ટ્રેંડિંગ સૂચનાઓ

ટ્રેડિંગ ન્યૂઝ એલર્ટ

    Home » National News » Latest News » National» નાગપુરમાં RSSના કાર્યક્રમમાં સામેલ થશે પ્રણવ'દા| RSS Valedictory Function At Nagpur

    અસહિષ્ણુતા રાષ્ટ્રીય ઓળખને નબળી કરશે- સંઘના કાર્યક્રમમાં મુખર્જી

    divyabhaskar.com | Last Modified - Jun 07, 2018, 10:31 PM IST

    પ્રણવ મુખરજી બુધવારે સાંજે જ નાગપુર પહોંચી ગયા હતા, ત્યાં કોઈ કોંગ્રેસી તેમના સ્વાગત માટે હાજર નહતા રહ્યા
    • +10 બીજી સ્લાઈડ્સ જુઓ
      RSSના કાર્યક્રમમાં સંબોધન કરતા પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિએ કહ્યું, હું અહીં દેશ અને રાષ્ટ્રવાદ સમજાવવા આવ્યો છું.

      નાગપુર: પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ અને 43 વર્ષથી કોંગ્રેસ નેતા પ્રણવ મુખર્જીએ ગુરૂવારે નાગપુરમાં RSSના દીક્ષાંત સમારંભમાં સામેલ રહ્યાં હતા. તેઓએ કહ્યું કે, "હું રાષ્ટ્ર, રાષ્ટ્રવાદ અને રાષ્ટ્રીયતાની વાત કરવા આવ્યો છું. ત્રણેયને અલગ અલગ રૂપમાં જોવું મુશ્કેલ છે. રાષ્ટ્રીયતા અને અસહિષ્ણુતા તરીકે પરિભાષિત કરવાથી આપણી ઓળખને ધુંધલી કરે છે." તો સરસંઘચાલક મોહન ભાગવતે કહ્યું કે, "પ્રણવજીને આમંત્રણ આપવાની ચર્ચા પક્ષ-વિપક્ષમાં છે. આપણે બધાં એક જ છીએ, પરંતુ કોઈને તે સમજમાં નથી આવતું. ડૉ. હેડગેવાર પણ કોંગ્રેસમાં હતા, કોંગ્રેસના આંદોલનોને લઈને જેલ પણ ગયા હતા." આ પહેલાં પ્રણવ દાએ RSS મુખ્યાલયમાં ડૉ. કેશવ રાવ બલિરામ હેડગેવારને શ્રદ્ધાંજલિ આપી હતી. વિઝિટર બુકમાં તેઓએ હેડગેવારજીને ભારત માતાના પુત્ર ગણાવ્યા હતા. અબ્દુલ કલામ બાદ પ્રણવ બીજા પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ છે જેઓએ નાગપુર જઈ હેડગેવારને શ્રદ્ધાંજલિ આપી હતી.

      અહીં રાષ્ટ્રવાદની વાત કરવા આવ્યો છું- મુખર્જી

      - પ્રણવ મુખર્જીએ પોતાના સંબોધનમાં કહ્યું કે "હું રાષ્ટ્રવાદ અને દેશભક્તિ પર બોલવા આવ્યો છું. પોતાના દેશ પ્રત્યે દેશભક્તિ નિષ્ઠા છે. આ ત્રણેયને અંદરોદર અલગ અલગ રૂપમાં જોવું મુશ્કેલ છે. દેશ એટલે એક મોટો સમૂહ જે એક ક્ષેત્રમાં સમાન ભાષાઓ અને સંસ્કૃતિને દર્શાવે છે. રાષ્ટ્રીયતા દેશ પ્રત્યે સમર્પણ અને આદરનું નામ છે."
      - "ભારત ખુલ્લો સમાજ છે. ભારત સિલ્ક રૂટથી જોડાયેલો હતો. આપણે સંસ્કૃતિ, આસ્થા, આવિષ્કાર અને મહાન વ્યક્તિઓની વિચારધારાને દર્શાવી છે. બૌદ્ધ ધર્મ પર હિંદુઓનો પ્રભાવ રહ્યો છે. આ ભારત, મધ્ય એશિયા, ચીન સુધી ફેલાયેલો છે."
      - "ગ્રીક, ચીન જેવાં અનેક સ્થળોથી યાત્રિકો આવ્યાં. તેઓએ ભારત અંગે કહ્યું કે અહીં એવું શાસન છે જે યોગ્ય અને મૂળભૂત ઢાંચો આપે છે. અને વ્યવસ્થા ચલાવે છે."

      રાષ્ટ્રવાદ વસુધૈવ કુટુંબકમથી આવેલો શબ્દ


      - "યુરોપની તુલનાએ ભારતમાં રાષ્ટ્રવાદનો હેતુ વસુધૈવ કુટુંબકમથી આવ્યો છે. આપણે બધાંને પરિવાર તરીકે જુવે છે. ઈસા પૂર્વ ચોથી શતાબ્દિમાં મહાજનપદોના નાયક ચંદ્રગુપ્ત મોર્ય હતા. મોર્ય પછી ભારત નાના નાના રાજ્યોમાં વ્હેંચાઈ ગયું. 550 ઈસવીસન સુધી ગુપ્તોનું શાસન પૂર્ણ થઈ ગયું. ઘણાં વર્ષો પછી દિલ્હીમાં મુસ્લિમ શાસક આવ્યાં. બાદમાં આ દેશમાં ઈસ્ટ ઈન્ડિયા કંપનીએ 1757માં પ્લાસીની લડાઈ જીતીને રાજ કર્યું."
      - "ઈસ્ટ ઈન્ડિયા કંપનીએ પ્રશાસનનું સંઘીય ઢાંચો બનાવ્યો. 1774માં ગર્વનર જનરલનું શાસન આવ્યું. 2500 વર્ષ સુધી બદલતી રહેલી રાજકીય સ્થિતિઓ પછી મૂળ ભાવ બરકરાર જ રહ્યો. દરેક યોદ્ધાએ અહીં એકતા અપનાવી. ગુરૂદેવ રવીન્દ્રનાથ ટાગોરે કહ્યું હતું કે કોઈ નથી જાણતું કે વિશ્વભરમાં ભારતમાં ક્યાં ક્યાંથી લોકો આવ્યા અને અહીં આવીને ભારત નામની વ્યક્તિગત આત્મામાં બદલાય ગયા."

      રાષ્ટ્રીયતને અસહિષ્ણુતા તરીકે પરિભાષિત કરવાથી ઓળખ ધુંધળી બને છે- પ્રણવ દા


      - "1895માં કોંગ્રેસના સુરેન્દ્રનાથ બેનર્જીએ પોતાના ભાષણમાં રાષ્ટ્રવાદનો ઉલ્લેખ કર્યો હતો. મહાન દેશભક્ત બાલ ગંગાધર તિલકે કહ્યું કે સ્વરાજ મારો જન્મસિદ્ધ અધિકાર છે અને હું તેને લઈને જ જંપીશ. આપણી રાષ્ટ્રીયતને રૂઢીવાદતા, ધર્મ, ક્ષેત્ર, ધૃણા અને અસહિષ્ણુતા રૂપે પરિભાષિત કરવાનો પ્રયાસ આપણી ઓળખને ધુંધળી કરી નાંખશે."

      હિંસાથી ડરની ભાવના આવે છે


      - "જ્યારે કોઈ મહિલા કે બાળકની સાથે બર્બરતા થાય છે તો દેશનું નુકસાન થાય છે. હિંસાથી ડરનો ભાવ આવે છે. આપણે શારીરિક-મૌખિક હિંસાને નકારવી જોઈએ. લાંબા સમય સુધી આપણે દર્દમાં જીવ્યા છીએ. શાંતિ, સોહાર્દ અને ખુશી ફેલાવવા માટે આપણે સંઘર્ષ કરવો જોઈએ."
      - "આપણે અર્થવ્યવસ્થાની નાનામાં વસ્તુ અને વિકાસ દર માટે સારું કામ કરવું જોઈએ. પરંતુ આપણે હેપ્પિનેસ ઈન્ડેક્સમાં સારું કામ નથી કર્યું. આપણે 133માં નંબર પર છીએ. સંસદમાં જ્યારે અમે જઈએ છીએ તો ગેટ નંબર 6ની લિફ્ટની બહાર લખ્યું છે કે- જનતાની ખુશીમાં તેમના રાજાની ખુશી છે. કૌટિલ્યએ લોકશાહીની અવધારણાને ઘણાં વર્ષ પહેલાં જનતાની ખુશી અંગે કહ્યું હતું."
      - "ગાંધીજીએ કહ્યું હતું કે આપણો રાષ્ટ્રવાદ આક્રમક, ધ્વંસાત્મક અને એકીકૃત નથી. ડિસ્કવરી ઓફ ઈન્ડિયામાં પંડિતજીએ રાષ્ટ્રવાદ અંગે લખ્યું હતું કે- હું પૂર્ણ રીતે માનું છું કે ભારતનો રાષ્ટ્રવાદ હિંદુ, મુસ્લિમ, શીખ, ઈસાઈ અને બીજા ધર્મોના આદર્શ મિશ્રણમાં છે."

      મોહન ભાગવતે શું કહ્યું

      અમે દર વર્ષે સજ્જનોને આમંત્રિત કરીએ છીએ- ભાગવત


      - RSS મંચ પર પહોંચ્યા બાદ પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ પ્રણવ મુખર્જીનું સરસંઘચાલક પુષ્પગુચ્છ આપી સ્વાગત કર્યું હતું.
      - મોહન ભાગવતે સૌપ્રથમ સંબોધન કરતાં કહ્યું કે, "પ્રણવ જીથી અમે પરિચિત થયા છીએ. સમગ્ર દેશના લોકો તેમને પહેલેથી જ ઓળખે છે. અત્યંત જ્ઞાન અને અનુભવ સમૃદ્ધ આદરણીય વ્યક્તિત્વ અમારી સાથે છે. અમે સહજ રૂપથી તેમને આમંત્રણ આપ્યું. તેમને કઈ રીતે બોલાવ્યાં અને તેઓ કેમ જઈ રહ્યાં છે. આ ચર્ચા ઘણી થઈ છે."

      - "હિંદુ સમાજમાં એક અલગ પ્રભાવી સંગઠન ઊભું કરવા માટે સંઘ નથી. સંઘ સંપૂર્ણ સમાજને ઊભું કરવા માટે છે. વિવિધતામાં એકતા હજારો વર્ષોથી પરંપરા રહી છે. આપણે અહીં જન્મ લીધો એટલે ભારતવાસી નથી. આ માત્ર નાગરિકતાની વાત નથી. ભારતની ધરતી પર જન્મેલો દરેક વ્યક્તિ ભારત પુત્ર છે."

      બધાં મળીને કામ કરશે ત્યારે દેશ બદલશે


      - મોહન ભાગવતે કહ્યું કે, "આપણી આ સંસ્કૃતિ મુજબ દેશમાં જીવન બને. તમામ સ્વાર્થ-ભેદ ભૂલીને સુખ શાંતિ પૂર્ણ સંતુલિત જીવન આપનારા પ્રાકૃતિક ધર્મ રાષ્ટ્રને આપવામાં આવે. આવું કરવામાં અનેક મહાપુરુષોએ બલિ પણ આપી છે."
      - "કોઈ રાષ્ટ્રનું ભાગ્ય બનાવનાર વ્યક્તિ, વિચાર, સરકાર નથી હોતી. સરકાર ઘણું કરી શકે છે, પરંતુ બધું જ નથી કરી શકતી. દેશનો સમાજ પોતાનો ભેદ ભૂલીને, સ્વાર્થને તિલાંજલિ આપીને દેશ માટે પુરૂષાર્થ કરવા માટે તૈયાર થાય છે તો તમામ નેતા, દરેક વિચાર સમૂહ તે અભિયાનનો ભાગ બને છે અને ત્યારે જ દેશ બદલાય છે."

      પ્રણવ દા હેડગેવારજીને શ્રદ્ધાંજલિ આપનારા બીજા પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ

      - પ્રણવ મુખર્જીએ ડૉ.હેડગેવારના જન્મસ્થાનની મુલાકાત લીધી. આ દરમિયાન ભાગવતે તેઓને સંઘના સંસ્થાપકના ઘર અંગે પણ જાણકારી આપી. પ્રણવ દાએ અહીં વિઝિટર બુકમાં લખ્યું- 'હું અહીં ભારત માતાના પુત્રને શ્રદ્ધાંજલિ આપવા આવ્યો છું.'

      - જુલાઈ 2014માં પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ એપીજે અબ્દુલ કલામે પણ નાગપુર પહોંચી હેડગેવારને શ્રદ્ધાંજલિ આપી હતી. પ્રણવ આવું કરનારા બીજા પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ બન્યાં છે.

      કોંગ્રેસે કહ્યું- તેમના આવવાની ઓફિશિયલ જાણકારી ન હતી


      કોંગ્રેસના પ્રવક્તા અતુલ લોંઢેના જણાવ્યા પ્રમાણે, પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ પ્રણવ મુખર્જી કોંગ્રેસના અગ્રણી નેતા રહેલા છે. હાલ તેઓ નાગપુરની મુલાકાતે છે. તેમની મુલાકાતની માહિતી નગર કોંગ્રેસને પણ ઓફિશિયલી આપવામાં આવી નહતી. તેથી કોંગ્રેસના કોઈ નેતા તેમને એરપોર્ટ ઉપર મળવા પણ પહોંચ્યા નહતા. પ્રણવ મુખર્જીને ના મળવાનું કોઈ ચોક્કસ કારણ નથી.

      કોંગ્રેસના 30 નેતાઓએ કાર્યક્રમમાં ભાગ ન લેવાની કરી હતી અપીલ


      - આ કાર્યક્રમમાં સમગ્ર દેશમાંથી 708 સ્વયંસેવકો ભાગ લઈ રહ્યા છે. તેમાં ડોક્ટર્સ, આઈટી એક્સપર્ટ, એન્જિનિયર, પત્રકાર, ખેડૂતો અને વિવિધ વર્ગનો યુવા વર્ગ સામેલ થશે.

      તેમની ઉંમર 25થી 30 વર્ષની છે.
      - જોકે પૂર્વ કેન્દ્રીય મંત્રી પી ચિદંબરમ, જયરામ રમેશ, સીકે જાફર શરીફ સહિત 30થી વધારે કોંગ્રેસ નેતાઓએ પ્રણવ'ધાને સંઘ કાર્યક્રમમાં ન જવાની અપીલ કરી હતી. આ

      નેતાઓએ પત્ર અને મીડિયા દ્વારા પ્રણવ મુખર્જીને આ કાર્યક્રમથી દૂર રહેવા કહ્યું હતું. નેતાઓનં માનવું છે કે, પ્રણવ મુખર્જી આ કાર્યક્રમમાં સામેલ થશે તો સંઘનિ વિચારધારાને

      વધારે મજબૂતી મળશે.

      શું છે સંઘ?


      ગુલામી સમયે 1925માં વિજ્યાદશ્મીના દિવસે એક સંગઠન તૈયાર થયું હતું. આ સંગઠને દાવો કર્યો હતો કે તે રાજકારણથી દૂર રહેશે. પરંતુ આજે એ વાત સત્ય છે કે દેશના દરેક પ્રકારના રાજકારણમાં આરએસએસનો કોઈને કોઈ હાથ હોય જ છે.

    • અમે દર વર્ષે સજ્જનો આમંત્રિત કરીએ છીએ, પ્રણવ મુખર્જીને આમંત્રણ કરવા અંગેનો વિવાદ ખોટો- ભાગવત
      +10 બીજી સ્લાઈડ્સ જુઓ
      અમે દર વર્ષે સજ્જનો આમંત્રિત કરીએ છીએ, પ્રણવ મુખર્જીને આમંત્રણ કરવા અંગેનો વિવાદ ખોટો- ભાગવત

      નાગપુર: પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ અને 43 વર્ષથી કોંગ્રેસ નેતા પ્રણવ મુખર્જીએ ગુરૂવારે નાગપુરમાં RSSના દીક્ષાંત સમારંભમાં સામેલ રહ્યાં હતા. તેઓએ કહ્યું કે, "હું રાષ્ટ્ર, રાષ્ટ્રવાદ અને રાષ્ટ્રીયતાની વાત કરવા આવ્યો છું. ત્રણેયને અલગ અલગ રૂપમાં જોવું મુશ્કેલ છે. રાષ્ટ્રીયતા અને અસહિષ્ણુતા તરીકે પરિભાષિત કરવાથી આપણી ઓળખને ધુંધલી કરે છે." તો સરસંઘચાલક મોહન ભાગવતે કહ્યું કે, "પ્રણવજીને આમંત્રણ આપવાની ચર્ચા પક્ષ-વિપક્ષમાં છે. આપણે બધાં એક જ છીએ, પરંતુ કોઈને તે સમજમાં નથી આવતું. ડૉ. હેડગેવાર પણ કોંગ્રેસમાં હતા, કોંગ્રેસના આંદોલનોને લઈને જેલ પણ ગયા હતા." આ પહેલાં પ્રણવ દાએ RSS મુખ્યાલયમાં ડૉ. કેશવ રાવ બલિરામ હેડગેવારને શ્રદ્ધાંજલિ આપી હતી. વિઝિટર બુકમાં તેઓએ હેડગેવારજીને ભારત માતાના પુત્ર ગણાવ્યા હતા. અબ્દુલ કલામ બાદ પ્રણવ બીજા પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ છે જેઓએ નાગપુર જઈ હેડગેવારને શ્રદ્ધાંજલિ આપી હતી.

      અહીં રાષ્ટ્રવાદની વાત કરવા આવ્યો છું- મુખર્જી

      - પ્રણવ મુખર્જીએ પોતાના સંબોધનમાં કહ્યું કે "હું રાષ્ટ્રવાદ અને દેશભક્તિ પર બોલવા આવ્યો છું. પોતાના દેશ પ્રત્યે દેશભક્તિ નિષ્ઠા છે. આ ત્રણેયને અંદરોદર અલગ અલગ રૂપમાં જોવું મુશ્કેલ છે. દેશ એટલે એક મોટો સમૂહ જે એક ક્ષેત્રમાં સમાન ભાષાઓ અને સંસ્કૃતિને દર્શાવે છે. રાષ્ટ્રીયતા દેશ પ્રત્યે સમર્પણ અને આદરનું નામ છે."
      - "ભારત ખુલ્લો સમાજ છે. ભારત સિલ્ક રૂટથી જોડાયેલો હતો. આપણે સંસ્કૃતિ, આસ્થા, આવિષ્કાર અને મહાન વ્યક્તિઓની વિચારધારાને દર્શાવી છે. બૌદ્ધ ધર્મ પર હિંદુઓનો પ્રભાવ રહ્યો છે. આ ભારત, મધ્ય એશિયા, ચીન સુધી ફેલાયેલો છે."
      - "ગ્રીક, ચીન જેવાં અનેક સ્થળોથી યાત્રિકો આવ્યાં. તેઓએ ભારત અંગે કહ્યું કે અહીં એવું શાસન છે જે યોગ્ય અને મૂળભૂત ઢાંચો આપે છે. અને વ્યવસ્થા ચલાવે છે."

      રાષ્ટ્રવાદ વસુધૈવ કુટુંબકમથી આવેલો શબ્દ


      - "યુરોપની તુલનાએ ભારતમાં રાષ્ટ્રવાદનો હેતુ વસુધૈવ કુટુંબકમથી આવ્યો છે. આપણે બધાંને પરિવાર તરીકે જુવે છે. ઈસા પૂર્વ ચોથી શતાબ્દિમાં મહાજનપદોના નાયક ચંદ્રગુપ્ત મોર્ય હતા. મોર્ય પછી ભારત નાના નાના રાજ્યોમાં વ્હેંચાઈ ગયું. 550 ઈસવીસન સુધી ગુપ્તોનું શાસન પૂર્ણ થઈ ગયું. ઘણાં વર્ષો પછી દિલ્હીમાં મુસ્લિમ શાસક આવ્યાં. બાદમાં આ દેશમાં ઈસ્ટ ઈન્ડિયા કંપનીએ 1757માં પ્લાસીની લડાઈ જીતીને રાજ કર્યું."
      - "ઈસ્ટ ઈન્ડિયા કંપનીએ પ્રશાસનનું સંઘીય ઢાંચો બનાવ્યો. 1774માં ગર્વનર જનરલનું શાસન આવ્યું. 2500 વર્ષ સુધી બદલતી રહેલી રાજકીય સ્થિતિઓ પછી મૂળ ભાવ બરકરાર જ રહ્યો. દરેક યોદ્ધાએ અહીં એકતા અપનાવી. ગુરૂદેવ રવીન્દ્રનાથ ટાગોરે કહ્યું હતું કે કોઈ નથી જાણતું કે વિશ્વભરમાં ભારતમાં ક્યાં ક્યાંથી લોકો આવ્યા અને અહીં આવીને ભારત નામની વ્યક્તિગત આત્મામાં બદલાય ગયા."

      રાષ્ટ્રીયતને અસહિષ્ણુતા તરીકે પરિભાષિત કરવાથી ઓળખ ધુંધળી બને છે- પ્રણવ દા


      - "1895માં કોંગ્રેસના સુરેન્દ્રનાથ બેનર્જીએ પોતાના ભાષણમાં રાષ્ટ્રવાદનો ઉલ્લેખ કર્યો હતો. મહાન દેશભક્ત બાલ ગંગાધર તિલકે કહ્યું કે સ્વરાજ મારો જન્મસિદ્ધ અધિકાર છે અને હું તેને લઈને જ જંપીશ. આપણી રાષ્ટ્રીયતને રૂઢીવાદતા, ધર્મ, ક્ષેત્ર, ધૃણા અને અસહિષ્ણુતા રૂપે પરિભાષિત કરવાનો પ્રયાસ આપણી ઓળખને ધુંધળી કરી નાંખશે."

      હિંસાથી ડરની ભાવના આવે છે


      - "જ્યારે કોઈ મહિલા કે બાળકની સાથે બર્બરતા થાય છે તો દેશનું નુકસાન થાય છે. હિંસાથી ડરનો ભાવ આવે છે. આપણે શારીરિક-મૌખિક હિંસાને નકારવી જોઈએ. લાંબા સમય સુધી આપણે દર્દમાં જીવ્યા છીએ. શાંતિ, સોહાર્દ અને ખુશી ફેલાવવા માટે આપણે સંઘર્ષ કરવો જોઈએ."
      - "આપણે અર્થવ્યવસ્થાની નાનામાં વસ્તુ અને વિકાસ દર માટે સારું કામ કરવું જોઈએ. પરંતુ આપણે હેપ્પિનેસ ઈન્ડેક્સમાં સારું કામ નથી કર્યું. આપણે 133માં નંબર પર છીએ. સંસદમાં જ્યારે અમે જઈએ છીએ તો ગેટ નંબર 6ની લિફ્ટની બહાર લખ્યું છે કે- જનતાની ખુશીમાં તેમના રાજાની ખુશી છે. કૌટિલ્યએ લોકશાહીની અવધારણાને ઘણાં વર્ષ પહેલાં જનતાની ખુશી અંગે કહ્યું હતું."
      - "ગાંધીજીએ કહ્યું હતું કે આપણો રાષ્ટ્રવાદ આક્રમક, ધ્વંસાત્મક અને એકીકૃત નથી. ડિસ્કવરી ઓફ ઈન્ડિયામાં પંડિતજીએ રાષ્ટ્રવાદ અંગે લખ્યું હતું કે- હું પૂર્ણ રીતે માનું છું કે ભારતનો રાષ્ટ્રવાદ હિંદુ, મુસ્લિમ, શીખ, ઈસાઈ અને બીજા ધર્મોના આદર્શ મિશ્રણમાં છે."

      મોહન ભાગવતે શું કહ્યું

      અમે દર વર્ષે સજ્જનોને આમંત્રિત કરીએ છીએ- ભાગવત


      - RSS મંચ પર પહોંચ્યા બાદ પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ પ્રણવ મુખર્જીનું સરસંઘચાલક પુષ્પગુચ્છ આપી સ્વાગત કર્યું હતું.
      - મોહન ભાગવતે સૌપ્રથમ સંબોધન કરતાં કહ્યું કે, "પ્રણવ જીથી અમે પરિચિત થયા છીએ. સમગ્ર દેશના લોકો તેમને પહેલેથી જ ઓળખે છે. અત્યંત જ્ઞાન અને અનુભવ સમૃદ્ધ આદરણીય વ્યક્તિત્વ અમારી સાથે છે. અમે સહજ રૂપથી તેમને આમંત્રણ આપ્યું. તેમને કઈ રીતે બોલાવ્યાં અને તેઓ કેમ જઈ રહ્યાં છે. આ ચર્ચા ઘણી થઈ છે."

      - "હિંદુ સમાજમાં એક અલગ પ્રભાવી સંગઠન ઊભું કરવા માટે સંઘ નથી. સંઘ સંપૂર્ણ સમાજને ઊભું કરવા માટે છે. વિવિધતામાં એકતા હજારો વર્ષોથી પરંપરા રહી છે. આપણે અહીં જન્મ લીધો એટલે ભારતવાસી નથી. આ માત્ર નાગરિકતાની વાત નથી. ભારતની ધરતી પર જન્મેલો દરેક વ્યક્તિ ભારત પુત્ર છે."

      બધાં મળીને કામ કરશે ત્યારે દેશ બદલશે


      - મોહન ભાગવતે કહ્યું કે, "આપણી આ સંસ્કૃતિ મુજબ દેશમાં જીવન બને. તમામ સ્વાર્થ-ભેદ ભૂલીને સુખ શાંતિ પૂર્ણ સંતુલિત જીવન આપનારા પ્રાકૃતિક ધર્મ રાષ્ટ્રને આપવામાં આવે. આવું કરવામાં અનેક મહાપુરુષોએ બલિ પણ આપી છે."
      - "કોઈ રાષ્ટ્રનું ભાગ્ય બનાવનાર વ્યક્તિ, વિચાર, સરકાર નથી હોતી. સરકાર ઘણું કરી શકે છે, પરંતુ બધું જ નથી કરી શકતી. દેશનો સમાજ પોતાનો ભેદ ભૂલીને, સ્વાર્થને તિલાંજલિ આપીને દેશ માટે પુરૂષાર્થ કરવા માટે તૈયાર થાય છે તો તમામ નેતા, દરેક વિચાર સમૂહ તે અભિયાનનો ભાગ બને છે અને ત્યારે જ દેશ બદલાય છે."

      પ્રણવ દા હેડગેવારજીને શ્રદ્ધાંજલિ આપનારા બીજા પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ

      - પ્રણવ મુખર્જીએ ડૉ.હેડગેવારના જન્મસ્થાનની મુલાકાત લીધી. આ દરમિયાન ભાગવતે તેઓને સંઘના સંસ્થાપકના ઘર અંગે પણ જાણકારી આપી. પ્રણવ દાએ અહીં વિઝિટર બુકમાં લખ્યું- 'હું અહીં ભારત માતાના પુત્રને શ્રદ્ધાંજલિ આપવા આવ્યો છું.'

      - જુલાઈ 2014માં પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ એપીજે અબ્દુલ કલામે પણ નાગપુર પહોંચી હેડગેવારને શ્રદ્ધાંજલિ આપી હતી. પ્રણવ આવું કરનારા બીજા પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ બન્યાં છે.

      કોંગ્રેસે કહ્યું- તેમના આવવાની ઓફિશિયલ જાણકારી ન હતી


      કોંગ્રેસના પ્રવક્તા અતુલ લોંઢેના જણાવ્યા પ્રમાણે, પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ પ્રણવ મુખર્જી કોંગ્રેસના અગ્રણી નેતા રહેલા છે. હાલ તેઓ નાગપુરની મુલાકાતે છે. તેમની મુલાકાતની માહિતી નગર કોંગ્રેસને પણ ઓફિશિયલી આપવામાં આવી નહતી. તેથી કોંગ્રેસના કોઈ નેતા તેમને એરપોર્ટ ઉપર મળવા પણ પહોંચ્યા નહતા. પ્રણવ મુખર્જીને ના મળવાનું કોઈ ચોક્કસ કારણ નથી.

      કોંગ્રેસના 30 નેતાઓએ કાર્યક્રમમાં ભાગ ન લેવાની કરી હતી અપીલ


      - આ કાર્યક્રમમાં સમગ્ર દેશમાંથી 708 સ્વયંસેવકો ભાગ લઈ રહ્યા છે. તેમાં ડોક્ટર્સ, આઈટી એક્સપર્ટ, એન્જિનિયર, પત્રકાર, ખેડૂતો અને વિવિધ વર્ગનો યુવા વર્ગ સામેલ થશે.

      તેમની ઉંમર 25થી 30 વર્ષની છે.
      - જોકે પૂર્વ કેન્દ્રીય મંત્રી પી ચિદંબરમ, જયરામ રમેશ, સીકે જાફર શરીફ સહિત 30થી વધારે કોંગ્રેસ નેતાઓએ પ્રણવ'ધાને સંઘ કાર્યક્રમમાં ન જવાની અપીલ કરી હતી. આ

      નેતાઓએ પત્ર અને મીડિયા દ્વારા પ્રણવ મુખર્જીને આ કાર્યક્રમથી દૂર રહેવા કહ્યું હતું. નેતાઓનં માનવું છે કે, પ્રણવ મુખર્જી આ કાર્યક્રમમાં સામેલ થશે તો સંઘનિ વિચારધારાને

      વધારે મજબૂતી મળશે.

      શું છે સંઘ?


      ગુલામી સમયે 1925માં વિજ્યાદશ્મીના દિવસે એક સંગઠન તૈયાર થયું હતું. આ સંગઠને દાવો કર્યો હતો કે તે રાજકારણથી દૂર રહેશે. પરંતુ આજે એ વાત સત્ય છે કે દેશના દરેક પ્રકારના રાજકારણમાં આરએસએસનો કોઈને કોઈ હાથ હોય જ છે.

    • RSSના મંચ પર પ્રણવ દા
      +10 બીજી સ્લાઈડ્સ જુઓ
      RSSના મંચ પર પ્રણવ દા

      નાગપુર: પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ અને 43 વર્ષથી કોંગ્રેસ નેતા પ્રણવ મુખર્જીએ ગુરૂવારે નાગપુરમાં RSSના દીક્ષાંત સમારંભમાં સામેલ રહ્યાં હતા. તેઓએ કહ્યું કે, "હું રાષ્ટ્ર, રાષ્ટ્રવાદ અને રાષ્ટ્રીયતાની વાત કરવા આવ્યો છું. ત્રણેયને અલગ અલગ રૂપમાં જોવું મુશ્કેલ છે. રાષ્ટ્રીયતા અને અસહિષ્ણુતા તરીકે પરિભાષિત કરવાથી આપણી ઓળખને ધુંધલી કરે છે." તો સરસંઘચાલક મોહન ભાગવતે કહ્યું કે, "પ્રણવજીને આમંત્રણ આપવાની ચર્ચા પક્ષ-વિપક્ષમાં છે. આપણે બધાં એક જ છીએ, પરંતુ કોઈને તે સમજમાં નથી આવતું. ડૉ. હેડગેવાર પણ કોંગ્રેસમાં હતા, કોંગ્રેસના આંદોલનોને લઈને જેલ પણ ગયા હતા." આ પહેલાં પ્રણવ દાએ RSS મુખ્યાલયમાં ડૉ. કેશવ રાવ બલિરામ હેડગેવારને શ્રદ્ધાંજલિ આપી હતી. વિઝિટર બુકમાં તેઓએ હેડગેવારજીને ભારત માતાના પુત્ર ગણાવ્યા હતા. અબ્દુલ કલામ બાદ પ્રણવ બીજા પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ છે જેઓએ નાગપુર જઈ હેડગેવારને શ્રદ્ધાંજલિ આપી હતી.

      અહીં રાષ્ટ્રવાદની વાત કરવા આવ્યો છું- મુખર્જી

      - પ્રણવ મુખર્જીએ પોતાના સંબોધનમાં કહ્યું કે "હું રાષ્ટ્રવાદ અને દેશભક્તિ પર બોલવા આવ્યો છું. પોતાના દેશ પ્રત્યે દેશભક્તિ નિષ્ઠા છે. આ ત્રણેયને અંદરોદર અલગ અલગ રૂપમાં જોવું મુશ્કેલ છે. દેશ એટલે એક મોટો સમૂહ જે એક ક્ષેત્રમાં સમાન ભાષાઓ અને સંસ્કૃતિને દર્શાવે છે. રાષ્ટ્રીયતા દેશ પ્રત્યે સમર્પણ અને આદરનું નામ છે."
      - "ભારત ખુલ્લો સમાજ છે. ભારત સિલ્ક રૂટથી જોડાયેલો હતો. આપણે સંસ્કૃતિ, આસ્થા, આવિષ્કાર અને મહાન વ્યક્તિઓની વિચારધારાને દર્શાવી છે. બૌદ્ધ ધર્મ પર હિંદુઓનો પ્રભાવ રહ્યો છે. આ ભારત, મધ્ય એશિયા, ચીન સુધી ફેલાયેલો છે."
      - "ગ્રીક, ચીન જેવાં અનેક સ્થળોથી યાત્રિકો આવ્યાં. તેઓએ ભારત અંગે કહ્યું કે અહીં એવું શાસન છે જે યોગ્ય અને મૂળભૂત ઢાંચો આપે છે. અને વ્યવસ્થા ચલાવે છે."

      રાષ્ટ્રવાદ વસુધૈવ કુટુંબકમથી આવેલો શબ્દ


      - "યુરોપની તુલનાએ ભારતમાં રાષ્ટ્રવાદનો હેતુ વસુધૈવ કુટુંબકમથી આવ્યો છે. આપણે બધાંને પરિવાર તરીકે જુવે છે. ઈસા પૂર્વ ચોથી શતાબ્દિમાં મહાજનપદોના નાયક ચંદ્રગુપ્ત મોર્ય હતા. મોર્ય પછી ભારત નાના નાના રાજ્યોમાં વ્હેંચાઈ ગયું. 550 ઈસવીસન સુધી ગુપ્તોનું શાસન પૂર્ણ થઈ ગયું. ઘણાં વર્ષો પછી દિલ્હીમાં મુસ્લિમ શાસક આવ્યાં. બાદમાં આ દેશમાં ઈસ્ટ ઈન્ડિયા કંપનીએ 1757માં પ્લાસીની લડાઈ જીતીને રાજ કર્યું."
      - "ઈસ્ટ ઈન્ડિયા કંપનીએ પ્રશાસનનું સંઘીય ઢાંચો બનાવ્યો. 1774માં ગર્વનર જનરલનું શાસન આવ્યું. 2500 વર્ષ સુધી બદલતી રહેલી રાજકીય સ્થિતિઓ પછી મૂળ ભાવ બરકરાર જ રહ્યો. દરેક યોદ્ધાએ અહીં એકતા અપનાવી. ગુરૂદેવ રવીન્દ્રનાથ ટાગોરે કહ્યું હતું કે કોઈ નથી જાણતું કે વિશ્વભરમાં ભારતમાં ક્યાં ક્યાંથી લોકો આવ્યા અને અહીં આવીને ભારત નામની વ્યક્તિગત આત્મામાં બદલાય ગયા."

      રાષ્ટ્રીયતને અસહિષ્ણુતા તરીકે પરિભાષિત કરવાથી ઓળખ ધુંધળી બને છે- પ્રણવ દા


      - "1895માં કોંગ્રેસના સુરેન્દ્રનાથ બેનર્જીએ પોતાના ભાષણમાં રાષ્ટ્રવાદનો ઉલ્લેખ કર્યો હતો. મહાન દેશભક્ત બાલ ગંગાધર તિલકે કહ્યું કે સ્વરાજ મારો જન્મસિદ્ધ અધિકાર છે અને હું તેને લઈને જ જંપીશ. આપણી રાષ્ટ્રીયતને રૂઢીવાદતા, ધર્મ, ક્ષેત્ર, ધૃણા અને અસહિષ્ણુતા રૂપે પરિભાષિત કરવાનો પ્રયાસ આપણી ઓળખને ધુંધળી કરી નાંખશે."

      હિંસાથી ડરની ભાવના આવે છે


      - "જ્યારે કોઈ મહિલા કે બાળકની સાથે બર્બરતા થાય છે તો દેશનું નુકસાન થાય છે. હિંસાથી ડરનો ભાવ આવે છે. આપણે શારીરિક-મૌખિક હિંસાને નકારવી જોઈએ. લાંબા સમય સુધી આપણે દર્દમાં જીવ્યા છીએ. શાંતિ, સોહાર્દ અને ખુશી ફેલાવવા માટે આપણે સંઘર્ષ કરવો જોઈએ."
      - "આપણે અર્થવ્યવસ્થાની નાનામાં વસ્તુ અને વિકાસ દર માટે સારું કામ કરવું જોઈએ. પરંતુ આપણે હેપ્પિનેસ ઈન્ડેક્સમાં સારું કામ નથી કર્યું. આપણે 133માં નંબર પર છીએ. સંસદમાં જ્યારે અમે જઈએ છીએ તો ગેટ નંબર 6ની લિફ્ટની બહાર લખ્યું છે કે- જનતાની ખુશીમાં તેમના રાજાની ખુશી છે. કૌટિલ્યએ લોકશાહીની અવધારણાને ઘણાં વર્ષ પહેલાં જનતાની ખુશી અંગે કહ્યું હતું."
      - "ગાંધીજીએ કહ્યું હતું કે આપણો રાષ્ટ્રવાદ આક્રમક, ધ્વંસાત્મક અને એકીકૃત નથી. ડિસ્કવરી ઓફ ઈન્ડિયામાં પંડિતજીએ રાષ્ટ્રવાદ અંગે લખ્યું હતું કે- હું પૂર્ણ રીતે માનું છું કે ભારતનો રાષ્ટ્રવાદ હિંદુ, મુસ્લિમ, શીખ, ઈસાઈ અને બીજા ધર્મોના આદર્શ મિશ્રણમાં છે."

      મોહન ભાગવતે શું કહ્યું

      અમે દર વર્ષે સજ્જનોને આમંત્રિત કરીએ છીએ- ભાગવત


      - RSS મંચ પર પહોંચ્યા બાદ પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ પ્રણવ મુખર્જીનું સરસંઘચાલક પુષ્પગુચ્છ આપી સ્વાગત કર્યું હતું.
      - મોહન ભાગવતે સૌપ્રથમ સંબોધન કરતાં કહ્યું કે, "પ્રણવ જીથી અમે પરિચિત થયા છીએ. સમગ્ર દેશના લોકો તેમને પહેલેથી જ ઓળખે છે. અત્યંત જ્ઞાન અને અનુભવ સમૃદ્ધ આદરણીય વ્યક્તિત્વ અમારી સાથે છે. અમે સહજ રૂપથી તેમને આમંત્રણ આપ્યું. તેમને કઈ રીતે બોલાવ્યાં અને તેઓ કેમ જઈ રહ્યાં છે. આ ચર્ચા ઘણી થઈ છે."

      - "હિંદુ સમાજમાં એક અલગ પ્રભાવી સંગઠન ઊભું કરવા માટે સંઘ નથી. સંઘ સંપૂર્ણ સમાજને ઊભું કરવા માટે છે. વિવિધતામાં એકતા હજારો વર્ષોથી પરંપરા રહી છે. આપણે અહીં જન્મ લીધો એટલે ભારતવાસી નથી. આ માત્ર નાગરિકતાની વાત નથી. ભારતની ધરતી પર જન્મેલો દરેક વ્યક્તિ ભારત પુત્ર છે."

      બધાં મળીને કામ કરશે ત્યારે દેશ બદલશે


      - મોહન ભાગવતે કહ્યું કે, "આપણી આ સંસ્કૃતિ મુજબ દેશમાં જીવન બને. તમામ સ્વાર્થ-ભેદ ભૂલીને સુખ શાંતિ પૂર્ણ સંતુલિત જીવન આપનારા પ્રાકૃતિક ધર્મ રાષ્ટ્રને આપવામાં આવે. આવું કરવામાં અનેક મહાપુરુષોએ બલિ પણ આપી છે."
      - "કોઈ રાષ્ટ્રનું ભાગ્ય બનાવનાર વ્યક્તિ, વિચાર, સરકાર નથી હોતી. સરકાર ઘણું કરી શકે છે, પરંતુ બધું જ નથી કરી શકતી. દેશનો સમાજ પોતાનો ભેદ ભૂલીને, સ્વાર્થને તિલાંજલિ આપીને દેશ માટે પુરૂષાર્થ કરવા માટે તૈયાર થાય છે તો તમામ નેતા, દરેક વિચાર સમૂહ તે અભિયાનનો ભાગ બને છે અને ત્યારે જ દેશ બદલાય છે."

      પ્રણવ દા હેડગેવારજીને શ્રદ્ધાંજલિ આપનારા બીજા પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ

      - પ્રણવ મુખર્જીએ ડૉ.હેડગેવારના જન્મસ્થાનની મુલાકાત લીધી. આ દરમિયાન ભાગવતે તેઓને સંઘના સંસ્થાપકના ઘર અંગે પણ જાણકારી આપી. પ્રણવ દાએ અહીં વિઝિટર બુકમાં લખ્યું- 'હું અહીં ભારત માતાના પુત્રને શ્રદ્ધાંજલિ આપવા આવ્યો છું.'

      - જુલાઈ 2014માં પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ એપીજે અબ્દુલ કલામે પણ નાગપુર પહોંચી હેડગેવારને શ્રદ્ધાંજલિ આપી હતી. પ્રણવ આવું કરનારા બીજા પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ બન્યાં છે.

      કોંગ્રેસે કહ્યું- તેમના આવવાની ઓફિશિયલ જાણકારી ન હતી


      કોંગ્રેસના પ્રવક્તા અતુલ લોંઢેના જણાવ્યા પ્રમાણે, પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ પ્રણવ મુખર્જી કોંગ્રેસના અગ્રણી નેતા રહેલા છે. હાલ તેઓ નાગપુરની મુલાકાતે છે. તેમની મુલાકાતની માહિતી નગર કોંગ્રેસને પણ ઓફિશિયલી આપવામાં આવી નહતી. તેથી કોંગ્રેસના કોઈ નેતા તેમને એરપોર્ટ ઉપર મળવા પણ પહોંચ્યા નહતા. પ્રણવ મુખર્જીને ના મળવાનું કોઈ ચોક્કસ કારણ નથી.

      કોંગ્રેસના 30 નેતાઓએ કાર્યક્રમમાં ભાગ ન લેવાની કરી હતી અપીલ


      - આ કાર્યક્રમમાં સમગ્ર દેશમાંથી 708 સ્વયંસેવકો ભાગ લઈ રહ્યા છે. તેમાં ડોક્ટર્સ, આઈટી એક્સપર્ટ, એન્જિનિયર, પત્રકાર, ખેડૂતો અને વિવિધ વર્ગનો યુવા વર્ગ સામેલ થશે.

      તેમની ઉંમર 25થી 30 વર્ષની છે.
      - જોકે પૂર્વ કેન્દ્રીય મંત્રી પી ચિદંબરમ, જયરામ રમેશ, સીકે જાફર શરીફ સહિત 30થી વધારે કોંગ્રેસ નેતાઓએ પ્રણવ'ધાને સંઘ કાર્યક્રમમાં ન જવાની અપીલ કરી હતી. આ

      નેતાઓએ પત્ર અને મીડિયા દ્વારા પ્રણવ મુખર્જીને આ કાર્યક્રમથી દૂર રહેવા કહ્યું હતું. નેતાઓનં માનવું છે કે, પ્રણવ મુખર્જી આ કાર્યક્રમમાં સામેલ થશે તો સંઘનિ વિચારધારાને

      વધારે મજબૂતી મળશે.

      શું છે સંઘ?


      ગુલામી સમયે 1925માં વિજ્યાદશ્મીના દિવસે એક સંગઠન તૈયાર થયું હતું. આ સંગઠને દાવો કર્યો હતો કે તે રાજકારણથી દૂર રહેશે. પરંતુ આજે એ વાત સત્ય છે કે દેશના દરેક પ્રકારના રાજકારણમાં આરએસએસનો કોઈને કોઈ હાથ હોય જ છે.

    • સ્મૃતિ મંદિર ખાતે હેડગેવારજીના સમાધી સ્થળે પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ અને મોહન ભાગવત
      +10 બીજી સ્લાઈડ્સ જુઓ
      સ્મૃતિ મંદિર ખાતે હેડગેવારજીના સમાધી સ્થળે પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ અને મોહન ભાગવત

      નાગપુર: પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ અને 43 વર્ષથી કોંગ્રેસ નેતા પ્રણવ મુખર્જીએ ગુરૂવારે નાગપુરમાં RSSના દીક્ષાંત સમારંભમાં સામેલ રહ્યાં હતા. તેઓએ કહ્યું કે, "હું રાષ્ટ્ર, રાષ્ટ્રવાદ અને રાષ્ટ્રીયતાની વાત કરવા આવ્યો છું. ત્રણેયને અલગ અલગ રૂપમાં જોવું મુશ્કેલ છે. રાષ્ટ્રીયતા અને અસહિષ્ણુતા તરીકે પરિભાષિત કરવાથી આપણી ઓળખને ધુંધલી કરે છે." તો સરસંઘચાલક મોહન ભાગવતે કહ્યું કે, "પ્રણવજીને આમંત્રણ આપવાની ચર્ચા પક્ષ-વિપક્ષમાં છે. આપણે બધાં એક જ છીએ, પરંતુ કોઈને તે સમજમાં નથી આવતું. ડૉ. હેડગેવાર પણ કોંગ્રેસમાં હતા, કોંગ્રેસના આંદોલનોને લઈને જેલ પણ ગયા હતા." આ પહેલાં પ્રણવ દાએ RSS મુખ્યાલયમાં ડૉ. કેશવ રાવ બલિરામ હેડગેવારને શ્રદ્ધાંજલિ આપી હતી. વિઝિટર બુકમાં તેઓએ હેડગેવારજીને ભારત માતાના પુત્ર ગણાવ્યા હતા. અબ્દુલ કલામ બાદ પ્રણવ બીજા પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ છે જેઓએ નાગપુર જઈ હેડગેવારને શ્રદ્ધાંજલિ આપી હતી.

      અહીં રાષ્ટ્રવાદની વાત કરવા આવ્યો છું- મુખર્જી

      - પ્રણવ મુખર્જીએ પોતાના સંબોધનમાં કહ્યું કે "હું રાષ્ટ્રવાદ અને દેશભક્તિ પર બોલવા આવ્યો છું. પોતાના દેશ પ્રત્યે દેશભક્તિ નિષ્ઠા છે. આ ત્રણેયને અંદરોદર અલગ અલગ રૂપમાં જોવું મુશ્કેલ છે. દેશ એટલે એક મોટો સમૂહ જે એક ક્ષેત્રમાં સમાન ભાષાઓ અને સંસ્કૃતિને દર્શાવે છે. રાષ્ટ્રીયતા દેશ પ્રત્યે સમર્પણ અને આદરનું નામ છે."
      - "ભારત ખુલ્લો સમાજ છે. ભારત સિલ્ક રૂટથી જોડાયેલો હતો. આપણે સંસ્કૃતિ, આસ્થા, આવિષ્કાર અને મહાન વ્યક્તિઓની વિચારધારાને દર્શાવી છે. બૌદ્ધ ધર્મ પર હિંદુઓનો પ્રભાવ રહ્યો છે. આ ભારત, મધ્ય એશિયા, ચીન સુધી ફેલાયેલો છે."
      - "ગ્રીક, ચીન જેવાં અનેક સ્થળોથી યાત્રિકો આવ્યાં. તેઓએ ભારત અંગે કહ્યું કે અહીં એવું શાસન છે જે યોગ્ય અને મૂળભૂત ઢાંચો આપે છે. અને વ્યવસ્થા ચલાવે છે."

      રાષ્ટ્રવાદ વસુધૈવ કુટુંબકમથી આવેલો શબ્દ


      - "યુરોપની તુલનાએ ભારતમાં રાષ્ટ્રવાદનો હેતુ વસુધૈવ કુટુંબકમથી આવ્યો છે. આપણે બધાંને પરિવાર તરીકે જુવે છે. ઈસા પૂર્વ ચોથી શતાબ્દિમાં મહાજનપદોના નાયક ચંદ્રગુપ્ત મોર્ય હતા. મોર્ય પછી ભારત નાના નાના રાજ્યોમાં વ્હેંચાઈ ગયું. 550 ઈસવીસન સુધી ગુપ્તોનું શાસન પૂર્ણ થઈ ગયું. ઘણાં વર્ષો પછી દિલ્હીમાં મુસ્લિમ શાસક આવ્યાં. બાદમાં આ દેશમાં ઈસ્ટ ઈન્ડિયા કંપનીએ 1757માં પ્લાસીની લડાઈ જીતીને રાજ કર્યું."
      - "ઈસ્ટ ઈન્ડિયા કંપનીએ પ્રશાસનનું સંઘીય ઢાંચો બનાવ્યો. 1774માં ગર્વનર જનરલનું શાસન આવ્યું. 2500 વર્ષ સુધી બદલતી રહેલી રાજકીય સ્થિતિઓ પછી મૂળ ભાવ બરકરાર જ રહ્યો. દરેક યોદ્ધાએ અહીં એકતા અપનાવી. ગુરૂદેવ રવીન્દ્રનાથ ટાગોરે કહ્યું હતું કે કોઈ નથી જાણતું કે વિશ્વભરમાં ભારતમાં ક્યાં ક્યાંથી લોકો આવ્યા અને અહીં આવીને ભારત નામની વ્યક્તિગત આત્મામાં બદલાય ગયા."

      રાષ્ટ્રીયતને અસહિષ્ણુતા તરીકે પરિભાષિત કરવાથી ઓળખ ધુંધળી બને છે- પ્રણવ દા


      - "1895માં કોંગ્રેસના સુરેન્દ્રનાથ બેનર્જીએ પોતાના ભાષણમાં રાષ્ટ્રવાદનો ઉલ્લેખ કર્યો હતો. મહાન દેશભક્ત બાલ ગંગાધર તિલકે કહ્યું કે સ્વરાજ મારો જન્મસિદ્ધ અધિકાર છે અને હું તેને લઈને જ જંપીશ. આપણી રાષ્ટ્રીયતને રૂઢીવાદતા, ધર્મ, ક્ષેત્ર, ધૃણા અને અસહિષ્ણુતા રૂપે પરિભાષિત કરવાનો પ્રયાસ આપણી ઓળખને ધુંધળી કરી નાંખશે."

      હિંસાથી ડરની ભાવના આવે છે


      - "જ્યારે કોઈ મહિલા કે બાળકની સાથે બર્બરતા થાય છે તો દેશનું નુકસાન થાય છે. હિંસાથી ડરનો ભાવ આવે છે. આપણે શારીરિક-મૌખિક હિંસાને નકારવી જોઈએ. લાંબા સમય સુધી આપણે દર્દમાં જીવ્યા છીએ. શાંતિ, સોહાર્દ અને ખુશી ફેલાવવા માટે આપણે સંઘર્ષ કરવો જોઈએ."
      - "આપણે અર્થવ્યવસ્થાની નાનામાં વસ્તુ અને વિકાસ દર માટે સારું કામ કરવું જોઈએ. પરંતુ આપણે હેપ્પિનેસ ઈન્ડેક્સમાં સારું કામ નથી કર્યું. આપણે 133માં નંબર પર છીએ. સંસદમાં જ્યારે અમે જઈએ છીએ તો ગેટ નંબર 6ની લિફ્ટની બહાર લખ્યું છે કે- જનતાની ખુશીમાં તેમના રાજાની ખુશી છે. કૌટિલ્યએ લોકશાહીની અવધારણાને ઘણાં વર્ષ પહેલાં જનતાની ખુશી અંગે કહ્યું હતું."
      - "ગાંધીજીએ કહ્યું હતું કે આપણો રાષ્ટ્રવાદ આક્રમક, ધ્વંસાત્મક અને એકીકૃત નથી. ડિસ્કવરી ઓફ ઈન્ડિયામાં પંડિતજીએ રાષ્ટ્રવાદ અંગે લખ્યું હતું કે- હું પૂર્ણ રીતે માનું છું કે ભારતનો રાષ્ટ્રવાદ હિંદુ, મુસ્લિમ, શીખ, ઈસાઈ અને બીજા ધર્મોના આદર્શ મિશ્રણમાં છે."

      મોહન ભાગવતે શું કહ્યું

      અમે દર વર્ષે સજ્જનોને આમંત્રિત કરીએ છીએ- ભાગવત


      - RSS મંચ પર પહોંચ્યા બાદ પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ પ્રણવ મુખર્જીનું સરસંઘચાલક પુષ્પગુચ્છ આપી સ્વાગત કર્યું હતું.
      - મોહન ભાગવતે સૌપ્રથમ સંબોધન કરતાં કહ્યું કે, "પ્રણવ જીથી અમે પરિચિત થયા છીએ. સમગ્ર દેશના લોકો તેમને પહેલેથી જ ઓળખે છે. અત્યંત જ્ઞાન અને અનુભવ સમૃદ્ધ આદરણીય વ્યક્તિત્વ અમારી સાથે છે. અમે સહજ રૂપથી તેમને આમંત્રણ આપ્યું. તેમને કઈ રીતે બોલાવ્યાં અને તેઓ કેમ જઈ રહ્યાં છે. આ ચર્ચા ઘણી થઈ છે."

      - "હિંદુ સમાજમાં એક અલગ પ્રભાવી સંગઠન ઊભું કરવા માટે સંઘ નથી. સંઘ સંપૂર્ણ સમાજને ઊભું કરવા માટે છે. વિવિધતામાં એકતા હજારો વર્ષોથી પરંપરા રહી છે. આપણે અહીં જન્મ લીધો એટલે ભારતવાસી નથી. આ માત્ર નાગરિકતાની વાત નથી. ભારતની ધરતી પર જન્મેલો દરેક વ્યક્તિ ભારત પુત્ર છે."

      બધાં મળીને કામ કરશે ત્યારે દેશ બદલશે


      - મોહન ભાગવતે કહ્યું કે, "આપણી આ સંસ્કૃતિ મુજબ દેશમાં જીવન બને. તમામ સ્વાર્થ-ભેદ ભૂલીને સુખ શાંતિ પૂર્ણ સંતુલિત જીવન આપનારા પ્રાકૃતિક ધર્મ રાષ્ટ્રને આપવામાં આવે. આવું કરવામાં અનેક મહાપુરુષોએ બલિ પણ આપી છે."
      - "કોઈ રાષ્ટ્રનું ભાગ્ય બનાવનાર વ્યક્તિ, વિચાર, સરકાર નથી હોતી. સરકાર ઘણું કરી શકે છે, પરંતુ બધું જ નથી કરી શકતી. દેશનો સમાજ પોતાનો ભેદ ભૂલીને, સ્વાર્થને તિલાંજલિ આપીને દેશ માટે પુરૂષાર્થ કરવા માટે તૈયાર થાય છે તો તમામ નેતા, દરેક વિચાર સમૂહ તે અભિયાનનો ભાગ બને છે અને ત્યારે જ દેશ બદલાય છે."

      પ્રણવ દા હેડગેવારજીને શ્રદ્ધાંજલિ આપનારા બીજા પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ

      - પ્રણવ મુખર્જીએ ડૉ.હેડગેવારના જન્મસ્થાનની મુલાકાત લીધી. આ દરમિયાન ભાગવતે તેઓને સંઘના સંસ્થાપકના ઘર અંગે પણ જાણકારી આપી. પ્રણવ દાએ અહીં વિઝિટર બુકમાં લખ્યું- 'હું અહીં ભારત માતાના પુત્રને શ્રદ્ધાંજલિ આપવા આવ્યો છું.'

      - જુલાઈ 2014માં પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ એપીજે અબ્દુલ કલામે પણ નાગપુર પહોંચી હેડગેવારને શ્રદ્ધાંજલિ આપી હતી. પ્રણવ આવું કરનારા બીજા પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ બન્યાં છે.

      કોંગ્રેસે કહ્યું- તેમના આવવાની ઓફિશિયલ જાણકારી ન હતી


      કોંગ્રેસના પ્રવક્તા અતુલ લોંઢેના જણાવ્યા પ્રમાણે, પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ પ્રણવ મુખર્જી કોંગ્રેસના અગ્રણી નેતા રહેલા છે. હાલ તેઓ નાગપુરની મુલાકાતે છે. તેમની મુલાકાતની માહિતી નગર કોંગ્રેસને પણ ઓફિશિયલી આપવામાં આવી નહતી. તેથી કોંગ્રેસના કોઈ નેતા તેમને એરપોર્ટ ઉપર મળવા પણ પહોંચ્યા નહતા. પ્રણવ મુખર્જીને ના મળવાનું કોઈ ચોક્કસ કારણ નથી.

      કોંગ્રેસના 30 નેતાઓએ કાર્યક્રમમાં ભાગ ન લેવાની કરી હતી અપીલ


      - આ કાર્યક્રમમાં સમગ્ર દેશમાંથી 708 સ્વયંસેવકો ભાગ લઈ રહ્યા છે. તેમાં ડોક્ટર્સ, આઈટી એક્સપર્ટ, એન્જિનિયર, પત્રકાર, ખેડૂતો અને વિવિધ વર્ગનો યુવા વર્ગ સામેલ થશે.

      તેમની ઉંમર 25થી 30 વર્ષની છે.
      - જોકે પૂર્વ કેન્દ્રીય મંત્રી પી ચિદંબરમ, જયરામ રમેશ, સીકે જાફર શરીફ સહિત 30થી વધારે કોંગ્રેસ નેતાઓએ પ્રણવ'ધાને સંઘ કાર્યક્રમમાં ન જવાની અપીલ કરી હતી. આ

      નેતાઓએ પત્ર અને મીડિયા દ્વારા પ્રણવ મુખર્જીને આ કાર્યક્રમથી દૂર રહેવા કહ્યું હતું. નેતાઓનં માનવું છે કે, પ્રણવ મુખર્જી આ કાર્યક્રમમાં સામેલ થશે તો સંઘનિ વિચારધારાને

      વધારે મજબૂતી મળશે.

      શું છે સંઘ?


      ગુલામી સમયે 1925માં વિજ્યાદશ્મીના દિવસે એક સંગઠન તૈયાર થયું હતું. આ સંગઠને દાવો કર્યો હતો કે તે રાજકારણથી દૂર રહેશે. પરંતુ આજે એ વાત સત્ય છે કે દેશના દરેક પ્રકારના રાજકારણમાં આરએસએસનો કોઈને કોઈ હાથ હોય જ છે.

    • પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ પ્રણવ મુખર્જીએ સ્મૃતિ ચિન્હ પર સંઘના બીજા સરસંઘચાલક એમ.એસ.ગોલવલકરજીની સમાધિને શ્રદ્ધાંજલિ આપી હતી
      +10 બીજી સ્લાઈડ્સ જુઓ
      પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ પ્રણવ મુખર્જીએ સ્મૃતિ ચિન્હ પર સંઘના બીજા સરસંઘચાલક એમ.એસ.ગોલવલકરજીની સમાધિને શ્રદ્ધાંજલિ આપી હતી

      નાગપુર: પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ અને 43 વર્ષથી કોંગ્રેસ નેતા પ્રણવ મુખર્જીએ ગુરૂવારે નાગપુરમાં RSSના દીક્ષાંત સમારંભમાં સામેલ રહ્યાં હતા. તેઓએ કહ્યું કે, "હું રાષ્ટ્ર, રાષ્ટ્રવાદ અને રાષ્ટ્રીયતાની વાત કરવા આવ્યો છું. ત્રણેયને અલગ અલગ રૂપમાં જોવું મુશ્કેલ છે. રાષ્ટ્રીયતા અને અસહિષ્ણુતા તરીકે પરિભાષિત કરવાથી આપણી ઓળખને ધુંધલી કરે છે." તો સરસંઘચાલક મોહન ભાગવતે કહ્યું કે, "પ્રણવજીને આમંત્રણ આપવાની ચર્ચા પક્ષ-વિપક્ષમાં છે. આપણે બધાં એક જ છીએ, પરંતુ કોઈને તે સમજમાં નથી આવતું. ડૉ. હેડગેવાર પણ કોંગ્રેસમાં હતા, કોંગ્રેસના આંદોલનોને લઈને જેલ પણ ગયા હતા." આ પહેલાં પ્રણવ દાએ RSS મુખ્યાલયમાં ડૉ. કેશવ રાવ બલિરામ હેડગેવારને શ્રદ્ધાંજલિ આપી હતી. વિઝિટર બુકમાં તેઓએ હેડગેવારજીને ભારત માતાના પુત્ર ગણાવ્યા હતા. અબ્દુલ કલામ બાદ પ્રણવ બીજા પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ છે જેઓએ નાગપુર જઈ હેડગેવારને શ્રદ્ધાંજલિ આપી હતી.

      અહીં રાષ્ટ્રવાદની વાત કરવા આવ્યો છું- મુખર્જી

      - પ્રણવ મુખર્જીએ પોતાના સંબોધનમાં કહ્યું કે "હું રાષ્ટ્રવાદ અને દેશભક્તિ પર બોલવા આવ્યો છું. પોતાના દેશ પ્રત્યે દેશભક્તિ નિષ્ઠા છે. આ ત્રણેયને અંદરોદર અલગ અલગ રૂપમાં જોવું મુશ્કેલ છે. દેશ એટલે એક મોટો સમૂહ જે એક ક્ષેત્રમાં સમાન ભાષાઓ અને સંસ્કૃતિને દર્શાવે છે. રાષ્ટ્રીયતા દેશ પ્રત્યે સમર્પણ અને આદરનું નામ છે."
      - "ભારત ખુલ્લો સમાજ છે. ભારત સિલ્ક રૂટથી જોડાયેલો હતો. આપણે સંસ્કૃતિ, આસ્થા, આવિષ્કાર અને મહાન વ્યક્તિઓની વિચારધારાને દર્શાવી છે. બૌદ્ધ ધર્મ પર હિંદુઓનો પ્રભાવ રહ્યો છે. આ ભારત, મધ્ય એશિયા, ચીન સુધી ફેલાયેલો છે."
      - "ગ્રીક, ચીન જેવાં અનેક સ્થળોથી યાત્રિકો આવ્યાં. તેઓએ ભારત અંગે કહ્યું કે અહીં એવું શાસન છે જે યોગ્ય અને મૂળભૂત ઢાંચો આપે છે. અને વ્યવસ્થા ચલાવે છે."

      રાષ્ટ્રવાદ વસુધૈવ કુટુંબકમથી આવેલો શબ્દ


      - "યુરોપની તુલનાએ ભારતમાં રાષ્ટ્રવાદનો હેતુ વસુધૈવ કુટુંબકમથી આવ્યો છે. આપણે બધાંને પરિવાર તરીકે જુવે છે. ઈસા પૂર્વ ચોથી શતાબ્દિમાં મહાજનપદોના નાયક ચંદ્રગુપ્ત મોર્ય હતા. મોર્ય પછી ભારત નાના નાના રાજ્યોમાં વ્હેંચાઈ ગયું. 550 ઈસવીસન સુધી ગુપ્તોનું શાસન પૂર્ણ થઈ ગયું. ઘણાં વર્ષો પછી દિલ્હીમાં મુસ્લિમ શાસક આવ્યાં. બાદમાં આ દેશમાં ઈસ્ટ ઈન્ડિયા કંપનીએ 1757માં પ્લાસીની લડાઈ જીતીને રાજ કર્યું."
      - "ઈસ્ટ ઈન્ડિયા કંપનીએ પ્રશાસનનું સંઘીય ઢાંચો બનાવ્યો. 1774માં ગર્વનર જનરલનું શાસન આવ્યું. 2500 વર્ષ સુધી બદલતી રહેલી રાજકીય સ્થિતિઓ પછી મૂળ ભાવ બરકરાર જ રહ્યો. દરેક યોદ્ધાએ અહીં એકતા અપનાવી. ગુરૂદેવ રવીન્દ્રનાથ ટાગોરે કહ્યું હતું કે કોઈ નથી જાણતું કે વિશ્વભરમાં ભારતમાં ક્યાં ક્યાંથી લોકો આવ્યા અને અહીં આવીને ભારત નામની વ્યક્તિગત આત્મામાં બદલાય ગયા."

      રાષ્ટ્રીયતને અસહિષ્ણુતા તરીકે પરિભાષિત કરવાથી ઓળખ ધુંધળી બને છે- પ્રણવ દા


      - "1895માં કોંગ્રેસના સુરેન્દ્રનાથ બેનર્જીએ પોતાના ભાષણમાં રાષ્ટ્રવાદનો ઉલ્લેખ કર્યો હતો. મહાન દેશભક્ત બાલ ગંગાધર તિલકે કહ્યું કે સ્વરાજ મારો જન્મસિદ્ધ અધિકાર છે અને હું તેને લઈને જ જંપીશ. આપણી રાષ્ટ્રીયતને રૂઢીવાદતા, ધર્મ, ક્ષેત્ર, ધૃણા અને અસહિષ્ણુતા રૂપે પરિભાષિત કરવાનો પ્રયાસ આપણી ઓળખને ધુંધળી કરી નાંખશે."

      હિંસાથી ડરની ભાવના આવે છે


      - "જ્યારે કોઈ મહિલા કે બાળકની સાથે બર્બરતા થાય છે તો દેશનું નુકસાન થાય છે. હિંસાથી ડરનો ભાવ આવે છે. આપણે શારીરિક-મૌખિક હિંસાને નકારવી જોઈએ. લાંબા સમય સુધી આપણે દર્દમાં જીવ્યા છીએ. શાંતિ, સોહાર્દ અને ખુશી ફેલાવવા માટે આપણે સંઘર્ષ કરવો જોઈએ."
      - "આપણે અર્થવ્યવસ્થાની નાનામાં વસ્તુ અને વિકાસ દર માટે સારું કામ કરવું જોઈએ. પરંતુ આપણે હેપ્પિનેસ ઈન્ડેક્સમાં સારું કામ નથી કર્યું. આપણે 133માં નંબર પર છીએ. સંસદમાં જ્યારે અમે જઈએ છીએ તો ગેટ નંબર 6ની લિફ્ટની બહાર લખ્યું છે કે- જનતાની ખુશીમાં તેમના રાજાની ખુશી છે. કૌટિલ્યએ લોકશાહીની અવધારણાને ઘણાં વર્ષ પહેલાં જનતાની ખુશી અંગે કહ્યું હતું."
      - "ગાંધીજીએ કહ્યું હતું કે આપણો રાષ્ટ્રવાદ આક્રમક, ધ્વંસાત્મક અને એકીકૃત નથી. ડિસ્કવરી ઓફ ઈન્ડિયામાં પંડિતજીએ રાષ્ટ્રવાદ અંગે લખ્યું હતું કે- હું પૂર્ણ રીતે માનું છું કે ભારતનો રાષ્ટ્રવાદ હિંદુ, મુસ્લિમ, શીખ, ઈસાઈ અને બીજા ધર્મોના આદર્શ મિશ્રણમાં છે."

      મોહન ભાગવતે શું કહ્યું

      અમે દર વર્ષે સજ્જનોને આમંત્રિત કરીએ છીએ- ભાગવત


      - RSS મંચ પર પહોંચ્યા બાદ પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ પ્રણવ મુખર્જીનું સરસંઘચાલક પુષ્પગુચ્છ આપી સ્વાગત કર્યું હતું.
      - મોહન ભાગવતે સૌપ્રથમ સંબોધન કરતાં કહ્યું કે, "પ્રણવ જીથી અમે પરિચિત થયા છીએ. સમગ્ર દેશના લોકો તેમને પહેલેથી જ ઓળખે છે. અત્યંત જ્ઞાન અને અનુભવ સમૃદ્ધ આદરણીય વ્યક્તિત્વ અમારી સાથે છે. અમે સહજ રૂપથી તેમને આમંત્રણ આપ્યું. તેમને કઈ રીતે બોલાવ્યાં અને તેઓ કેમ જઈ રહ્યાં છે. આ ચર્ચા ઘણી થઈ છે."

      - "હિંદુ સમાજમાં એક અલગ પ્રભાવી સંગઠન ઊભું કરવા માટે સંઘ નથી. સંઘ સંપૂર્ણ સમાજને ઊભું કરવા માટે છે. વિવિધતામાં એકતા હજારો વર્ષોથી પરંપરા રહી છે. આપણે અહીં જન્મ લીધો એટલે ભારતવાસી નથી. આ માત્ર નાગરિકતાની વાત નથી. ભારતની ધરતી પર જન્મેલો દરેક વ્યક્તિ ભારત પુત્ર છે."

      બધાં મળીને કામ કરશે ત્યારે દેશ બદલશે


      - મોહન ભાગવતે કહ્યું કે, "આપણી આ સંસ્કૃતિ મુજબ દેશમાં જીવન બને. તમામ સ્વાર્થ-ભેદ ભૂલીને સુખ શાંતિ પૂર્ણ સંતુલિત જીવન આપનારા પ્રાકૃતિક ધર્મ રાષ્ટ્રને આપવામાં આવે. આવું કરવામાં અનેક મહાપુરુષોએ બલિ પણ આપી છે."
      - "કોઈ રાષ્ટ્રનું ભાગ્ય બનાવનાર વ્યક્તિ, વિચાર, સરકાર નથી હોતી. સરકાર ઘણું કરી શકે છે, પરંતુ બધું જ નથી કરી શકતી. દેશનો સમાજ પોતાનો ભેદ ભૂલીને, સ્વાર્થને તિલાંજલિ આપીને દેશ માટે પુરૂષાર્થ કરવા માટે તૈયાર થાય છે તો તમામ નેતા, દરેક વિચાર સમૂહ તે અભિયાનનો ભાગ બને છે અને ત્યારે જ દેશ બદલાય છે."

      પ્રણવ દા હેડગેવારજીને શ્રદ્ધાંજલિ આપનારા બીજા પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ

      - પ્રણવ મુખર્જીએ ડૉ.હેડગેવારના જન્મસ્થાનની મુલાકાત લીધી. આ દરમિયાન ભાગવતે તેઓને સંઘના સંસ્થાપકના ઘર અંગે પણ જાણકારી આપી. પ્રણવ દાએ અહીં વિઝિટર બુકમાં લખ્યું- 'હું અહીં ભારત માતાના પુત્રને શ્રદ્ધાંજલિ આપવા આવ્યો છું.'

      - જુલાઈ 2014માં પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ એપીજે અબ્દુલ કલામે પણ નાગપુર પહોંચી હેડગેવારને શ્રદ્ધાંજલિ આપી હતી. પ્રણવ આવું કરનારા બીજા પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ બન્યાં છે.

      કોંગ્રેસે કહ્યું- તેમના આવવાની ઓફિશિયલ જાણકારી ન હતી


      કોંગ્રેસના પ્રવક્તા અતુલ લોંઢેના જણાવ્યા પ્રમાણે, પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ પ્રણવ મુખર્જી કોંગ્રેસના અગ્રણી નેતા રહેલા છે. હાલ તેઓ નાગપુરની મુલાકાતે છે. તેમની મુલાકાતની માહિતી નગર કોંગ્રેસને પણ ઓફિશિયલી આપવામાં આવી નહતી. તેથી કોંગ્રેસના કોઈ નેતા તેમને એરપોર્ટ ઉપર મળવા પણ પહોંચ્યા નહતા. પ્રણવ મુખર્જીને ના મળવાનું કોઈ ચોક્કસ કારણ નથી.

      કોંગ્રેસના 30 નેતાઓએ કાર્યક્રમમાં ભાગ ન લેવાની કરી હતી અપીલ


      - આ કાર્યક્રમમાં સમગ્ર દેશમાંથી 708 સ્વયંસેવકો ભાગ લઈ રહ્યા છે. તેમાં ડોક્ટર્સ, આઈટી એક્સપર્ટ, એન્જિનિયર, પત્રકાર, ખેડૂતો અને વિવિધ વર્ગનો યુવા વર્ગ સામેલ થશે.

      તેમની ઉંમર 25થી 30 વર્ષની છે.
      - જોકે પૂર્વ કેન્દ્રીય મંત્રી પી ચિદંબરમ, જયરામ રમેશ, સીકે જાફર શરીફ સહિત 30થી વધારે કોંગ્રેસ નેતાઓએ પ્રણવ'ધાને સંઘ કાર્યક્રમમાં ન જવાની અપીલ કરી હતી. આ

      નેતાઓએ પત્ર અને મીડિયા દ્વારા પ્રણવ મુખર્જીને આ કાર્યક્રમથી દૂર રહેવા કહ્યું હતું. નેતાઓનં માનવું છે કે, પ્રણવ મુખર્જી આ કાર્યક્રમમાં સામેલ થશે તો સંઘનિ વિચારધારાને

      વધારે મજબૂતી મળશે.

      શું છે સંઘ?


      ગુલામી સમયે 1925માં વિજ્યાદશ્મીના દિવસે એક સંગઠન તૈયાર થયું હતું. આ સંગઠને દાવો કર્યો હતો કે તે રાજકારણથી દૂર રહેશે. પરંતુ આજે એ વાત સત્ય છે કે દેશના દરેક પ્રકારના રાજકારણમાં આરએસએસનો કોઈને કોઈ હાથ હોય જ છે.

    • પ્રણવ દાનો હાથ પકડીને દોરી જતા મોહન ભાગવત
      +10 બીજી સ્લાઈડ્સ જુઓ
      પ્રણવ દાનો હાથ પકડીને દોરી જતા મોહન ભાગવત

      નાગપુર: પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ અને 43 વર્ષથી કોંગ્રેસ નેતા પ્રણવ મુખર્જીએ ગુરૂવારે નાગપુરમાં RSSના દીક્ષાંત સમારંભમાં સામેલ રહ્યાં હતા. તેઓએ કહ્યું કે, "હું રાષ્ટ્ર, રાષ્ટ્રવાદ અને રાષ્ટ્રીયતાની વાત કરવા આવ્યો છું. ત્રણેયને અલગ અલગ રૂપમાં જોવું મુશ્કેલ છે. રાષ્ટ્રીયતા અને અસહિષ્ણુતા તરીકે પરિભાષિત કરવાથી આપણી ઓળખને ધુંધલી કરે છે." તો સરસંઘચાલક મોહન ભાગવતે કહ્યું કે, "પ્રણવજીને આમંત્રણ આપવાની ચર્ચા પક્ષ-વિપક્ષમાં છે. આપણે બધાં એક જ છીએ, પરંતુ કોઈને તે સમજમાં નથી આવતું. ડૉ. હેડગેવાર પણ કોંગ્રેસમાં હતા, કોંગ્રેસના આંદોલનોને લઈને જેલ પણ ગયા હતા." આ પહેલાં પ્રણવ દાએ RSS મુખ્યાલયમાં ડૉ. કેશવ રાવ બલિરામ હેડગેવારને શ્રદ્ધાંજલિ આપી હતી. વિઝિટર બુકમાં તેઓએ હેડગેવારજીને ભારત માતાના પુત્ર ગણાવ્યા હતા. અબ્દુલ કલામ બાદ પ્રણવ બીજા પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ છે જેઓએ નાગપુર જઈ હેડગેવારને શ્રદ્ધાંજલિ આપી હતી.

      અહીં રાષ્ટ્રવાદની વાત કરવા આવ્યો છું- મુખર્જી

      - પ્રણવ મુખર્જીએ પોતાના સંબોધનમાં કહ્યું કે "હું રાષ્ટ્રવાદ અને દેશભક્તિ પર બોલવા આવ્યો છું. પોતાના દેશ પ્રત્યે દેશભક્તિ નિષ્ઠા છે. આ ત્રણેયને અંદરોદર અલગ અલગ રૂપમાં જોવું મુશ્કેલ છે. દેશ એટલે એક મોટો સમૂહ જે એક ક્ષેત્રમાં સમાન ભાષાઓ અને સંસ્કૃતિને દર્શાવે છે. રાષ્ટ્રીયતા દેશ પ્રત્યે સમર્પણ અને આદરનું નામ છે."
      - "ભારત ખુલ્લો સમાજ છે. ભારત સિલ્ક રૂટથી જોડાયેલો હતો. આપણે સંસ્કૃતિ, આસ્થા, આવિષ્કાર અને મહાન વ્યક્તિઓની વિચારધારાને દર્શાવી છે. બૌદ્ધ ધર્મ પર હિંદુઓનો પ્રભાવ રહ્યો છે. આ ભારત, મધ્ય એશિયા, ચીન સુધી ફેલાયેલો છે."
      - "ગ્રીક, ચીન જેવાં અનેક સ્થળોથી યાત્રિકો આવ્યાં. તેઓએ ભારત અંગે કહ્યું કે અહીં એવું શાસન છે જે યોગ્ય અને મૂળભૂત ઢાંચો આપે છે. અને વ્યવસ્થા ચલાવે છે."

      રાષ્ટ્રવાદ વસુધૈવ કુટુંબકમથી આવેલો શબ્દ


      - "યુરોપની તુલનાએ ભારતમાં રાષ્ટ્રવાદનો હેતુ વસુધૈવ કુટુંબકમથી આવ્યો છે. આપણે બધાંને પરિવાર તરીકે જુવે છે. ઈસા પૂર્વ ચોથી શતાબ્દિમાં મહાજનપદોના નાયક ચંદ્રગુપ્ત મોર્ય હતા. મોર્ય પછી ભારત નાના નાના રાજ્યોમાં વ્હેંચાઈ ગયું. 550 ઈસવીસન સુધી ગુપ્તોનું શાસન પૂર્ણ થઈ ગયું. ઘણાં વર્ષો પછી દિલ્હીમાં મુસ્લિમ શાસક આવ્યાં. બાદમાં આ દેશમાં ઈસ્ટ ઈન્ડિયા કંપનીએ 1757માં પ્લાસીની લડાઈ જીતીને રાજ કર્યું."
      - "ઈસ્ટ ઈન્ડિયા કંપનીએ પ્રશાસનનું સંઘીય ઢાંચો બનાવ્યો. 1774માં ગર્વનર જનરલનું શાસન આવ્યું. 2500 વર્ષ સુધી બદલતી રહેલી રાજકીય સ્થિતિઓ પછી મૂળ ભાવ બરકરાર જ રહ્યો. દરેક યોદ્ધાએ અહીં એકતા અપનાવી. ગુરૂદેવ રવીન્દ્રનાથ ટાગોરે કહ્યું હતું કે કોઈ નથી જાણતું કે વિશ્વભરમાં ભારતમાં ક્યાં ક્યાંથી લોકો આવ્યા અને અહીં આવીને ભારત નામની વ્યક્તિગત આત્મામાં બદલાય ગયા."

      રાષ્ટ્રીયતને અસહિષ્ણુતા તરીકે પરિભાષિત કરવાથી ઓળખ ધુંધળી બને છે- પ્રણવ દા


      - "1895માં કોંગ્રેસના સુરેન્દ્રનાથ બેનર્જીએ પોતાના ભાષણમાં રાષ્ટ્રવાદનો ઉલ્લેખ કર્યો હતો. મહાન દેશભક્ત બાલ ગંગાધર તિલકે કહ્યું કે સ્વરાજ મારો જન્મસિદ્ધ અધિકાર છે અને હું તેને લઈને જ જંપીશ. આપણી રાષ્ટ્રીયતને રૂઢીવાદતા, ધર્મ, ક્ષેત્ર, ધૃણા અને અસહિષ્ણુતા રૂપે પરિભાષિત કરવાનો પ્રયાસ આપણી ઓળખને ધુંધળી કરી નાંખશે."

      હિંસાથી ડરની ભાવના આવે છે


      - "જ્યારે કોઈ મહિલા કે બાળકની સાથે બર્બરતા થાય છે તો દેશનું નુકસાન થાય છે. હિંસાથી ડરનો ભાવ આવે છે. આપણે શારીરિક-મૌખિક હિંસાને નકારવી જોઈએ. લાંબા સમય સુધી આપણે દર્દમાં જીવ્યા છીએ. શાંતિ, સોહાર્દ અને ખુશી ફેલાવવા માટે આપણે સંઘર્ષ કરવો જોઈએ."
      - "આપણે અર્થવ્યવસ્થાની નાનામાં વસ્તુ અને વિકાસ દર માટે સારું કામ કરવું જોઈએ. પરંતુ આપણે હેપ્પિનેસ ઈન્ડેક્સમાં સારું કામ નથી કર્યું. આપણે 133માં નંબર પર છીએ. સંસદમાં જ્યારે અમે જઈએ છીએ તો ગેટ નંબર 6ની લિફ્ટની બહાર લખ્યું છે કે- જનતાની ખુશીમાં તેમના રાજાની ખુશી છે. કૌટિલ્યએ લોકશાહીની અવધારણાને ઘણાં વર્ષ પહેલાં જનતાની ખુશી અંગે કહ્યું હતું."
      - "ગાંધીજીએ કહ્યું હતું કે આપણો રાષ્ટ્રવાદ આક્રમક, ધ્વંસાત્મક અને એકીકૃત નથી. ડિસ્કવરી ઓફ ઈન્ડિયામાં પંડિતજીએ રાષ્ટ્રવાદ અંગે લખ્યું હતું કે- હું પૂર્ણ રીતે માનું છું કે ભારતનો રાષ્ટ્રવાદ હિંદુ, મુસ્લિમ, શીખ, ઈસાઈ અને બીજા ધર્મોના આદર્શ મિશ્રણમાં છે."

      મોહન ભાગવતે શું કહ્યું

      અમે દર વર્ષે સજ્જનોને આમંત્રિત કરીએ છીએ- ભાગવત


      - RSS મંચ પર પહોંચ્યા બાદ પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ પ્રણવ મુખર્જીનું સરસંઘચાલક પુષ્પગુચ્છ આપી સ્વાગત કર્યું હતું.
      - મોહન ભાગવતે સૌપ્રથમ સંબોધન કરતાં કહ્યું કે, "પ્રણવ જીથી અમે પરિચિત થયા છીએ. સમગ્ર દેશના લોકો તેમને પહેલેથી જ ઓળખે છે. અત્યંત જ્ઞાન અને અનુભવ સમૃદ્ધ આદરણીય વ્યક્તિત્વ અમારી સાથે છે. અમે સહજ રૂપથી તેમને આમંત્રણ આપ્યું. તેમને કઈ રીતે બોલાવ્યાં અને તેઓ કેમ જઈ રહ્યાં છે. આ ચર્ચા ઘણી થઈ છે."

      - "હિંદુ સમાજમાં એક અલગ પ્રભાવી સંગઠન ઊભું કરવા માટે સંઘ નથી. સંઘ સંપૂર્ણ સમાજને ઊભું કરવા માટે છે. વિવિધતામાં એકતા હજારો વર્ષોથી પરંપરા રહી છે. આપણે અહીં જન્મ લીધો એટલે ભારતવાસી નથી. આ માત્ર નાગરિકતાની વાત નથી. ભારતની ધરતી પર જન્મેલો દરેક વ્યક્તિ ભારત પુત્ર છે."

      બધાં મળીને કામ કરશે ત્યારે દેશ બદલશે


      - મોહન ભાગવતે કહ્યું કે, "આપણી આ સંસ્કૃતિ મુજબ દેશમાં જીવન બને. તમામ સ્વાર્થ-ભેદ ભૂલીને સુખ શાંતિ પૂર્ણ સંતુલિત જીવન આપનારા પ્રાકૃતિક ધર્મ રાષ્ટ્રને આપવામાં આવે. આવું કરવામાં અનેક મહાપુરુષોએ બલિ પણ આપી છે."
      - "કોઈ રાષ્ટ્રનું ભાગ્ય બનાવનાર વ્યક્તિ, વિચાર, સરકાર નથી હોતી. સરકાર ઘણું કરી શકે છે, પરંતુ બધું જ નથી કરી શકતી. દેશનો સમાજ પોતાનો ભેદ ભૂલીને, સ્વાર્થને તિલાંજલિ આપીને દેશ માટે પુરૂષાર્થ કરવા માટે તૈયાર થાય છે તો તમામ નેતા, દરેક વિચાર સમૂહ તે અભિયાનનો ભાગ બને છે અને ત્યારે જ દેશ બદલાય છે."

      પ્રણવ દા હેડગેવારજીને શ્રદ્ધાંજલિ આપનારા બીજા પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ

      - પ્રણવ મુખર્જીએ ડૉ.હેડગેવારના જન્મસ્થાનની મુલાકાત લીધી. આ દરમિયાન ભાગવતે તેઓને સંઘના સંસ્થાપકના ઘર અંગે પણ જાણકારી આપી. પ્રણવ દાએ અહીં વિઝિટર બુકમાં લખ્યું- 'હું અહીં ભારત માતાના પુત્રને શ્રદ્ધાંજલિ આપવા આવ્યો છું.'

      - જુલાઈ 2014માં પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ એપીજે અબ્દુલ કલામે પણ નાગપુર પહોંચી હેડગેવારને શ્રદ્ધાંજલિ આપી હતી. પ્રણવ આવું કરનારા બીજા પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ બન્યાં છે.

      કોંગ્રેસે કહ્યું- તેમના આવવાની ઓફિશિયલ જાણકારી ન હતી


      કોંગ્રેસના પ્રવક્તા અતુલ લોંઢેના જણાવ્યા પ્રમાણે, પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ પ્રણવ મુખર્જી કોંગ્રેસના અગ્રણી નેતા રહેલા છે. હાલ તેઓ નાગપુરની મુલાકાતે છે. તેમની મુલાકાતની માહિતી નગર કોંગ્રેસને પણ ઓફિશિયલી આપવામાં આવી નહતી. તેથી કોંગ્રેસના કોઈ નેતા તેમને એરપોર્ટ ઉપર મળવા પણ પહોંચ્યા નહતા. પ્રણવ મુખર્જીને ના મળવાનું કોઈ ચોક્કસ કારણ નથી.

      કોંગ્રેસના 30 નેતાઓએ કાર્યક્રમમાં ભાગ ન લેવાની કરી હતી અપીલ


      - આ કાર્યક્રમમાં સમગ્ર દેશમાંથી 708 સ્વયંસેવકો ભાગ લઈ રહ્યા છે. તેમાં ડોક્ટર્સ, આઈટી એક્સપર્ટ, એન્જિનિયર, પત્રકાર, ખેડૂતો અને વિવિધ વર્ગનો યુવા વર્ગ સામેલ થશે.

      તેમની ઉંમર 25થી 30 વર્ષની છે.
      - જોકે પૂર્વ કેન્દ્રીય મંત્રી પી ચિદંબરમ, જયરામ રમેશ, સીકે જાફર શરીફ સહિત 30થી વધારે કોંગ્રેસ નેતાઓએ પ્રણવ'ધાને સંઘ કાર્યક્રમમાં ન જવાની અપીલ કરી હતી. આ

      નેતાઓએ પત્ર અને મીડિયા દ્વારા પ્રણવ મુખર્જીને આ કાર્યક્રમથી દૂર રહેવા કહ્યું હતું. નેતાઓનં માનવું છે કે, પ્રણવ મુખર્જી આ કાર્યક્રમમાં સામેલ થશે તો સંઘનિ વિચારધારાને

      વધારે મજબૂતી મળશે.

      શું છે સંઘ?


      ગુલામી સમયે 1925માં વિજ્યાદશ્મીના દિવસે એક સંગઠન તૈયાર થયું હતું. આ સંગઠને દાવો કર્યો હતો કે તે રાજકારણથી દૂર રહેશે. પરંતુ આજે એ વાત સત્ય છે કે દેશના દરેક પ્રકારના રાજકારણમાં આરએસએસનો કોઈને કોઈ હાથ હોય જ છે.

    • મોહન ભાગવતે પ્રણવ દાનું પુષ્પગુચ્છ આપી સ્વાગત કર્યું હતું
      +10 બીજી સ્લાઈડ્સ જુઓ
      મોહન ભાગવતે પ્રણવ દાનું પુષ્પગુચ્છ આપી સ્વાગત કર્યું હતું

      નાગપુર: પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ અને 43 વર્ષથી કોંગ્રેસ નેતા પ્રણવ મુખર્જીએ ગુરૂવારે નાગપુરમાં RSSના દીક્ષાંત સમારંભમાં સામેલ રહ્યાં હતા. તેઓએ કહ્યું કે, "હું રાષ્ટ્ર, રાષ્ટ્રવાદ અને રાષ્ટ્રીયતાની વાત કરવા આવ્યો છું. ત્રણેયને અલગ અલગ રૂપમાં જોવું મુશ્કેલ છે. રાષ્ટ્રીયતા અને અસહિષ્ણુતા તરીકે પરિભાષિત કરવાથી આપણી ઓળખને ધુંધલી કરે છે." તો સરસંઘચાલક મોહન ભાગવતે કહ્યું કે, "પ્રણવજીને આમંત્રણ આપવાની ચર્ચા પક્ષ-વિપક્ષમાં છે. આપણે બધાં એક જ છીએ, પરંતુ કોઈને તે સમજમાં નથી આવતું. ડૉ. હેડગેવાર પણ કોંગ્રેસમાં હતા, કોંગ્રેસના આંદોલનોને લઈને જેલ પણ ગયા હતા." આ પહેલાં પ્રણવ દાએ RSS મુખ્યાલયમાં ડૉ. કેશવ રાવ બલિરામ હેડગેવારને શ્રદ્ધાંજલિ આપી હતી. વિઝિટર બુકમાં તેઓએ હેડગેવારજીને ભારત માતાના પુત્ર ગણાવ્યા હતા. અબ્દુલ કલામ બાદ પ્રણવ બીજા પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ છે જેઓએ નાગપુર જઈ હેડગેવારને શ્રદ્ધાંજલિ આપી હતી.

      અહીં રાષ્ટ્રવાદની વાત કરવા આવ્યો છું- મુખર્જી

      - પ્રણવ મુખર્જીએ પોતાના સંબોધનમાં કહ્યું કે "હું રાષ્ટ્રવાદ અને દેશભક્તિ પર બોલવા આવ્યો છું. પોતાના દેશ પ્રત્યે દેશભક્તિ નિષ્ઠા છે. આ ત્રણેયને અંદરોદર અલગ અલગ રૂપમાં જોવું મુશ્કેલ છે. દેશ એટલે એક મોટો સમૂહ જે એક ક્ષેત્રમાં સમાન ભાષાઓ અને સંસ્કૃતિને દર્શાવે છે. રાષ્ટ્રીયતા દેશ પ્રત્યે સમર્પણ અને આદરનું નામ છે."
      - "ભારત ખુલ્લો સમાજ છે. ભારત સિલ્ક રૂટથી જોડાયેલો હતો. આપણે સંસ્કૃતિ, આસ્થા, આવિષ્કાર અને મહાન વ્યક્તિઓની વિચારધારાને દર્શાવી છે. બૌદ્ધ ધર્મ પર હિંદુઓનો પ્રભાવ રહ્યો છે. આ ભારત, મધ્ય એશિયા, ચીન સુધી ફેલાયેલો છે."
      - "ગ્રીક, ચીન જેવાં અનેક સ્થળોથી યાત્રિકો આવ્યાં. તેઓએ ભારત અંગે કહ્યું કે અહીં એવું શાસન છે જે યોગ્ય અને મૂળભૂત ઢાંચો આપે છે. અને વ્યવસ્થા ચલાવે છે."

      રાષ્ટ્રવાદ વસુધૈવ કુટુંબકમથી આવેલો શબ્દ


      - "યુરોપની તુલનાએ ભારતમાં રાષ્ટ્રવાદનો હેતુ વસુધૈવ કુટુંબકમથી આવ્યો છે. આપણે બધાંને પરિવાર તરીકે જુવે છે. ઈસા પૂર્વ ચોથી શતાબ્દિમાં મહાજનપદોના નાયક ચંદ્રગુપ્ત મોર્ય હતા. મોર્ય પછી ભારત નાના નાના રાજ્યોમાં વ્હેંચાઈ ગયું. 550 ઈસવીસન સુધી ગુપ્તોનું શાસન પૂર્ણ થઈ ગયું. ઘણાં વર્ષો પછી દિલ્હીમાં મુસ્લિમ શાસક આવ્યાં. બાદમાં આ દેશમાં ઈસ્ટ ઈન્ડિયા કંપનીએ 1757માં પ્લાસીની લડાઈ જીતીને રાજ કર્યું."
      - "ઈસ્ટ ઈન્ડિયા કંપનીએ પ્રશાસનનું સંઘીય ઢાંચો બનાવ્યો. 1774માં ગર્વનર જનરલનું શાસન આવ્યું. 2500 વર્ષ સુધી બદલતી રહેલી રાજકીય સ્થિતિઓ પછી મૂળ ભાવ બરકરાર જ રહ્યો. દરેક યોદ્ધાએ અહીં એકતા અપનાવી. ગુરૂદેવ રવીન્દ્રનાથ ટાગોરે કહ્યું હતું કે કોઈ નથી જાણતું કે વિશ્વભરમાં ભારતમાં ક્યાં ક્યાંથી લોકો આવ્યા અને અહીં આવીને ભારત નામની વ્યક્તિગત આત્મામાં બદલાય ગયા."

      રાષ્ટ્રીયતને અસહિષ્ણુતા તરીકે પરિભાષિત કરવાથી ઓળખ ધુંધળી બને છે- પ્રણવ દા


      - "1895માં કોંગ્રેસના સુરેન્દ્રનાથ બેનર્જીએ પોતાના ભાષણમાં રાષ્ટ્રવાદનો ઉલ્લેખ કર્યો હતો. મહાન દેશભક્ત બાલ ગંગાધર તિલકે કહ્યું કે સ્વરાજ મારો જન્મસિદ્ધ અધિકાર છે અને હું તેને લઈને જ જંપીશ. આપણી રાષ્ટ્રીયતને રૂઢીવાદતા, ધર્મ, ક્ષેત્ર, ધૃણા અને અસહિષ્ણુતા રૂપે પરિભાષિત કરવાનો પ્રયાસ આપણી ઓળખને ધુંધળી કરી નાંખશે."

      હિંસાથી ડરની ભાવના આવે છે


      - "જ્યારે કોઈ મહિલા કે બાળકની સાથે બર્બરતા થાય છે તો દેશનું નુકસાન થાય છે. હિંસાથી ડરનો ભાવ આવે છે. આપણે શારીરિક-મૌખિક હિંસાને નકારવી જોઈએ. લાંબા સમય સુધી આપણે દર્દમાં જીવ્યા છીએ. શાંતિ, સોહાર્દ અને ખુશી ફેલાવવા માટે આપણે સંઘર્ષ કરવો જોઈએ."
      - "આપણે અર્થવ્યવસ્થાની નાનામાં વસ્તુ અને વિકાસ દર માટે સારું કામ કરવું જોઈએ. પરંતુ આપણે હેપ્પિનેસ ઈન્ડેક્સમાં સારું કામ નથી કર્યું. આપણે 133માં નંબર પર છીએ. સંસદમાં જ્યારે અમે જઈએ છીએ તો ગેટ નંબર 6ની લિફ્ટની બહાર લખ્યું છે કે- જનતાની ખુશીમાં તેમના રાજાની ખુશી છે. કૌટિલ્યએ લોકશાહીની અવધારણાને ઘણાં વર્ષ પહેલાં જનતાની ખુશી અંગે કહ્યું હતું."
      - "ગાંધીજીએ કહ્યું હતું કે આપણો રાષ્ટ્રવાદ આક્રમક, ધ્વંસાત્મક અને એકીકૃત નથી. ડિસ્કવરી ઓફ ઈન્ડિયામાં પંડિતજીએ રાષ્ટ્રવાદ અંગે લખ્યું હતું કે- હું પૂર્ણ રીતે માનું છું કે ભારતનો રાષ્ટ્રવાદ હિંદુ, મુસ્લિમ, શીખ, ઈસાઈ અને બીજા ધર્મોના આદર્શ મિશ્રણમાં છે."

      મોહન ભાગવતે શું કહ્યું

      અમે દર વર્ષે સજ્જનોને આમંત્રિત કરીએ છીએ- ભાગવત


      - RSS મંચ પર પહોંચ્યા બાદ પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ પ્રણવ મુખર્જીનું સરસંઘચાલક પુષ્પગુચ્છ આપી સ્વાગત કર્યું હતું.
      - મોહન ભાગવતે સૌપ્રથમ સંબોધન કરતાં કહ્યું કે, "પ્રણવ જીથી અમે પરિચિત થયા છીએ. સમગ્ર દેશના લોકો તેમને પહેલેથી જ ઓળખે છે. અત્યંત જ્ઞાન અને અનુભવ સમૃદ્ધ આદરણીય વ્યક્તિત્વ અમારી સાથે છે. અમે સહજ રૂપથી તેમને આમંત્રણ આપ્યું. તેમને કઈ રીતે બોલાવ્યાં અને તેઓ કેમ જઈ રહ્યાં છે. આ ચર્ચા ઘણી થઈ છે."

      - "હિંદુ સમાજમાં એક અલગ પ્રભાવી સંગઠન ઊભું કરવા માટે સંઘ નથી. સંઘ સંપૂર્ણ સમાજને ઊભું કરવા માટે છે. વિવિધતામાં એકતા હજારો વર્ષોથી પરંપરા રહી છે. આપણે અહીં જન્મ લીધો એટલે ભારતવાસી નથી. આ માત્ર નાગરિકતાની વાત નથી. ભારતની ધરતી પર જન્મેલો દરેક વ્યક્તિ ભારત પુત્ર છે."

      બધાં મળીને કામ કરશે ત્યારે દેશ બદલશે


      - મોહન ભાગવતે કહ્યું કે, "આપણી આ સંસ્કૃતિ મુજબ દેશમાં જીવન બને. તમામ સ્વાર્થ-ભેદ ભૂલીને સુખ શાંતિ પૂર્ણ સંતુલિત જીવન આપનારા પ્રાકૃતિક ધર્મ રાષ્ટ્રને આપવામાં આવે. આવું કરવામાં અનેક મહાપુરુષોએ બલિ પણ આપી છે."
      - "કોઈ રાષ્ટ્રનું ભાગ્ય બનાવનાર વ્યક્તિ, વિચાર, સરકાર નથી હોતી. સરકાર ઘણું કરી શકે છે, પરંતુ બધું જ નથી કરી શકતી. દેશનો સમાજ પોતાનો ભેદ ભૂલીને, સ્વાર્થને તિલાંજલિ આપીને દેશ માટે પુરૂષાર્થ કરવા માટે તૈયાર થાય છે તો તમામ નેતા, દરેક વિચાર સમૂહ તે અભિયાનનો ભાગ બને છે અને ત્યારે જ દેશ બદલાય છે."

      પ્રણવ દા હેડગેવારજીને શ્રદ્ધાંજલિ આપનારા બીજા પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ

      - પ્રણવ મુખર્જીએ ડૉ.હેડગેવારના જન્મસ્થાનની મુલાકાત લીધી. આ દરમિયાન ભાગવતે તેઓને સંઘના સંસ્થાપકના ઘર અંગે પણ જાણકારી આપી. પ્રણવ દાએ અહીં વિઝિટર બુકમાં લખ્યું- 'હું અહીં ભારત માતાના પુત્રને શ્રદ્ધાંજલિ આપવા આવ્યો છું.'

      - જુલાઈ 2014માં પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ એપીજે અબ્દુલ કલામે પણ નાગપુર પહોંચી હેડગેવારને શ્રદ્ધાંજલિ આપી હતી. પ્રણવ આવું કરનારા બીજા પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ બન્યાં છે.

      કોંગ્રેસે કહ્યું- તેમના આવવાની ઓફિશિયલ જાણકારી ન હતી


      કોંગ્રેસના પ્રવક્તા અતુલ લોંઢેના જણાવ્યા પ્રમાણે, પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ પ્રણવ મુખર્જી કોંગ્રેસના અગ્રણી નેતા રહેલા છે. હાલ તેઓ નાગપુરની મુલાકાતે છે. તેમની મુલાકાતની માહિતી નગર કોંગ્રેસને પણ ઓફિશિયલી આપવામાં આવી નહતી. તેથી કોંગ્રેસના કોઈ નેતા તેમને એરપોર્ટ ઉપર મળવા પણ પહોંચ્યા નહતા. પ્રણવ મુખર્જીને ના મળવાનું કોઈ ચોક્કસ કારણ નથી.

      કોંગ્રેસના 30 નેતાઓએ કાર્યક્રમમાં ભાગ ન લેવાની કરી હતી અપીલ


      - આ કાર્યક્રમમાં સમગ્ર દેશમાંથી 708 સ્વયંસેવકો ભાગ લઈ રહ્યા છે. તેમાં ડોક્ટર્સ, આઈટી એક્સપર્ટ, એન્જિનિયર, પત્રકાર, ખેડૂતો અને વિવિધ વર્ગનો યુવા વર્ગ સામેલ થશે.

      તેમની ઉંમર 25થી 30 વર્ષની છે.
      - જોકે પૂર્વ કેન્દ્રીય મંત્રી પી ચિદંબરમ, જયરામ રમેશ, સીકે જાફર શરીફ સહિત 30થી વધારે કોંગ્રેસ નેતાઓએ પ્રણવ'ધાને સંઘ કાર્યક્રમમાં ન જવાની અપીલ કરી હતી. આ

      નેતાઓએ પત્ર અને મીડિયા દ્વારા પ્રણવ મુખર્જીને આ કાર્યક્રમથી દૂર રહેવા કહ્યું હતું. નેતાઓનં માનવું છે કે, પ્રણવ મુખર્જી આ કાર્યક્રમમાં સામેલ થશે તો સંઘનિ વિચારધારાને

      વધારે મજબૂતી મળશે.

      શું છે સંઘ?


      ગુલામી સમયે 1925માં વિજ્યાદશ્મીના દિવસે એક સંગઠન તૈયાર થયું હતું. આ સંગઠને દાવો કર્યો હતો કે તે રાજકારણથી દૂર રહેશે. પરંતુ આજે એ વાત સત્ય છે કે દેશના દરેક પ્રકારના રાજકારણમાં આરએસએસનો કોઈને કોઈ હાથ હોય જ છે.

    • મુખર્જીએ સંઘના સંસ્થાપક કેશવ હેડગેવારને પુષ્પાંજલિ આપી હતી
      +10 બીજી સ્લાઈડ્સ જુઓ
      મુખર્જીએ સંઘના સંસ્થાપક કેશવ હેડગેવારને પુષ્પાંજલિ આપી હતી

      નાગપુર: પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ અને 43 વર્ષથી કોંગ્રેસ નેતા પ્રણવ મુખર્જીએ ગુરૂવારે નાગપુરમાં RSSના દીક્ષાંત સમારંભમાં સામેલ રહ્યાં હતા. તેઓએ કહ્યું કે, "હું રાષ્ટ્ર, રાષ્ટ્રવાદ અને રાષ્ટ્રીયતાની વાત કરવા આવ્યો છું. ત્રણેયને અલગ અલગ રૂપમાં જોવું મુશ્કેલ છે. રાષ્ટ્રીયતા અને અસહિષ્ણુતા તરીકે પરિભાષિત કરવાથી આપણી ઓળખને ધુંધલી કરે છે." તો સરસંઘચાલક મોહન ભાગવતે કહ્યું કે, "પ્રણવજીને આમંત્રણ આપવાની ચર્ચા પક્ષ-વિપક્ષમાં છે. આપણે બધાં એક જ છીએ, પરંતુ કોઈને તે સમજમાં નથી આવતું. ડૉ. હેડગેવાર પણ કોંગ્રેસમાં હતા, કોંગ્રેસના આંદોલનોને લઈને જેલ પણ ગયા હતા." આ પહેલાં પ્રણવ દાએ RSS મુખ્યાલયમાં ડૉ. કેશવ રાવ બલિરામ હેડગેવારને શ્રદ્ધાંજલિ આપી હતી. વિઝિટર બુકમાં તેઓએ હેડગેવારજીને ભારત માતાના પુત્ર ગણાવ્યા હતા. અબ્દુલ કલામ બાદ પ્રણવ બીજા પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ છે જેઓએ નાગપુર જઈ હેડગેવારને શ્રદ્ધાંજલિ આપી હતી.

      અહીં રાષ્ટ્રવાદની વાત કરવા આવ્યો છું- મુખર્જી

      - પ્રણવ મુખર્જીએ પોતાના સંબોધનમાં કહ્યું કે "હું રાષ્ટ્રવાદ અને દેશભક્તિ પર બોલવા આવ્યો છું. પોતાના દેશ પ્રત્યે દેશભક્તિ નિષ્ઠા છે. આ ત્રણેયને અંદરોદર અલગ અલગ રૂપમાં જોવું મુશ્કેલ છે. દેશ એટલે એક મોટો સમૂહ જે એક ક્ષેત્રમાં સમાન ભાષાઓ અને સંસ્કૃતિને દર્શાવે છે. રાષ્ટ્રીયતા દેશ પ્રત્યે સમર્પણ અને આદરનું નામ છે."
      - "ભારત ખુલ્લો સમાજ છે. ભારત સિલ્ક રૂટથી જોડાયેલો હતો. આપણે સંસ્કૃતિ, આસ્થા, આવિષ્કાર અને મહાન વ્યક્તિઓની વિચારધારાને દર્શાવી છે. બૌદ્ધ ધર્મ પર હિંદુઓનો પ્રભાવ રહ્યો છે. આ ભારત, મધ્ય એશિયા, ચીન સુધી ફેલાયેલો છે."
      - "ગ્રીક, ચીન જેવાં અનેક સ્થળોથી યાત્રિકો આવ્યાં. તેઓએ ભારત અંગે કહ્યું કે અહીં એવું શાસન છે જે યોગ્ય અને મૂળભૂત ઢાંચો આપે છે. અને વ્યવસ્થા ચલાવે છે."

      રાષ્ટ્રવાદ વસુધૈવ કુટુંબકમથી આવેલો શબ્દ


      - "યુરોપની તુલનાએ ભારતમાં રાષ્ટ્રવાદનો હેતુ વસુધૈવ કુટુંબકમથી આવ્યો છે. આપણે બધાંને પરિવાર તરીકે જુવે છે. ઈસા પૂર્વ ચોથી શતાબ્દિમાં મહાજનપદોના નાયક ચંદ્રગુપ્ત મોર્ય હતા. મોર્ય પછી ભારત નાના નાના રાજ્યોમાં વ્હેંચાઈ ગયું. 550 ઈસવીસન સુધી ગુપ્તોનું શાસન પૂર્ણ થઈ ગયું. ઘણાં વર્ષો પછી દિલ્હીમાં મુસ્લિમ શાસક આવ્યાં. બાદમાં આ દેશમાં ઈસ્ટ ઈન્ડિયા કંપનીએ 1757માં પ્લાસીની લડાઈ જીતીને રાજ કર્યું."
      - "ઈસ્ટ ઈન્ડિયા કંપનીએ પ્રશાસનનું સંઘીય ઢાંચો બનાવ્યો. 1774માં ગર્વનર જનરલનું શાસન આવ્યું. 2500 વર્ષ સુધી બદલતી રહેલી રાજકીય સ્થિતિઓ પછી મૂળ ભાવ બરકરાર જ રહ્યો. દરેક યોદ્ધાએ અહીં એકતા અપનાવી. ગુરૂદેવ રવીન્દ્રનાથ ટાગોરે કહ્યું હતું કે કોઈ નથી જાણતું કે વિશ્વભરમાં ભારતમાં ક્યાં ક્યાંથી લોકો આવ્યા અને અહીં આવીને ભારત નામની વ્યક્તિગત આત્મામાં બદલાય ગયા."

      રાષ્ટ્રીયતને અસહિષ્ણુતા તરીકે પરિભાષિત કરવાથી ઓળખ ધુંધળી બને છે- પ્રણવ દા


      - "1895માં કોંગ્રેસના સુરેન્દ્રનાથ બેનર્જીએ પોતાના ભાષણમાં રાષ્ટ્રવાદનો ઉલ્લેખ કર્યો હતો. મહાન દેશભક્ત બાલ ગંગાધર તિલકે કહ્યું કે સ્વરાજ મારો જન્મસિદ્ધ અધિકાર છે અને હું તેને લઈને જ જંપીશ. આપણી રાષ્ટ્રીયતને રૂઢીવાદતા, ધર્મ, ક્ષેત્ર, ધૃણા અને અસહિષ્ણુતા રૂપે પરિભાષિત કરવાનો પ્રયાસ આપણી ઓળખને ધુંધળી કરી નાંખશે."

      હિંસાથી ડરની ભાવના આવે છે


      - "જ્યારે કોઈ મહિલા કે બાળકની સાથે બર્બરતા થાય છે તો દેશનું નુકસાન થાય છે. હિંસાથી ડરનો ભાવ આવે છે. આપણે શારીરિક-મૌખિક હિંસાને નકારવી જોઈએ. લાંબા સમય સુધી આપણે દર્દમાં જીવ્યા છીએ. શાંતિ, સોહાર્દ અને ખુશી ફેલાવવા માટે આપણે સંઘર્ષ કરવો જોઈએ."
      - "આપણે અર્થવ્યવસ્થાની નાનામાં વસ્તુ અને વિકાસ દર માટે સારું કામ કરવું જોઈએ. પરંતુ આપણે હેપ્પિનેસ ઈન્ડેક્સમાં સારું કામ નથી કર્યું. આપણે 133માં નંબર પર છીએ. સંસદમાં જ્યારે અમે જઈએ છીએ તો ગેટ નંબર 6ની લિફ્ટની બહાર લખ્યું છે કે- જનતાની ખુશીમાં તેમના રાજાની ખુશી છે. કૌટિલ્યએ લોકશાહીની અવધારણાને ઘણાં વર્ષ પહેલાં જનતાની ખુશી અંગે કહ્યું હતું."
      - "ગાંધીજીએ કહ્યું હતું કે આપણો રાષ્ટ્રવાદ આક્રમક, ધ્વંસાત્મક અને એકીકૃત નથી. ડિસ્કવરી ઓફ ઈન્ડિયામાં પંડિતજીએ રાષ્ટ્રવાદ અંગે લખ્યું હતું કે- હું પૂર્ણ રીતે માનું છું કે ભારતનો રાષ્ટ્રવાદ હિંદુ, મુસ્લિમ, શીખ, ઈસાઈ અને બીજા ધર્મોના આદર્શ મિશ્રણમાં છે."

      મોહન ભાગવતે શું કહ્યું

      અમે દર વર્ષે સજ્જનોને આમંત્રિત કરીએ છીએ- ભાગવત


      - RSS મંચ પર પહોંચ્યા બાદ પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ પ્રણવ મુખર્જીનું સરસંઘચાલક પુષ્પગુચ્છ આપી સ્વાગત કર્યું હતું.
      - મોહન ભાગવતે સૌપ્રથમ સંબોધન કરતાં કહ્યું કે, "પ્રણવ જીથી અમે પરિચિત થયા છીએ. સમગ્ર દેશના લોકો તેમને પહેલેથી જ ઓળખે છે. અત્યંત જ્ઞાન અને અનુભવ સમૃદ્ધ આદરણીય વ્યક્તિત્વ અમારી સાથે છે. અમે સહજ રૂપથી તેમને આમંત્રણ આપ્યું. તેમને કઈ રીતે બોલાવ્યાં અને તેઓ કેમ જઈ રહ્યાં છે. આ ચર્ચા ઘણી થઈ છે."

      - "હિંદુ સમાજમાં એક અલગ પ્રભાવી સંગઠન ઊભું કરવા માટે સંઘ નથી. સંઘ સંપૂર્ણ સમાજને ઊભું કરવા માટે છે. વિવિધતામાં એકતા હજારો વર્ષોથી પરંપરા રહી છે. આપણે અહીં જન્મ લીધો એટલે ભારતવાસી નથી. આ માત્ર નાગરિકતાની વાત નથી. ભારતની ધરતી પર જન્મેલો દરેક વ્યક્તિ ભારત પુત્ર છે."

      બધાં મળીને કામ કરશે ત્યારે દેશ બદલશે


      - મોહન ભાગવતે કહ્યું કે, "આપણી આ સંસ્કૃતિ મુજબ દેશમાં જીવન બને. તમામ સ્વાર્થ-ભેદ ભૂલીને સુખ શાંતિ પૂર્ણ સંતુલિત જીવન આપનારા પ્રાકૃતિક ધર્મ રાષ્ટ્રને આપવામાં આવે. આવું કરવામાં અનેક મહાપુરુષોએ બલિ પણ આપી છે."
      - "કોઈ રાષ્ટ્રનું ભાગ્ય બનાવનાર વ્યક્તિ, વિચાર, સરકાર નથી હોતી. સરકાર ઘણું કરી શકે છે, પરંતુ બધું જ નથી કરી શકતી. દેશનો સમાજ પોતાનો ભેદ ભૂલીને, સ્વાર્થને તિલાંજલિ આપીને દેશ માટે પુરૂષાર્થ કરવા માટે તૈયાર થાય છે તો તમામ નેતા, દરેક વિચાર સમૂહ તે અભિયાનનો ભાગ બને છે અને ત્યારે જ દેશ બદલાય છે."

      પ્રણવ દા હેડગેવારજીને શ્રદ્ધાંજલિ આપનારા બીજા પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ

      - પ્રણવ મુખર્જીએ ડૉ.હેડગેવારના જન્મસ્થાનની મુલાકાત લીધી. આ દરમિયાન ભાગવતે તેઓને સંઘના સંસ્થાપકના ઘર અંગે પણ જાણકારી આપી. પ્રણવ દાએ અહીં વિઝિટર બુકમાં લખ્યું- 'હું અહીં ભારત માતાના પુત્રને શ્રદ્ધાંજલિ આપવા આવ્યો છું.'

      - જુલાઈ 2014માં પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ એપીજે અબ્દુલ કલામે પણ નાગપુર પહોંચી હેડગેવારને શ્રદ્ધાંજલિ આપી હતી. પ્રણવ આવું કરનારા બીજા પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ બન્યાં છે.

      કોંગ્રેસે કહ્યું- તેમના આવવાની ઓફિશિયલ જાણકારી ન હતી


      કોંગ્રેસના પ્રવક્તા અતુલ લોંઢેના જણાવ્યા પ્રમાણે, પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ પ્રણવ મુખર્જી કોંગ્રેસના અગ્રણી નેતા રહેલા છે. હાલ તેઓ નાગપુરની મુલાકાતે છે. તેમની મુલાકાતની માહિતી નગર કોંગ્રેસને પણ ઓફિશિયલી આપવામાં આવી નહતી. તેથી કોંગ્રેસના કોઈ નેતા તેમને એરપોર્ટ ઉપર મળવા પણ પહોંચ્યા નહતા. પ્રણવ મુખર્જીને ના મળવાનું કોઈ ચોક્કસ કારણ નથી.

      કોંગ્રેસના 30 નેતાઓએ કાર્યક્રમમાં ભાગ ન લેવાની કરી હતી અપીલ


      - આ કાર્યક્રમમાં સમગ્ર દેશમાંથી 708 સ્વયંસેવકો ભાગ લઈ રહ્યા છે. તેમાં ડોક્ટર્સ, આઈટી એક્સપર્ટ, એન્જિનિયર, પત્રકાર, ખેડૂતો અને વિવિધ વર્ગનો યુવા વર્ગ સામેલ થશે.

      તેમની ઉંમર 25થી 30 વર્ષની છે.
      - જોકે પૂર્વ કેન્દ્રીય મંત્રી પી ચિદંબરમ, જયરામ રમેશ, સીકે જાફર શરીફ સહિત 30થી વધારે કોંગ્રેસ નેતાઓએ પ્રણવ'ધાને સંઘ કાર્યક્રમમાં ન જવાની અપીલ કરી હતી. આ

      નેતાઓએ પત્ર અને મીડિયા દ્વારા પ્રણવ મુખર્જીને આ કાર્યક્રમથી દૂર રહેવા કહ્યું હતું. નેતાઓનં માનવું છે કે, પ્રણવ મુખર્જી આ કાર્યક્રમમાં સામેલ થશે તો સંઘનિ વિચારધારાને

      વધારે મજબૂતી મળશે.

      શું છે સંઘ?


      ગુલામી સમયે 1925માં વિજ્યાદશ્મીના દિવસે એક સંગઠન તૈયાર થયું હતું. આ સંગઠને દાવો કર્યો હતો કે તે રાજકારણથી દૂર રહેશે. પરંતુ આજે એ વાત સત્ય છે કે દેશના દરેક પ્રકારના રાજકારણમાં આરએસએસનો કોઈને કોઈ હાથ હોય જ છે.

    • પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ પ્રણવ મુખર્જીએ વિઝિટર બુકમાં લખ્યું, મા ભારતીના મહાન સપૂત હતા કેશવ બલિરામ હેડગેવાર
      +10 બીજી સ્લાઈડ્સ જુઓ
      પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ પ્રણવ મુખર્જીએ વિઝિટર બુકમાં લખ્યું, મા ભારતીના મહાન સપૂત હતા કેશવ બલિરામ હેડગેવાર

      નાગપુર: પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ અને 43 વર્ષથી કોંગ્રેસ નેતા પ્રણવ મુખર્જીએ ગુરૂવારે નાગપુરમાં RSSના દીક્ષાંત સમારંભમાં સામેલ રહ્યાં હતા. તેઓએ કહ્યું કે, "હું રાષ્ટ્ર, રાષ્ટ્રવાદ અને રાષ્ટ્રીયતાની વાત કરવા આવ્યો છું. ત્રણેયને અલગ અલગ રૂપમાં જોવું મુશ્કેલ છે. રાષ્ટ્રીયતા અને અસહિષ્ણુતા તરીકે પરિભાષિત કરવાથી આપણી ઓળખને ધુંધલી કરે છે." તો સરસંઘચાલક મોહન ભાગવતે કહ્યું કે, "પ્રણવજીને આમંત્રણ આપવાની ચર્ચા પક્ષ-વિપક્ષમાં છે. આપણે બધાં એક જ છીએ, પરંતુ કોઈને તે સમજમાં નથી આવતું. ડૉ. હેડગેવાર પણ કોંગ્રેસમાં હતા, કોંગ્રેસના આંદોલનોને લઈને જેલ પણ ગયા હતા." આ પહેલાં પ્રણવ દાએ RSS મુખ્યાલયમાં ડૉ. કેશવ રાવ બલિરામ હેડગેવારને શ્રદ્ધાંજલિ આપી હતી. વિઝિટર બુકમાં તેઓએ હેડગેવારજીને ભારત માતાના પુત્ર ગણાવ્યા હતા. અબ્દુલ કલામ બાદ પ્રણવ બીજા પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ છે જેઓએ નાગપુર જઈ હેડગેવારને શ્રદ્ધાંજલિ આપી હતી.

      અહીં રાષ્ટ્રવાદની વાત કરવા આવ્યો છું- મુખર્જી

      - પ્રણવ મુખર્જીએ પોતાના સંબોધનમાં કહ્યું કે "હું રાષ્ટ્રવાદ અને દેશભક્તિ પર બોલવા આવ્યો છું. પોતાના દેશ પ્રત્યે દેશભક્તિ નિષ્ઠા છે. આ ત્રણેયને અંદરોદર અલગ અલગ રૂપમાં જોવું મુશ્કેલ છે. દેશ એટલે એક મોટો સમૂહ જે એક ક્ષેત્રમાં સમાન ભાષાઓ અને સંસ્કૃતિને દર્શાવે છે. રાષ્ટ્રીયતા દેશ પ્રત્યે સમર્પણ અને આદરનું નામ છે."
      - "ભારત ખુલ્લો સમાજ છે. ભારત સિલ્ક રૂટથી જોડાયેલો હતો. આપણે સંસ્કૃતિ, આસ્થા, આવિષ્કાર અને મહાન વ્યક્તિઓની વિચારધારાને દર્શાવી છે. બૌદ્ધ ધર્મ પર હિંદુઓનો પ્રભાવ રહ્યો છે. આ ભારત, મધ્ય એશિયા, ચીન સુધી ફેલાયેલો છે."
      - "ગ્રીક, ચીન જેવાં અનેક સ્થળોથી યાત્રિકો આવ્યાં. તેઓએ ભારત અંગે કહ્યું કે અહીં એવું શાસન છે જે યોગ્ય અને મૂળભૂત ઢાંચો આપે છે. અને વ્યવસ્થા ચલાવે છે."

      રાષ્ટ્રવાદ વસુધૈવ કુટુંબકમથી આવેલો શબ્દ


      - "યુરોપની તુલનાએ ભારતમાં રાષ્ટ્રવાદનો હેતુ વસુધૈવ કુટુંબકમથી આવ્યો છે. આપણે બધાંને પરિવાર તરીકે જુવે છે. ઈસા પૂર્વ ચોથી શતાબ્દિમાં મહાજનપદોના નાયક ચંદ્રગુપ્ત મોર્ય હતા. મોર્ય પછી ભારત નાના નાના રાજ્યોમાં વ્હેંચાઈ ગયું. 550 ઈસવીસન સુધી ગુપ્તોનું શાસન પૂર્ણ થઈ ગયું. ઘણાં વર્ષો પછી દિલ્હીમાં મુસ્લિમ શાસક આવ્યાં. બાદમાં આ દેશમાં ઈસ્ટ ઈન્ડિયા કંપનીએ 1757માં પ્લાસીની લડાઈ જીતીને રાજ કર્યું."
      - "ઈસ્ટ ઈન્ડિયા કંપનીએ પ્રશાસનનું સંઘીય ઢાંચો બનાવ્યો. 1774માં ગર્વનર જનરલનું શાસન આવ્યું. 2500 વર્ષ સુધી બદલતી રહેલી રાજકીય સ્થિતિઓ પછી મૂળ ભાવ બરકરાર જ રહ્યો. દરેક યોદ્ધાએ અહીં એકતા અપનાવી. ગુરૂદેવ રવીન્દ્રનાથ ટાગોરે કહ્યું હતું કે કોઈ નથી જાણતું કે વિશ્વભરમાં ભારતમાં ક્યાં ક્યાંથી લોકો આવ્યા અને અહીં આવીને ભારત નામની વ્યક્તિગત આત્મામાં બદલાય ગયા."

      રાષ્ટ્રીયતને અસહિષ્ણુતા તરીકે પરિભાષિત કરવાથી ઓળખ ધુંધળી બને છે- પ્રણવ દા


      - "1895માં કોંગ્રેસના સુરેન્દ્રનાથ બેનર્જીએ પોતાના ભાષણમાં રાષ્ટ્રવાદનો ઉલ્લેખ કર્યો હતો. મહાન દેશભક્ત બાલ ગંગાધર તિલકે કહ્યું કે સ્વરાજ મારો જન્મસિદ્ધ અધિકાર છે અને હું તેને લઈને જ જંપીશ. આપણી રાષ્ટ્રીયતને રૂઢીવાદતા, ધર્મ, ક્ષેત્ર, ધૃણા અને અસહિષ્ણુતા રૂપે પરિભાષિત કરવાનો પ્રયાસ આપણી ઓળખને ધુંધળી કરી નાંખશે."

      હિંસાથી ડરની ભાવના આવે છે


      - "જ્યારે કોઈ મહિલા કે બાળકની સાથે બર્બરતા થાય છે તો દેશનું નુકસાન થાય છે. હિંસાથી ડરનો ભાવ આવે છે. આપણે શારીરિક-મૌખિક હિંસાને નકારવી જોઈએ. લાંબા સમય સુધી આપણે દર્દમાં જીવ્યા છીએ. શાંતિ, સોહાર્દ અને ખુશી ફેલાવવા માટે આપણે સંઘર્ષ કરવો જોઈએ."
      - "આપણે અર્થવ્યવસ્થાની નાનામાં વસ્તુ અને વિકાસ દર માટે સારું કામ કરવું જોઈએ. પરંતુ આપણે હેપ્પિનેસ ઈન્ડેક્સમાં સારું કામ નથી કર્યું. આપણે 133માં નંબર પર છીએ. સંસદમાં જ્યારે અમે જઈએ છીએ તો ગેટ નંબર 6ની લિફ્ટની બહાર લખ્યું છે કે- જનતાની ખુશીમાં તેમના રાજાની ખુશી છે. કૌટિલ્યએ લોકશાહીની અવધારણાને ઘણાં વર્ષ પહેલાં જનતાની ખુશી અંગે કહ્યું હતું."
      - "ગાંધીજીએ કહ્યું હતું કે આપણો રાષ્ટ્રવાદ આક્રમક, ધ્વંસાત્મક અને એકીકૃત નથી. ડિસ્કવરી ઓફ ઈન્ડિયામાં પંડિતજીએ રાષ્ટ્રવાદ અંગે લખ્યું હતું કે- હું પૂર્ણ રીતે માનું છું કે ભારતનો રાષ્ટ્રવાદ હિંદુ, મુસ્લિમ, શીખ, ઈસાઈ અને બીજા ધર્મોના આદર્શ મિશ્રણમાં છે."

      મોહન ભાગવતે શું કહ્યું

      અમે દર વર્ષે સજ્જનોને આમંત્રિત કરીએ છીએ- ભાગવત


      - RSS મંચ પર પહોંચ્યા બાદ પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ પ્રણવ મુખર્જીનું સરસંઘચાલક પુષ્પગુચ્છ આપી સ્વાગત કર્યું હતું.
      - મોહન ભાગવતે સૌપ્રથમ સંબોધન કરતાં કહ્યું કે, "પ્રણવ જીથી અમે પરિચિત થયા છીએ. સમગ્ર દેશના લોકો તેમને પહેલેથી જ ઓળખે છે. અત્યંત જ્ઞાન અને અનુભવ સમૃદ્ધ આદરણીય વ્યક્તિત્વ અમારી સાથે છે. અમે સહજ રૂપથી તેમને આમંત્રણ આપ્યું. તેમને કઈ રીતે બોલાવ્યાં અને તેઓ કેમ જઈ રહ્યાં છે. આ ચર્ચા ઘણી થઈ છે."

      - "હિંદુ સમાજમાં એક અલગ પ્રભાવી સંગઠન ઊભું કરવા માટે સંઘ નથી. સંઘ સંપૂર્ણ સમાજને ઊભું કરવા માટે છે. વિવિધતામાં એકતા હજારો વર્ષોથી પરંપરા રહી છે. આપણે અહીં જન્મ લીધો એટલે ભારતવાસી નથી. આ માત્ર નાગરિકતાની વાત નથી. ભારતની ધરતી પર જન્મેલો દરેક વ્યક્તિ ભારત પુત્ર છે."

      બધાં મળીને કામ કરશે ત્યારે દેશ બદલશે


      - મોહન ભાગવતે કહ્યું કે, "આપણી આ સંસ્કૃતિ મુજબ દેશમાં જીવન બને. તમામ સ્વાર્થ-ભેદ ભૂલીને સુખ શાંતિ પૂર્ણ સંતુલિત જીવન આપનારા પ્રાકૃતિક ધર્મ રાષ્ટ્રને આપવામાં આવે. આવું કરવામાં અનેક મહાપુરુષોએ બલિ પણ આપી છે."
      - "કોઈ રાષ્ટ્રનું ભાગ્ય બનાવનાર વ્યક્તિ, વિચાર, સરકાર નથી હોતી. સરકાર ઘણું કરી શકે છે, પરંતુ બધું જ નથી કરી શકતી. દેશનો સમાજ પોતાનો ભેદ ભૂલીને, સ્વાર્થને તિલાંજલિ આપીને દેશ માટે પુરૂષાર્થ કરવા માટે તૈયાર થાય છે તો તમામ નેતા, દરેક વિચાર સમૂહ તે અભિયાનનો ભાગ બને છે અને ત્યારે જ દેશ બદલાય છે."

      પ્રણવ દા હેડગેવારજીને શ્રદ્ધાંજલિ આપનારા બીજા પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ

      - પ્રણવ મુખર્જીએ ડૉ.હેડગેવારના જન્મસ્થાનની મુલાકાત લીધી. આ દરમિયાન ભાગવતે તેઓને સંઘના સંસ્થાપકના ઘર અંગે પણ જાણકારી આપી. પ્રણવ દાએ અહીં વિઝિટર બુકમાં લખ્યું- 'હું અહીં ભારત માતાના પુત્રને શ્રદ્ધાંજલિ આપવા આવ્યો છું.'

      - જુલાઈ 2014માં પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ એપીજે અબ્દુલ કલામે પણ નાગપુર પહોંચી હેડગેવારને શ્રદ્ધાંજલિ આપી હતી. પ્રણવ આવું કરનારા બીજા પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ બન્યાં છે.

      કોંગ્રેસે કહ્યું- તેમના આવવાની ઓફિશિયલ જાણકારી ન હતી


      કોંગ્રેસના પ્રવક્તા અતુલ લોંઢેના જણાવ્યા પ્રમાણે, પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ પ્રણવ મુખર્જી કોંગ્રેસના અગ્રણી નેતા રહેલા છે. હાલ તેઓ નાગપુરની મુલાકાતે છે. તેમની મુલાકાતની માહિતી નગર કોંગ્રેસને પણ ઓફિશિયલી આપવામાં આવી નહતી. તેથી કોંગ્રેસના કોઈ નેતા તેમને એરપોર્ટ ઉપર મળવા પણ પહોંચ્યા નહતા. પ્રણવ મુખર્જીને ના મળવાનું કોઈ ચોક્કસ કારણ નથી.

      કોંગ્રેસના 30 નેતાઓએ કાર્યક્રમમાં ભાગ ન લેવાની કરી હતી અપીલ


      - આ કાર્યક્રમમાં સમગ્ર દેશમાંથી 708 સ્વયંસેવકો ભાગ લઈ રહ્યા છે. તેમાં ડોક્ટર્સ, આઈટી એક્સપર્ટ, એન્જિનિયર, પત્રકાર, ખેડૂતો અને વિવિધ વર્ગનો યુવા વર્ગ સામેલ થશે.

      તેમની ઉંમર 25થી 30 વર્ષની છે.
      - જોકે પૂર્વ કેન્દ્રીય મંત્રી પી ચિદંબરમ, જયરામ રમેશ, સીકે જાફર શરીફ સહિત 30થી વધારે કોંગ્રેસ નેતાઓએ પ્રણવ'ધાને સંઘ કાર્યક્રમમાં ન જવાની અપીલ કરી હતી. આ

      નેતાઓએ પત્ર અને મીડિયા દ્વારા પ્રણવ મુખર્જીને આ કાર્યક્રમથી દૂર રહેવા કહ્યું હતું. નેતાઓનં માનવું છે કે, પ્રણવ મુખર્જી આ કાર્યક્રમમાં સામેલ થશે તો સંઘનિ વિચારધારાને

      વધારે મજબૂતી મળશે.

      શું છે સંઘ?


      ગુલામી સમયે 1925માં વિજ્યાદશ્મીના દિવસે એક સંગઠન તૈયાર થયું હતું. આ સંગઠને દાવો કર્યો હતો કે તે રાજકારણથી દૂર રહેશે. પરંતુ આજે એ વાત સત્ય છે કે દેશના દરેક પ્રકારના રાજકારણમાં આરએસએસનો કોઈને કોઈ હાથ હોય જ છે.

    • હેડગેવારજીનું નિવાસસ્થાન
      +10 બીજી સ્લાઈડ્સ જુઓ
      હેડગેવારજીનું નિવાસસ્થાન

      નાગપુર: પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ અને 43 વર્ષથી કોંગ્રેસ નેતા પ્રણવ મુખર્જીએ ગુરૂવારે નાગપુરમાં RSSના દીક્ષાંત સમારંભમાં સામેલ રહ્યાં હતા. તેઓએ કહ્યું કે, "હું રાષ્ટ્ર, રાષ્ટ્રવાદ અને રાષ્ટ્રીયતાની વાત કરવા આવ્યો છું. ત્રણેયને અલગ અલગ રૂપમાં જોવું મુશ્કેલ છે. રાષ્ટ્રીયતા અને અસહિષ્ણુતા તરીકે પરિભાષિત કરવાથી આપણી ઓળખને ધુંધલી કરે છે." તો સરસંઘચાલક મોહન ભાગવતે કહ્યું કે, "પ્રણવજીને આમંત્રણ આપવાની ચર્ચા પક્ષ-વિપક્ષમાં છે. આપણે બધાં એક જ છીએ, પરંતુ કોઈને તે સમજમાં નથી આવતું. ડૉ. હેડગેવાર પણ કોંગ્રેસમાં હતા, કોંગ્રેસના આંદોલનોને લઈને જેલ પણ ગયા હતા." આ પહેલાં પ્રણવ દાએ RSS મુખ્યાલયમાં ડૉ. કેશવ રાવ બલિરામ હેડગેવારને શ્રદ્ધાંજલિ આપી હતી. વિઝિટર બુકમાં તેઓએ હેડગેવારજીને ભારત માતાના પુત્ર ગણાવ્યા હતા. અબ્દુલ કલામ બાદ પ્રણવ બીજા પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ છે જેઓએ નાગપુર જઈ હેડગેવારને શ્રદ્ધાંજલિ આપી હતી.

      અહીં રાષ્ટ્રવાદની વાત કરવા આવ્યો છું- મુખર્જી

      - પ્રણવ મુખર્જીએ પોતાના સંબોધનમાં કહ્યું કે "હું રાષ્ટ્રવાદ અને દેશભક્તિ પર બોલવા આવ્યો છું. પોતાના દેશ પ્રત્યે દેશભક્તિ નિષ્ઠા છે. આ ત્રણેયને અંદરોદર અલગ અલગ રૂપમાં જોવું મુશ્કેલ છે. દેશ એટલે એક મોટો સમૂહ જે એક ક્ષેત્રમાં સમાન ભાષાઓ અને સંસ્કૃતિને દર્શાવે છે. રાષ્ટ્રીયતા દેશ પ્રત્યે સમર્પણ અને આદરનું નામ છે."
      - "ભારત ખુલ્લો સમાજ છે. ભારત સિલ્ક રૂટથી જોડાયેલો હતો. આપણે સંસ્કૃતિ, આસ્થા, આવિષ્કાર અને મહાન વ્યક્તિઓની વિચારધારાને દર્શાવી છે. બૌદ્ધ ધર્મ પર હિંદુઓનો પ્રભાવ રહ્યો છે. આ ભારત, મધ્ય એશિયા, ચીન સુધી ફેલાયેલો છે."
      - "ગ્રીક, ચીન જેવાં અનેક સ્થળોથી યાત્રિકો આવ્યાં. તેઓએ ભારત અંગે કહ્યું કે અહીં એવું શાસન છે જે યોગ્ય અને મૂળભૂત ઢાંચો આપે છે. અને વ્યવસ્થા ચલાવે છે."

      રાષ્ટ્રવાદ વસુધૈવ કુટુંબકમથી આવેલો શબ્દ


      - "યુરોપની તુલનાએ ભારતમાં રાષ્ટ્રવાદનો હેતુ વસુધૈવ કુટુંબકમથી આવ્યો છે. આપણે બધાંને પરિવાર તરીકે જુવે છે. ઈસા પૂર્વ ચોથી શતાબ્દિમાં મહાજનપદોના નાયક ચંદ્રગુપ્ત મોર્ય હતા. મોર્ય પછી ભારત નાના નાના રાજ્યોમાં વ્હેંચાઈ ગયું. 550 ઈસવીસન સુધી ગુપ્તોનું શાસન પૂર્ણ થઈ ગયું. ઘણાં વર્ષો પછી દિલ્હીમાં મુસ્લિમ શાસક આવ્યાં. બાદમાં આ દેશમાં ઈસ્ટ ઈન્ડિયા કંપનીએ 1757માં પ્લાસીની લડાઈ જીતીને રાજ કર્યું."
      - "ઈસ્ટ ઈન્ડિયા કંપનીએ પ્રશાસનનું સંઘીય ઢાંચો બનાવ્યો. 1774માં ગર્વનર જનરલનું શાસન આવ્યું. 2500 વર્ષ સુધી બદલતી રહેલી રાજકીય સ્થિતિઓ પછી મૂળ ભાવ બરકરાર જ રહ્યો. દરેક યોદ્ધાએ અહીં એકતા અપનાવી. ગુરૂદેવ રવીન્દ્રનાથ ટાગોરે કહ્યું હતું કે કોઈ નથી જાણતું કે વિશ્વભરમાં ભારતમાં ક્યાં ક્યાંથી લોકો આવ્યા અને અહીં આવીને ભારત નામની વ્યક્તિગત આત્મામાં બદલાય ગયા."

      રાષ્ટ્રીયતને અસહિષ્ણુતા તરીકે પરિભાષિત કરવાથી ઓળખ ધુંધળી બને છે- પ્રણવ દા


      - "1895માં કોંગ્રેસના સુરેન્દ્રનાથ બેનર્જીએ પોતાના ભાષણમાં રાષ્ટ્રવાદનો ઉલ્લેખ કર્યો હતો. મહાન દેશભક્ત બાલ ગંગાધર તિલકે કહ્યું કે સ્વરાજ મારો જન્મસિદ્ધ અધિકાર છે અને હું તેને લઈને જ જંપીશ. આપણી રાષ્ટ્રીયતને રૂઢીવાદતા, ધર્મ, ક્ષેત્ર, ધૃણા અને અસહિષ્ણુતા રૂપે પરિભાષિત કરવાનો પ્રયાસ આપણી ઓળખને ધુંધળી કરી નાંખશે."

      હિંસાથી ડરની ભાવના આવે છે


      - "જ્યારે કોઈ મહિલા કે બાળકની સાથે બર્બરતા થાય છે તો દેશનું નુકસાન થાય છે. હિંસાથી ડરનો ભાવ આવે છે. આપણે શારીરિક-મૌખિક હિંસાને નકારવી જોઈએ. લાંબા સમય સુધી આપણે દર્દમાં જીવ્યા છીએ. શાંતિ, સોહાર્દ અને ખુશી ફેલાવવા માટે આપણે સંઘર્ષ કરવો જોઈએ."
      - "આપણે અર્થવ્યવસ્થાની નાનામાં વસ્તુ અને વિકાસ દર માટે સારું કામ કરવું જોઈએ. પરંતુ આપણે હેપ્પિનેસ ઈન્ડેક્સમાં સારું કામ નથી કર્યું. આપણે 133માં નંબર પર છીએ. સંસદમાં જ્યારે અમે જઈએ છીએ તો ગેટ નંબર 6ની લિફ્ટની બહાર લખ્યું છે કે- જનતાની ખુશીમાં તેમના રાજાની ખુશી છે. કૌટિલ્યએ લોકશાહીની અવધારણાને ઘણાં વર્ષ પહેલાં જનતાની ખુશી અંગે કહ્યું હતું."
      - "ગાંધીજીએ કહ્યું હતું કે આપણો રાષ્ટ્રવાદ આક્રમક, ધ્વંસાત્મક અને એકીકૃત નથી. ડિસ્કવરી ઓફ ઈન્ડિયામાં પંડિતજીએ રાષ્ટ્રવાદ અંગે લખ્યું હતું કે- હું પૂર્ણ રીતે માનું છું કે ભારતનો રાષ્ટ્રવાદ હિંદુ, મુસ્લિમ, શીખ, ઈસાઈ અને બીજા ધર્મોના આદર્શ મિશ્રણમાં છે."

      મોહન ભાગવતે શું કહ્યું

      અમે દર વર્ષે સજ્જનોને આમંત્રિત કરીએ છીએ- ભાગવત


      - RSS મંચ પર પહોંચ્યા બાદ પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ પ્રણવ મુખર્જીનું સરસંઘચાલક પુષ્પગુચ્છ આપી સ્વાગત કર્યું હતું.
      - મોહન ભાગવતે સૌપ્રથમ સંબોધન કરતાં કહ્યું કે, "પ્રણવ જીથી અમે પરિચિત થયા છીએ. સમગ્ર દેશના લોકો તેમને પહેલેથી જ ઓળખે છે. અત્યંત જ્ઞાન અને અનુભવ સમૃદ્ધ આદરણીય વ્યક્તિત્વ અમારી સાથે છે. અમે સહજ રૂપથી તેમને આમંત્રણ આપ્યું. તેમને કઈ રીતે બોલાવ્યાં અને તેઓ કેમ જઈ રહ્યાં છે. આ ચર્ચા ઘણી થઈ છે."

      - "હિંદુ સમાજમાં એક અલગ પ્રભાવી સંગઠન ઊભું કરવા માટે સંઘ નથી. સંઘ સંપૂર્ણ સમાજને ઊભું કરવા માટે છે. વિવિધતામાં એકતા હજારો વર્ષોથી પરંપરા રહી છે. આપણે અહીં જન્મ લીધો એટલે ભારતવાસી નથી. આ માત્ર નાગરિકતાની વાત નથી. ભારતની ધરતી પર જન્મેલો દરેક વ્યક્તિ ભારત પુત્ર છે."

      બધાં મળીને કામ કરશે ત્યારે દેશ બદલશે


      - મોહન ભાગવતે કહ્યું કે, "આપણી આ સંસ્કૃતિ મુજબ દેશમાં જીવન બને. તમામ સ્વાર્થ-ભેદ ભૂલીને સુખ શાંતિ પૂર્ણ સંતુલિત જીવન આપનારા પ્રાકૃતિક ધર્મ રાષ્ટ્રને આપવામાં આવે. આવું કરવામાં અનેક મહાપુરુષોએ બલિ પણ આપી છે."
      - "કોઈ રાષ્ટ્રનું ભાગ્ય બનાવનાર વ્યક્તિ, વિચાર, સરકાર નથી હોતી. સરકાર ઘણું કરી શકે છે, પરંતુ બધું જ નથી કરી શકતી. દેશનો સમાજ પોતાનો ભેદ ભૂલીને, સ્વાર્થને તિલાંજલિ આપીને દેશ માટે પુરૂષાર્થ કરવા માટે તૈયાર થાય છે તો તમામ નેતા, દરેક વિચાર સમૂહ તે અભિયાનનો ભાગ બને છે અને ત્યારે જ દેશ બદલાય છે."

      પ્રણવ દા હેડગેવારજીને શ્રદ્ધાંજલિ આપનારા બીજા પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ

      - પ્રણવ મુખર્જીએ ડૉ.હેડગેવારના જન્મસ્થાનની મુલાકાત લીધી. આ દરમિયાન ભાગવતે તેઓને સંઘના સંસ્થાપકના ઘર અંગે પણ જાણકારી આપી. પ્રણવ દાએ અહીં વિઝિટર બુકમાં લખ્યું- 'હું અહીં ભારત માતાના પુત્રને શ્રદ્ધાંજલિ આપવા આવ્યો છું.'

      - જુલાઈ 2014માં પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ એપીજે અબ્દુલ કલામે પણ નાગપુર પહોંચી હેડગેવારને શ્રદ્ધાંજલિ આપી હતી. પ્રણવ આવું કરનારા બીજા પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ બન્યાં છે.

      કોંગ્રેસે કહ્યું- તેમના આવવાની ઓફિશિયલ જાણકારી ન હતી


      કોંગ્રેસના પ્રવક્તા અતુલ લોંઢેના જણાવ્યા પ્રમાણે, પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ પ્રણવ મુખર્જી કોંગ્રેસના અગ્રણી નેતા રહેલા છે. હાલ તેઓ નાગપુરની મુલાકાતે છે. તેમની મુલાકાતની માહિતી નગર કોંગ્રેસને પણ ઓફિશિયલી આપવામાં આવી નહતી. તેથી કોંગ્રેસના કોઈ નેતા તેમને એરપોર્ટ ઉપર મળવા પણ પહોંચ્યા નહતા. પ્રણવ મુખર્જીને ના મળવાનું કોઈ ચોક્કસ કારણ નથી.

      કોંગ્રેસના 30 નેતાઓએ કાર્યક્રમમાં ભાગ ન લેવાની કરી હતી અપીલ


      - આ કાર્યક્રમમાં સમગ્ર દેશમાંથી 708 સ્વયંસેવકો ભાગ લઈ રહ્યા છે. તેમાં ડોક્ટર્સ, આઈટી એક્સપર્ટ, એન્જિનિયર, પત્રકાર, ખેડૂતો અને વિવિધ વર્ગનો યુવા વર્ગ સામેલ થશે.

      તેમની ઉંમર 25થી 30 વર્ષની છે.
      - જોકે પૂર્વ કેન્દ્રીય મંત્રી પી ચિદંબરમ, જયરામ રમેશ, સીકે જાફર શરીફ સહિત 30થી વધારે કોંગ્રેસ નેતાઓએ પ્રણવ'ધાને સંઘ કાર્યક્રમમાં ન જવાની અપીલ કરી હતી. આ

      નેતાઓએ પત્ર અને મીડિયા દ્વારા પ્રણવ મુખર્જીને આ કાર્યક્રમથી દૂર રહેવા કહ્યું હતું. નેતાઓનં માનવું છે કે, પ્રણવ મુખર્જી આ કાર્યક્રમમાં સામેલ થશે તો સંઘનિ વિચારધારાને

      વધારે મજબૂતી મળશે.

      શું છે સંઘ?


      ગુલામી સમયે 1925માં વિજ્યાદશ્મીના દિવસે એક સંગઠન તૈયાર થયું હતું. આ સંગઠને દાવો કર્યો હતો કે તે રાજકારણથી દૂર રહેશે. પરંતુ આજે એ વાત સત્ય છે કે દેશના દરેક પ્રકારના રાજકારણમાં આરએસએસનો કોઈને કોઈ હાથ હોય જ છે.

    • બુધવારે પ્રણવ દાનું નાગપુર એરપોર્ટ પર સંઘના કાર્યકર્તાઓએ સ્વાગત કર્યું હતું
      +10 બીજી સ્લાઈડ્સ જુઓ
      બુધવારે પ્રણવ દાનું નાગપુર એરપોર્ટ પર સંઘના કાર્યકર્તાઓએ સ્વાગત કર્યું હતું

      નાગપુર: પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ અને 43 વર્ષથી કોંગ્રેસ નેતા પ્રણવ મુખર્જીએ ગુરૂવારે નાગપુરમાં RSSના દીક્ષાંત સમારંભમાં સામેલ રહ્યાં હતા. તેઓએ કહ્યું કે, "હું રાષ્ટ્ર, રાષ્ટ્રવાદ અને રાષ્ટ્રીયતાની વાત કરવા આવ્યો છું. ત્રણેયને અલગ અલગ રૂપમાં જોવું મુશ્કેલ છે. રાષ્ટ્રીયતા અને અસહિષ્ણુતા તરીકે પરિભાષિત કરવાથી આપણી ઓળખને ધુંધલી કરે છે." તો સરસંઘચાલક મોહન ભાગવતે કહ્યું કે, "પ્રણવજીને આમંત્રણ આપવાની ચર્ચા પક્ષ-વિપક્ષમાં છે. આપણે બધાં એક જ છીએ, પરંતુ કોઈને તે સમજમાં નથી આવતું. ડૉ. હેડગેવાર પણ કોંગ્રેસમાં હતા, કોંગ્રેસના આંદોલનોને લઈને જેલ પણ ગયા હતા." આ પહેલાં પ્રણવ દાએ RSS મુખ્યાલયમાં ડૉ. કેશવ રાવ બલિરામ હેડગેવારને શ્રદ્ધાંજલિ આપી હતી. વિઝિટર બુકમાં તેઓએ હેડગેવારજીને ભારત માતાના પુત્ર ગણાવ્યા હતા. અબ્દુલ કલામ બાદ પ્રણવ બીજા પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ છે જેઓએ નાગપુર જઈ હેડગેવારને શ્રદ્ધાંજલિ આપી હતી.

      અહીં રાષ્ટ્રવાદની વાત કરવા આવ્યો છું- મુખર્જી

      - પ્રણવ મુખર્જીએ પોતાના સંબોધનમાં કહ્યું કે "હું રાષ્ટ્રવાદ અને દેશભક્તિ પર બોલવા આવ્યો છું. પોતાના દેશ પ્રત્યે દેશભક્તિ નિષ્ઠા છે. આ ત્રણેયને અંદરોદર અલગ અલગ રૂપમાં જોવું મુશ્કેલ છે. દેશ એટલે એક મોટો સમૂહ જે એક ક્ષેત્રમાં સમાન ભાષાઓ અને સંસ્કૃતિને દર્શાવે છે. રાષ્ટ્રીયતા દેશ પ્રત્યે સમર્પણ અને આદરનું નામ છે."
      - "ભારત ખુલ્લો સમાજ છે. ભારત સિલ્ક રૂટથી જોડાયેલો હતો. આપણે સંસ્કૃતિ, આસ્થા, આવિષ્કાર અને મહાન વ્યક્તિઓની વિચારધારાને દર્શાવી છે. બૌદ્ધ ધર્મ પર હિંદુઓનો પ્રભાવ રહ્યો છે. આ ભારત, મધ્ય એશિયા, ચીન સુધી ફેલાયેલો છે."
      - "ગ્રીક, ચીન જેવાં અનેક સ્થળોથી યાત્રિકો આવ્યાં. તેઓએ ભારત અંગે કહ્યું કે અહીં એવું શાસન છે જે યોગ્ય અને મૂળભૂત ઢાંચો આપે છે. અને વ્યવસ્થા ચલાવે છે."

      રાષ્ટ્રવાદ વસુધૈવ કુટુંબકમથી આવેલો શબ્દ


      - "યુરોપની તુલનાએ ભારતમાં રાષ્ટ્રવાદનો હેતુ વસુધૈવ કુટુંબકમથી આવ્યો છે. આપણે બધાંને પરિવાર તરીકે જુવે છે. ઈસા પૂર્વ ચોથી શતાબ્દિમાં મહાજનપદોના નાયક ચંદ્રગુપ્ત મોર્ય હતા. મોર્ય પછી ભારત નાના નાના રાજ્યોમાં વ્હેંચાઈ ગયું. 550 ઈસવીસન સુધી ગુપ્તોનું શાસન પૂર્ણ થઈ ગયું. ઘણાં વર્ષો પછી દિલ્હીમાં મુસ્લિમ શાસક આવ્યાં. બાદમાં આ દેશમાં ઈસ્ટ ઈન્ડિયા કંપનીએ 1757માં પ્લાસીની લડાઈ જીતીને રાજ કર્યું."
      - "ઈસ્ટ ઈન્ડિયા કંપનીએ પ્રશાસનનું સંઘીય ઢાંચો બનાવ્યો. 1774માં ગર્વનર જનરલનું શાસન આવ્યું. 2500 વર્ષ સુધી બદલતી રહેલી રાજકીય સ્થિતિઓ પછી મૂળ ભાવ બરકરાર જ રહ્યો. દરેક યોદ્ધાએ અહીં એકતા અપનાવી. ગુરૂદેવ રવીન્દ્રનાથ ટાગોરે કહ્યું હતું કે કોઈ નથી જાણતું કે વિશ્વભરમાં ભારતમાં ક્યાં ક્યાંથી લોકો આવ્યા અને અહીં આવીને ભારત નામની વ્યક્તિગત આત્મામાં બદલાય ગયા."

      રાષ્ટ્રીયતને અસહિષ્ણુતા તરીકે પરિભાષિત કરવાથી ઓળખ ધુંધળી બને છે- પ્રણવ દા


      - "1895માં કોંગ્રેસના સુરેન્દ્રનાથ બેનર્જીએ પોતાના ભાષણમાં રાષ્ટ્રવાદનો ઉલ્લેખ કર્યો હતો. મહાન દેશભક્ત બાલ ગંગાધર તિલકે કહ્યું કે સ્વરાજ મારો જન્મસિદ્ધ અધિકાર છે અને હું તેને લઈને જ જંપીશ. આપણી રાષ્ટ્રીયતને રૂઢીવાદતા, ધર્મ, ક્ષેત્ર, ધૃણા અને અસહિષ્ણુતા રૂપે પરિભાષિત કરવાનો પ્રયાસ આપણી ઓળખને ધુંધળી કરી નાંખશે."

      હિંસાથી ડરની ભાવના આવે છે


      - "જ્યારે કોઈ મહિલા કે બાળકની સાથે બર્બરતા થાય છે તો દેશનું નુકસાન થાય છે. હિંસાથી ડરનો ભાવ આવે છે. આપણે શારીરિક-મૌખિક હિંસાને નકારવી જોઈએ. લાંબા સમય સુધી આપણે દર્દમાં જીવ્યા છીએ. શાંતિ, સોહાર્દ અને ખુશી ફેલાવવા માટે આપણે સંઘર્ષ કરવો જોઈએ."
      - "આપણે અર્થવ્યવસ્થાની નાનામાં વસ્તુ અને વિકાસ દર માટે સારું કામ કરવું જોઈએ. પરંતુ આપણે હેપ્પિનેસ ઈન્ડેક્સમાં સારું કામ નથી કર્યું. આપણે 133માં નંબર પર છીએ. સંસદમાં જ્યારે અમે જઈએ છીએ તો ગેટ નંબર 6ની લિફ્ટની બહાર લખ્યું છે કે- જનતાની ખુશીમાં તેમના રાજાની ખુશી છે. કૌટિલ્યએ લોકશાહીની અવધારણાને ઘણાં વર્ષ પહેલાં જનતાની ખુશી અંગે કહ્યું હતું."
      - "ગાંધીજીએ કહ્યું હતું કે આપણો રાષ્ટ્રવાદ આક્રમક, ધ્વંસાત્મક અને એકીકૃત નથી. ડિસ્કવરી ઓફ ઈન્ડિયામાં પંડિતજીએ રાષ્ટ્રવાદ અંગે લખ્યું હતું કે- હું પૂર્ણ રીતે માનું છું કે ભારતનો રાષ્ટ્રવાદ હિંદુ, મુસ્લિમ, શીખ, ઈસાઈ અને બીજા ધર્મોના આદર્શ મિશ્રણમાં છે."

      મોહન ભાગવતે શું કહ્યું

      અમે દર વર્ષે સજ્જનોને આમંત્રિત કરીએ છીએ- ભાગવત


      - RSS મંચ પર પહોંચ્યા બાદ પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ પ્રણવ મુખર્જીનું સરસંઘચાલક પુષ્પગુચ્છ આપી સ્વાગત કર્યું હતું.
      - મોહન ભાગવતે સૌપ્રથમ સંબોધન કરતાં કહ્યું કે, "પ્રણવ જીથી અમે પરિચિત થયા છીએ. સમગ્ર દેશના લોકો તેમને પહેલેથી જ ઓળખે છે. અત્યંત જ્ઞાન અને અનુભવ સમૃદ્ધ આદરણીય વ્યક્તિત્વ અમારી સાથે છે. અમે સહજ રૂપથી તેમને આમંત્રણ આપ્યું. તેમને કઈ રીતે બોલાવ્યાં અને તેઓ કેમ જઈ રહ્યાં છે. આ ચર્ચા ઘણી થઈ છે."

      - "હિંદુ સમાજમાં એક અલગ પ્રભાવી સંગઠન ઊભું કરવા માટે સંઘ નથી. સંઘ સંપૂર્ણ સમાજને ઊભું કરવા માટે છે. વિવિધતામાં એકતા હજારો વર્ષોથી પરંપરા રહી છે. આપણે અહીં જન્મ લીધો એટલે ભારતવાસી નથી. આ માત્ર નાગરિકતાની વાત નથી. ભારતની ધરતી પર જન્મેલો દરેક વ્યક્તિ ભારત પુત્ર છે."

      બધાં મળીને કામ કરશે ત્યારે દેશ બદલશે


      - મોહન ભાગવતે કહ્યું કે, "આપણી આ સંસ્કૃતિ મુજબ દેશમાં જીવન બને. તમામ સ્વાર્થ-ભેદ ભૂલીને સુખ શાંતિ પૂર્ણ સંતુલિત જીવન આપનારા પ્રાકૃતિક ધર્મ રાષ્ટ્રને આપવામાં આવે. આવું કરવામાં અનેક મહાપુરુષોએ બલિ પણ આપી છે."
      - "કોઈ રાષ્ટ્રનું ભાગ્ય બનાવનાર વ્યક્તિ, વિચાર, સરકાર નથી હોતી. સરકાર ઘણું કરી શકે છે, પરંતુ બધું જ નથી કરી શકતી. દેશનો સમાજ પોતાનો ભેદ ભૂલીને, સ્વાર્થને તિલાંજલિ આપીને દેશ માટે પુરૂષાર્થ કરવા માટે તૈયાર થાય છે તો તમામ નેતા, દરેક વિચાર સમૂહ તે અભિયાનનો ભાગ બને છે અને ત્યારે જ દેશ બદલાય છે."

      પ્રણવ દા હેડગેવારજીને શ્રદ્ધાંજલિ આપનારા બીજા પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ

      - પ્રણવ મુખર્જીએ ડૉ.હેડગેવારના જન્મસ્થાનની મુલાકાત લીધી. આ દરમિયાન ભાગવતે તેઓને સંઘના સંસ્થાપકના ઘર અંગે પણ જાણકારી આપી. પ્રણવ દાએ અહીં વિઝિટર બુકમાં લખ્યું- 'હું અહીં ભારત માતાના પુત્રને શ્રદ્ધાંજલિ આપવા આવ્યો છું.'

      - જુલાઈ 2014માં પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ એપીજે અબ્દુલ કલામે પણ નાગપુર પહોંચી હેડગેવારને શ્રદ્ધાંજલિ આપી હતી. પ્રણવ આવું કરનારા બીજા પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ બન્યાં છે.

      કોંગ્રેસે કહ્યું- તેમના આવવાની ઓફિશિયલ જાણકારી ન હતી


      કોંગ્રેસના પ્રવક્તા અતુલ લોંઢેના જણાવ્યા પ્રમાણે, પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ પ્રણવ મુખર્જી કોંગ્રેસના અગ્રણી નેતા રહેલા છે. હાલ તેઓ નાગપુરની મુલાકાતે છે. તેમની મુલાકાતની માહિતી નગર કોંગ્રેસને પણ ઓફિશિયલી આપવામાં આવી નહતી. તેથી કોંગ્રેસના કોઈ નેતા તેમને એરપોર્ટ ઉપર મળવા પણ પહોંચ્યા નહતા. પ્રણવ મુખર્જીને ના મળવાનું કોઈ ચોક્કસ કારણ નથી.

      કોંગ્રેસના 30 નેતાઓએ કાર્યક્રમમાં ભાગ ન લેવાની કરી હતી અપીલ


      - આ કાર્યક્રમમાં સમગ્ર દેશમાંથી 708 સ્વયંસેવકો ભાગ લઈ રહ્યા છે. તેમાં ડોક્ટર્સ, આઈટી એક્સપર્ટ, એન્જિનિયર, પત્રકાર, ખેડૂતો અને વિવિધ વર્ગનો યુવા વર્ગ સામેલ થશે.

      તેમની ઉંમર 25થી 30 વર્ષની છે.
      - જોકે પૂર્વ કેન્દ્રીય મંત્રી પી ચિદંબરમ, જયરામ રમેશ, સીકે જાફર શરીફ સહિત 30થી વધારે કોંગ્રેસ નેતાઓએ પ્રણવ'ધાને સંઘ કાર્યક્રમમાં ન જવાની અપીલ કરી હતી. આ

      નેતાઓએ પત્ર અને મીડિયા દ્વારા પ્રણવ મુખર્જીને આ કાર્યક્રમથી દૂર રહેવા કહ્યું હતું. નેતાઓનં માનવું છે કે, પ્રણવ મુખર્જી આ કાર્યક્રમમાં સામેલ થશે તો સંઘનિ વિચારધારાને

      વધારે મજબૂતી મળશે.

      શું છે સંઘ?


      ગુલામી સમયે 1925માં વિજ્યાદશ્મીના દિવસે એક સંગઠન તૈયાર થયું હતું. આ સંગઠને દાવો કર્યો હતો કે તે રાજકારણથી દૂર રહેશે. પરંતુ આજે એ વાત સત્ય છે કે દેશના દરેક પ્રકારના રાજકારણમાં આરએસએસનો કોઈને કોઈ હાથ હોય જ છે.

    No Comment
    Add Your Comments
    IPL 2018, ના લેટેસ્ટ સમાચાર મેળવો, જુઓ IPL 2018 Schedule, IPL Live Score વધારે IPL updates મેળવવા અમને Facebook પર લાઈક અને Twitter પર ફોલો કરો.
    (Latest Gujarati News) સાથે જોડાયેલા અન્ય (National Gujarati News) મેળવવા માટે અમને Facebook અને Twitter પર ફોલો કરો. વાંચતા રહો 76 લાખ+ વાચકોની મનપસંદ અને વિશ્વની નં.1 Gujarati News વેબસાઇટ divyabhaskar.co.in, જાણો સમાચારોથી વધુ. દરેક ક્ષણ અપડેટ રહેવા માટે ડાઉનલોડ કરો Gujarati News App & Divya Bhaskar epaper App.
    Web Title: નાગપુરમાં RSSના કાર્યક્રમમાં સામેલ થશે પ્રણવ'દા| RSS Valedictory Function At Nagpur
    (Read News in Gujarati from Divya Bhaskar)

    More From National news

    Trending

    Top
    `