તમારા શહેરના લેટેસ્ટ સમાચાર અને ફ્રી ઈ-પેપર મેળવો

Install App

Adsથી પરેશાન છો? Ads વગર સમાચાર વાંચવા ઈન્સ્ટોલ કરો દિવ્ય ભાસ્કર એપ

વિદેશ નીતિ:ભારત - અમેરિકા મિત્રતા એક નવી ઊંચાઈ પર

4 દિવસ પહેલા
  • કૉપી લિંક
  • યુ.એસ. માં સત્તા પરિવર્તન પછી, સવાલ ઊભો થશે કે ટ્રમ્પ યુગ દરમિયાન બંને દેશોના સંબંધોમાં જે ઉષ્મા વધી હતી, તે બાઈડેન યુગમાં પણ રહેશે કે કેમ? ખરેખર, બંને દેશો વચ્ચેના સંબંધ એટલી ઊંચાઈએ પહોંચી ગયા છે કે કોઈ પણ ફેરફારથી કોઈ ફરક પડશે નહીં. આખરે આ કેવી રીતે બન્યું? એ વિશે એક ખાસ વિશ્લેષણ

- ડૉ. રહિસ સિંહ

પોખરણ-2 બાદ ભારત-અમેરિકા વચ્ચે સંબંધો વચ્ચેનું અંતર ઊભું થયું છે તે ઘટાડવા માટેની શરૂઆત 2000માં બિલ ક્લિન્ટનની ભારત મુલાકાત સાથે થઈ. આ સાથે, બંને દેશો વચ્ચેના સંબંધો ધીરે ધીરે સામાન્ય થવા લાગ્યા. વાજપેયીના શાસન દરમિયાન યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સે ભારતને પાયાના કરારોની ઓફર કરી હતી, જેણે બંને દેશોના ઔપચારિક સંબંધોને મિત્રતાના ટેબલ પર લાવી દીધા હતા. ત્યારે વાજપેયીએ જાહેરાત કરી હતી કે ભારત અને અમેરિકા હવે ખરા મિત્ર છે. આ પછી, બંને દેશો વચ્ચેના સ્થાપિત સંબંધોમાં નવાં પરિમાણો ઉમેરવામાં આવ્યાં, જે ‘હાઉડી મોદી’થી ‘નમસ્તે ટ્રમ્પ’ સુધીની યાત્રા પૂર્ણ કરતા ભારત અમેરિકાને એવા તબક્કામાં લઈ ગયા છે કે કોઈ પણ સત્તામાં રહે કે નહીં મિત્રતા પર તેની અસર કરશે નહીં. આ ચાર કરારો વડે રોપાયો ગાઢ મિત્રતાનો પાયો

• પ્રથમ કરાર
જનરલ સિક્યુરિટી ઓફ મિલીટરી ઇન્ફોર્મેશન કરાર એ પહેલો મૂળભૂત કરાર હતો જેણે ભારત-અમેરિકા સંબંધોને વધુ તીવ્ર બનાવવાનો પાયો નાખ્યો. તેના પર 2002માં હસ્તાક્ષર કરવામાં આવ્યા હતા. આ કરાર લશ્કરી માહિતી સાથે જોડાયેલો હતો અને સૈન્ય ક્ષેત્રે તકનીકી સહયોગ માટે માર્ગ મોકળો થયો હતો. આ કરાર બંને દેશોને એકબીજાની સેનાઓ સાથે ગુપ્ત માહિતીને વહેંચવાની મંજૂરી આપે છે.

• બીજો કરાર
લોજિસ્ટિક્સ એક્સચેંજ મેમોરેન્ડમ ઓફ એગ્રીમેન્ટ, જેના પર વર્ષ 2016માં હસ્તાક્ષર કરવામાં આવ્યા હતો. આ કરાર સંરક્ષણ લોજિસ્ટિક્સના સ્થાનાંતરણને મંજૂરી આપે છે જેના હેઠળ ભારતીય અને યુ.એસ. સૈન્ય લશ્કરી પુરવઠા અને અન્ય કામગીરી માટે એકબીજાના હવાઇ મથકો અને નેવી બેસનો ઉપયોગ કરી શકે છે. આ કરાર પછી, યુ.એસ.એ ભારતને તેનો ‘મોટો સંરક્ષણ ભાગીદાર’ જાહેર કર્યો અને કહ્યું કે હવે ભારત પાસે 99 ટકા યુએસ સંરક્ષણ તકનીકનો વપરાશ હશે.

• ત્રીજો કરાર
કમ્યુનિકેશન્સ સુસંગતતા અને સુરક્ષા કરાર પર 2018માં હસ્તાક્ષર થયા હતા. આના વડે ભારતને ખૂબ સુરક્ષિત કોડેડ કમ્યુનિકેશન સિસ્ટમનો માર્ગ મોકળો થયો. આ ટેક્નિક તે સમયે મહત્ત્વપૂર્ણ બની જાય છે જ્યારે ચીને હિંદ મહાસાગરમાં તેની સંરક્ષણ વ્યૂહરચનાના ટુકડાઓ નાખ્યાં હોય. આ કરારના પરિણામ રૂપે, સી-17, સી-130 અને પી 8 આઇ જેવા મૂળ લશ્કરી પ્લેટફોર્મ, આદેશો સ્પષ્ટ કરવા માટેના વિશિષ્ટ ઉપકરણો ભારતને આપશે.

• ચોથો કરાર
મૂળભૂત ફેરબદલ અને સહકાર કરાર (બેકા) પર પાછલા પખવાડિયામાં જ હસ્તાક્ષર થયાં છે. આ કરારમાં બે પરિમાણો છે. ભારત અને યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ પ્રથમવાર ભવિષ્યમાં મહત્ત્વપૂર્ણ અને સંવેદનશીલ માહિતીઓ એકબીજા સાથે વહેંચશે અને બીજું, ભારત અમેરિકા પાસેથી ખૂબ જ અદ્યતન શસ્ત્રો અને ઉપકરણો ખરીદી શકશે. ત્યારબાદ ભારતને વર્ગીકૃત ભૌગોલિક ડેટા સાથે સૈન્ય એપ્લિકેશન સંબંધિત મહત્ત્વપૂર્ણ માહિતીઓ મળશે અને બંને દેશો એકબીજા સાથે મહત્ત્વપૂર્ણ માહિતીઓ વહેંચવા માટે સક્ષમ હશે.
મુત્સદ્દીગીરી અને સંરક્ષણ પર વધુ ધ્યાન કેન્દ્રિત!

તાજેતરમાં બંને દેશો વચ્ચે ‘2 પ્લસ 2 વાટાઘાટો’ થઈ હતી. તેનો અર્થ એવો કે બંને દેશોના ચાર પ્રધાનો (બંને દેશોના સંરક્ષણ અને વિદેશ પ્રધાનો) એક સાથે થયેલ વાતચીત. અહીં વિદેશી અને સંરક્ષણ પ્રધાનોના જોડાવાનો અર્થ એ થયો કે હવે બંને દેશો મુત્સદ્દીગીરી અને વાણિજ્યની જગ્યાએ રાજદ્વારી અને સંરક્ષણ પર વધુ ધ્યાન કેન્દ્રિત કરી રહ્યા છે. મુત્સદ્દીગીરીની સાથે સંરક્ષણ પર વિશેષ ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવાનાં કારણો બદલાતા વિશ્વ સામે હાજર છે. આજની પરિસ્થિતિમાં, તે જરૂરી છે કે બે દેશો વચ્ચેના સંબંધોને મુખ્યત્વે સંરક્ષણ અને રણનીતિ વ્યૂહરચનાની તૈયારી તરફ ખસેડવામાં આવે. ભારત અને અમેરિકાએ આ જ કર્યું જેનાથી મિત્રતા વધુ મજબૂત બને. અમેરિકા સાથેના મજબૂત સંબંધો પછી ચીને પણ કુણા પડ્યા વિના છૂટકો નથી.

આજનું રાશિફળ

મેષ
Rashi - મેષ|Aries - Divya Bhaskar
મેષ|Aries

પોઝિટિવઃ- ઘર-પરિવારને લગતાં કાર્યોમાં વ્યસ્ત રહેશો. તમે તમારી બુદ્ધિ દ્વારા મહત્ત્વપૂર્ણ કાર્યો પૂર્ણ કરવામાં સક્ષમ પણ રહેશો. આધ્યાત્મિક તથા જ્ઞાનવર્ધક સાહિત્યોને વાંચવામાં પણ સમય પસાર થશે. નેગેટિવ...

વધુ વાંચો