કરવી મુશ્કેલ છે. આ સેક્ટર આશરે 2 મિલિયન (20 લાખ)થી વધુ લોકોને રોજગારી પૂરી પાડે છે અને વર્ષ 2025 સુધીમાં ભારતીય બેન્કિંગ સેક્ટર વિશ્વના ત્રીજા ક્રમની સૌથી વિશાળ વ્યવસ્થા બનવા તરફ અગ્રેસર છે. નબળા GDPને લીધેઔદ્યોગિક કે વ્યક્તિગત ધિરાણનો ઉપાડ ઘટવા લાગે છે. આર્થિક મોરચે મંદ પ્રવૃત્તિઓને લીધે નવા રોકાણની ઈચ્છાશક્તિનો અભાવ રહે છે,જેને લીધે બેન્કિગ સેક્ટરમાં લોનના ઓછા ઉપાડ સાથે આ સેક્ટરમાં વિસ્તરણની તક મર્યાદિત બની જતા રોજગારી સર્જન પર અસર થાય છે તેમ જ વિવિધ પાકતી મુદતની થાપણ સ્કીમોમાં વ્યાજદરની ઉપજ ઘટવા લાવે છે અને છેવટે લોકોની આવકમાં ઘટાડો થાય છે. તેમ જ લોન કે ધિરાણના ઉપાડના અભાવમાં ધિરાણકર્તાઓની પણ આવક ઘટી શકે છે.

X
What does it matter to us if GDP growth slows down? Simply put, understand the economy cycle
COMMENT

Next Stories

    ની  સંપૂર્ણ વાંચનસામગ્રી