• Gujarati News
  • Magazine
  • Rangat sangat
  • Let's Study The Poem Written On The Open Slate Of Nature ... Let's Enjoy The Colorful Picture With Open Mind In The Beautiful 'tongue' Of Himachal

એક્સપ્લોર ઇન્ડિયા:કુદરતની ખુલ્લી સ્લેટ પર લખાતી કવિતા ભણીએ... રંગાતા ચિત્રને ખુલ્લાં મનથી માણીએ હિમાચલનાં મનોરમ્ય 'જીભી'માં

4 મહિનો પહેલા
  • કૉપી લિંક

ક્રિસમસ કે પછી કોઈપણ વાર-તહેવારને આપણે બહાનું બનાવી દેતા હોઈએ છીએ કે આપણે ઘરથી દૂર ક્યાંક જઈએ પણ સારા સૂર્યોદય કે સૂર્યાસ્તના કોઈ વાર-તહેવાર નથી હોતા, તેઓ તો નિયત સમયે ઊગે અને આથમે જ છે. હું સમય જોયા વિના કુદરતને ઘૂંટડા ભરીને પીઉં છું અને અઢળક વાર્તાઓ જીવું છું અને સતત જીવતો રહીશ. હિમાચલના બરશેની ગામની એક ઘાટીમાં શિયાળાની સવારની રોનક જાણે લટાર મારવા નીકળી હોય એમ મને હાઈ હેલ્લો કરવા નીકળી પડીને મને પૂછે છે જાણે, ક્યાં હતો હમણાં સુધી?

મારે પહાડોની ટોચ પર ચઢીને ચિલ્લાઈને કુદરતને કહેવું છે, 'લવ યુ યાર.' ઈમ્તિયાઝ અલીની ‘હાઇવે’ ફિલ્મનાં દૃશ્યો યાદ હોય તો આલિયા ભટ્ટ કંટાળેલા વૈભવી જીવનથી દૂર જઈને કુદરતી માહોલમાં જીવનનો મર્મ શોધી લે છે એ જ જીભીનો ખરો પરિચય કહી શકાય. નવરાશના સમયમાં ગૂગલ પર જઈને એકવાર જીભી હિમાચલ પ્રદેશ એવું સર્ચ ચોક્કસપણે કરજો. આમ તો સ્ક્રીન ટાઈમ ઘટાડવો જોઈએ, પણ અહીં તમારી નજર નહીં હટે. સર્ચ કરતાં જ તમારી સામે નાનાં-નાનાં સુંદર લાકડાંના ઘર અને બેકગ્રાઉન્ડમાં સુંદર વોલપેપર જેવાં દૃશ્યો જોવા મળશે. ઘણીવાર આપણે માત્ર વોલપેપર જોઈને જ મન મનાવી લેતા હોઈએ છીએ પણ ક્યારેક હિંમત કરી નીકળી જવું જોઈએ. નીકળ્યા પછી પૈસા, સમય બધું અડજસ્ટ થઈ જાય. બસ, નીકળી પડવાની જ જરૂર છે. આસપાસ જોઈશું તો ખ્યાલ આવશે માણસ જેટલી ઝડપથી આધુનિકતાની દોડમાં ભાગતો જાય છે એટલી જ હદે તેની પ્રકૃતિ અને સ્વ સાથેના જોડાણને પાછળ છોડતો જાય છે. નર્સરીથી માંડીને કોલેજના કેમ્પસ સુધી એક બીબાઢાળ જીવનમાં જ ઢળતા આવ્યા છીએ. સંપત્તિનો મોહ અને સોશિયલ મીડિયાની વર્ચ્યુઅલ દુનિયાની લાઈક અને ડિસલાઈકની દુનિયામાં ડૂબતા જઈએ છીએ. જીવંતતાની ખોજ કરતાં સંપત્તિના સંગ્રહ પાછળ ભાગતાં આપણે જીવનને લકવાગ્રસ્ત બનાવી દીધું છે. જિંદગીના ઘડિયાળના કાંટા ફરતા બંધ થઇ જાય તે પહેલાં થોડી હળવાશની પળો માણી લેવી જોઈએ. કુદરતે જે પાઠશાળા માંડી છે એના પણ થોડા ઘણા પાઠ ભણી લેવા જોઈએ.

પહાડીઓ પરથી વાતા પવનોના સુસવાટાઓનો અવાજ કંઈક અલગ જ અનુભવ કરાવે છે
પહાડીઓ પરથી વાતા પવનોના સુસવાટાઓનો અવાજ કંઈક અલગ જ અનુભવ કરાવે છે

ચાલો તો આજે આપણે જીભીની સફર પર નીકળી પડીએ. યશ ચોપરાની મૂવીઝ એમાં પણ ખાસ કરીને 'દિલવાલે દુલ્હનિયા લે જાયેંગે'એ ભારતીયોને સ્વિટ્ઝર્લેન્ડનું ઘેલું લગાવ્યું હતું, પણ આપણે ત્યાં પણ એવા ઘણાં સ્થળો છે, જે આ બધી જગ્યાઓથી પણ ચડિયાતા છે, કારણ કે તેમાં ભારતીયતાની મહેક છે. હિમાચલ પ્રદેશના તીર્થન વેલીમાં આવેલું જીભી શહેરીકરણથી પરે છે. અહીંના લોકોની જીવનશૈલી ખૂબ સાદગીપૂર્ણ છે, છતાં પણ જાણે કુદરતનો વૈભવી ઠાઠ ન માણતા હોય એવું જીવન જીવે છે. જીભીમાં સામાન્ય સુવિધાઓ ઉપલબ્ધ છે. ક્યારેક વ્યસ્તતા અને ભીડવાળા માહોલમાંથી બ્રેક લેવો હોય તો આ સ્થળ બેસ્ટ રહે. અહીંના રસ્તાઓ પર તમને વાહનોની લાઇન નહીં, પણ ઘેટાં-બકરાંની લાઈનો ચોક્કસથી જોવા મળશે. સંપૂર્ણ વાતાવરણ જ બદલાઈ જશે. અહીં તમને ક્યાંક પક્ષીઓના મધુર અવાજો સંભળાશે તો ક્યાંક ઘેટાં-બકરાં જેવાં પાલતુ પ્રાણીઓનો અવાજ જેમાં એમના ગળામાં બાંધેલી ઘંટડીઓ રણકતી હશે. તો વળી ક્યાંક ઝરણાંઓનો ખળખળ વહેવાનો અવાજ, પહાડીઓ પરથી વાતા પવનોના સુસવાટાઓનો અવાજ, આસપાસની ટેકરીઓ પર ક્યાંક મંદિરની ઘંટડીઓનો અવાજ કંઈક અલગ જ અનુભવ કરાવે છે.

અહીંના લાકડાંના ઘરો લોકો ખૂબ જ પસંદ કરે છે
અહીંના લાકડાંના ઘરો લોકો ખૂબ જ પસંદ કરે છે

જીભીમાં રહેવા માટે ખૂબ જ સુંદર હોમસ્ટે આવેલા છે. અહીં તમે ઓથેન્ટિક પહાડી ઘરમાં રહીને પહાડી ખાણી-પીણી ચોક્કસથી માણી શકો. અહીંનાં લાકડાંના ઘરો લોકો ખૂબ જ પસંદ કરે છે. ખાસ કરીને ટ્રી-હાઉસ પણ અહીં ઉપલબ્ધ છે, જેમાં સુંદર બાલ્કની હોય, બહારની બાજુ નજર કરતાં દૂર દૂર સુધી પહાડીઓની હારમાળા દેખાતી હોય, ક્યાંક રસ્તા પરના વળાંકો દેખાતા હોય તો પહાડો ઉપરથી પસાર થતાં વાદળોની હારમાળા હોય, લીલાછમ વૃક્ષોનું સાંનિધ્ય હોય અને આ બધાંમાં સાથે મનગમતી વ્યક્તિનો સાથ હોય તો શું જોઈએ બીજું? જીવનનો બધો જ થાક અને તણાવ આપોઆપ દૂર ક્યાંય વાદળોને પેલે પાર જતા રહે. અહીં આસપાસનો વિસ્તાર તીર્થન વેલી અને બંજારા વેલી કહેવાય છે. ઉનાળામાં અહીં વાતાવરણ ખૂબ જ આહલાદક હોય છે. પરંતુ શિયાળામાં ખૂબ ઠંડી સાથે બરફવર્ષા પણ થાય છે. અહીં લોકો શિયાળા માટે ઘરમાં અગાઉથી જ લાકડાં વગેરે સ્ટોર કરી દે છે. અહીં દરેક ઘર અને કાફેમાં ઠંડીથી બચવા માટે તંદુર લગાવેલા હોય છે. અહીં આપણને રોજિંદા જીવનમાં સામાન્ય લાગતી વસ્તુઓની કિંમત સમજાય છે. ઘણી વિપરીત પરિસ્થિતિમાં જીવતા અહીંના લોકોના ચહેરા પર હંમેશાં સ્મિત ખીલેલું જ હોય છે. આ દરેક બાબતો પર ધ્યાન આપીએ તો મનમાં ચોક્ક્સપણે સવાલ ઉદભવશે કે ખરેખર ખુશ રહેવા શું જરૂરી છે અને આપણે શા માટે આટલા ભાગીએ છીએ? અહીંનું પહાડી ભોજન સાદું છતાં ખૂબ જ સ્વાદિષ્ટ. મીઠા અને નમકીન સિડ્ડુ દેશી ઘી અને પથ્થર પર પીસીને બનાવેલી લીલી ચટણીનો સ્વાદ યાદ કરીને પણ મોંમાં પાણી આવી જાય એવું છે. ગ્રામીણ જીવનશૈલી જોવાની અને માણવાની અલગ જ મજા છે. એમાં પણ ખાસ કરીને હિમાલયનાં ગામડાંઓની વાત જ નિરાળી છે. હસતાં હસતાં પીઠ પર લગાવેલી બાસ્કેટમાં લાકડાં વીણીને લાવતી મહિલા સુંદરતાની, સહજતાની કંઈક અલગ જ પરિભાષા આપી જાય છે. તો ક્યાંક કોઈ પશુપાલક પોતાનાં ઘેટાંને વ્હાલ કરતો જોવા મળશે. બાળકો પાસે મોંઘાં રમકડાં કે ઇલેક્ટ્રોનિક ગેજેટ્સ નથી, છતાં મોજ મસ્તી કરતા બાળપણ વિતાવી રહ્યાં છે. તો ક્યાંક ઘરના ઝરોખા પર બેસેલી બોખા દાંતવાળી વૃદ્ધ મહિલા ગરમ કપડાં બનાવતી નજરે પડશે.

જીભીની આસપાસ ઘણાં જોવાલાયક સ્થળો છે, જેને તમે નાના ટ્રેક કરીને જોઈ શકો. અહીં ટ્રેકિંગને પસંદગી આપવી જોઈએ, કારણ કે ચાલતાં ચાલતાં આસપાસના નજારાઓ અને માહોલ સારી રીતે જોઈ શકાય. ઊંચાં-ઊંચાં વૃક્ષો વચ્ચેથી પસાર થતાં આવતાં પક્ષીઓના અવાજો જંગલની મહેક બધાનો અનુભવ કરી એમ લાગે કે આવો અનુભવ બહુ લાંબા સમયે થયો. જીભીથી સૌથી નજીક જીભી વોટરફોલ છે ત્યાં ખૂબ જ ઓછી ભીડ હોય છે. તેથી એ અનુભવ લેવા જરૂરથી જવું જોઈએ. જીભીમાંથી પુષ્પભદ્ર નદી વહે છે, જે આગળ જતાં તીર્થન રિવરમાં મળી જાય છે. અહીં ઘોંઘાટ નથી એટલે વોટરફોલના પાણીનો અવાજ પક્ષીઓનો અવાજ જાણે લાઈવ મેડિટેશન મ્યૂઝીક પ્લે થતું હોય એવો માહોલ. વોટરફોલ એટલો સુંદર છે કે તેનું શબ્દોમાં વર્ણન ઓછું પડે. ડબલ રેન્બો વોટરફોલ પાસે જોઈ શકાય. અહીં નજીક શ્રુંગા ઋષિનું મંદિર છે. સંપૂર્ણ રીતે ટ્રેડિશનલ આર્કિટેક્ચરમાં બાંધકામ થયેલા આ મંદિરમાં સમગ્ર કુલ્લુ જિલ્લાના લોકોની શ્રદ્ધા રહેલી છે. લાકડાંના બાંધકામ અને સુંદર ઝરોખા મંદિરના વાઇબ્રન્ટ કલર્સ મનને પ્રફુલ્લિત કરી દે છે. અહીં નજીકમાં ચહેની કોઠી તરીકે ઓળખાતું એક સ્થાપત્ય છે, જે ચહેની ગામમાં આવેલું છે. એવું કહેવાય છે કે તે અંદાજે 1500 વર્ષ જૂનું છે અને પશ્ચિમ હિમાલયનું જૂની શૈલીના બાંધકામનું સૌથી જૂનું બાંધકામ. આ પાંચ માળનું એક ટાવર જેવું બાંધકામ છે, જ્યાં હાલમાં મંદિર છે, જેની નીચે એક ટનલ પણ છે. સામે ચહેની ફોર્ટ આવેલો છે. આ ઉપરાંત, ઝલોરી પાસ, રઘુપુર ફોર્ટ, નાનાં-નાનાં તળાવો તેમજ ક્યાંક-ક્યાંક કોલોનિયલ આર્કિટેક્ચર, એન્શિઅન્ટ મોન્યુમેન્ટ વગેરે વગેરે ઘણું બધું એક્સપલોર કરવા માટે છે.

નિસર્ગનાં સંસર્ગમાં જાતને ઓગાળવા આ જગ્યા શ્રેષ્ઠ છે
નિસર્ગનાં સંસર્ગમાં જાતને ઓગાળવા આ જગ્યા શ્રેષ્ઠ છે

કોઈ સ્થળને કેવી રીતે એક્સપ્લોર કરવું તે મુસાફર પર જ નિર્ભર કરે છે અને એ મુસાફરીનો પ્રકાર જ નક્કી કરે છે કે તમે મુસાફર છો કે પ્રવાસી. આ બધાં સ્થળો એવાં છે જ્યાં કમ્ફર્ટ ઝોનને ઘરે મૂકીને આવવું પડે અને કુદરતી પરિસ્થતિઓને સાનુકૂળ થઈને નિસર્ગના સંસર્ગમાં જાતને ઓગાળવી પડે. જો કંઈ એક્સપ્લોર ન કરવું હોય અને એમ જ સમય વિતાવવો હોય તો પણ આ જગ્યા બેસ્ટ છે. અહીંના હોમસ્ટેમાં તમે કલાકો સુધી બેસીને કુદરતની લાઈવ પેઇન્ટિંગ જોઈ શકો છો. બારીની બહારથી જ હિમાલયની વિવિધરંગી ચક્લીઓનું ગાન સાંભળી શકો છો. હિમાલયમાં હોઈએ અને આવું કોઈ નાનું ગામડું મળી જાય જ્યાં પથ્થરનું ઘર હોય અને નિયત સમયે સવાર ઊઘડે કે આપણે કંઈ કામ હોય કે ન હોય પહાડમાં મહાલવા નીકળી જ પડીએ. અહીંના બાળકોની કેળવણી નિસર્ગ જાતે જ કરે છે અને એટલે જ તેઓ સોનાનું નસીબ લઈને જ જન્મ્યા છે. કુદરત એ જ આપણું ભવિષ્ય છે. જેઓ કૂદરતની સોડમાં રહે છે તેઓ જ ધનવાન છે દોસ્ત. ચાલો વિચારો અને વાંચનથી તો જીભી ફરી લીધું હવે એકવાર નીકળી પડવાની હિંમત કરી લઈએ.
creativearyans3@gmail.com
(‘આરણ્યક’ તરીકે જાણીતા કૌશિક ઘેલાણી અલગારી રખડપટ્ટી કરીને કુદરતને પોતાના અસ્સલ મિજાજમાં જોતા અને કેમેરામાં કેદ કરતા વાઇલ્ડલાઇફ ફોટોગ્રાફર છે)