તમારા શહેરના લેટેસ્ટ સમાચાર અને ફ્રી ઈ-પેપર મેળવો

ડાઉનલોડ કરો
  • Gujarati News
  • National
  • Why Didn't The Police Shoot Vikas Dubey Below The Waist? How Do Thugs Get A Larger than life Image?

ભાસ્કર એક્સ્પ્લેઇનર:પોલીસે વિકાસ દુબેને કમરથી નીચે ગોળી કેમ ન મારી? ગુંડા કેવી રીતે લાર્જર-ધેન-લાઈફ ઈમેજ મેળવી લે છે?

એક વર્ષ પહેલા

ઉત્તરપ્રદેશ પોલીસે એક એન્કાઉન્ટરમાં કુખ્યાત ગુંડા તરીકે ઓળખાતા વિકાસ દુબેની હત્યા કરી હતી. આવા બાહુબલી ગુંડાઓના મોત વિશે કોઈને ખરાબ લાગે તેવું કોઈ કારણ નથી, પરંતુ જે સંજોગોમાં એટલે કે, એન્કાઉન્ટર દ્વારા આ થઈ રહ્યું છે અને પોલીસ જે રીતે તેને રંગ આપી રહી છે તે ચિંતાજનક છે. સૌથી અગત્યની બાબત એ છે કે, આ એન્કાઉન્ટરથી સમાજને સંતોષ મળ્યો, કેટલાક સ્થળોએ ઉજવણી પણ થઇ, આ સ્પષ્ટપણે સમાજમાં જ્યુડિશીયરી પર ઘટતો જતો ભરોસો બતાવે છે. ભાસ્કર એક્સ્પ્લેઇનર માટે 26/11ના મુંબઇ હુમલા કેસમાં ખાસ સરકારી વકીલ ઉજ્જવલ નિકમ જણાવી રહ્યા છે મહત્વના પ્રશ્નોના જવાબો...

એન્કાઉન્ટર પર ઉભા થયેલા સવાલોમાં કેટલો દમ છે?
એક વાત ચોક્કસ છે કે વિકાસ દુબે વિરુદ્ધ ઘણા ગુના નોંધાયા હતા, તે પછી પણ તેમના પર કોઈ ગુનો સાબિત થઈ શક્યો ન હતો. જેને પોલીસ તંત્રની નિષ્ફળતા કહેવાશે. પોલીસે જે એન્કાઉન્ટર કર્યું તે અંગે અનેક સવાલો રહ્યા છે. બધા પ્રશ્નો નકામા છે, તેમ કહી શકાય નહીં. પોલીસે તેના સંતોષકારક જવાબો આપવાના રહેશે.

વિકાસ દુબે પોતાના નામની રસીદ બનાવીને ઉજ્જૈનના મહાકાલ મંદિરમાં ખુલી ને સામે આવ્યો હતો. તેણે પોતાની ઓળખ ક્યાંય છુપાવવાનો પ્રયાસ કર્યો ન હતો. આનો સ્પષ્ટ અર્થ છે કે તે સરેન્ડર કરવા આવ્યો હતો. ચોક્કસ તેને ડર હતો કે તે પોલીસ એન્કાઉન્ટરમાં તેને ખતમ કરી દેશે, તેથી જ તેણે સરેન્ડર કર્યું. તેની ધરપકડ બાદ જિલ્લા મેજિસ્ટ્રેટે એમ પણ કહ્યું હતું કે વિકાસ દુબેએ સરેન્ડર કર્યું છે.

વિકાસ દુબેના હાથમાં હાથકડી કેમ નહોતી?
વિકાસ દુબેની મધ્યપ્રદેશમાં ધરપકડ કરી ઉત્તર પ્રદેશ લઈ જતી વખતે ત્રણ-ચાર ગાડીઓનો કાફલો સાથે હતો.. તે પછી પણ તેણે ભાગવાની કોશિશ કરી અને પોલીસ પર ફાયરિંગ કર્યું, એમ કહેવાય છે. વાસ્તવિકતા એ છે કે ગુનેગારોને લઇ જતી વખતે તેના હાથમાં હાથકડી હોય છે. જો વિકાસ પોલીસના હથિયાર છીનવી અને તેના પર ફાયરિંગ કર્યું, તો તે સમયે હાથ કેમ બાંધેલા ન હતા, તે સવાલ ઉભો થાય છે. તેવી જ રીતે, જવાબી કાર્યવાહીમાં ગોળીબાર કરતી વખતે તેને ઘાયલ કેમ ન કરાયો?

પોલીસે કમરની નીચે ગોળી કેમ ન મારી?
દરેક સામાન્ય માણસની જેમ પોલીસને પણ પોતાનો બચાવ કરવાનો અધિકાર છે. પણ તેની કેટલીક મર્યાદાઓ છે. જો આરોપી પોલીસને મારવાનો પ્રયત્ન કરે અથવા તેનું જોખમ ઉભું થાય ત્યારે પોલીસને પોતાની સલામતીમાં જવાબી કાર્યવાહી કરવાનો અધિકાર છે. પરંતુ સુપ્રીમ કોર્ટે આ સંદર્ભમાં કેટલીક માર્ગદર્શિકા નિર્ધારિત કરી છે. તે અંતર્ગત કમર નીચે ગોળી મારવી જોઈતી હતી. જો ગુનેગાર ભાગી રહ્યો હોય, તો વોર્નિંગ આપી તેને રોકવો જોઈએ, આવા કેટલાક મુદ્દાઓ તે માર્ગદર્શિકામાં છે. આ માર્ગદર્શિકાનું પાલન થયું હતું કે નહીં તે મહત્વપૂર્ણ છે.

વિકાસ ઉજ્જેન કઈ રીતે પહોચ્યો તે પોલીસે કેમ ન કહ્યું?
આઠ દિવસ પહેલા જે 8 પોલીસકર્મીઓ પર ગોળીબાર થયો અને તેમના મૃત્યુ થયા તે સમયે વિકાસ ત્યાં હાજર હતો કે નહિ તે બાબતે શંકા ઉઠી રહી છે. આ ફાયરીંગમાં વિકાસના શાગરીતો શામેલ હતા; પણ તે પોતે હાજર હતો કે નહી, તે અંગે શંકા વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે. આ જ રીતે, તે કાનપુરથી ઉજ્જૈન કેવી રીતે પહોચ્યો તેની પણ પોલીસે કોઈ સ્પષ્ટતા કરી નથી.

ગુંડા કેવી રીતે લાર્જર-ધેન-લાઈફ ઈમેજ મેળવી લે છે?
ગયા વર્ષે હૈદરાબાદ ગેંગરેપ મામલે આરોપીઓનું એન્કાઉન્ટર થયા બાદ સુપ્રીમ કોર્ટે તેમાં દખલગીરી કરી એક તપાસ સમિતિ બનાવી હતી. આ સમિતિનો રિપોર્ટ હજુ સુધી નથી આવ્યો. તેવામાં આ એન્કાઉન્ટર થયું. આવા ગુનેગારોની સામે સાક્ષી સામે નથી આવતા. એટલે તેઓ બિન્દાસ ખુલ્લા ફરે છે. તેઓનું આપરાધિક સામ્રાજ્ય અને આર્થિક તાકાત વધે છે. આગળ જતા રાજકીય પાર્ટીઓ તેમનો ઉપયોગ કરી લે છે. ઈલેક્શન લડાવી તેમને જીતાડીને આવા ગુનેગારોને પવિત્ર બનાવવાનું કામ કરે છે.

આનું પરિણામ એ આવે છે કે, તેમની દુષ્કર્મ છુપાઈ જાય છે અને ઈમેજ લાર્જર-ધેન-લાઈફ થઈ જાય છે. આ ગુંડાઓને લાગે છે કે તેઓ જ સરકાર છીએ. ઘણીવાર પોલીસ તંત્ર પણ તેમની સેવામાં હોય છે. જ્યારે વિકાસ દુબેના ઘરે દરોડા પાડવામાં આવ્યા હતા, ત્યારે તેને આ વિશેની માહિતી મળી ચૂકી હતી. આના પરથી, ઉત્તરપ્રદેશની પોલીસ સિસ્ટમ કેટલી સદી ગઈ છે તે ખબર પડે છે.

મુંબઈમાં એન્કાઉન્ટર પર કેમ બ્રેક લાગી ગઈ?
મહારાષ્ટ્રમાં 1990ના દાયકામાં મુંબઈમાં ઘણા અંડરવર્લ્ડ ગુંડાઓના એન્કાઉન્ટર થયા હતા. તે પછી કેટલાક પોલીસ અધિકારીઓ ગુંડો વતી કામ કરી રહ્યા હોવાના આક્ષેપો થયા હતા. કેટલાક પોલીસ અધિકારીઓ એન્કાઉન્ટર સ્પેશિયાલિસ્ટ તરીકે ઉભરી આવ્યા હતા, પરંતુ બાદમાં તેમના ઉપર લગામ કસવામાં આવી હતી. આનું કારણ એ છે કે જો કોઈ ગુનેગારને ન્યાયતંત્ર દ્વારા સજા કરવામાં આવે તો ન્યાયતંત્રની પવિત્રતા જ વધે છે; પરંતુ સામાન્ય લોકોના મનમાં સુરક્ષાની ભાવના પણ જાગૃત થાય છે. છેલ્લા કેટલાક સમયથી મુંબઈમાં કોઈ એન્કાઉન્ટર થયું જ નથી.

કારણ, આવા એન્કાઉન્ટર પર જ્યુડિશીયરીએ બ્રેક લગાવી હતી. તેમની સખત તપાસ કરવામાં આવી હતી. એન્કાઉન્ટર બાદ પોલીસની સ્ટોરીની સત્યતાની ઊંડાણપૂર્વક તપાસ કરવામાં આવી હતી. સત્યને સમાજની સામે રાખ્યું. આના માટે એકથી બે મહિનાની સમય મર્યાદા હોવી જોઈએ. જો આ કરવામાં નહીં આવે તો ગુંડાઓના એન્કાઉન્ટર પર સમાજ ઉજવણી કરે તે સ્વાભાવિક છે. પરંતુ તે મજબૂત લોકશાહી માટે યોગ્ય નથી.

જ્યુડિશીયરી સામે વિકલ્પ શું છે?
કાનુન અને જ્યુડિશીયરી સામે આ એક મોટો પડકાર છે. આપણો કાયદો વિકલાંગ થઇ ગયો છે અને લોકોનો કાયદા પરથી વિશ્વાસ ઉઠી ગયો છે. પોલીસ જ સારો ન્યાય કરી શકે છે તે ભાવના ચિંતાજનક છે. ગુનો સાબિત થતાં પહેલા જ પોલીસ જો ગુનેગારો ઉપર કાર્યવાહી કરવા લાગશે તો જ્યુડિશીયરીએ ગંભીરતાથી દખલગીરી કરાવી પડશે. એટલા માટે જ એન્કાઉન્ટર સાચું છે કે ખોટું તે અંગેની શંકા દુર થવી જોઈએ. એના માટે જ્યુડીશીયલ તપાસ જલ્દીથી થવી જોઈએ.

જો હકીકતમાં એન્કાઉન્ટરની સ્થિતિ ઉભી થઇ હોય તો પોલીસને ક્લીન ચીટ આપવી જોઈએ. પણ, જો એન્કાઉન્ટર ખોટું હોય તો તેના માટે જવાબદારોને સખત સજા થવી જોઈએ. આ એન્કાઉન્ટર કોના કહેવાથી કરવામાં આવ્યું છે તે સામે આવવું જોઈએ. આ ગુંડો આપણા રાજ ખોલી નાખશે તેવું વિચારનારા વ્યક્તિઓ સમાજ અને સત્તામાં છે? તેની તપાસ જરૂરી છે. આ સત્ય જો સામે આવશે તો જ લોકોનો ભરોસો જ્યુડિશીયરી પર વધશે. નહીતો, પોલિસને લાગવા માંડશે કે અમે જ જજ છીએ, અમે પણ ન્યાય આપી શકીએ છીએ. આ કારણોસર, સુપ્રિમ કોર્ટે કાયદા દ્વારા સ્થાપિત શાસનને સાકાર કરવા પહેલ કરવી પડશે.

અન્ય સમાચારો પણ છે...