માય સ્પેસ:આપણા સૌમાં અસુર છે... છે જ!

કાજલ ઓઝા વૈદ્યએક મહિનો પહેલા
  • કૉપી લિંક
  • }}} દરેકને પ્રસિદ્ધ થવું છે. એ માટે લોકો પોતાની કે બીજાની જિંદગીને તમાશો બનાવીને વ્યૂની સંખ્યા વધારે છે

વલસાડ જિલ્લા નજીક દમણના બામણપૂજા વિસ્તારમાં એક સગીર છોકરા ઉપર ચોરીનો આરોપ મૂકીને એને એક ટોળાંએ અમાનવીય રીતે માર્યો. એટલું ઓછું હોય એમ, એનો વિડીયો વાઇરલ કરવામાં આવ્યો... એ પહેલાં 10 ડિસેમ્બરે બિહારમાં 50 વર્ષના એક માણસને આ જ રીતે મારી નાખવામાં આવ્યો, 20 જૂને ત્રિપુરામાં ત્રણ જણા, મે 29એ છત્તીસગઢમાં બે જણા... આવા કેટલા કિસ્સા આપણને રોજેરોજ વાંચવા કે જાણવા મળે છે. પોલીસની પ્રતીક્ષા કર્યા વગર ટોળું પોતે જ ન્યાય કરીને પોતાની જાતે જ શકમંદને સજા આપે છે. આ સજા અમાનુષી અને ભયાનક હોય છે. સોશિયલ મીડિયાને કારણે હવે આવી સજાના વિડીયો વાઇરલ થાય છે... ટોળાંના અમાનવીય વર્તનને પબ્લિક પ્લેટફોર્મ પર મૂકવામાં આવે છે. દુઃખની વાત એ છે કે, આવા પબ્લિક પ્લેટફોર્મ પર મુકાયેલા અમાનુષી વિડીયોને લાખોમાં વ્યૂ અને શેરિંગ મળે છે. આજે જ્યાં અત્યાચાર કે મૃત્યુને પણ તમાશો બનાવીને વેચવામાં આવે છે. આયેશાનો વિડીયો હોય કે રેસિપીની યૂ-ટ્યૂબ ચેનલ, રિશી કપૂરના છેલ્લા કલાકોનો વિડીયો કે પબ્લિક ડેમોન્સ્ટ્રેશન ઓફ અફેક્શન... બધું જ હવે બજારમાં છે. સોશિયલ મીડિયાના વધતા વ્યાપ સાથે હવે જિંદગીનો દરેક પ્રસંગ તમાશો બનતો જાય છે. સુરતમાં કોચિંગ ક્લાસમાંથી કૂદતા લોકોનો વિડીયો કે હિમાચલ પ્રદેશમાં પૂરમાં તણાતા લોકોના વિડીયો... આપણે હવે દરેક વાતને લોકો સુધી પહોંચાડવાના કોઈક વિચિત્ર માનસિક રોગનો શિકાર થતાં જઈએ છીએ. મરતી વ્યક્તિને બચાવવાને બદલે એનો વિડીયો બનાવીને આપણને કેટલા વ્યૂ મળશે એની ગણતરીમાં આપણે માણસાઈ ભૂલતાં જઈએ છીએ. હવે દરેકને પ્રસિદ્ધ થવું છે, એ માટે જે કરવું પડે તે કરવા મોટા ભાગના લોકો તૈયાર છે. પોતાની કે બીજાની જિંદગીને તમાશો બનાવી દઈને આપણે વ્યૂની સંખ્યા વધારવી છે, બસ! એક તરફથી આપણે પ્રાઈવસીની વાત કરીએ છીએ. પડોશી અમસ્તો સવાલ પૂછી લે તો એની મજાક બનાવીએ છીએ. ટીનએજ કે યુવાન સંતાનની જિંદગીમાં માતા-પિતાએ દખલ ન કરવી જોઈએ એવી કોઈક અર્થ વગરની પશ્ચિમી માનસિકતાનો આપણે પ્રચાર કરીએ છીએ ને બીજી તરફ જેમને ઓળખતાં નથી, કોઈ લેવાદેવા નથી એવા લોકો આપણે વિશે બધું જ જાણે એનો આપણને વાંધો નથી. બીજો મુદ્દો એ છે કે, જ્યારે જ્યારે આવા શકમંદ પકડાય છે, ત્યારે ટોળાની માનસિકતા અમાનુષી બની જાય છે. અજાણતાં જ આખી દુનિયા ગુસ્સામાં છે, ફ્રસ્ટ્રેટેડ અને ભીતરથી વધુ ને વધુ કડવી બનતી જાય છે. આપણે સુખ અને સગવડના સાધનો વધારતાં જઈએ છીએ, પરંતુ બીજી તરફ સૌથી વધારે વેચાતી દવાઓ એન્ટિડિપ્રેશન્ટ છે. આપણે મોટિવેશનલ અને ધાર્મિક ચેનલો વધારતાં જઈએ છીએ, પણ બીજી તરફ માણસમાંથી બેઝિક માણસાઈ એટલી તો ઘટી ગઈ છે કે, સામાન્ય દયા, સંવેદના કે સાદી સહિષ્ણુતા પણ જોવા મળતી નથી. ટોળામાંથી એક માણસ પોતાનું ઝનૂન ઉતારવાનું શરૂ કરે છે, બાકીનાં લોકોને આ ઝનૂન જોઈને પોતાની અંદર રહેલી હતાશા કે ક્રોધ ઉતારી નાખવાનું સાધન જડે છે. બોસ, પત્ની, પતિ, માતા-પિતા જેવાં અનેક લોકો ઉપર ચડેલો ગુસ્સો સાવ અજાણી વ્યક્તિ પર ઉતારી નાખવાનું કદાચ સરળ પડતું હશે... એનો સુષુપ્ત ગુસ્સો (કદાચ એને સમજાતું નથી કે ખબર પણ નથી) છે કે પોતે જે મેળવવા માગે છે તે એને મળતું નથી. સ્ટાર્સ, ઉદ્યોગપતિઓ કે વૈભવી જીવન જીવતાં લોકોના વિડીયો જ્યારે એની પાસે આવે છે, ત્યારે એને પોતાની ઓછપનો અહેસાસ વધુ ડંખે છે. એવી જ રીતે જ્યારે બીજા પીડાતાં, દુઃખી કે માર ખાતાં લોકોના વિડીયો માણસ જુએ છે, ત્યારે એને લાગે છે કે, ‘બરોબર છે... આવું જ થવું જોઈએ.’ રસ્તા ઉપર ગાડી અથડાય કે પડોશીના ઘરમાંથી કચરો આપણા આંગણામાં પડે, કોઈએ ઉધાર લીધેલા પૈસા પાછા ન મળે કે આપણે જેને પ્રેમ કરતાં હોઈએ એ આપણો પ્રેમ ન સ્વીકારે અથવા બેવફાઈ કરે... આવી અનેક બાબતોની સજા હવે મૃત્યુથી ઓછી નથી! હોમી સાઈટ-માણસનું ખૂન તો જાણે રમત વાત બનતી જાય છે. આવું શા માટે થયું છે, થઈ રહ્યું છે એ સમજવા જેવું છે. રોજેરોજ આપણી ઉપર માહિતીનો મારો કરવામાં આવે છે. જરૂર હોય કે નહીં, આપણે બધાં આ માહિતી તરફ નજર તો નાખીએ જ છીએ. આ માહિતી આપણા મગજમાં એક ક્લસ્ટર (ગૂંચવણ) ઊભું કરે છે. આપણે નક્કી નથી કરી શકતા કે આ માહિતી જે આપણને મોકલવામાં આવી છે એનો આપણે કેવો અને કેટલો ઉપયોગ કરવો જોઈએ. એક મગજ સંઘરી શકે એનાથી વધુ માહિતી જ્યારે ભેગી થઈ જાય છે, ત્યારે એ માહિતીને કોઈ પણ રીતે ક્યાંક ધકેલી દેવાનું આપણને અનુકૂળ પડે છે, ફોરવર્ડની પાછળ આવી જ કોઈક માનસિકતા રહેલી છે. સારા કે ખરાબ પ્રસંગે આપણે હાજર હોઈએ ત્યારે એ પ્રસંગ વિશે આપણે સામાન્ય રીતે સાક્ષીભાવ કેળવી શકતા નથી, તમાશબીન બની જઈએ છીએ. જે તમાશો આપણે જોઈ રહ્યા છીએ, એ બીજાં પણ જુએ... એવી અજાણતાં જ આપણને ઈચ્છા હોય છે. જે લોકો અત્યારે અહીંયા હાજર નથી એમને પણ આ ઘટના પહોંચાડવાની આપણી ગોસિપવૃતિ આપણને આવા વિડીયો શૂટ કરવા અને એને પછી વાઇરલ કરવા તરફ ધકેલે છે. દુનિયાની દરેક ઘટનાને અમર કરી દેવાની માનવીય ઝંખના પણ આમાં સામેલ છે. દુઃખની વાત એ છે કે, આપણા હૃદયમાં હવે સામે દેખાતા પ્રસંગ વિશે કોઈ સુખ કે દુઃખ, પીડા કે સંવેદના નથી... દરેક પ્રસંગને આપણે માત્ર તમાશા તરીકે જોતાં થઈ ગયાં છીએ. જ્યાં સુધી એ સીધેસીધું આપણું પોતાનું દુઃખ ન હોય ત્યાં સુધી આપણને કોઈનું દુઃખ સ્પર્શતું નથી, કારણ કે લગભગ દરેક માણસ હતાશ છે, નિરાશ છે. અધૂરપ, અભાવ, હરીફાઈ, સરખામણી અને ઈર્ષાએ એને એટલો બધો ગ્રસી લીધો છે કે હવે જો પોતાની નજર સામે કોઈ દુઃખી છે, પીડાય છે કે મરી રહ્યું છે તો એ માણસની જગ્યાએ ‘પોતે’ નથી એ વાતનો સંતોષ એને આવા વિડીયો બનાવીને વાઇરલ કરવા મજબૂર કરે છે. ‘ટોળાંને અક્કલ નથી હોતી’ એ વાત આવા વિડીયોથી સ્પષ્ટ થાય છે. વિડીયો ઉતારી રહેલો માણસ બચાવવાનો પ્રયાસ કરવા જાય તો ટોળું એને પણ ધીબી નાખે... કારણ કે, આપણે બધાં જ આપણામાં રહેલા રાક્ષસને બહાર કાઢવાનું કારણ શોધતાં થઈ ગયાં છીએ.⬛ kaajalozavaidya@gmail.com

અન્ય સમાચારો પણ છે...