તમારા શહેરના લેટેસ્ટ સમાચાર અને ફ્રી ઈ-પેપર મેળવો

ડાઉનલોડ કરો
  • Gujarati News
  • National
  • Why The Uproar Over The Appointment Of Justice Arun Mishra As The Chairman Of The Human Rights Commission?

અદાણી સાથે સંકળાયેલા ચુકાદા આપનારા જજ ચર્ચામાં:જસ્ટિસ અરુણ મિશ્રાની માનવ અધિકાર પંચના અધ્યક્ષ તરીકે નિમણૂકને લઈને કેમ શરૂ થયો હોબાળો?

નવી દિલ્હી3 મહિનો પહેલાલેખક: સંધ્યા દ્વિવેદી
  • કૉપી લિંક
  • અનેક ચુકાદાઓ, જે આજે પણ જસ્ટિસ અરુણ મિશ્રા પર આંગળી ચીંધી રહ્યા છે
  • જસ્ટિસ મિશ્રા એ બેંચમાં સામેલ હતા, જે ન્યાયાધીશ લોયાના કથિત હત્યાકેસ માટે રચાઈ હતી
  • એવા સમયે જસ્ટિસ લોયાનું મૃત્યુ થયું હતું, જ્યારે તેઓ સોહરાબુદ્દીન કેસની સુનાવણી કરી રહ્યા હતા

સુપ્રીમ કોર્ટના નિવૃત્ત થયેલા જજ જસ્ટિસ અરુણ મિશ્રાને 2 જૂને માનવ અધિકાર પંચના અધ્યક્ષ તરીકે પસંદ કરવામાં આવ્યા. હવે એની સાથે સંકળાયેલી બે વાતો જાણો...

પ્રથમ વાત: આ પદ છેલ્લા 6 મહિનાથી ખાલી પડ્યું હતું. આ પહેલાં આ આયોગના અધ્યક્ષ જસ્ટિસ એચ.એલ.દત્તુ હતા અને તેમનો કાર્યકાળ ગયા વર્ષે 2 ડિસેમ્બરના રોજ સમાપ્ત થયો હતો.

બીજી વાત: જસ્ટિસ દત્તુની નિવૃત્તિના ત્રણ મહિના પહેલાં, એટલે કે 3 સપ્ટેમ્બર 2020ના રોજ જસ્ટિસ અરુણ મિશ્રા સુપ્રીમ કોર્ટમાંથી નિવૃત્ત થયા હતા, પરંતુ તેમનું સરકારી નિવાસસ્થાન- 13 અકબર રોડ, નવી દિલ્હી, 9 મહિનાથી ખાલી કરાવવામાં આવ્યું નથી. નિયમો અનુસાર, આ સરકારી નિવાસ એક મહિનાની અંદર ખાલી કરી દેવું જોઈએ.

નવી દિલ્હીમાં 13 અકબર રોડ પર આવેલું નિવૃત્ત ન્યાયમૂર્તિ અરુણ મિશ્રાનું નિવાસ, જે 9 મહિનાથી ખાલી કરાવવામાં આવ્યું ન હતું.
નવી દિલ્હીમાં 13 અકબર રોડ પર આવેલું નિવૃત્ત ન્યાયમૂર્તિ અરુણ મિશ્રાનું નિવાસ, જે 9 મહિનાથી ખાલી કરાવવામાં આવ્યું ન હતું.

આ બાબતે સુપ્રીમ કોર્ટના એડવોકેટ પ્રશાંત ભૂષણ કહે છે, 'કદાચ સરકારે અરુણ મિશ્રાને માનવ અધિકાર પંચના અધ્યક્ષ બનાવવાનું પહેલેથી જ પ્લાનિંગ હતું.' આમ તો જસ્ટિસ મિશ્રાની નિમણૂક અંગે 71 બુદ્ધિજીવીઓ અને સામાજિક કાર્યકરોએ તેમના સંયુક્ત નિવેદનમાં પૂછ્યું છે કે આ નિમણૂકનો આધાર શું છે?

જસ્ટિસ મિશ્રા પર આરોપ- અદાણીના પક્ષમાં આપ્યા એક બાદ એક 6 નિર્ણય

પ્રથમ કેસ: સુપ્રીમ કોર્ટમાં ચાલી રહેલો આ કેસ અદાણી ગેસ લિ. વિરુદ્ધ યુનિયન ગવનર્મેન્ટનો હતો. આ કેસ નેચરલ ગેસ વિતરણ પ્રોજેકટ સાથે સંકળાયેલો હતો. અદાણી ગેસ લિ. કંપનીનો આ પ્રોજેકટ ઉદયપુર અને જયપુરમાં ચાલી રહ્યો હતો, પરંતુ રાજ્ય સાથે થયેલા કોન્ટ્રેક્ટની શરત ન માનવા બાબતે રાજસ્થાન સરકારે ઓબ્જેકશન સર્ટિફિકેટ પરત લેવાની સાથે એનો કોન્ટ્રેક્ટ સમાપ્ત કર્યો હતો. સરકારે કરાર વખતે જમા 2 કરોડ રૂપિયા પણ જપ્ત કરી લીધા હતા. આ સાથે જ બંને શહેરોમાં ગેસ પાઇપલાઇન નાખવાની એપ્લિકેશન પણ કેન્સલ કરી દીધી હતી. આ બાબતે અદાણી સુપ્રીમમાં ગયું. ત્યાં જસ્ટિસ અરુણ મિશ્રા અને વિનીત સરનની બેન્ચે રાજસ્થાન સરકારના નિર્ણયને પલટાવી દીધો. ગેસ પ્રોજેકટ ફરીથી અદાણીને મળી ગયો અને 2 કરોડ રૂપિયાની જપ્તીને પણ રદ કરવામાં આવી.

ચુકાદાની તારીખ: 29/01/2019

જસ્ટિસ અરુણ મિશ્રાની બેન્ચે અદાણી સામેના કેસમાં રાજસ્થાન સરકારના નિર્ણયને પલટાવી દીધો.
જસ્ટિસ અરુણ મિશ્રાની બેન્ચે અદાણી સામેના કેસમાં રાજસ્થાન સરકારના નિર્ણયને પલટાવી દીધો.

બીજો કેસ : ટાટા પાવર કંપની લિ. વિરુદ્ધ અદાણી ઇલેક્ટ્રિસિટી મુંબઈ લિ. એન્ડ અધર્સનો કેસ હતો. ટાટા પાવર મુંબઈમાં ઇલેક્ટ્રિસિટી સપ્લાઇનું કામ કરે છે. રિલાયન્સ એનર્જી લિ. માટે ઉપનગરો અથવા કહીએ તો શહેરના બહારના કેટલાક વિસ્તારોમાં વીજળી ડિસ્ટ્રિબ્યુશનનું કામ કરે છે. ટાટા પાવરના 108 ગ્રાહકો હતા, આ એ કંપનીઓ હતી કે જેમણે ટાટા પાસેથી વીજળી લઈને શહેરમાં વીજપુરવઠો પૂરો પાડતી હતી. બીએસઇએસ/ રિલાયન્સ એનર્જી લિ.ને ટીપીસી પહેલાંથી બાકી રકમ સાથે ટેરિફ રકમ ઉમેરીને ચુકવણી કરવાની હતી.

મહારાષ્ટ્ર ઇલેક્ટ્રિસિટી બોર્ડ ટાટા પવારને બધી જ બાકી રકમ આપી ચૂક્યું હતું, એટલે કે એક ચેઇન હતી. ટાટા પાવર રિલાયન્સની કંપની સહિત તેના ગ્રાહકો પાસેથી ટેરિફ અને બાકી લેણા લેતો હતો, પછી કરાર મુજબ, મહારાષ્ટ્ર ઇલેક્ટ્રિસિટી બોર્ડને ભાડું ચૂકવતા હતા, પરંતુ કંપનીના આંતરિક બદલાવને કારણે બીએસઇએસ એનર્જી લિ. 24 ફેબ્રુઆરી 2004ના રોજ રિલાયન્સ એનર્જી લિ. માં રૂપાંતરિત થઈ. ટીપીસી અને રિલાયન્સ એનર્જી લિ.ના લેણદેણ બાબતે વિવાદ કેસમાં જસ્ટિસ અરુણ મિશ્રા અને ન્યાયાધીશ અબ્દુલ નઝીરની સુપ્રીમ કોર્ટની બેંચે અદાણી ઇલેક્ટ્રિસિટી બોર્ડ, મુંબઈ લિમિટેડની તરફેણમાં નિર્ણય આપ્યો હતો

ચુકાદાની તારીખ: 02/05/2019

ત્રીજો કેસ : આ કેસ પરસા કાંટા કોલરીજ લિ. વિરુદ્ધ રાજસ્થાન રાજ્ય વીજ ઉત્પાદનનો છે. છત્તીસગઢના દક્ષિણ સરગુનાના હસદેવ-અરણ્ય કોલ ફિલ્ડ્સના પરસા આઇએસટી અને કેતે બાસનમાં ફાળવેલા કોલ બ્લોક પ્રોજેકટ અંગે ત્યાનાં આદિવાસીઓમાં ભારે રોષ હતો. આ પ્રોજેક્ટમાં અદાણી અને રાજસ્થાન સરકારની 74% અને 26% હિસ્સો હતો. ગ્રીન ટ્રિબ્યુનલે તેને અટકાવ્યો હતો. છત્તીસગઢ હાઈકોર્ટે પણ આદિવાસીઓના વાંધા અંગે નોટિસ પાઠવી હતી. આ મામલો સુપ્રીમ કોર્ટ સુધી પહોંચ્યો. જસ્ટિસ મિશ્રા અને જસ્ટિસ શાહની ખંડપીઠે અદાણીની તરફેણમાં ચુકાદો આપ્યો હતો.

ચુકાદાની તારીખ: 7/6/2019

ચોથો કેસ: આ કેસ અદાણી પાવર મુંદ્રા લિમિટેડ અને ગુજરાત ઇલેક્ટ્રિસિટી રેગુલેટરી કમિશનની વચ્ચેનો છે. 23 મે 2019ના રોજ જસ્ટિસ મિશ્રા અને જસ્ટિસ શાહની ખંડપીઠે સુનાવણી કરી હતી. એક જ સુનાવણી પછી નિર્ણય અનામત રાખ્યો હતો. ત્યાર બાદ અદાણીની કંપનીને ગુજરાત ઇલેક્ટ્રિસિટી નિયમન આયોગ સાથે વીજળી વિતરણનો કરાર રદ કરવા મંજૂરી આપવામાં આવી હતી. ચુકાદો એ આધારે આપવામાં આવ્યો હતો કે સરકારની કોલસાની ખાણકામ કંપની અદાણી પાવર લિમિટેડને કોલસો સપ્લાઇ કરવામાં અસમર્થ રહી. જ્યારે અદાણીએ બોલી લગાવ્યા બાદ કરાર રદ કર્યો હતો. હકીકતમાં અદાણીની કંપનીને લાગ્યું હતું કે આ સોદો ઓછો નફાકારકનો છે. જોકે અદાણી પાવર મુંદ્રા લિ. કરાર ચાલુ રાખવા માગતી ન હતી.

ચુકાદાની તારીખ : 02/07/2019

પાંચમો કેસ: આ કેસ પાવર ગ્રિડ કોર્પોરેશન ઓફ ઇન્ડિયા વિ. કોરબા વેસ્ટ પાવર કંપની લિ. નો છે. 22 જુલાઈ 2020ના રોજ જસ્ટિસ અરુણ મિશ્રાની ખંડપીઠે સરકારી કંપની પાવર કોર્પોરેશન ઓફ ઈન્ડિયા લિ. સામે અદાણીની કંપની કોરબા વેસ્ટ પાવર કંપની લિમિટેડની તરફેણમાં ચુકાદો આવ્યો હતો. આમાં, પાવર ગ્રિડે કોરબા વેસ્ટ પાસેથી બાકી લેણાં લેવાનાં હતાં. પાવર ગ્રિડનો આરોપ છે કે અદાણીની કંપનીએ કાયદાકીય યુક્તિઓમાંથી પસાર થઈને કરોડોની લેણાં રકમની ઉચાપત કરી છે.

ચુકાદાની તારીખ: 05/03/2020

છઠ્ઠા કેસ: સપ્ટેમ્બર 2020માં અદાણી રાજસ્થાન પાવર લિમિટેડ (એઆરપીએલ) ની તરફેણમાં વધુ એક ચુકાદો આવ્યો. જસ્ટિસ અરુણ મિશ્રા, જસ્ટિસ વિનીત સરન અને જસ્ટિસ એમ.આર.શાહની ખંડપીઠે રાજસ્થાનની પાવર ડિસ્ટ્રિબ્યુશન કંપનીઓના જૂથની એ અરજીને નકારી હારી, જેમાં એઆરપીએલને વળતર ચૂકવવાનું કહેવાની વાત કરી હતી. જાણકારી મુજબ આ કેસમાં અદાણીને 5,000 કરોડ રૂપિયાનો ફાયદો થયો હતો.
ચુકાદાની તારીખ: 31/08/2020

ચુકાદાથી અદાણીની કંપનીને 20 હજાર કરોડનો ફાયદો
સુપ્રીમ કોર્ટના વરિષ્ઠ વકીલ પ્રશાંત ભૂષણના જણાવ્યા અનુસાર, સુપ્રીમ કોર્ટના આ નિર્ણયથી અદાણીની કંપનીને લગભગ 20 હજાર કરોડ રૂપિયાનો ફાયદો થયો છે. તેઓ કહે છે, 'ઉનાળાના વેકેશન દરમિયાન બે નિર્ણયો એવી ઉતાવળમાં લેવામાં આવ્યા હતા કે બીજી બાજુના સલાહકારોને પણ જાણ કરવામાં આવી ન હતી.'

...અન્ય ચુકાદાઓ પણ જે જસ્ટિસ અરુણ મિશ્રા પર આંગળી ચીંધી રહ્યા છે
2015માં ન્યાયમૂર્તિ મિશ્રા ભારતના ત્યારના મુખ્ય ન્યાયાધીશ એચ.એલ. દત્તુની સાથે એ ખંડપીઠમાં હતા, જેણે ભારતીય પોલીસ સેવાના પૂર્વ અધિકારી સંજીવ ભટ્ટની એ અરજીને ફગાવી દીધી હતી, જેમાં 2002ના ગુજરાત રમખાણોની તપાસ ફરી શરૂ કરવા માટેના નિર્દેશની માગ કરવામાં આવી હતી.

2017માં ન્યાયાધીશ મિશ્રાએ ખંડપીઠનું નેતૃત્વ કર્યું હતું, જેણે 'સહારા-બિરલા પત્રો'ની તપાસ માટેની અરજીને ફગાવી દીધી હતી. તે કેસમાં CBIના દરોડા દરમિયાન આદિત્ય બિરલા ગ્રુપની ઓફિસમાંથી દસ્તાવેજો મળી આવ્યા હતા. આમાંથી બહાર આવ્યું હતું કે અધિકારીઓ અને નેતાઓને જુદા જુદા સમયે મોટી રકમ ચૂકવવામાં આવતી હતી. કોર્ટે આ દસ્તાવેજોને પ્રથમ નજરમાં 'હળવા દસ્તાવેજો' કહેતા નકાર્યા હતા.

જસ્ટિસ મિશ્રા એ બેંચમા સામેલ હતા, જે કથિત રીતે ન્યાયાધીશ બ્રિજગોપાલ હરકિશન લોયાની હત્યાના કેસની સુનાવણી માટે રચાયેલી હતી. એવા સમયે જજ લોયાનું મૃત્યુ થયું હતું, જ્યારે તેઓ એ કેસની સુનાવણી કરી રહ્યા હતા, જે ગુજરાત પોલીસ દ્વારા સોહરાબુદ્દીન શેખ અને તેના એક સાથીની હત્યા સાથે તેમની પત્ની કૌસર બીના બળાત્કાર અને હત્યા સબંધિત હતો.

16 ઓગસ્ટ 2019ના રોજ સિનિયર એડવોકેટ દુષ્યંત દવેએ પણ અદાણીને લગતા તમામ નિર્ણયો અંગે ભારતના તત્કાલીન ચીફ જસ્ટિસ રંજન ગોગોઈને પત્ર લખ્યો હતો.

12 જાન્યુઆરી 2018ના રોજ નવી દિલ્હીના તુગલક રોડ પર આવેલા બંગલા નંબર ચારમાં સુપ્રીમ કોર્ટના ચાર ન્યાયાધીશો જે.જે. ચેલમેશ્વર, રંજન ગોગોઇ, મદન બી. લોકુર અને કુરિયન જોસેફે એક પ્રેસ-કોન્ફરન્સ કરી હતી. આમાં ન્યાયાધીશોએ ચિંતા વ્યક્ત કરી હતી કે અમુક કેસ ફક્ત સુપ્રીમ કોર્ટની વિશેષ બેંચને આપવામાં આવી રહ્યા છે. ત્યારે એક પત્રકારે ન્યાયાધીશોને પૂછ્યું હતું કે શું તમે જસ્ટિસ લોયાની હત્યા કેસને જસ્ટિસ અરુણ મિશ્રાની ખંડપીઠને સોંપવાની વાત કરી રહ્યા છો, ત્યારે આ બાબતે ન્યાયાધીશ રંજન ગોગોઇએ કહ્યું હતું કે, હા, અમે આ જ કારણોસર આ પ્રેસ-કોન્ફરન્સ કરી રહ્યા છીએ.

12 જાન્યુઆરી 2018ના રોજ સુપ્રીમ કોર્ટના ચાર ન્યાયાધીશો જે.જે. ચેલમેશ્વર, રંજન ગોગોઇ, મદન બી. લોકુર અને કુરિયન જોસેફે એક પ્રેસ-કોન્ફરન્સ કરી હતી.
12 જાન્યુઆરી 2018ના રોજ સુપ્રીમ કોર્ટના ચાર ન્યાયાધીશો જે.જે. ચેલમેશ્વર, રંજન ગોગોઇ, મદન બી. લોકુર અને કુરિયન જોસેફે એક પ્રેસ-કોન્ફરન્સ કરી હતી.