જય જય ગરવી ગુજરાત, દીપે અરુણું પરભાત

શહીદ સ્મારકના પુષ્પાંજલિ કાર્યક્રમ દરમિયાન નલિનીબહેન મહેતા
શહીદ સ્મારકના પુષ્પાંજલિ કાર્યક્રમ દરમિયાન નલિનીબહેન મહેતા
}રંજનબહેન દલાલ સાથે  એકવીસ બહેનોની ટુકડી
}રંજનબહેન દલાલ સાથે એકવીસ બહેનોની ટુકડી
શારદાબહેન મહેતા પતિ સુમંત મહેતા સાથે
શારદાબહેન મહેતા પતિ સુમંત મહેતા સાથે
મહિલા સત્યાગ્રહીઓ  વીરબાળાબહેન
મહિલા સત્યાગ્રહીઓ વીરબાળાબહેન
અમદાવાદની લો કોલેજના મેદાનમાં ભરાયેલી બહેનોની સભા
અમદાવાદની લો કોલેજના મેદાનમાં ભરાયેલી બહેનોની સભા
પાનકોર નાકા પાસે એકત્રિત મહિલા સત્યાગ્રહીઓનો વિદાય સમય
પાનકોર નાકા પાસે એકત્રિત મહિલા સત્યાગ્રહીઓનો વિદાય સમય

Mira Trivedi

Apr 30, 2018, 10:29 PM IST

મહાગુજરાત આંદોલનને આજે અઠ્ઠાવન વર્ષ પૂરા થઇ ગયાં. ત્યાર પછી તો ગુજરાતના જાહેર જીવન તેમજ રાજકારણના પ્રવાહોમાં અનેક વળાંકો આવ્યા. આજે ગુજરાત વિકાસશીલ, સુખી અને સમૃદ્ધ ગણાય છે. તેમાં મહિલાઓનું યોગદાન ઘણું મોટું છે. ગુજરાતની બહાદુર મહિલાઓને કારણે મહાગુજરાતની ચળવળને વેગ મળ્યો. અમદાવાદના સુશિક્ષિત મહિલા આગેવાનો વિનોદિની નીલકંઠ, રંજનબહેન દલાલ, વીરબાળા નાગરવાડિયા, દીનાબાઇ કામા, શારદાબહેન મહેતા અને ગંગાબહેન બહાર આવ્યાં. આ મહિલાઓએ નિવેદન કરી યુવાનોના લોહી નહીં રેડવાની સરકારને અપીલ કરી. તેમણે કહ્યું, ‘અમે પણ બાળકોની મા છીએ અને વધુ લોહી રેડવાનું બંધ કરાવો.’


અમદાવાદ અને ગુજરાતના સમાચારો પછી પ્રજાસમાજવાદી આગેવાન એચ.વી. કામથ અને સામ્યવાદી આગેવાન એ.કે. ગોપાલન જાતમાહિતી મેળવવા માટે અમદાવાદ આવી પહોંચ્યા, ત્યારે તેમની હાજરી દરમિયાન જ શહેરના ખાડિયા વિસ્તારમાં એકલી બહેનોએ કર્ફ્યુ દરમિયાન દેખાવો કર્યા અને ગોળી ચલાવવા પોલીસને પડકાર કર્યો. આની માહિતી મળતાં ડી.એસ.પી. મીરાન્ડા ખાડિયા પહોંચ્યા અને પોલીસના બેહૂદા વર્તન માટે તેમણે માફી માગી. આ આંદોલનકારી મહિલાઓએ ફરિયાદ કરી કે અમદાવાદમાં બહારથી આવેલ પોલીસનું વર્તન જંગલી છે. મહિલાઓની સાથે બીભત્સ વર્તન કરી ગાળો બોલે છે.

મીરાન્ડાએ આવું ફરી ક્યારેય નહીં બંને એવી ખાતરી આપી. તે પછી બહેનો શાંતિથી વિખેરાઇ ગઇ. ગુજરાતભરમાં અને ખાસ કરીને અમદાવાદમાં મહિલાઓએ આક્રમક મિજાજ બતાવ્યો અને હજારોની સંખ્યામાં ઊમટી પડીને પોલીસને હાથ જોડવાની ફરજ પાડી. જોકે મહાગુજરાત ચળવળ દરમિયાન બહેનોનો દેખાવ કાર્યક્રમ હંમેશાં ખૂબ જ શિસ્ત અને શાંતિપૂર્વકના રહ્યા. તેમાં વૃદ્ધ માતાઓથી માંડીને બાલિકાઓ, તમામ ઉંમરની મહિલાએ અતિ ઉત્સાહભેર ભાગ લીધો હતો. આ દરમિયાન લો-કોલેજના મેદાન ઉપર માત્ર બહેનોની એક જાહેરસભા વિદ્યાર્થી કાર્યકર નિરંજના પરીખના પ્રમુખપદે મળી. તેમાં શારદાબહેન મહેતા, વિનોદિની નીલંકઠ અને સુસ્મિતાબહેન મેપે ભાષણ આપ્યું હતું.

મહિલાઓની આ સભામાં તે વખતના નાયબ કેળવણી પ્રધાન ઇન્દુમતી શેઠ અચાનક આવી પહોંચ્યાં હતાં. બહેનોએ તેમને ગોળીબાર અંગે પ્રશ્નો પૂછતાં તેમણે કોઇ જવાબ આપવાની ના પાડી અને પછી તેઓ ચાલ્યાં ગયાંં. આ આંદોલનનું એક અગત્યનું પાસું એ હતું કે શિક્ષિત બહેનો મહાગુજરાત ચળવળમાં સક્રિય બની. તેમણે બહેનોને દોરવણી આપી. પરિણામે બહેનોમાં આંદોલનકારી પ્રવૃત્તિઓ વધતી ગઇ. લો કોલેજના મેદાનમાં મળેલી શહેરીજનોની જંગી સભામાં સૌ પ્રથમ કુમુદબહેન રતિલાલ પટેલે શપથ લેવડાવ્યા. જ્યારે શહીદ સુરેશની માતા સવિતાબહેને ટૂંકી અપીલ કરી કે,

‘અમારા દીકરાઓની શહીદી એળે ન જાય તે તમે સૌ જોજો.’ સરદાર પટેલનાં પુત્રી મણિબહેન પટેલે સભાસ્થળે આવી જાહેરાત કરી કે ‘મોરારજીભાઇને સાંભળવા આવતા લોકોને બળથી રોકવામાં આવેલા છે. તેથી મોરારજીભાઇ ઉપવાસ ઉપર ઊતર્યા છે.’ આ જાહેરાતથી સન્નાટો છવાઇ ગયો અને સભા રદ કરાઈ. રંજનબહેન દલાલને 1 માસ 20 દિવસની સજા થઇ.

વધુ માહિતી માટે આગળ વાંચો... સામાજિક અને શૈક્ષણિક કાર્યોમાં અવ્વલ પદ્મશ્રી એવોર્ડથી નવાજિત-ઇન્દુમતીબહેન ચીમનલાલ શેઠ

X
શહીદ સ્મારકના પુષ્પાંજલિ કાર્યક્રમ દરમિયાન નલિનીબહેન મહેતાશહીદ સ્મારકના પુષ્પાંજલિ કાર્યક્રમ દરમિયાન નલિનીબહેન મહેતા
}રંજનબહેન દલાલ સાથે  એકવીસ બહેનોની ટુકડી}રંજનબહેન દલાલ સાથે એકવીસ બહેનોની ટુકડી
શારદાબહેન મહેતા પતિ સુમંત મહેતા સાથેશારદાબહેન મહેતા પતિ સુમંત મહેતા સાથે
મહિલા સત્યાગ્રહીઓ  વીરબાળાબહેનમહિલા સત્યાગ્રહીઓ વીરબાળાબહેન
અમદાવાદની લો કોલેજના મેદાનમાં ભરાયેલી બહેનોની સભાઅમદાવાદની લો કોલેજના મેદાનમાં ભરાયેલી બહેનોની સભા
પાનકોર નાકા પાસે એકત્રિત મહિલા સત્યાગ્રહીઓનો વિદાય સમયપાનકોર નાકા પાસે એકત્રિત મહિલા સત્યાગ્રહીઓનો વિદાય સમય
COMMENT

Next Stories

    ની  સંપૂર્ણ વાંચનસામગ્રી