Home » Gujarat » Gujarat Ni Gupshup » SS Vaitarna Ship Was Lost In A Hurricane Near Saurashtra, On December 8, 1888

હોલીવુડના ટાઇટેનિકને ટક્કર આપે તેવી છે, ગુજરાતના આ ‘ટાઇટેનિક’ની કથા

Divyabhaskar.com | Updated - Apr 10, 2018, 05:10 AM

‘ટાઇટેનિક’ની કથાને પણ ટક્કર આપે એવી કરૂણ કથા ‘વીજળી’ની છે. જે આજે પણ સૌરાષ્ટ્રના લોકગીતોમાં પ્રચલિત છે

  • SS Vaitarna Ship Was Lost In A Hurricane Near Saurashtra, On December 8, 1888
    +3બીજી સ્લાઈડ્સ જુઓ
    એસએસ વેટરેના જહાજ, જે વીજળી અથવા હાજી કાસમની વીજળી તરીકે જાણીતું હતું

    અમદાવાદ: તા. 14 એપ્રિલ 1912ની રાત્રીના લગભગ 11:30 વાગ્યાના સમય હતો જ્યારે બ્રિટનના જહાજ ‘આરએમએસ ટાઇટેનિક’ની ટક્કર એક હીમશિલા સાથે થઇ હતી. જેમાં 1517 મુસાફરોના મોત થયાં હતાં. પાછળથી જેમ્સ કેમરૂન નામના કેનેડાના એક દિગ્દર્શકે રીયલ લાફની આ સ્ટોરી પર ટાઇટેનિક નામની ફિલ્મ બનાવી હતી. જો કે, બહુ ઓછા લોકો જાણતા હશે કે આ ‘ટાઇટેનિક’ની કથાને પણ ટક્કર આપે એવી કરૂણ કથા ‘વીજળી’ની છે. જે આજે પણ સૌરાષ્ટ્રના લોકગીતોમાં પ્રચલિત છે.

    હાજી કાસમ, તારી વીજળી રે મધદરિયે વેરણ થઇ


    ‘હાજી કાસમ, તારી વીજળી રે મધદરિયે વેરણ થઇ!’ આ લોકગીત આજે પણ સૌરાષ્ટ્ર-કચ્છના લોકડાયરાઓમાં ગવાય છે. ત્યારે સાંભળનારાની આંખો ભીની થયા વગર ન રહી શકે. તેમાં મુસાફરોનું વર્ણન, તેમનાં ઉમંગ અને ઉત્સાહનું વર્ણન, તો વલોપત અને કલ્પાંત પણ છે.

    હાજી કાસમ મુંબઇની સફર પર હતા ત્યારે ફકીરે તેને દુઆ આપી હતી


    8 નવેમ્બર 1888ના દિવસે ‘વીજળી’નામની આ આગબોટ કચ્છના માંડવીથી મુંબઇ જવા માટે નીકળી હતી. જહાજની આ 11મી મુસાફરી હતી. આ જહાજનું નિર્માણ ઇંગ્લેન્ડના ગ્લાસગો શહેરમાં થયું હોવાની વિગતો મળે છે. જેનું અંગ્રેજી નામ ‘એસએસ વેટરેના’ (સ્ટીમશીપ વેટરેના હતું. જેનું લોકોમાં પ્રચલિત નામ ‘વીજળી’ હતું) કારણ કે, આ જહાજ પર વીજળી હતી. કહેવાય છે કે, હાજી કાસમ મુંબઇની સફર પર હતા ત્યારે ફકીરે તેને દુઆ આપી હતી કે, તું 99 જહાજનો માલિક થઇશ. ‘વીજળી’એ કાસમનું 99મું જહાજ હતું!

    આગળની સ્લાઇડ્સમાં વાંચો, આ જહાજે પહેલા દ્વારકા અને પછી પોરબંદર મુકામ કર્યો હતો.....

  • SS Vaitarna Ship Was Lost In A Hurricane Near Saurashtra, On December 8, 1888
    +2બીજી સ્લાઈડ્સ જુઓ
    એસએસ વેટરેનાનો કપ્તાન, હાજી કાસમ

    આ જહાજે પહેલા દ્વારકા અને પછી પોરબંદર મુકામ કર્યો હતો


    જહાજમાં અનેક વિદ્યાર્થીઓ, તેર-તેર વરરાજા, વાણિયા અને શાહુકાર વેપારીઓ, કેટલાંક અંગ્રેજો અને મુંબઇ પરીક્ષા આપવા જતા વિદ્યાર્થીઓ પણ હતા. આ જહાજે પહેલા દ્વારકા અને પછી પોરબંદર મુકામ કર્યો હતો. પોરબંદરથી માંગરોળ-વેરાવળ-મહુવા-ભાવનગર થઇ આ જહાજ મુંબઇ પહોંચવાનું હતું. પોરબંદર છોડ્યાં પછી જહાજને દરિયાના મિજાજનો પરચો થયો હતો.

     

    ઊંચા-ઊંચા મોજાઓ સાથે બાથ ભીડતી વીજળી આગળ વધી રહી હતી


    કાળી રાત્રીમાં ઊંચા-ઊંચા મોજાઓ સાથે બાથ ભીડતી વીજળી આગળ વધી રહી હતી અને જહાજનો કપ્તાન અને ખલાસીઓ મુસાફરોને ધીરજ રાખવાનું આસવાસન આપી રહ્યા હતા. તો મુસાફરો પણ જીવતા બચે તે માટે અલ્લાહ-ખુદાની માનતા રાખી રહ્યાં હતાં. પરંતુ, કદાચ દરિયા જાણે ખુદ 'યમદુત' બનીને આવ્યો હોય તેમ ગણતરીના સમયમાં જહાજ દરિયામાં ગરક થઈ ગયું હતું. જાનોની વાટ જોતી કન્યાઓ અને માંડવિયાઓનું વર્ણન કરતા લોકગીતમાં લખાયું છે કે,

     

    આગળની સ્લાઇડ્સમાં વાંચો, ઢોલ ત્રંબાળુ ધ્રુસકે વાગેજુએ જાનુંની વાટ....

  • SS Vaitarna Ship Was Lost In A Hurricane Near Saurashtra, On December 8, 1888
    +1બીજી સ્લાઈડ્સ જુઓ
    વીજળીનું એક કાલ્પનિક રેખાંકન

    ઢોલ ત્રંબાળુ ધ્રુસકે વાગેજુએ જાનુંની વાટ


    મુંબઇ શે’રમાં માંડવા નાખેલખોબલે વેં’ચાય ખાંડ.— હાજી કાસમ, તારી વીજળી રે મધદરિયે વેરણ થઇ!ઢોલ ત્રંબાળુ ધ્રુસકે વાગેજુએ જાનુંની વાટ —કાસમ, તારી...સોળસેં કન્યા ડુંગરે ચડીજુએ જાનુંની વાટ —કાસમ, તારી...દેશદેશથી તાર વછૂટ્યાવીજળી બૂડી જાય —કાસમ, તારી...વાણિયો વાંચે ને ભાટિયા વાંચેઘર ઘર રોણાં થાય.—કાસમ, તારી...

     

    આ જહાજની વિગતો અંગે કેટલીક વિરોધાભાસી વિગતો પણ મળે છે


    'હાજી કાસમની વીજળી' પર ફિલ્મ બનાવવા માટે તેમના ઉંમર લાયક પૌત્રીએ વિખ્યાત ફિલ્મ દિગ્દર્શક શ્યામ બેનેગલનો સંપર્ક સાધ્યો હતો. આ જહાજ ભારતના 'ટાઈટેનિક' સમાન હતું. આથી, ફિલ્મ માટે 'પરફેક્ટ સ્ટોરી' હતી. પરંતુ, કોઈપણ કારણસર એ શક્ય બન્યું ન હતું. આ જહાજની વિગતો અંગે કેટલીક વિરોધાભાસી વિગતો પણ મળે છે. જેમ કે, લોકગીત પ્રમાણે, આ જહાજમાં મુસાફરી કરનારા તેરસો જણાં સવારી કરી રહ્યાં હતા અને તમામના મોત થયાં હતાં.

     

    આગળની સ્લાઇડ્સમાં વાંચો, આ દુર્ઘટના અંગે કોઈ વિસ્તૃત અને ઔપચારિક માહિતી મળતી નથી.....

  • SS Vaitarna Ship Was Lost In A Hurricane Near Saurashtra, On December 8, 1888
    વીજળીનું એક કાલ્પનિક રેખાંકન

    આ દુર્ઘટના અંગે કોઈ વિસ્તૃત અને ઔપચારિક માહિતી મળતી નથી


    જ્યારે કટેલાંક અનૌપચારિક દાવાઓ પ્રમાણે જહાજમાં સાડા સાતસો મુસાફરોના મોત થયાં હતાં. તો અન્ય કેટલાંક દાવાઓ પ્રમાણે જહાજ પર કુલ સોળસો જેટલા મુસાફરો સવાર હતા. અંગ્રેજોના એ સમયમાં ઘટેલી આ દુર્ઘટના અંગે કોઈ વિસ્તૃત અને ઔપચારિક માહિતી મળતી નથી, પરંતુ લોકગીતો અને કર્ણોપકર્ણ માહિતીથી એ વાતમાં કોઈ શંકા નથી કે, 'વીજળી' ખૂબ ભવ્ય જહાજ હતું.

ગુજરાત સમાચાર(Gujarati News) સૌથી પહેલાં વાંચવા માટે વિઝિટ કરો દિવ્ય ભાસ્કર

More From Gujarat

Trending