તમારા શહેરના લેટેસ્ટ સમાચાર અને ફ્રી ઈ-પેપર મેળવો

ડાઉનલોડ કરો

માય સ્પેસ:ગણતંત્ર એટલે ગણવું કે ગણગણવું નહી...

કાજલ ઓઝા વૈદ્યએક મહિનો પહેલા
  • કૉપી લિંક
  • નવી પેઢીને ખબર છે કે, લોકશાહી એટલે સ્વતંત્રતા, પરંતુ સાથે સાથે સ્વીકારવી પડતી જવાબદારી

ગુજરાતી ફિલ્મોના એક જાણીતા અભિનેતા હિંદી ફિલ્મોની એક જાણીતી બિન્દાસ્ત અભિનેત્રીને હાલોલના લકી સ્ટુડિયોમાં ‘@#$%’ ગાળ બોલે છે. આ ગાળનો અર્થ શું અને આટલા પ્રસિદ્ધ માણસ શું બોલ્યા એની સમજ નહોતી મને... પરંતુ એ અભિનેત્રીએ ત્યારે આપેલો જવાબ મારા મગજમાં ફિટ બેસી ગયેલો. ગાળ સાંભળ્યાં પછી એ અભિનેત્રી સહેજ હસી હતી. અદબ વાળીને સ્ટુડિયોના ફોયરમાં જ્યાં અનેક લોકો આ દૃશ્ય જોઈ રહ્યાં હતાં, ત્યાં બધાંની સામે એક સરસરી નજર નાખીને એણે જરાય સંકોચાયા વિના કહેલું, ‘હાં... મૈં ‘@#$%’ હૂં, લેકિન અપના ગ્રાહક ખુદ ચુનતી હૂં. ઈતની ગૈરત હૈ મુઝ મેં.’ આજથી બરાબર પિસ્તાલીસ વર્ષ પહેલાં એક ભારતીય સ્ત્રીએ એક ભારતીય પુરુષને આ કહેલું... આપણા ગણતંત્રની આઝાદ ખયાલ અને સ્વતંત્ર મિજાજી સ્ત્રીએ જાહેરમાં પોતાની આઝાદીનું એલાન કરેલું. વિશ્વના સૌથી મોટા ગણતંત્રમાં જન્મ થયો છે મારો. મેં આ દેશને ઊછરતો-વિકસતો, બદલાતો જોયો છે. દૂરદર્શનનું પહેલું બ્લેક એન્ડ વ્હાઇટ ટીવી શરૂ થયું, ત્યારે આખા કુટુંબ સાથે બેસીને સાંભળેલા ‘સમાચાર’, રવિવારની ફિલ્મ કે બુધવારનું ‘ચિત્રહાર’ અને આજે ચોવીસ કલાક ચાલતી અનેક ચેનલ્સ ઉપર પોતપોતાનાં રૂમમાં જોવાતા પોતપોતાની પસંદગીના કાર્યક્રમો સુધી હું આવી પહોંચી છું ને એનીયે આગળ જઇને હવે ઓટીટીનાં પ્લેટફોર્મ્સ પણ મેં જોયાં. એન્ડ્રોઈડ કે આઈફોનમાં મળતી અપડેટ્સ સુધીના આ પ્રવાસમાં મેં ભારતીય ગણતંત્રને ઘણી વાર કોઈનો હાથો બનતું, ક્યારેક આપખુદ રીતે નિર્ણય લેતું, ક્યારેક કોઈની દાસી બનતું, તો કયારેક ન્યાયાધીશ બનીને કોઈકનો ન્યાય તોળતું જોયું છે, જોઈ રહી છું... હવે આપણું ગણતંત્ર ઝાઝું સમજ્યા-વિચાર્યા વગર ધર્મ અને અર્થને આગળ રાખી નિર્ણય લેતું થયું છે. જે લોકો પ્રામાણિકતાની વાત કરે, ભ્રષ્ટાચારનો વિરોધ કરે એને વેદિયા અથવા અણસમજુનું લેબલ ચોંટાડી પ્રગતિના રસ્તામાંથી ખસેડીને આગળ વધી જતું આ ગણતંત્ર માત્ર રાજકારણીઓ નથી ચલાવતા. એ વાત આપણે બધાં જ ભૂલી ગયાં છીએ. આપણને અજાણતાં જ મજા આવવા લાગી છે. રાજકારણીઓના કે ઉદ્યોગપતિઓના સ્કેમને કે સ્કેન્ડલને ઉઘાડા પાડીને આપણે માની લઈએ છીએ કે, આપણે ધમકાયેલા છીએ. સત્ય તો એ છે કે, આજની અંધેરનગરીમાં માત્ર ‘રાજા નંગા’ નથી. આપણે બધાં જ વસ્ત્રવિહીન દશામાં ઊભાં છીએ, પરંતુ પોતાને જોઈ શકતાં નથી એટલે અન્ય તરફ આંગળી ચીંધીને એની વસ્ત્રવિહીન દશાની ટીકા કરવા લાગ્યાં છીએ. આપણે જાતે આવી ટીકા કરવા પણ તૈયાર નથી, કારણ કે આપણને ડર લાગે છે કે જો અન્યને અરીસો બતાવીશું તો એ પણ આપણને અરીસો બતાવશે. એટલે જ્યારે કોઈ ત્રીજી વ્યક્તિ આવો કોઈ પત્થર ફેંકે, ત્યારે આપણા હાથ પણ સળવળવા લાગે છે. પછી પત્થરમારો થાય છે. કાચનાં ઘરો તૂટે છે, પરંતુ જ્યારે આપણાં ઘર પર પત્થર ફેંકાય ત્યારે આપણે ‘વિક્ટિમ કાર્ડ’ પ્લે કરીને પોતાની જાતને બચાવવા મરણિયો પ્રયાસ કરીએ છીએ. આજનું ગણતંત્ર પરસ્પર વિરોધ કરવાનું ગણતંત્ર છે. લોકશાહીનો અર્થ લોકો દ્વારા શાસન, પરંતુ કોના ઉપર! દરેક વ્યક્તિ અન્યનો વિરોધ કરે છે. અસહિષ્ણુતા અને અસ્વીકાર આજનું સૌથી મોટું શાસન છે. ‘હું’ અને ‘મારું...’ આ બે જ શબ્દો ઉપર આપણું ગણતંત્ર ટક્યું છે અને આ બંને શબ્દો એટલા પોલા છે કે આપણી લોકશાહીના પાયા હચમચવા લાગ્યા છે. આજે આપણો દેશ હજી ત્રણ વિભાગમાં વહેંચાયેલો છે. એક જેને આપણે જૂની પેઢી કહીએ છીએ. 60-70-75ની એક આખી પેઢી જે હજી પૈસા બચાવવામાં, ધર્મમાં, નિષ્ઠામાં પોતાની આસ્થા જાળવી શકી છે. બીજી પેઢી જે 40થી 55-60ની વચ્ચે છે. એમને માટે ‘કમાઈ’ લેવું, વસાવી લેવું, ગોઠવી લેવું એ સૌથી અગત્યની બાબત છે. પોતે જે રીતે ઊછર્યાં એ રીતે એ પેઢી પોતાનાં સંતાનોને ઉછેરી શકી નથી. આજના ભારતમાં પ્રેક્ટિકાલિટી અથવા પોતાની સગવડ સૌથી અગત્યની છે. સૌથી મોટો વર્ગ આ પેઢીનો છે. જેણે આપણા ગણતંત્રને અર્થ અને ધર્મનાં બે પલડાંમાં વહેંચી નાખ્યું છે. બંને પલડાં સતત ઉપર-નીચે થયાં કરે છે. એક વિચિત્ર પ્રકારની જડતાને આખી પેઢીએ પોતાનો સ્વભાવ બનાવી લીધી છે. નેવુંના દાયકા પછી જન્મેલી પેઢી ભાગ્યે જ કોઈનો વિચાર કરતાં શીખી શકી છે... ‘સગવડ’ શબ્દ ધીમે ધીમે ‘સ્વાર્થ’ના સ્ટેજ પર પહોંચ્યો છે ને છતાંય આજની પેઢી પાસે પ્રામાણિકતા ભરપૂર છે. પોતે જે અનુભવે છે, વિચારે છે કે જીવવા માગે છે, એ વિશે નિર્દંભ છે નવી પેઢી. નેવુંના દાયકા પછી જન્મેલાં બાળકો ઇન્ફર્મેશનથી છલોછલ છે, પણ ઇમોશન વિશે કન્ફ્યુઝ છે. આ પેઢી ઓછી સગવડ સાથે પણ મજા કરે છે, પરંતુ એમને શ્રેષ્ઠ જ જોઈએ છે એ વિશે પણ સ્પષ્ટ છે. આ, એને આપણે નવી પેઢી કહીએ છીએ, એની પાસે જીવવાની, વિચારવાની, વર્તવાની પોતાની આગવી રીત છે. જે એમનાં માતા-પિતાની રીત સાથે મેચ નથી થતી. એ સ્વાભાવિક પણ છે અને હાસ્યાસ્પદ પણ છે. ટેકનોલોજી વગર, મોટે ભાગે મધ્યમ વર્ગમાં ઊછરેલી એક આખી પેઢીએ નવી દુનિયા ઊભી કરી છે. હવે એ દુનિયામાં જન્મેલાં બાળકોને આ (વચલી પેઢી) પોતાની દુનિયામાં જીવાડવા માગે છે! સમય, સંજોગો અને સ્થિતિ બદલાયાં છે. નવી પેઢીનો રાષ્ટ્રપ્રેમ લોકશાહીને સમજે છે, કદાચ! એમને ખબર છે કે, લોકશાહી એટલે સ્વતંત્રતા, પરંતુ સાથે સાથે સ્વીકારવી પડતી જવાબદારી. આ પેઢી પોતાના નિર્ણયની જવાબદારી સ્વીકારવા તૈયાર છે. રાષ્ટ્રધ્વજના ત્રણ રંગોની જેમ આ ત્રણ પેઢીઓ આપણા ગણતંત્રનું નિર્માણ કરે છે. મધ્યમાં રહેલા અશોક ચક્રની જેમ જો આ દેશનું રાજકારણ પોતાનું અસ્તિત્વ મજબૂત અને મધ્યમાં રાખીને આ ત્રણેય પેઢીને એકસાથે લાવી શકે તો વિશ્વની સૌથી મોટી લોકશાહી તરીકે આપણે અખંડ અને અજેય બની શકીએ એમાં કોઈ શંકા નથી. ⬛ kaajalozavaidya@gmail.com

અન્ય સમાચારો પણ છે...