તમારા શહેરના લેટેસ્ટ સમાચાર અને ફ્રી ઈ-પેપર મેળવો

ડાઉનલોડ કરો
  • Gujarati News
  • National
  • The Three Colors Unite Every Indian, Know The Importance Of Our National Flag And The Special Things Associated With It.

તીન રંગો મેં રંગા હુઆ હિન્દુસ્તાન હૈ:1931માં આ ઝંડા વચ્ચે ચરખાની જગ્યાએ અશોક ચક્રને જગ્યા આપવામાં આવી, ગાડીની પાછળ, બોટ કે પ્લેનમાં ત્રિરંગો ન લગાવી શકાય, જાણો રાષ્ટ્રધ્વજ સાથે જોડાયેલી ખાસ વાતો

એક મહિનો પહેલા
  • ભારતના હાલના રાષ્ટ્રધ્વજને 22મી જુલાઈ, 1947નાં રોજ માન્યતા આપવામાં આવી
  • દેશને રાષ્ટ્રધ્વજ મળ્યો ન હતો તે પહેલાં 6 ઝંડા આવી ગયા હતા
  • આપણાં ધ્વજગીત વિજય વિશ્વ ત્રિરંગા પ્યારા... ની રચના લેખક શ્યામલાલે કરી હતી

સૌપ્રથમ તો આઝાદીનાં 75માં વર્ષની સમગ્ર દેશવાસીઓને ભાસ્કર પરિવાર તરફથી શુભકામના. આ આઝાદી મેળવવા માટે લાખો ભારતીય વીરોએ કુરબાની આપી છે. આઝાદીની લડાઈમાં દરેક વર્ગ-ધર્મ-સંપ્રદાયના લોકોએ એક દેશભક્ત ભારતીય નાગરિકની જેમ પોતાની ભૂમિકા ભજવી હતી. સૌથી મહત્વની અને ખાસ વાત એ છે કે તમામ ભારતીયોને એકતાના સૂત્રમાં બાંધવાની પ્રેરણા આપણા રાષ્ટ્રીય ગૌરવ સમાન ત્રિરંગાથી મળી છે.

આ જ કારણ છે કે ભારતની સ્વાધીનતા માટેના યુદ્ધ દરમિયાન દરેક ભારતીયની અંદર જોશ ભરવા માટે ત્રિરંગા સાથે જોડાયેલું એક ગીત લખવામાં આવ્યું, જે ગીત સાંભળીને દરેક ભારતીયોમાં જોશ આવી જતું અને આજે પણ આ ધ્વજ ગીત તેટલું જ પ્રાસંગિક છે. આ ગીત છે... "વિજયી વિશ્વ તિરંગા પ્યારા, ઝંડા ઉંચા રહે હમારા..." આ ગીતને લઈને લાખો ભારતીયોએ અંગ્રેજોની લાઠી અને ગોળીઓ ખાધી છે. પરંતુ ત્રિરંગાને ક્યારે ઝુકવા નથી દીધો. આ ગીત આજે પણ દરેક ભારતીયોને પ્રેરણા આપે છે. આવો જાણીએ આ ગીત અને રાષ્ટ્રીય ધ્વજ સાથે જોડાયેલી કેટલીક ખાસ વાતો...

રાષ્ટ્રધ્વજનો ઈતિહાસ

  • પહેલો ભારતીય ઝંડો વર્તમાન કોલકાતાના પારસી બેગમ સ્કાયર (ગ્રીન પાર્ક)માં 7 ઓગસ્ટ, 1906નાં રોજ ફરકાવવામાં આવ્યો હતો. આમ તો 1857માં પણ ઝંડો ફરકાવવામાં આવ્યો હતો, પરંતુ તે પહેલાં ભારતીય સ્વતંત્રતા સંગ્રામ માટેનો ઝંડો હતો.
  • આ રીતે 1905માં ભગિની નિવેદિતાએ પણ એક ઝંડો સામે રાખ્યો હતો પરંતુ પહેલી વખત ભારતનો બિન સત્તાવાર ઝંડો 1906માં જ ફરકાવવામાં આવ્યો જેમાં લાલ, પીળા અને લીલા રંગની એક લાઈન હતી. જેમાં વચ્ચે વંદે માતરમ્ લખવામાં આવ્યું હતું.
  • 1907ના ઝંડાને પહેલાં પેરિસ અને પછી બર્લિનમાં મેડમ ભીકાજી કામા અને તેમના નિર્વાસિત સાથી ક્રાંતિકારિઓએ ફરકાવ્યો હતો. જેને મેડમ કામાની સાથે વીર સાવરકર અને શ્યામજી કૃષ્ણ વર્માએ ડિઝાઈન કર્યો હતો. જે ઘણી અંશે પહેલાંના ઝંડા જેવો જ હતો. જો કે તેની ઉપરની પટ્ટીમાં સપ્તરૂષિ રૂપી સાત સ્ટાર્સ અને એક કમળ હતું.
1907ના ઝંડાને પહેલાં પેરિસ અને પછી બર્લિનમાં મેડમ ભીકાજી કામા અને તેમના નિર્વાસિત સાથી ક્રાંતિકારિઓએ ફરકાવ્યો હતો
1907ના ઝંડાને પહેલાં પેરિસ અને પછી બર્લિનમાં મેડમ ભીકાજી કામા અને તેમના નિર્વાસિત સાથી ક્રાંતિકારિઓએ ફરકાવ્યો હતો
  • 1917માં એક નવો ઝંડો સામે આવ્યો. આ ઝંડાને ડૉ. એની બેસેન્ટ અને લોકમાન્ય તિલકે હોમરૂલ આંદોલન દરમિયાન ફરકાવ્યો હતો. આ પ્રકારના ઝંડામાં ત્રીજી વખત ફેરફાર કરવામાં આવ્યો જેમાં પાંચ લાલ અને ચાર લીલી લાઈન હતી, જેની ઉપર સપ્તરૂષિને રાખવામાં આવ્યા હતા.
ડૉ. એની બેસેન્ટ અને લોકમાન્ય તિલક
ડૉ. એની બેસેન્ટ અને લોકમાન્ય તિલક
  • 1921માં બેઝવાડામાં આયોજિત ઓલ ઈન્ડિયા કોંગ્રેસ કમિટિના એક સત્રમાં આંધ્રપ્રદેશના એક યુવાને ગાંધીજીને એક ઝંડો દેખાડ્યો, જે બે રંગનો બનેલો હતો. લાલ અને લીલો. લાલ હિંદુઓ અને લીલો મુસ્લિમોનું પ્રતિનિધિતવ કરતું હતું. જો કે તે યુવકની ભલામણ બાદ તેમાં સફદ લાઈન અને ચરખો પડ જોડવામાં આવ્યો.
  • 1931માં ભારતીય રાષ્ટ્રીય કોંગ્રેસે ત્રિરંગાને રાષ્ટ્રીય ધ્વજ તરીકે સ્વીકાર કરવાનો પ્રસ્તાવ પસાર કર્યો. કોંગ્રેસે સત્તાવાર રીતે આ ઝંડાનો સ્વીકાર કર્યો, જેને આ વર્ષે 31 ઓગસ્ટનાં રોજ ફરકાવવામાં આવ્યો હતો. 1921ના ઝંડામાં એટલા માટે ફેરફાર કરવામા આવ્યો કેમકે કેટલાંક લોકોએ તેના ધાર્મિક પક્ષનો સ્વીકાર ન કર્યો. શીખ સમુદાયે પણ કહ્યું કે કાં તો 1921ના ઝંડામાં તેમને પ્રતિનિધિત્વ આપવામાં આવે કે પછી ધાર્મિક રંગોને હટાવવામાં આવે. આ રીતે 1931માં પિંગાલી વેંકૈયાએ નવો ઝંડો તૈયાર કર્યો, જેમાં વચ્ચે ચરખો રાખવામાં આવ્યો.
1931માં પિંગાલી વેંકૈયાએ નવો ઝંડો તૈયાર કર્યો, જેમાં વચ્ચે ચરખો રાખવામાં આવ્યો.જેમના માનમાં 2009માં ટપાલ ટિકિટ બહાર પાડવામાં આવી હતી.
1931માં પિંગાલી વેંકૈયાએ નવો ઝંડો તૈયાર કર્યો, જેમાં વચ્ચે ચરખો રાખવામાં આવ્યો.જેમના માનમાં 2009માં ટપાલ ટિકિટ બહાર પાડવામાં આવી હતી.
  • 1947માં રાજેન્દ્ર પ્રસાદના નેતૃત્વમાં એક કમિટિનું ગઠન રાષ્ટ્રીય ઝંડો નક્કી કરવા માટે થયું. કમિટિએ ભારતીય રાષ્ટ્રીય કોંગ્રેસના ઝંડાને જ રાષ્ટ્રીય ઝંડા તરીકે સ્વીકાર્યો. જો કે તેમાં કેટલાંક ફેરફાર કરવામાં આવ્યા. 1931માં આ ઝંડા વચ્ચે ચરખાની જગ્યાએ અશોક ચક્રને જગ્યા આપવામાં આવી.
  • 99 ટકા લોકોને ખ્યાલ જ નથી કે 22 જુલાઈનાં રોજ આપણાં રાષ્ટ્રધ્વજનો જન્મદિવસ મનાવવામાં આવે છે. દેશ આઝાદ થયો તે બાદ બંધારણ સભામાં પંડિત જવાહરલાલ નહેરુએ 22 જુલાઈ, 1947નાં રોજ ત્રિરંગાને રાષ્ટ્રીય ધ્વજ તરીકે જાહેર કર્યો.
ભારત આઝાદ થયોને પ્રથમ વખત રાષ્ટ્રધ્વજ તત્કાલિન વડાપ્રધાન જવાહર લાલ નહેરુએ ફરકાવ્યો હતો.
ભારત આઝાદ થયોને પ્રથમ વખત રાષ્ટ્રધ્વજ તત્કાલિન વડાપ્રધાન જવાહર લાલ નહેરુએ ફરકાવ્યો હતો.

રાષ્ટ્રીય ધ્વજ એટલે સુખ, શાંતિ અને સમૃદ્ધિનું પ્રતીક
આપણાં દેશની આન-બાન અને શાન એવા રાષ્ટ્રીય ધ્વજના ત્રણ રંગો સુખ, શાંતિ અને સમૃદ્ધિનું પ્રતીક છે. આ ધ્વજમાં રહેલા ત્રણ રંગની પટ્ટીઓ અને વચ્ચે ઘાટા નીલા રંગનું અશોક ચક્રનું પોતાનું એક મહત્વ છે. સફેદ પટ્ટીમાં વચ્ચે નીલા રંગનું અશોક ચક્ર હોય છે જેમાં 24 આંકા છે જે આપણાં દેશને ગતિમાન બનાવી રાખવાની પ્રેરણા આપે છે. ધ્વજની લંબાઈ અને પહોળાઈનું માપદંડ 2:3 હોય છે. આ ધ્વજની પરિકલ્પના પિંગલી વેંકૈયાએ કરી હતી. જેને 22 જુલાઈ 1947માં ભારતીય બંધારણ સભાની બેઠકમાં રાષ્ટ્રીય ધ્વજ તરીકે સ્વીકારવામાં આવ્યો.

1921માં ગાંધીજીએ સ્વીકાર કર્યો રાષ્ટ્રધ્વજ
1921માં ગાંધીજીએ પિંગલી વેંકૈયાએ ડિઝાઈન કરેલો ધ્વજ સ્વીકારી લીધો. જેને સ્વરાજ ધ્વજ, ગાંધી ધ્વજ અને ચરખા ધ્વજ નામથી પણ ઓળખવામાં આવે છે. જે બાદ 1931માં સાત સભ્યની એક સમિતિ રાષ્ટ્ર ધ્વજ સાથે આવ્યા. ભારત માટે મોટો દિવસ ત્યારે આવ્યો જ્યારે લોર્ડ માઉન્ટબેટને ભારતને સ્વતંત્ર કરવાના નિર્ણયની જાહેરાત કરી દીધી. રાષ્ટ્રીય ધ્વજની રૂપરેખા તૈયાર કરવા માટે ડૉ. ગજેન્દ્ર પ્રસાદની અધ્યક્ષતામાં સમિતિ બનાવી. પિંગલી વેંકૈયા દ્વારા ડિઝાઈન કરેલા ધ્વજને સંશોધિત કરવાનો નિર્ણય લેવામાં આવ્યો. ધ્વજના તમામ રંગમાં તમામ સંપ્રદાય માટે સમાન ગૌરવ અને શ્રેષ્ઠ મહત્વ હતું. 22 જુલાઈ 1947નાં રોજ બંધારણ સભાએ તેને સ્વતંત્ર ભારતના રાષ્ટ્રીય ધ્વજ તરીકે અપનાવ્યો.

ધ્વજ ગીતની પાછળ રહી છે રસપ્રદ વાતો
વિજય વિશ્વ ત્રિરંગા પ્યારા... ગીતની રચના ઉત્તર પ્રદેશના કાનપુર નજીક આવેલા નરવલ ગામમાં રહેતા લેખક શ્યામલાલ ગુપ્ત 'પાર્ષદે' કરી હતી. શ્યામલાલ ગુપ્તની રુચી કવિતામાં ઘણી હતી અને તેમની કવિતાથી તત્કાલિન મહાન લેખક ગણેશ શંકર 'વિદ્યાર્થી' ઘણાં જ પ્રભાવિત હતા. જો કે તે સમયે કોંગ્રેસે પોતાનો ઝંડો તો નક્કી કરી લીધો હતો પરંતુ તેના માટે તેનું કોઈ પ્રભાવશાળી ગીત ન હતું.

ત્યારે ગણેશ શંકર વિદ્યાર્થીએ શ્યામલાલને આગ્રહ કર્યો કે તેઓ એક ધ્વજ ગીત લખી આપે. શ્યામલાલે પોતાની સ્વીકૃતિ આપી, પરંતુ તે વાતને ઘણો સમય વીતી ગયો છતાં ધ્વજ ગીત તૈયાર ન થયું. જે બાદ ગણેશ શંકર વિદ્યાર્થી તેમના પર ગુસ્સે થયા અને ધ્વજ ગીત કોઈ પણ કાળે જોઈએ તેવી માગ કરી. આ વાતથી લાગી આવતા શ્યામલાલ ગુપ્તે એક જ રાતમાં એક ગીતની રચના કરી... વિજયી વિશ્વ ત્રિરંગા પ્યારા, ઝંડા ઉંચા રહે હમારા... જો કે આ ગીતમાં વિજયી વિશ્વને લઈને કેટલાંક લોકોએ આપત્તિ વ્યક્ત કરી, જેના પર શ્યામલાલે ચોખવટ કરતા કહ્યું કે આ શબ્દનો અર્થ વિશ્વને જીતવાનો નથી, પરંતુ વિશ્વમાં વિજયી મેળવવાનો છે. જે બાદ આ ગીત ઘણું જ લોકપ્રિય થઈ ગયું.

ભારતીયોની શાન સમાન ત્રિરંગો સદાય ઉંચો રહે અને તેનું માન જળવાય રહે તેની જવાબદારી માત્ર સેનાની નહીં તમામ ભારતીયોની છે
ભારતીયોની શાન સમાન ત્રિરંગો સદાય ઉંચો રહે અને તેનું માન જળવાય રહે તેની જવાબદારી માત્ર સેનાની નહીં તમામ ભારતીયોની છે

ગાંધીજીએ કોંગ્રેસ અધિવેશનમાં આ ગીત ગાયું
19 ફેબ્રુઆરી, 1938નાં રોજ હરિપુરા કોંગ્રેસ અધિવેશન હતું. તે સમયે રાષ્ટ્રપિતા મહાત્મા ગાંધી અને જવાહર લાલ નહેરુએ આ ધ્વજ ગીત ગાયું હતું. જેનાથી આખા દેશમાં એક જોશ જોવા મળ્યો. આ અધિવેશનમાં નેતાજી સુભાષચંદ્ર બોઝે આ ગીતને ઝંડા ગીત તરીકે સ્વીકૃતિ આપી દીધી.

  • ત્રિરંગા સાથે જોડાયેલાં કેટલાંક તથ્યો
  • દેશમાં ફ્લેગ કોડ ઓફ ઈન્ડિયા નામનો એક કાયદો છે, જેમાં ત્રિરંગાને ફરકાવવા માટેના નિયમ નિર્ધારીત કરવામાં આવ્યા છે. આ નિયમોનું ઉલ્લંઘન કરનારને જેલ પણ થઈ શકે છે.
  • કોઈ મંચ પરથી ત્રિરંગો ફરકાવવામાં આવે છે તે સમયે જ્યારે બોલનારનું મોઢું શ્રોતાઓ તરફ હોય તો ત્રિરંગો હંમેશા તેની જમણી બાજુ હોવો જોઈએ.
  • ત્રિરંગો હંમેશા કોટન, સિલ્ક કે પછી ખાદીનો જ હોવો જોઈએ. પ્લાસ્ટિકનો ધ્વજ બનાવવાની મનાઈ છે.
  • ત્રિરંગાનું નિર્માણ હંમેશા રેક્ટેંગલ શેપમાં જ હોવો જોઈએ, જેનું માપદંડ 3:2 હોય છે.
  • રાષ્ટ્ર ધ્વજ પર કંઈ પણ બનાવવું કે લખવું ગેરકાયદે હોય છે. કોઈ પણ ગાડીની પાછળ, બોટ કે પ્લેનમાં ત્રિરંગો ન લગાવી શકાય કે ન તેનો ઉપયોગ કોઈ બિલ્ડિંગને ઢાંકવા માટે કરી શકાય છે.
  • કોઈ પણ સ્થિતિમાં ત્રિરંગો જમીન પર ટચ ન થવો જોઈએ. આ તેનું અપમાન ગણાય છે. ત્રિરંગાને કોઈ પણ પ્રકારના યુનિફોર્મ કે સજાવટમાં પ્રયોગ ન કરી શકાય.
  • ભારતમાં બેંગલુરુથી 420 કિ.મી સ્થિત હુબલી એક માત્ર લાયસન્સ પ્રાપ્ત સંસ્થા છે જે ધ્વજ બનાવવા અને તેના સપ્લાઈનું કામ કરે છે. કોઈ અન્ય ઝંડાને રાષ્ટ્રીય ધ્વજથી ઉપર કે ઉંચો કે તેની બરાબર ન લગાવી શકાય.
  • 29 મે 1953નાં રોજ ભારતનો રાષ્ટ્રીય ધ્વજ સૌથી ઉંચા પર્વતના શિખર માઉન્ટ એવરેસ્ટ પર યુનિયન જેક તથા નેપાળી રાષ્ટ્રધ્વજની સાથે ફરકાવવામાં આવ્યો હતો. આ સમયે શેરપા તેનજિંગ અને એડમંડ માઉન્ટ હિલેરીએ એવરેસ્ટ શર કર્યું હતું.
  • સામાન્ય નાગરિકોને પોતાના ઘર કે ઓફિસમાં સામાન્ય દિવસોમાં પણ ત્રિરંગો ફરકાવવાની મંજૂરી 22 સપ્ટેમ્બર 2002 પછી મળી.
  • ત્રિરંગો રાતના સમયે ફરકાવવાની મંજૂરી વર્ષ 2009માં આપવામાં આવી.
  • ભારતના બંધારણ મુજબ જો કોઈ રાષ્ટ્ર વિભૂતિનું નિધન થાય છે અને રાષ્ટ્રીય શોક જાહેર કરવામાં આવે ત્યારે થોડો સમય માટે રાષ્ટ્ર ધ્વજને અડધી કાંઠીએ ફરકાવવામાં આવે છે. પરંતુ આવું ત્યાંજ થાય છે જે ભવનમાં તે વિભૂતિનું પાર્થિવ શરીર રાખવામાં આવ્યું. જેવો પાર્થિવ શરીરને ભવનની બહાર કાઢવામાં આવે કે ફરી રાષ્ટ્ર ધ્વજને પૂરી ઉંચાઈએ ફરકાવી દેવામાં આવે છે.
  • દેશ માટે જીવ આપનાર શહીદ અને દેશની મહાન શખ્સિયતોને ત્રિરંગામાં લપેટવામાં આવે છે. આ દરમિયાન કેસરી પટ્ટી તેમના માથા તરફ અને લીલી પટ્ટી તેના પગ તરફ હોવી જોઈએ. મૃતદેહને પંચમહાભૂતમાં વિલિન કે શૂપર્દ-એ-ખાક કરવામાં આવે તે બાદ તે રાષ્ટ્ર ધ્વજને ગુપ્ત રીકે પૂરાં સન્માનની સાથે સળગાવી દેવામાં આવે છે કે પછી વજન બાંધીને પવિત્ર નદીના જળમાં સમાધિ આપવામાં આવે છે.
  • ફાટેલા કે રંગ ઉડી ગયા હોય તેવા ત્રિરંગાને સન્માનની સાથે સળગાવવામાં આવે છે કે પછી તેમાં વજન બાંધીને પવિત્ર નદીમાં જળ સમાધી આપવામાં આવે છે.
અન્ય સમાચારો પણ છે...