પ્રશ્ન વિશેષ:બે ધ્રુવો વચ્ચે જીવવું કેવી રીતે?

25 દિવસ પહેલાલેખક: ભદ્રાયુ વછરાજાની
  • કૉપી લિંક

લોકભારતીના પરિસરમાં સાવ જ સહજ ગોષ્ઠિ દરમિયાન મુંબઈથી અહીં આવીને B. Vocમાં ભણતી હેતે મને પોતાની મૂંઝવણ જણાવી અને પૂછી નાખ્યું, ‘બોલો, વેકેશનમાંથી હમણાં આવ્યા ત્યારે મુંબઈમાં જુદું જીવન જોયું અને હવે અહીંયા સાવ જુદું જીવન જોવાનું છે એટલે આવા ડ્યુઅલ એન્વાયર્મેન્ટમાં અહીં સેટ થવું મુશ્કેલ બને છે. બોલો, અમારું ભવિષ્યમાં શું થશે?’ મને જે સૂઝ્યો તે જવાબ આવો હતો. મેં કહ્યું, ‘હેત, તું બહુ નસીબદાર છો કે તને હજી આ ઉંમરમાં આ પ્રકારનાં બે વાતાવરણને અનુભવવાનો સરસ મજાનો લહાવો મળ્યો છે. ઈશ્વરે નક્કી કર્યું કે તું પરણીને સાસરે જાય એ પહેલાં તને બંને વાતાવરણનો અનુભવ આપવો કે જેથી આગળ તારે જ્યાં જવાનું થાય તેનાથી તું પરિચિત હો. કોણ સાચું કે કોણ ખોટું, એની ઝંઝટમાં નહીં પડે તો ચાલશે. જ્યાં જ્યારે હો ત્યાં ત્યારે ભરચક જીવો એ સારામાં સારો રસ્તો છે. બંને પ્રયોગો કરી જુઓ. અહીંયા અહીંની રીતિથી જીવો છો અને ત્યાં પણ જેમ જીવવું જોઈએ એમ જ જીવો. અહીંનો આગ્રહ ત્યાં ન રાખશો કે ત્યાંનો આગ્રહ અહીં ન રાખશો તો તમને બે અનુભવો પ્રાપ્ત થશે. પરિણામે જીવનની બે જુદા જુદા છેડાની પરિસ્થિતિઓનો તમે બરાબર અનુભવ કરશો. ઈશ્વરની ઈચ્છા હશે અને તમે ભવિષ્યમાં કોઈ મેટ્રોમાં જવાના હશો તો તમને મેટ્રોનો અનુભવ છે અને કદાચ પરમ પિતા કોઈ ગામડાગામમાં લઇ જવાનો હોય તો તમને ગામડાગામનો પણ અનુભવ છે. શહેરમાં કે મેટ્રોમાં વસતાં બધાં બાળકોને આવા બે અનુભવો મળતા જ નથી, અને તેમના નસીબમાં જો ભૂલેચૂકે ગામડામાં કે નાનકડા નગરમાં જઈને વસવાનું આવે છે તો તેઓ ત્યાં બરાબર ગોઠવાઈ શકતા નથી, કારણ કે એમને એક જ અનુભવ પ્રાપ્ત થયો છે, બીજો અનુભવ એમણે લીધો નથી. તમે નસીબદાર છો કે તમને તમારા પિતાજીએ મુંબઈથી છેક અહીંયા ભણવા મોકલ્યા. અમદાવાદથી અહીંયા મોકલ્યા. પાલિતાણા નજીક છે છતાં પણ તે લોકભારતી, સણોસરા જેટલું નાનું નથી. એટલે તમને ચારેયને થતા અનુભવો એ જીવનનો એક વિશિષ્ટ લહાવો છે એમ માનીને જો તમે લેશો તો તમને આનંદ થશે. અને છેલ્લી વાત તમને કહું...જીવન એ જ છે કે જે તમને પળ પળ બદલાવ આપ્યા કરે છે અને જીવવું એ છે કે તમે એ બદલાવની સાથે સાયુજ્ય સાધીને આનંદપૂર્વક જીવતા રહો. માણસ જે આનંદની શોધમાં છે એ બહારના વાતાવરણમાં નથી, ઘોંઘાટમાં કે શાંતિમાં નથી. મિલનાં ભૂંગળાઓની વચ્ચે કે ખેતર લચકતાં હોય એની વચ્ચે નથી, પણ આપણી અંદર છે. અને અંદરનો આનંદ કેવી રીતે બહાર આવે અને આપણે એને કેમ માણી શકીએ એ જીવવા માટે તમારે અનેક અનુભવો લેવા જોઈએ. અનુભવ એને જ કહેવાય કે જે અનેક વખત થાય, જુદી જુદી પરિસ્થિતિમાં થાય, જુદા જુદા માણસો સાથે થાય. ક્યારેક સાનુકૂળ તો ક્યારેક એકદમ પ્રતિકૂળ હોય એને અનુભવ કહેવાય છે. ગામડામાં થતું શિક્ષણ એ તમને માણસની વચ્ચે જીવાડે છે, જ્યારે શહેરનું શિક્ષણ બંધ દીવાલની વચ્ચે જીવાડે છે. અહીં ચોતરફ વૃક્ષો છે, પક્ષીઓ છે, પોપટ અને મોર રોજ તમારા ભેગા ચાલે છે, તમે અનુભવો છો કે અહીંયા જે રસ્તે પગ મૂકો ત્યાં લીંબોળી પડી છે, જે માર્ગ ઉપર ચાલો ત્યાં નાનાં નાનાં ફૂલ ખરેલાં છે. જ્યાંથી નીકળો ત્યાંથી કુદરતનું સંગીત સંભળાઈ રહ્યું છે. આ વાતાવરણ અતિ આહ્્લાદક છે. અત્યારે અહીંયા છો તો અત્યારે અહીંયા જીવો, કે જેથી આ કશું ચૂકી ન જવાય...જે મળ્યું છે તેને ગમતું કરીએ તો જે ગમતું જોઈએ છે તે પણ આપણને મળતું રહેશે. એ ચાર વિદ્યાર્થિનીઓએ દર્શકદાદાએ પેલાં પુસ્તકમાં લખેલી વાતને સાંજ સુધીમાં મારા અનુભવમાં મૂકી આપી એનો મને ખૂબ આનંદ હતો. સવારથી મારા ચિત્તમાં વિહાર કરતા એ શબ્દો ફરીને ઘૂમવા લાગ્યા કે, ‘લોકભારતીમાં ઉપરવાડેથી કોઈને પણ આવવાની છૂટ નથી. છાત્રાલય જીવન અનિવાર્ય છે. દરેકે સમૂહ જીવનમાં ઊભા થતાં કામો, સફાઈ કે માંદાની ચાકરી કે બગીચાની કામગીરી કરવાના હોય છે.’ ‘આ રીતે શિક્ષણે ભેદની ભીંત્યુંને ભાંગવાની છે.’ ‘જીવન એ ગર્ભાધાનથી માંડીને મૃત્યુ સુધી કેળવણી જ છે એમ સમજવું. કેળવણીનો વિચાર કે આચાર માત્ર શાળાના સમય દરમિયાન જ કરવાનો નથી. હર પળે, હર સ્થળે તે સતત કરવાનો છે.’{bhadrayu2@gmail.com

અન્ય સમાચારો પણ છે...