• Gujarati News
  • National
  • Demo And Heat In Uttarakhand Caused Ganges Water To Stagnate, Hills In Kashi Overflowed

ભાસ્કર ગ્રાઉન્ડ રિપોર્ટ:ઉત્તરાખંડમાં ડેમો અને ગરમીને કારણે ગંગાનું પાણી અટક્યું, કાશીમાં ટેકરીઓ ઉપસી આવી

વારાણસી, હરિદ્વારએક મહિનો પહેલાલેખક: ચંદન પાંડે, મનમીત
  • કૉપી લિંક
વારાણસીના સામેના ઘાટ નજીક ગંગા વચ્ચે રેતીની ટેકરીઓ ઉપસી આવી. - Divya Bhaskar
વારાણસીના સામેના ઘાટ નજીક ગંગા વચ્ચે રેતીની ટેકરીઓ ઉપસી આવી.
  • ગંગા નદી સંકોચાઈ રહી છે અને વહેણ પણ ઘટી રહ્યું છે

જીવનદાયિની ગંગા નદી સતત સંકોચાતી જઈ રહી છે. ઉત્તરાખંડમાં હાઈડ્રો પ્રોજેક્ટ માટે બનાવાયેલા ડેમો અને આ વર્ષે વધુ ગરમીને કારણે હરિદ્વારમાં ગંગ નહેરમાં પાણી ઓછું છોડાયું છે. પરિણામે પહેલીવાર કાશીના સામે ઘાટ નજીક ગંગા નદી વચ્ચે રેતીની ટેકરીઓ ઉપસી આવી છે. જોકે નદી વચ્ચે આ રેતીની ટેકરીઓ જૂનમાં દેખાતી હતી. હાલના દિવસોમાં ગંગા નદી વચ્ચે ઉભરેલી આ ટેકરીઓ પર બેસેલા માછીમારોને માછલી પકડતાં પણ જોઈ શકાય છે.

ઠેર ઠેર રેતીની ટેકરીઓ દેખાવા લાગી છે. એપ્રિલના બીજા પખવાડિયાથી જ આવી સ્થિતિ થઈ ગઇ હતી. નદીનું વહેણ પણ ઘટી જવાને કારણે આવું થઇ રહ્યું છે. કાશીમાં રામનગરથી રાજઘાટ સુધી લગભગ 5 કિ.મી. લાંબી બાયપાસ ચેનલ પર ગંગાના વહેણને અવરોધી રહી છે. કાશી યુનિવર્સિટીના મહામના માલવીય ગંગા રિસર્ચ સેન્ટરના અધ્યક્ષ પ્રો.બી.ડી.ત્રિપાઠી કહે છે કે ગંગામાં પાણીની ક્વૉન્ટિટી ઝડપથી ઘટી રહી છે. આ કારણે જ વહેણ નબળું પડી રહ્યું છે. પાણીનું વહેણ નબળું પડતાં સિલ્ટેશન ઝડપથી વધી રહ્યું છે. આ જ કારણે નદીમાં વચ્ચે રેતીની ટેકરીઓ અને સેન્ડ આઈલેન્ડ દેખાઈ રહ્યા છે. ગંગાની રેત પશ્ચિમની જગ્યાએ હવે પૂર્વના તટો પર એકઠી થઈ રહી છે.

પ્રો.ત્રિપાઠી કહે છે કે પ્રદૂષણ તો પહેલાથી જ ગંગા માટે મોટો પડકાર બની રહ્યું છે. ગંગાને પ્રદૂષણમુક્ત બનાવાય તે પહેલા તેને બચાવવી જરૂરી થઈ ગયું છે. ગંગા રહેશે તો પ્રદૂષણ મુક્ત થશે. ઉત્તરાખંડના હરિદ્વારમાં આ વખતે વધુ ગરમી પડવાથી ગંગ નહેરમાં 11 હજાર ક્યૂસેક પાણી છોડાયું છે. ગંગ નહેરની કેપિસિટી કુલ 12 હજાર ક્યૂસેક છે. ઉત્તરાખંડના ઉપરી વિસ્તારોમાં આવેલા ડેમો પણ જળવિદ્યુત માટે બનેલા જળાશયોમાં પાણી થોડા થોડા દિવસે રિઝર્વ કરાય છે.

4 કારણ... જેના લીધે આવી સ્થિતિ

  • ગંગા બેસિનના બંને કિનારે લિફ્ટ કેનાલ બનાવી સિંચાઈ માટે પાણી છોડાય છે. જેનાથી ગંગાનું વહેણ નબળું પડે છે.
  • ગંગાના ઉત્તરાખંડના હરિદ્વાર પહોંચ્યા બાદ તેનું મેઈન સ્ટ્રીમનું પાણી અનેક કેનાલોની મદદથી બીજા રાજ્યોને પણ સપ્લાય કરાઈ રહ્યો છે.
  • ઉત્તરાખંડમાં હાઈડ્રો પ્રોજેક્ટમાં રોકાયેલા પાણીથી ટર્બાઈન ચલાવાય છે. મેદાની વિસ્તારોમાં ગંગાના પાણીનીની માત્રામાં ઘટાડો દેખાઈ રહ્યો છે.
  • મેદાની વિસ્તારોમાં કેચમેન્ટ એરિયામાં ભૂજળનું પણ અંધાધૂંધ દોહન કરાઈ રહ્યું છે.

4 ઉપાય... જેનાથી સ્થિતિ સુધરશે

  • ગંગા રિસર્ચ કેન્દ્રના પ્રો.ત્રિપાઠી કહે છે કે ગંગા પર હવે કોઈ નવો ડેમ ન બાંધવો જોઈએ. તેનાથી ગંગાનું વહેણ ઘટશે નહીં.
  • જે રાજ્યોને ગંગાનું પાણી મોકલાઈ રહ્યું છે, તેમને પાણી માટે આત્મનિર્ભર બનાવાય.
  • ફ્લડ ઈરિગેશન સિસ્ટમમાં જળનો વેડફાટ વધુ, માઈક્રો ઈરિગેશન સિસ્ટમ લાગુ કરો.
  • વરસાદના પાણીને રોકી ગ્રાઉન્ડ વોટર રિચાર્જ સિસ્ટમની ટેક્નોલોજીનો ફેલાવો કરવો પડશે.
અન્ય સમાચારો પણ છે...