અયોધ્યા વિવાદઃ 133 વર્ષથી કોર્ટમાં છે 165 વર્ષ જૂનો વિવાદ, સરકાર પક્ષકાર નથી તેથી ઉકેલ મુશ્કેલ

વિવાદનું મૂળ આ છે: 1822માં ફૈઝાબાદ કોર્ટના એક અધિકારી હફીઝુલ્લાહે કહ્યું હતું કે મસ્જિદના સ્થાન પર મંદિર હતું

Divyabhaskar.com | Updated - Nov 11, 2018, 09:43 AM
Ayodhya case: There is a 165 year old land dispute in the court for 133 years

અયોધ્યામાં ભગવાન રામની ભવ્ય પ્રતિમા બનાવવાની જાહેરાત થઇ. પરંતુ સંતો અને હિન્દુ સંગઠન રામ મંદિરથી ઓછું કાંઇ ઇચ્છતા નથી. વાંચો અયોધ્યા વિવાદ સાથે સંકળાયેલું એ બધું જે તમે જાણવા માંગો છો...

વિવાદ આ છે

અયોધ્યામાં વિવાદી જમીન પર રામ મંદિર નિર્માણની માગ એક વખત ફરી થઇ રહી છે. કારણ ગત મહિને સુપ્રીમ કોર્ટમાં થયેલી સુનાવણી છે. ત્યારે કોર્ટે સુનાવણીની વધુ એક તારીખ આપી દીધી. મામલો ફરી ટળી ગયા પછી મંદિર બનાવવા માટે કાયદો બનાવવામાં આવે કે વટહુકમ લાવવાની માગ બુલંદ થઇ છે. આ માગ રામ જન્મભૂમિ વિવાદના મુખ્ય પક્ષકાર મહંત ધર્મદાસે ઉઠાવી. બે દિવસ પછી સંઘના વિચારક અને ભાજપ સાંસદ રાકેશ સિંહાના ટ્વીટથી આ મુદ્દો વધુ ચગ્યો. ટ્વીટમાં તેમણે લખ્યું કે જે લોકો ભાજપ-સંઘની ટીકા કરે છે કે રામ મંદિરની તારીખ જણાવો, તેઓ મારા પ્રાઇવેટ બિલને સંસદમાં સમર્થન આપશે? ટ્વીટમાં સિંહાએ કોંગ્રેસ અધ્યક્ષ રાહુલ ગાંધી, અખિલેશ યાદવ, સીતારામ યેચૂરી, લાલુ યાદવ અને ચંદ્રબાબુને ટેગ કર્યું હતું. એ સવાલ એમને જ હતો.

ત્યાર પછી દિવાળીના દિવસે ઉત્તર પ્રદેશના મુખ્યમંત્રી યોગી આદિત્યનાથે અયોધ્યામાં ભગવાન રામની એક વિશાળ પ્રતિમા સ્થાપિત કરવાની જાહેરાત કરવાની કેટલાક દિવસોથી ચાલતી અટકળો પર મહોર લગાવી દીધી. સાથે જે કહ્યું કે આ દર્શનીય મૂર્તિ મંદિરની બહાર અને એક પૂજા માટેની મૂર્તિ મંદિરની અંદર હશે. ઉત્તરાખંડના ગરિદ્વારમાં મહામંડળેશ્વર કેલાસાનંદ બ્રહ્મચારીએ કહ્યું કે રામ મંદિર મામલે દેશના અગ્રણી સંતોની એક બેઠક થશે અને વડાપ્રધાન મોદી સાથે પણ મુલાકાત કરશે. આ તમામ પ્રયાસો અને નિવેદનોની વચ્ચે કેન્દ્ સરકાર પર સંતોનું દબાણ વધી રહ્યું છે. હાલમાં જ કેલાસાનંદ બ્રહ્મચારીએ કેન્દ્ર સરકારને ચેતવણી આપી કે 6 ડિસેમ્બરે તેઓ અયોધ્યા કે દિલ્હી કૂચ કરી શકે છે. પદ્મભૂષણથી સન્માનિત આધ્યાત્મ ગુરુ સત્યમિત્રાનંદએ પણ આ જ સમય મર્યાદા પછી અનશન પર બેસવાની ચેતવણી આપી છે.

1885થી કેસ અદાલતમાં છે, 1936 માં શિયા સમાજે પણ વિવાદાસ્પદ ભૂમિ પર તેનો દાવો કર્યો. પરંતુ બાબર સુન્ની સમાજનો હતો, તેથી કોર્ટે શિયા સમાજનો દાવો ફગાવી દીધો

માનવામાં આવે છે કે રામ જન્મ ભૂમિ પર મસ્જિદ બની હોવાનો ઉલ્લેખ પહેલી વખત 1822માં ફૈઝાબાદ કોર્ટના એક અધિકારી હફીઝુલ્લાહે કર્યો હતો. પરંતુ કેસ કોર્ટમાં પહોંચ્યો 1885માં એટલે કે 133 વર્ષ પહેલા. ત્યારે નિર્મોહી અખાડાના મહંત રઘુબર દાસે ફૈઝાબાદ અદાલતમાં ભારતના સેક્રેટરી ઓફ સ્ટેટ વિરુદ્ધ એક કેસ દાખલ કરી બાબરી માળખાની નજીક રામ ચબૂતરા પર છતરી લગાવવા મંજૂરી માગી. અદાલતે વિવાદ વધવાના ડરથી મંજૂરી આપી નહીં. પરંતુ આ મુદ્દા પર કાયદાકીય વિવાદ આઝાદી બાદ 1950માં ઘેરો બન્યો. બાબરી માળખાના ગુંબજ નીચે રામલલાની મૂર્તિ જોવા મળ્યા બાદ. 16 જાન્યુઆરી 1950ના હિન્દુ મહાસભાના વકીલ ગોપાલ સિંહ વિશારદે ફૈઝાબાદની અદાલતમાં કેસ દાખલ કરી મૂર્તિ પૂજાની મંજૂરી માગી. વિરોધમાં અનીસુર રહેમાન નામની વ્યક્તિએ અરજી કરી. આ વિવાદમાં મુસ્લિમોની આ પહેલી કાયદાકીય પહેલ હતી.

ત્યાર બાદ નિર્મોહી અખાડાએ 1959માં ફરી એક કેસ દાખલ કર્યો. કહ્યું કે - આ જમીન અખાડાની છે અને પ્રાચીન સમયમાં આ સ્થળ પર મંદિર હતું. બે વર્ષ બાદ ઉત્તર પ્રદેશ સુન્ની સેન્ટ્રલ વકફ બોર્ડે પણ વિવાદાસ્પદ માળખાના માલિકી હક માટે કેસ દાખલ કરી દીધો. 1991માં અલ્હાબાદ હાઈકોર્ટમાં સુનાવણી થઈ. કોર્ટે વિવાદાસ્પદ ભૂમી પર કોઈ કાયમી નિર્માણ પર પ્રતિબંધ મૂકી દીધો. બાબરી માળખુ તોડી પડાયા બાદ કેન્દ્રની નરસિંહા રાવ સરકારે અહીંની 67 એકર ભૂમિના હસ્તાંતરણ માટે કાયદો બનાવ્યો. પરંતુ આ હસ્તાંતરણને પણ પડકારવામાં આવ્યો. 2003માં અલ્હાબાદ હાઈકોર્ટના નિર્દેશ પર પુરાતત્વ સર્વેક્ષણ વિભાગે વિવાદાસ્પદ સ્થળનું ખોદકામ શરૂ કર્યું. જૂન સુધી ખોદકામ બાદ રીપોર્ટમાં કહેવાયું કે તેમાં મંદિર સાથે મળતા અવશેષો મળ્યા છે.

વધુ માહિતી માટે આગળ વાંચો... હાઇકોર્ટે પક્ષકારો વચ્ચે જમીન વહેંચી દીધી હતી

હાઇકોર્ટે પક્ષકારો વચ્ચે જમીન વહેંચી દીધી હતી
હાઇકોર્ટે પક્ષકારો વચ્ચે જમીન વહેંચી દીધી હતી

હાઇકોર્ટે પક્ષકારો વચ્ચે જમીન વહેંચી દીધી હતી

 

સપ્ટેમ્બર 2010માં અલ્હાબાદ હાઇકોર્ટે 2.77 એકર વિવાદી જમીનને ત્રણ સરખા ભાગમાં વહેંચી દીધી હતી. જ્યાં અત્યાર રામલ્લાની મૂર્ત છે, તે હિન્દુ મહાસભાને અપાઇ. એક હિસ્સો નિર્મોહી અખાડાને અાપી દેવાયો, જેમાં સીતા રસોઇ અને રામ ચબુતરો સામેલ છે. બાકી એક -તૃત્યાંશ ભાગ સુન્ની વકફ બોર્ડને આપી દેવાયો. પરંતુ આ ચુકાદાને તમામ પક્ષકારોએ સુપ્રીમકોર્ટમાં પડકાર્યો. છેવટે 2011માં સુપ્રીમકોર્ટે હાઇકોર્ટના ચુકાદા પર સ્ટે મૂકી દીધો.

 

આજે આ વિવાદમાં મુખ્યરૂપે ત્રણ પક્ષકાર છે

 

1. નિર્મોહી અખાડા 133 વર્ષોથી જમીન માટે હક માગી રહ્યો છે.

2. હિન્દુ મહાસભા 68 વર્ષથી મૂર્તિ પૂજાની પરવાનગી માગી રહી છે.

3. સુન્ની વકફ બોર્ડ 57 વર્ષથી વિવાદી માળખા પર હક માગી રહ્યું છે.

 

રામ મંદિર અને રાજકારણ


તમિલનાડુમાં 1981માં ધર્માંતરણનો મુદ્દો ચર્ચામાં આવ્યો હતો. જવાબમાં 1984માં વિશ્વ હિન્દુ પરિષદે દિલ્હીમાં ધર્મસંસદનું આયોજન કર્યું. ત્યાં અયોધ્યામાં રામ મંદિર નિર્માણની વાત ઊઠી. થોડા સમય બાદ બિહારથી દિલ્હી સુધી શ્રીરામ-જાનકી રથયાત્રા કાઢવામાં આવી. પછી યુપીમાં 6 યાત્રાઓ નીકળી. 1990માં આ મુદ્દાને લઇને ભાજપના નેતા લાલકૃષ્ણ અડવાણીએ સોમનાથથી અયોધ્યા રથયાત્રા શરૂ કરી. યાત્રાથી ભાજપને લોકસભા અને પછી 1991માં ઉત્તરપ્રદેશ વિધાનસભા ચૂંટણીમાં ફાયદો થયો. ત્યારથી ચૂંટણીઓ વખતે આ મુદ્દો વારંવાર ઊઠતો રહ્યો છે.

 

વધુ  માહિતી માટે આગળ વાંચો... વિવાદનું મૂળ આ છે

 

1885થી કેસ અદાલતમાં છે
1885થી કેસ અદાલતમાં છે

વિવાદનું મૂળ આ છે : 1822માં ફૈઝાબાદ કોર્ટના એક અધિકારી હફીઝુલ્લાહે કહ્યું હતું કે મસ્જિદના સ્થાન પર મંદિર હતું

 

અયોધ્યા વિવાદના મૂળ આમ તો 16મી સદી સાથે સંકળાયેલા છે. ઈતિહાસમાં ઉલ્લેખ છે કે મુઘલ શાસક બાબરના સેનાપતિ મીર બાકીએ 1528માં અહીં એક મસ્જિદનું નિર્માણ કરાવ્યું હતું. તે બાબરી મસ્જિદ તરીકે ઓળખાવા લાગી. હિન્દુ માન્યતા મુજબ અયોધ્યામાં મસ્જિદના સ્થાન પર ભગવાન રામની જન્મ ભૂમિ છે. પરંતુ મંદિર-મસ્જિદ વિવાદ પહેલી વખત 19મી સદીમાં ઘેરો બન્યો.

 

- 1853 માં એટલે કે 165 વર્ષ પહેલા વૈષ્ણવ સંપ્રદાયના સાધુઓના સંગઠન નિર્મોહી અખાડાએ વિવાદાસ્પદ જમીન પર દાવો કર્યો. આ સ્થળ પાસે રમખાણો પણ થયા. પહેલી વખત આ ભૂમિ અંગે કોમી રમખાણો થયા.

 

- 1859 માં બ્રિટિશ શાસકોએ વિવાદાસ્પદ સ્થળ પર તારની વાડ લગાવી બે ભાગમાં તેને વિભાજિત કરી દીધું. પરિસરની અંદરના ભાગમાં મુસલમાનો અને બહારના ભાગમાં હિન્દુઓને મંજૂરી આપી.

 

- 1949 માં વિવાદાસ્પદ માળખાના મુખ્ય સ્થળ પર ભગવાન રામની મૂર્તિ જોવા મળી. હિન્દુ સંગઠનો પર મૂર્તિ મૂકાવાનો આરોપ મૂકાયો. વિરોધ થયો તો સરકારે તાળા લગાવી દીધા.

 

- 1986 માં એક જિલ્લા અદાલતે હિન્દુઓને પ્રાર્થના કરવા માટે વિવાદાસ્પદ સ્થળના તાળા ખોલવાનો આદેશ આપ્યો. મુસ્લિમોનો વિરોધ વધ્યો અને બાબરી મસ્જિદ સંઘર્ષ સમિતિની રચના થઈ.

 

- 1989 માં વિશ્વ હિન્દુ પરિષદે રામ મંદિર નિર્માણ માટે અભિયાન ચલાવ્યું. તે સમયે રાજીવ ગાંધીની સરકારે વિવાદાસ્પદ માળખાની નજીક રામ મંદિરનો પાયો રાખવાની મંજૂરી આપી દીધી.

 

- 1992 માં ડિસેમ્બરની 6ઠ્ઠી તારીખે હજારોની સંખ્યામાં અયોધ્યામાં એકત્ર થયેલા કારસેવકોએ મસ્જિદનું માળખુ તોડી પાડ્યું. ઘટના બાદ રમખાણો ફાટી નીકળ્યા.

 

વધુ માહિતી માટે આગળ વાંચો... આગળ આમ થશે

કોર્ટ ચુકાદો આપી દેશે તો પણ નવી લડાઇ શરૂ થવાની આશંકા
કોર્ટ ચુકાદો આપી દેશે તો પણ નવી લડાઇ શરૂ થવાની આશંકા

આગળ આમ થશે: કોર્ટ ચુકાદો આપી દેશે તો પણ નવી લડાઇ શરૂ થવાની આશંકા

 

- સુપ્રીમકોર્ટના એડવોકેટ વિરાટ ગુપ્તા કહે છે કે આ મામલો દીવાની કેસ (જમીન અંગેનો વિવાદ) છે, જેથી આગળ પણ તેનું સમાધાન મુશ્કેલ છે. વિવાદમાં પક્ષકાર જમીન પર પોતાનો હક જમાવી રહ્યા છે. બે-પાંચ વર્ષ બાદ સુપ્રીમકોર્ટ કોઇ ચુકાદો આપી દે તો પણ નવી લડાઇ શરૂ થવાની આશંકા રહેશે, કેમ કે પક્ષકારો તે જમીનનો શું ઉપયોગ કરે છે તે તેમના વિવેકને આધીન છે.


- સુપ્રીમકોર્ટમાં જ મામલો 8 વર્ષથી ચાલી રહ્યો છે. દસ્તાવેજો અલ્હાબાદથી દિલ્હી પહોંચવામાં જ ત્રણ વર્ષ લાગી ગયા. તેમનો અંગ્રેજીમાં અનુવાદ થવામાં બે વર્ષ લાગ્યા. એક વર્ષ એ નક્કી કરવામાં લાગી ગયું કે કેસમાં કોણ પક્ષકાર છે અને કોણ નથી? એક વર્ષ એ નક્કી કરવામાં લાગ્યું કે મસ્જિદની જમીન અધિગ્રહીત કરવાનો સરકારનો નિર્ણય યોગ્ય છે કે નહીં? આગળ આમાં એક બીજો કેસ ઊભો થશે. એ કે 3 જજની બેન્ચ કેસની સુનાવણી કરી શકે છે કે પછી 5 જજની બેન્ચે કેસ સાંભળવો જોઇએ?


- જો કેન્દ્ર સરકાર અધિગ્રહીત જમીનના ઉપયોગની સુપ્રીમકોર્ટ પાસેથી મંજૂરી લઇ લે તો જરૂર વિવાદ ઉકેલાઇ શકે છે. આરએસએસ વિચારક કે. એન. ગોવિંદાચાર્યએ આ મામલે વડાપ્રધાનને એક પત્ર પણ લખ્યો છે. કહ્યું છે કે અધિગ્રહણ બાદ જમીન કેન્દ્ર સરકારની હોવાથી તે સુપ્રીમકોર્ટમાં અરજી કરે અને પોતાની ઇચ્છાથી કોઇને પણ જમીન સોંપવાનો અધિકાર માગે. 1993માં કેન્દ્ર સરકાર કાયદો ઘડીને જમીનનું અધિગ્રહણ કરી ચૂકી છે પણ આશ્ચર્યની વાત એ છે કે જો જમીન સરકારની છે તો કેન્દ્ર સરકાર આ કેસોમાં પક્ષકાર કેમ નથી? સરકારે તો આમ પણ આ કેસોમાં ‘નેસેસરી પાર્ટી’ હોવું જોઇતું હતું.

 

અસર: ધ્રુવીકરણ થશે, ભાજપને ફાયદો

 

જાણકારો માને છે કે સાંસદ રાકેશ સિન્હાની પ્રાઇવેટ મેમ્બર બિલવાળી વાત અને યોગની જાહેરાતો આગામી વિધાનસભા અને પછી 2019ની લોકસભા ચૂંટણીમાં ભાજપને ફાયદો પહોંચાડી શકે છે, કેમ કે મામલો જલદી અટકવાનો નથી. જો સરકાર વટહુકમ કે ખરડો લાવે તો પણ ફાયદો થશે. જોકે, વટહુકમથી રામ મંદિર નિર્માણનો માર્ગ સરળ નહીં હોય, કેમ કે તેને સુપ્રીમકોર્ટમાં પડકારી શકાય છે. બીજી તરફ 6 મહિનામાં જો તે લોકસભા અને રાજ્યસભામાં પસાર નહીં થાય તો પ્રભાવહીન થઇ જશે. બન્ને ગૃહમાં વટહુકમે વિરોધનો સામનો કરવો પડી શકે છે. ત્રીજો રસ્તો એ છે કે સરકાર સંસદમાં કાયદો ઘડવાની પહેલ કરે પરંતુ તે પણ સરળ નહીં હોય. વટહુકમ કે કાયદો પસાર ન થાય તો ભાજપના વિરોધીઓ તેનો ચૂંટણીમાં લાભ ઊઠાવશે.

 

 

X
Ayodhya case: There is a 165 year old land dispute in the court for 133 years
હાઇકોર્ટે પક્ષકારો વચ્ચે જમીન વહેંચી દીધી હતીહાઇકોર્ટે પક્ષકારો વચ્ચે જમીન વહેંચી દીધી હતી
1885થી કેસ અદાલતમાં છે1885થી કેસ અદાલતમાં છે
કોર્ટ ચુકાદો આપી દેશે તો પણ નવી લડાઇ શરૂ થવાની આશંકાકોર્ટ ચુકાદો આપી દેશે તો પણ નવી લડાઇ શરૂ થવાની આશંકા
COMMENT

Recommended

પોપ્યુલર વીડિઓ વધુ જુઓ

ની  સંપૂર્ણ વાંચનસામગ્રી
Read In App