મનનો મોનોલોગ:એક પીડાદાયક સંબંધ તોડવામાં, એક અત્યાચારીને છોડવામાં ક્યાંક તમે મોડા તો નથી ને ‘ડાર્લિંગ્સ’?

23 દિવસ પહેલાલેખક: ડો. નિમિત્ત ઓઝા
  • કૉપી લિંક
  • જે સંબંધમાં સ્વમાન, સ્વાસ્થ્ય કે સ્વતંત્રતા જોખમાય, એ સંબંધ ટકાવી રાખવો જાત પર કરેલી હિંસા છે. કાશ આપણને ઘર કે નિશાળમાં ‘સેલ્ફ-વર્થ’ અને આત્મ-સન્માનના પાઠ ભણાવવામાં આવતા હોત! તો આજે ‘ઈમોશનલ અત્યાચાર’ કે ‘ફિઝિકલ એબ્યુઝ’થી આટલા બધા લોકો પીડાતા ન હોત.

એ મૂવી હું પૂરું ન કરી શક્યો. મેં અધવચ્ચેથી ટીવી બંધ કરી દીધું. પતિ દ્વારા ઘરેલું હિંસા અને અત્યાચારનો વારંવાર ભોગ બનનારી બદરુને જોઈને મને સતત એ સવાલ થયા કર્યો કે ‘યાર, પતિને છોડી કેમ નથી દેતી ?’ મેં મારી પત્નીને કહ્યું, ‘આના કરતાં તો મને ‘થપ્પડ’ વધારે ગમેલું’. સામેવાળી વ્યક્તિ આપણે લાયક નથી એ રિયલાઈઝ કરવા માટે એક થપ્પડ જ પર્યાપ્ત હોય છે. પણ પછી મને સમજાયું કે ‘થપ્પડ’ની અમ્રિતા સબરવાલ અને ‘ડાર્લિંગ્સ’ની બદરૂનિસાના ભણતર, ફેમિલી બ્રેકગ્રાઉન્ડ અને ઉછેરમાં રહેલી અસમાનતાને કારણે એક એબ્યુઝિવ રિલેશનશિપ છોડવામાં બદરુને આટલી વાર લાગી! વેલકમ ટુ ધ વર્લ્ડ ઓફ બાઉન્ડ્રીઝ. એક સંબંધ જાળવી રાખવાની મથામણમાં કેટલું સમાધાન અને સહન કરવું જોઈએ ? એનો જવાબ કોઈ પાઠ્ય-પુસ્તકમાં નથી હોતો. એ ભાવનાત્મક હોય કે શારીરિક, અત્યાચાર સહન કરતાં રહેવાની લિમિટ કોઈકે તો નક્કી કરવી પડશે ને! નહીંતર બદરુની જેમ આપણું આખું જીવન એ આશામાં જ પસાર થઈ જશે કે ‘એ સુધરી જશે’. રિયાલિટી ચેક : ‘એ સુધરી જશે’ એવું કહીને ક્યાંક તમે જાતને તો છેતરતા નથી ને? એક અદભુત અંગ્રેજી ક્વોટ છે, ‘મહેફિલ, નોકરી અને રિલેશનશિપ ક્યારે છોડી દેવી એની સમજ હોવી જરૂરી છે.’ ‘ડાર્લિંગ્સ’ મૂવી જોતી વખતે મારા મનમાં ઊઠેલા સવાલ ‘આને છોડી કેમ નથી દેતી?’નો જવાબ મને પછીથી મળ્યો. લેખક કોલીન હુવરની જે અદ્્ભુત નવલકથા પરથી આ મૂવી બની છે, મેં એ પુસ્તક વાંચ્યું. મૂળ કથા સાથે ઘણાબધાં ફેરફાર કરીને ‘ડાર્લિંગ્સ’ બની છે, એ નવલકથા વાંચ્યા પછી સ્પષ્ટ થઈ જાય છે. પ્રેમ સંબંધની બારીકાઈ સમજાવતું એ પુસ્તક એટલે ‘It ends with us’. સ્પોઈલર એલર્ટ : એક લીલી નામની છોકરી, રાઈલ નામના યુવકના પ્રેમમાં પડે છે. બંને વચ્ચે ડેટિંગ, કોર્ટશિપ અને રોમાન્સથી શરૂ થયેલી યાત્રા ધીમે ધીમે આગળ વધે છે. એક સાંજે કોઈ નજીવી બાબત પર રાઈલ ગુસ્સે થઈ જાય છે અને લીલી પર હાથ ઉપાડે છે (રેડ ફ્લેગ 1). હાથ ઉપાડ્યા પછી બીજી જ ક્ષણે રાઈલ માફી માગવા લાગે છે. વારંવાર ‘આઈ લવ યુ’ કહે છે અને પોતાનો પ્રેમ જતાવવા લાગે છે. લીલી તેને માફ કરી દે છે. ત્યાર બાદ લીલી અને રાઈલનાં લગ્ન થાય છે. લીલીનો એક એટલાસ નામનો જૂનો મિત્ર લગ્ન બાદ એના જીવનમાં પ્રવેશે છે. એક જમાનામાં લીલી અને એટલાસ સારા મિત્રો હતાં. બંને વર્ષો પછી મળે છે. રાઈલના મનમાં એવી શંકા ઉદ્્ભવે છે કે લીલી અને એટલાસનું અફેર ચાલી રહ્યું છે (રેડ ફ્લેગ 2). લીલી પ્રેમથી તેના પતિને સમજાવે છે કે અમારી વચ્ચે એવું કશું જ નથી. અમે ફક્ત મિત્રો છીએ. લીલીની હૈયાધારણા અને સમજાવટ પછી પણ એક રાતે એવું બને છે કે રાઈલ સિક્રેટલી લીલીનો ફોન ચેક કરે છે (રેડ ફ્લેગ 3). એના કોલ લોગમાં એટલાસનો નંબર જોઈને રાઈલ ધુઆંપુઆં થઈ જાય છે (રેડ ફ્લેગ 4). એ ઘરની બહાર નીકળી જાય છે. એને મનાવવા, સમજાવવા અને શાંત પાડવા એની પાછળ આવેલી લીલીને, તે ધક્કો મારીને દાદરા પરથી નીચે પાડે છે (રેડ ફ્લેગ 5). અને આ ઘટનાની જવાબદારી લેવા કે ભૂલ સ્વીકારવાને બદલે રાઈલ બધો જ આરોપ લીલી પર નાખી દે છે (રેડ ફ્લેગ 6). તેમ છતાં લીલી તેને માફ કરી દે છે કારણ કે તેને ‘આશા’ હોય છે કે કદાચ, એ સુધરી જશે. થોડા સમય પછી ફરી એકવાર એટલાસના મુદ્દે રાઈલ હિંસક થઈ જાય છે. તે ઓલમોસ્ટ લીલીનો રેપ કરી નાખે છે. લીલીને એટલી બધી મારે છે કે તેને હોસ્પિટલાઈઝ કરવી પડે છે. ત્યાં લીલીને જાણ થાય છે કે તે પ્રેગ્નન્ટ છે. અને ત્યારે એ નિર્ણય લે છે કે મારે ડિવોર્સ જોઈએ છે. કારણ કે હું નથી ઈચ્છતી કે મારી દીકરી એ સમજણ સાથે મોટી થાય કે તે અત્યાચાર અને મારને જ લાયક છે. હવે તમને એક સિક્રેટ વાત કહું કે લીલીએ આટલું બધું એ માટે સહન કર્યું કારણ કે લીલીના બાળપણ દરમિયાન તેનાં મમ્મીને તેના પપ્પા દરરોજ આવી જ રીતે મારતા. લીલી એ જ સમજણ સાથે મોટી થયેલી કે પુરુષ તો હાથ ઉપાડે! એને ખબર જ નહોતી કે એક રિલેશનશિપમાં બાઉન્ડ્રીઝ ક્યાં, ક્યારે અને કેવી રીતે દોરવાની હોય? લગ્ન, પ્રેમ કે રિલેશનશિપમાં પ્રવેશતી કોઈ પણ વ્યક્તિને આપવા જેવી સૌથી સુવર્ણ સલાહ એ છે કે એ સંબંધ ક્યારે છોડી દેવો ? ‘ટકાવી રાખવાની’ તાલીમ અને શિક્ષા આપનારો સમાજ ક્યારેક એ કહેવાનું જ ભૂલી જાય છે કે શું શું થાય તો સંબંધ છોડી દેવાનો? જે સંબંધમાં સ્વમાન, સ્વાસ્થ્ય કે સ્વતંત્રતા જોખમાય, એ સંબંધ ટકાવી રાખવો જાત પર કરેલી હિંસા છે. કાશ આપણને ઘર કે નિશાળમાં ‘સેલ્ફ-વર્થ’ અને આત્મ-સન્માનના પાઠ ભણાવવામાં આવતા હોત ! તો આજે ‘ઈમોશનલ અત્યાચાર’ કે ‘ફિઝિકલ એબ્યુઝ’થી આટલા બધા લોકો પીડાતા ન હોત. પીડા સહન કરવા છતાં પણ ભાવનાત્મક લગાવ છોડવો અઘરો છે. ‘પીડા તો એ જ આપે ને, જે પ્રેમ કરતું હોય’ એવું વિચારીને આપણે મન મનાવી લઈએ છીએ. આપણી ભાવનાત્મક જરૂરિયાતો અને અસલામતી આપણને અત્યાચાર સહન કરવા મજબૂર કરે છે. એકલતા, રિજેક્શન કે સમાજનો ડર આપણી સહનશીલતા વધારે છે. બટ એટ વ્હોટ કોસ્ટ? શેના ભોગે અને કોને માટે સહન કરવાનું? જે ‘સ્વ’નું મૂલ્ય નથી સમજાવી શકતી, એ દરેક કેળવણી નિરર્થક છે.⬛ vrushtiurologyclinic@yahoo.com

અન્ય સમાચારો પણ છે...