તમારા શહેરના લેટેસ્ટ સમાચાર અને ફ્રી ઈ-પેપર મેળવો

ડાઉનલોડ કરો
  • Gujarati News
  • Magazine
  • Rangat sangat
  • Rakhi And Gulzar's Marriage: When Conflict Arises In A Relationship ... Then Make The Right Decision By Thinking Sensitively Instead Of Emotionally

ઇટ્સ કોમ્પ્લિકેટેડ:રાખી અને ગુલઝારનું લગ્નજીવનઃ જ્યારે સંબંધમાં સંઘર્ષ જન્મે... તો લાગણીશીલતાને બદલે સંવેદનશીલતાથી વિચારીને સાચો નિર્ણય લેવો

18 દિવસ પહેલા
  • કૉપી લિંક

રાખી અને ગુલઝાર. પોતપોતાનાં ક્ષેત્રનાં ટોચનાં નામો. રાખી હિંદી ફિલ્મોની સફળ અને ઉત્તમ અભિનેત્રી, તો ગુલઝાર જાણીતા કવિ, ગીતકાર અને નીવડેલા દિગ્દર્શક. રાખીનું સાચું નામ રાખી મજુમદાર. ગુલઝારનું સાચું અને પૂરું નામ સંપૂર્ણ સિંઘ કાલરા. રાખી બંગાળી અને ગુલઝાર પંજાબી. જો કે, પ્રેમ ક્યારેય સરહદો જોતો નથી. સરહદો ઓગાળવી હોય ત્યારે સૌથી વધુ પ્રેમ જ ઉપયોગી થાય છે.

રાખી અને ગુલઝાર એકબીજાના પ્રેમમાં પડ્યાં. તેમણે લગ્ન કરવાનું નક્કી કર્યું. વર્ષ 1963માં તેમણે લગ્ન કર્યાં. એ વખતે રાખીનો અભિનેત્રી તરીકે મધ્યાહ્ને સૂરજ તપતો હતો. અલબત્ત, ગુલઝારની ઈચ્છા નહોતી કે રાખી ફિલ્મોમાં કામ કરે. રાખીએ આ વાત માની લીધી. લગ્ન પછી તેમણે ફિલ્મોમાં કામ કરવાનું બંધ કર્યું. તેમને એક દીકરી જન્મી. નામ તેનું મેઘના. આગળ જતાં મેઘના પોતે એક મેઘાવી દિગ્દર્શક સાબિત થયાં. કમનસીબે રાખી અને ગુલઝારનું લગ્નજીવન ખૂબ જ ટૂંક સમયમાં પૂરું થઈ ગયું.

બન્યું એવું કે કાશ્મીરમાં 'આંધી' ફિલ્મનું શૂટિંગ હતું. આંધી એક સંવેદનશીલ ફિલ્મ છે. આ ફિલ્મ રાખી અને ગુલઝારના જીવનમાં આંધી લઈને આવવાની હતી. ગુલઝાર આ ફિલ્મના દિગ્દર્શક હતા. શૂટિંગ દરમિયાન રાખી ગુલઝારની સાથે ગયાં હતાં. તેઓ હોટલમાં રોકાયાં હતાં. આ ફિલ્મના હીરોએ એક રાત્રે ખૂબ નશો કર્યો. તેણે ફિલ્મની હીરોઈનનો હાથ પકડી લીધો. કોઈ નાનું છોકરું હાથ પકડી લે એમ કચકચાવીને હાથ પકડી લીધો. હાથ છોડે જ નહીં, હવે શું કરવું? ગુલઝારે માંડ માંડ હાથ છોડાવ્યો. એ પછી ગુલઝાર પેલી હિરોઈનને મોડી રાત્રે તેમના રૂમ સુધી મૂકી આવ્યા.

મીડિયા રિપોર્ટ્સ પ્રમાણે ગુલઝાર બે કલાક સુધી તે અભિનેત્રીના રૂમમાં હતા. જ્યારે ગુલઝાર અભિનેત્રીના રૂમમાંથી બહાર આવી રહ્યા હતા તે દૃશ્ય રાખીએ જોયું. તેમને ન ગમ્યું. તેમણે વિરોધ કર્યો. પહેલાં શાબ્દિક સંઘર્ષ થયો. ગુલઝારે કહ્યું કે, આપણે રૂમમાં જઈને વાત કરીએ. અહીં હોટેલનો તમામ સ્ટાફ સાંભળી રહ્યો છે. સારું નથી લાગતું. જો કે, રાખી મક્કમ રહ્યાં. તેમણે દલીલ કરી કે, જે કહેવું હોય એ અહીંયા જ કહો. એ પછી ગુસ્સામાં આવેલા ગુલઝાર પોતાની ધીરજ ગુમાવી બેઠા અને રાખી હોટેલના આખા સ્ટાફ સામે હાથ ઉપાડી બેઠા. સ્વાભાવિક રીતે જ રાખીને બહુ ખરાબ લાગ્યું. તેમણે જુદા પડવાનું નક્કી કર્યું. એ પછી તો તેમણે 'કભી કભી' ફિલ્મની ઓફર સ્વીકારી લીધી. તેમણે પુનઃ ફિલ્મની કારકિર્દી શરૂ કરી દીધી. જે વ્યક્તિ 15મી ઓગસ્ટ, 1947ના રોજ જન્મી હોય તે વ્યક્તિ કેવી રીતે ગુલામી સહન કરી શકે?!

ગુલઝારનું સાચું નામ સંપૂર્ણ સિંહ છે. જો કે, તેઓ પોતાનું લગ્નજીવન પૂર્ણ ન રાખી શક્યા. રાખી એક સંવેદનશીલ અભિનેત્રી, ગુલઝાર એ સંવેદનશીલ સર્જક. ગુલઝારનું કવિતા અને હિંદી ગીત ક્ષેત્ર કેવું જબરજસ્ત પ્રદાન છે! એકવાર મહાત્મા ગાંધીએ ગુજરાતી કવિઓને કહ્યું હતું કે, ખેતરમાં હળ હાંકતા ખેડૂતના હોઠો પર ગાળોને બદલે ગીત મૂકી આપો તો હું તમને ખરા કવિ કહું. ગુલઝાર સાહેબે હિંદી ફિલ્મોમાં શુદ્ધ કવિતા જેવાં ગીતો લખીને-રચીને કંઈક આવું જ કામ કર્યું.

ગુલઝારે હિંદી ફિલ્મો માટે લખેલાં ગીતોમાંથી શ્રેષ્ઠ 10 ગીતો પસંદ કરવાનાં હોય તો મીઠી મૂંઝવણ થાય એટલાં બધાં, એટલે કે ઘણાં બધાં શ્રેષ્ઠ ગીતો તેમણે લખ્યાં છે. વર્ષ 1962માં 'બંદિની' ફિલ્મ માટે તેમણે લખેલું પહેલું ગીત, કદાચ તેમનાં ટોપ ટેન ગીતોમાં પહેલું આવે એવું છે...'મોરા ગોરા રંગ લઈ લે.. મોહેં શ્યામ રંગ દઈ દે..' કોઈ યુવતી પોતાનો ગોરો રંગ લઈ લેવાનો અનુરોધ કરે એ વાત, એ કલ્પન જ કેવું જબરજસ્ત છે! પ્રેમની તીવ્રતાને આમ સાવ સાદા શબ્દોથી કહી દેવા માટે ગુલઝાર જેવી કલમ નહીં, તેમના જેવું હૃદય જોઈએ. આ જ ગીતનો છેલ્લો અંતરો પણ મસ્ત છે...'કુછ ખો દિયા હૈં પા કેં, કુછ પા લિયા ગવાઈં કેં, કહાં લૈં ચલા હેં મનવા, મોહેં બાવરી બનાઈ કેં...' જિંદગી ગુલઝાર સાહેબનો પ્રિય શબ્દ અને વિષય લાગે છે. તેમનાં ગીતોમાં કદાચ જિંદગી શબ્દ સૌથી વધુ આવતો હશે. એ તો સ્થૂળ વાત થઈ પણ જિંદગીના મર્મને, અર્થને, તેની પીડા અને પ્રેમને આ ગીત ખૂબ સુંદર રીતે ઝીલે છે અને પછી આપણા હૃદયમાં પહોંચાડે છે. જિંદગીને જેટલા પણ શેડ્સ હશે તેનાથી વધુ ગુલઝારનાં ગીતોમાં ઝીલાયા હશે તે નક્કી.

આ સાંભળો...'એ જિંદગી ગલે લગા લે, હમને ભી તેરે હર ગમ કો ગલે સે લગાયા હૈ... હૈ ના..?? (ફિલ્મઃ ‘સદમા’) જેણે 'સદમા' ફિલ્મ જોઈ હશે તેમની નજર સામે તરત કમલ હસન આવી જશે. જિંદગીને કહેવાનું કે ગલે લગા લે...ફિલ્મ 'આંધી'નું, લતાના સ્વરમાં સુંદર રીતે ગવાયેલું આ ગીત...'તેરે બિના જિંદગી સે કોઈ શિકવા, શિકવા નહીં, શિકવા નહીં...' પહેલી પંક્તિમાં આવો એકરાર હોય, આવી કબૂલાત હોય કે તારા વિના જિંદગીમાં કોઈ ફરિયાદ નથી...સાંભળનારને લાગે કે આમને તો આપણા વિના ચાલે એવું છે પણ તમે બીજી પંક્તિ સાંભળો એટલે ખબર પડે કે વાત સાવ જુદી જ છે. બીજી પંક્તિ છે...'તેરે બિના જિંદગી ભી લેકિન જિંદગી નહીં, જિંદગી નહીં...’ આ ગીતના આ અંતરામાં શબ્દે શબ્દે કવિતા...'કાશ ઐંસા હો, તેરે કદમોં સે, ચુનકે મંઝિલે ચલે. ઔર કહીં, દૂર કહીં... તુમ અગર સાથ હો, મંઝિલો કી કમી તો નહીં...’ વાહ ગુલઝાર સાહેબ, વાહ... ક્યા બાત હૈ...!

'આનેવાલા પલ જાનેવાલા હૈ...' ગોલમાલ જેવી કોમેડી ફિલ્મમાં આવું ધીરગંભીર અને જિંદગીના સાર અને પ્રેમને રજૂ કરતું ગીત લખવાની હિંમત ગુલઝાર સાહેબ જ કરી શકે.. શબ્દો સાવ સાદા અને છતાં જિંદગીની ફિલસૂફીનું શિખર પકડાયું હોય તેમાં...'એક બાર વક્ત સે લમ્હા ગિરા કહીં, વહાં દાસ્તાં મિલી, લમ્હા કહીં નહીં, થોડા સા હંસા કે, થોડા સા રુલાકે, પલ યહ ભી જાનેવાલા હૈ...' તેમનું લખેલું ગીત (કે ગઝલ) 'મેરા કુછ સામાન તુમ્હારે પાસ પડા હૈ...' કોઈકને અછાંદસ કવિતા જેવું લાગે કે કોઈને નિબંધનો ટુકડો. સલામ ગુલઝાર સાહેબને, સલામ આશાજીને, સલામ આર. ડી. બર્મનજીને.. આવું અવિસ્મરણીય ગીત આપવા માટે.

ગુલઝાર સાહેબ આ ગીતમાં જેને જેને સામાન કહે છે તે જાણીને સામાનની વ્યાખ્યા અને સમજણ બંને બદલવાં પડે. તેઓ 'સાવન કે કુછ ભીગે ભીગે દિન રખે હૈં.. ઔર મેરે એક ખત મેં લિપટી રાત પડી હૈં...' ગુલઝાર જેવા કવિનું કલ્પન તો જુઓ...'ખત મેં લિપટી હુઈ રાત પડી હૈ..' પછી પાછા એમ કહે કે 'વો રાત બુઝા દો...' જેમ જ્યોતને ઓલવવાની હોય તેમ રાતને પણ ઓલવી નાખો.. આ જ ગીતમાં નાયિકા પાસે તેઓ ખંભા પરનો તલ પણ યાદ કરાવે. 'ભીગે ભીગે દિન અને કાંધે કા તિલ...' નારી હૃદયની સૂક્ષ્મતા જેણે ન અનુભવી હોય તે વ્યક્તિ સિવાય બીજું કોઈ આવી કલ્પના કરી જ કેવી રીતે શકે? અને આમ છતાં આવી ઋુજુ અને સંવેદનશીલ વ્યક્તિનું લગ્નજીવન ટકે નહીં એ પણ કેવી દુઃખદ વાત કહેવાય! કે પછી તેઓ આ ગીત ગાતા હશે...'તુઝ સે નારાઝ નહીં ઝિંદગી હૈરાન હૂં મૈં, પરેશાન હૂં મૈં.'

સંબંધોમાં સંઘર્ષ એ કાયમી પ્રશ્ન છે. સંબંધ માત્ર, સંઘર્ષને પાત્ર. સાચા સંબંધમાં સંઘર્ષ જન્મતો જ હોય છે. જન્મવો જ જોઈએ. સંઘર્ષની પણ એક મજા હોય છે. સંઘર્ષને શમાવવા જતાં જે ઘડતર થાય છે તે ઘડતર સાચું જીવન જીવવામાં ખૂબ ઉપયોગી થાય છે. જ્યારે સંબંધોમાં તિરાડ પડે, સંઘર્ષ થાય, મતભેદ થાય, અભાવ ઊભો થાય, થોડી કડવાશ જન્મે ત્યારે સહેજ પણ વિચલિત ન થવું જોઈએ. આ એક અનિવાર્યતા છે. એ એક સ્વાભાવિક જરૂરિયાત છે. તેનો સ્વીકાર કરવો જોઈએ. એ સંઘર્ષમાંથી કેવી રીતે બહાર આ‌‌વવું તેનો વિચાર કરવો જોઈએ. બહાર તો બધાને આવવું હોય છે. પરંતુ પોતપોતાના દરવાજેથી બહાર આવવું હોય છે. જીવનમાં ઘણીવાર એવું બનતું હોય છે કે અંદર જવા માટે મનગમતો દરવાજો મળી જાય. પરંતુ બહાર નીકળવા માટે ઈચ્છેલો દરવાજો ના મળે. ના પણ મળે. જે રીતે યોગ્ય વાતાવરણમાં બહાર નીકળાય એ રીતે નીકળી જવું. વ્યક્તિગત આગ્રહો છોડી દેવા જોઈએ.

જૂની હિંદી ફિલ્મોમાં ઘણીવાર આવું દૃશ્ય આવતું. ફિલ્મનો હીરો અંડરવર્લ્ડમાં ઘૂસી ગયો છે. સંજોગોના કારણે તે ખોટાં કે બિનકાયદેસર કાર્યો કરે છે. જો કે, પછી સત્ય સમજાતાં તે આ બધું છોડી દેવા માગે છે. એ જ્યારે છોડવાની વાત કરે છે ત્યારે ડોન અથવા તો અંડરવર્લ્ડનો તેનો મુખ્ય બોસ કહે છે કે, આ વન-વે છે. અહીં એક વાર પ્રવેશ કર્યા પછી બહાર નીકળવાનો રસ્તો નથી. ક્યાં આગળ વધો, ક્યાં ખતમ થઈ જાઓ. કેટલાક સંબંધોમાં આંશિક વન-વે હોય છે. ખાસ કરીને, લગ્નજીવનમાં. લગ્ન કર્યાં પછી ખબર પડે કે ભૂલ થઈ ગઈ છે ત્યારે તેમાંથી બહાર આવવું પડે છે. આવવું જોઈએ. રોજેરોજ મરીને, વારંવાર સહન કરીને, જતું કરીને, મનને મારીને જીવન જીવવા કરતાં ખુલ્લી હવામાં આવી જવું સારું. એ કંઈ શ્રેષ્ઠ વિકલ્પ નથી. પરંતુ તેનાથી બીજો કોઈ ઉત્તમ વિકલ્પ પણ હોતો નથી. જે વિકલ્પો આપણી પાસે હોય તેમાંથી સૌથી શ્રેષ્ઠ (સૌથી ઓછું નુકસાન કરનારો) વિકલ્પ પસંદ કરવો જોઈએ. એમાં જ શાણપણ છે. એમાં જ જીવન સાથેની વફાદારી છે.

રાખીને ખૂબ ઝડપથી ખબર પડી ગઈ કે, મારું દાંપત્ય ગુલઝાર સાથે લાંબું નહીં ચાલે. 1963માં લગ્ન કર્યાં અને 1965માં તો તેઓ જુદાં પડી ગયાં. માત્ર બે વર્ષનું લગ્નજીવન. રાખીએ હોટેલમાં આખા સ્ટાફ સામે માર ખાધો એ પહેલાં પણ માનસિક રીતે ચોક્કસ ઘણો માર ખાધેલો હશે. કોઈ એક ઘટનાથી જ માણસ મોટો નિર્ણય ન કરે. એમાંય લગ્નજીવનને ભગ્ન કરવાનો નિર્ણય તો ન જ કરે. પ્રેમવશ તેઓ લગ્ન કરવા તૈયાર થયાં હશે, અરે પોતાની ઝળહળતી કારકિર્દી છોડવા પણ રાજી થયાં હશે. પરંતુ જ્યારે પતિએ ધણીપણું બતાવ્યું ત્યારે તેમને સમયસર અને ઝડપથી છૂટા પડવાનો નિર્ણય કર્યો.

સંબંધોમાં સંઘર્ષ પેદા થાય ત્યારે તેનો ઉકેલ જુદી જુદી રીતે લાવી શકાતો હોય છે. ખાસ કરીને લાગણી કે લાગણીશીલતાને બદલે સંવેદનશીલતાથી વિચારવામાં આવે તો સાચો નિર્ણય કરી શકાતો હોય છે. ખાસ કરીને, બહેનો સંબંધોમાં સંવેદનશીલતા ઓછી દાખવી શકે છે. તેઓ ભાવુક હોય છે, શ્રદ્ધાવાન હોય છે. ખેંચાઈ જતી હોય છે. આવાં પરિબળોને કારણે તેઓ યોગ્ય અને સમયસર નિર્ણય કરી શકતી નથી. જેના કારણે પરિસ્થિતિ ઊકલાવાને બદલે વધારે ગૂંચવાતી હોય છે. બહેનોએ મક્કમ થવું જોઈએ, ક્યારેક રેશનલ થવું જોઈએ. શ્રદ્ધાની સાથે સાથે બુદ્ધિ અને તર્કનો પણ થોડો ઉપયોગ કરવો જોઈએ. સંબંધોમાં કાયમ જતું કરવાથી જીતી જવાય છે એવું બનતું નથી. ઘણીવાર તો જતું કરનારી વ્યક્તિ મૂર્ખ સાબિત થતી હોય છે. એવા સંજોગોમાં વિવેક રાખીને યોગ્ય નિર્ણય કરવો જોઈએ.

સંબંધની પહેલાં એક ધબકતું જીવન હોય છે તે ક્યારેય ભૂલવાનું નથી. ધબકતા જીવન માટે લીલાછમ સંબંધો જરૂરી છે. પરંતુ ધબકતા જીવનના ભોગે લીલાછમ સંબંધો સાચવવા ન જોઈએ.
positivemedia2015@gmail.com
(લેખક વરિષ્ઠ પત્રકાર, કટારલેખક અને ‘RAA પોઝિટિવ મીડિયા’ના સ્થાપક છે)