• Gujarati News
  • National
  • If There Is Cancellation In The Summer, The Well Is Locked, So Little Water Comes That More Than The Family Cannot Quench Thirst

રાજસ્થાનનાં ગામડાંમાં પાણી લોક:બિકાનેરનાં ગામડાંમાં નહેર બંધ કરતાં પીવાના પાણીની તકલીફો વધી, ચોરીના ડરથી 40 ગામડાંના કૂવા પર તાળાં લાગ્યાં

8 મહિનો પહેલા
  • કૉપી લિંક

પશ્ચિમ રાજસ્થાનના ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં પીવા માટે ઘી સરળતાથી મળી જાય છે, પરંતુ પૂરતી માત્રામાં પાણી મળવું મુશ્કેલ છે. રણવિસ્તારના લોકો વર્ષોથી પાણીની કિંમત સમજે છે. અહીં અમૃતની જેમ પાણીનું રક્ષણ કરવામાં આવે છે. વર્ષો પહેલાં બનેલા નાની કુંડી પર તો મે-જૂન મહિનામાં કાયદેસર તાળાં લગાવી દેવામાં આવે છે, જેથી કોઈ પાણીની ચોરી ના કરી શકે.

રાજસ્થાનના બિકાનેર વિસ્તારમાં નહેર બંધ કરવામાં આવી હોવાથી આસપાસનાં ગામડાંમાં પીવાના પાણીની તકલીફ ઘણી વધી ગઈ છે, તેથી અત્યારે અહીં ઘણાં ગામોની કુંડી પર તાળાં લગાવી દેવામાં આવ્યાં છે. લૂણકરનસર જિલ્લાના ભંડાણ વિસ્તારમાં અંદાજે 40 ગામમાં આ વ્યવસ્થા કરી દેવામાં આવી છે. જિલ્લાના હંસેરા, સોડવાલી, ભીખનેરા, ખોખરાણા, ખિલેરિયા, ખિયેકા, લાલેરા, મોરાણા અને સાધેરા સહિત ઘણાં ગામોમાં કૂવા બનાવવામાં આવ્યા છે. આ સિવાય ખાજુવાલા, પૂગલ, શ્રીકોલાયત સહિત ઘણા જિલ્લાનાં ગામોમાં આવી વ્યવસ્થા કરવામાં આવી છે.

બીકાનેરના ગામડાઓમાં આ રીતે પાણીની કુંડીઓ બનાવવામાં આવે છે, જેમાં 20-30 ડોલ પાણી જમા થઈ શકે છે
બીકાનેરના ગામડાઓમાં આ રીતે પાણીની કુંડીઓ બનાવવામાં આવે છે, જેમાં 20-30 ડોલ પાણી જમા થઈ શકે છે

શું હોય છે પાણીની કુંડી?
આમ તો કુંડી એટલે કૂવાનું જ નાનું સ્વરૂપ હોય છે. રણમાં પાણી અંદરને અંદર આગળ વધતું હોય છે. કોઈ હવાડા, તળાવ અથવા ઈન્દિરા ગાંધી નહેરથી પાણી રેલાતું જ જમીનમાં એનો આગળનો રસ્તો કરી લે છે. આસપાસના વિસ્તારના લોકોને ખબર જ હોય છે કે પાણી અંદરને અંદર જ ક્યાંય વહી રહ્યું છે. આમ, એક જગ્યાએ ખોદીને પાણીનો ત્યાં સંગ્રહ કરવામાં આવે છે. આ નાની કુંડીમાં એટલા પાણીનો સંગ્રહ કરી શકાય છે કે જરૂર પડે ત્યારે 20થી 30 ડોલ પાણી મેળવી શકાય.

આ રીતે કાઢવામાં આવે છે કુંડીમાંથી પાણી
કુંડીમાંથી પાણી કાઢવા માટે એક બાજુ ઊંટને ઊભું રાખવામાં આવે છે. બીજી બાજુ ચામડામાંથી બનેલા એક વાસણને કુંડીમાં નાખવામાં આવે છે. જેમ જેમ ઊંટ આગળ વધે છે તેમ તેમ વાસણ પણ ઉપર આવે છે અને ત્યાર પછી એ પાણીને ઊંટગાડી પર બનાવવામાં આવેલી લોખંડની ટાંકીમાં ઠાલવી દેવામાં આવે છે. જ્યારે ઊંટ ના હોય ત્યારે ગામના લોકો ભેગા મળીને કુંડીમાંથી પાણી બહાર કાઢવાનું કામ કરે છે.

ઉંટની મદદથી કુંડીમાંથી પાણી કાઢવામાં આવે છે
ઉંટની મદદથી કુંડીમાંથી પાણી કાઢવામાં આવે છે

કુંડી પર આ કારણથી તાળું લગાવાય છે
લૂણકરનસરના રઘુરામનું કહેવું છે કે કુંડી દરેક પરિવારની પોતાની સંપત્તિ હોય છે. એમાં સામાન્ય દિવસોમાં તાળાં લગાવવામાં નથી આવતાં, પરંતુ મે-જૂનમાં પાણીની તકલીફ વધારે હોય છે. નહેરમાં પાણી નથી અને જળ વિભાગ પણ પૂરતું પાણી નથી આપતો. આ સંજોગોમાં લોકો કુંડીમાંથી પાણી ચોરી લેતા હોય છે. પરિણામે, પાણીની ચોરી ના થાય એ માટે કુંડીને તાળાં લગાવવામાં આવે છે.

કેમ છે અહીં પાણીનું સંકટ
રણમાં એક ભૂંગાથી બીજા ભૂંગા વચ્ચે અંદાજે 10થી 15 કિલોમીટરનું અંતર હોય છે. આ ભૂંગામાં પાણીના કનેક્શન નથી હોતા. અમુક ભૂંગા સુધી તો પાણી પહોંચાડવાની વ્યવસ્થા પણ કરવામાં આવી છે. તેમ છતાં જળ વિભાગ પાણી પહોંચાડી શકે તેમ નથી. ઈન્દિરા ગાંધી નહેરમાં પાણી આવે ત્યારે લોકો તેમાંથી પાણી લઈ આવતા હોય છે, પરંતુ હમણાંથી અહીં નહેર બંધ હોવાને કારણે પાણીની તકલીફ વધી ગઈ છે.

દરેક વર્ષે સમસ્યા
ઈન્દિરા ગાંધી નહેર પહેલીવાર બંધ નથી થઈ, પરંતુ દર વર્ષે સમારકામ માટે આ નહેર બંધ કરવામાં આવે છે. આ વખતે 29 એપ્રિલથી 2 જૂન સુધી નહેર બંધ રાખવામાં આવી છે. ગયા વર્ષે પણ આ સમય દરમિયાન જ નહેર બંધ રાખવામાં આવી હતી. મે મહિનામાં ગરમી વધે છે ત્યારે જ નહેર બંધ કરવામાં આવતી હોવાથી શહેરથી ગામડાં સુધી પાણીની સમસ્યા જોવા મળતી હોય છે.
અંદાજે એક મહિના સુધી પાણી ના આવવાથી ઈન્દિરા ગાંધી નહેરના બિકાનેર, લૂણકરનસર, ખાજુવાલા અને પૂગલ તરફ આવતા ડિસ્ટ્રિબ્યુટરીઝમાં પાણી નથી હોતું. આ દરમિયાન ગ્રામીણો એક એક-એક પાણીનું ટીપું બચાવવાનો પ્રયત્ન કરતા હોય છે.

કુંડીની ઉંડાઈ વધારે હોય છે, તેથી પાણી કાઢવા માટે ઉંટની મદદ લેવાય છે
કુંડીની ઉંડાઈ વધારે હોય છે, તેથી પાણી કાઢવા માટે ઉંટની મદદ લેવાય છે

જરૂરિયાતના લોકોને ના નથી પાડતા
કુંડી પર તાળું લગાવવામાં આવ્યું હોવા છતાં સ્થાનિક લોકો જરૂરિયાતના લોકોને પાણી આપવાની ના નથી પાડતાં. કુંડીના માલિકને ભલામણ કરીને લોકો બહુ જરૂર હોય ત્યારે એકબીજા પાસેથી પાણી મેળવી શકે છે, પરંતુ જો કોઈ પાણીની ચોરી કરે તો આખું ગામ એનો વિરોધ કરે છે.

અન્ય સમાચારો પણ છે...