તમારા શહેરના લેટેસ્ટ સમાચાર અને ફ્રી ઈ-પેપર મેળવો

ડાઉનલોડ કરો

ટેક્નોહોલિક:ઇન્ટરનેટ ઓફ થિંગ્સ: માળામાં પરોવાયેલા સ્માર્ટ મણકા

19 દિવસ પહેલા
  • કૉપી લિંક

માણસનો માળો એટલે એનું ઘર. ઘર શેનાથી બને? ફક્ત માણસોથી નહીં પણ રાચરચીલું લાગે એવા હોમ અપ્લાયન્સિસથી. માણસો સ્માર્ટ રહે કે નહીં પણ વસ્તુઓ સ્માર્ટ થવી જોઈએ એવો આપણો લેટેસ્ટ ટ્રેન્ડ છે, આપણી છુપી ઈચ્છા છે. ઘરના પડદા, ઘરનું એસી, ઘરનું ફ્રીજ, રસોડાની ચીમની, ડીશવોશર, ઘરમાં સફાઈકામ કરતો વજનકાંટા જેવો ઓટોમેટિક રોબોટ, પંખો કે હીટર કે ગિઝર બધું જ ઇન્ટરનેટ અને સોફ્ટવેરના એક તાંતણે એકસાથે ગૂંથાઈ જાય તો એ સમગ્ર સર્કિટ ‘ઇન્ટરનેટ ઓફ થિંગ્સ’નું ઉદાહરણ થયું. આ નજીકનું ભવિષ્ય છે.

કહેવાય છે કે પ્રકાશની ગતિ કરતાં પણ માણસના મનની ગતિ વધારે છે. પણ હવે જે રીતે નવી-નવી શોધખોળો ટેક્નોલોજીના ક્ષેત્રે થઇ રહી છે એના પરથી કહેવું પડે કે ટેક્નોલોજીની ગતિ પ્રકાશ અને માણસના મન કરતાં વધુ ઝડપી છે. આ ટેક્નોલોજી એટલી સ્માર્ટ છે કે એણે સ્માર્ટફોન આપ્યા, સ્માર્ટ કાર આપી, સ્માર્ટ રોબોટ્સ બનાવ્યા અને હવે આ બધું એકબીજા સાથે જોડાઈને, સંપીને એક જ ઘરમાં રહી શકે એવું સ્માર્ટ હોમ પણ આપ્યું.

આ સ્માર્ટ હોમમાં શું શું હોય? ટેમ્પરેચર કન્ટ્રોલ કરવા થર્મોસ્ટેટ હોય, ફ્રીજ હોય, વોશિંગ મશીન હોય, વેક્યૂમ ક્લીનર વગેરે વગેરે હોય અને આ બધાને જોડતી કડી કઈ? તો એ છે IOT એટલે કે ઈન્ટરનેટ ઓફ થિંગ્સ...!! આ બધું એકમેક સાથે આ સ્માર્ટ ટેક્નોલોજી IOTને કારણે જોડાયેલું રહે છે. ટૂંકમાં નિર્જીવ વસ્તુઓ વચ્ચે પણ ભાઈચારો અને એકતાની ભાવના લાવવાની. તો આ બધું કઈ રીતે જોડાયેલું રહે છે અને એને જોડતું IOT શું છે એ જાણીએ.

ઈન્ટરનેટ ઓફ થિંગ્સ(IOT) એ ઈન્ટરરિલેટેડ, ઈન્ટરનેટથી જોડાયેલી સિસ્ટમ છે જે માનવ હસ્તક્ષેપ વગર વાયરલેસ નેટવર્ક પર ડેટા એકત્રિત કરી શકે છે અને એને ટ્રાન્સફર પણ કરી શકે છે. આ થઇ એની ટેક્નિકલ અઘરી લગતી વ્યાખ્યા. હવે આને સાદી ભાષામાં ઉદાહરણ સાથે સમજીએ.

રેફ્રિજરેટર એક એવું સાધન છે જે બધાના ઘરમાં હોય છે. હવે તમે પ્રવાસમાં વડોદરાથી મહાબળેશ્વર જાઓ છો અને ત્યાં તમને યાદ આવે છે કે અરે ફ્રીજનું તાપમાન ઓછું કરવાનું તો રહી જ ગયું કે ફ્રીઝ બંધ કરવાનું તો રહી જ ગયું! હવે તો કંઈ થઇ શકે એમ જ નથી સિવાય કે કારણ વગર ફ્રીજ ચાલતું રહે અને બિલ વધતું રહે. વેલ, અહીં આવે છે તમારી મદદે આવી શકે છે IOT એટલે કે ઈન્ટરનેટ ઓફ થિંગ્સ! યસ, ફ્રીજ બનાવતી કંપનીઝ તમને એવી સગવડ આપી શકે છે કે તમે તમારા ફ્રીજને તમારા ઘરના ઈન્ટરનેટ સાથે કનેક્ટ કરી દો, જે તમારા મોબાઈલ સાથે કનેક્ટેડ છે, જેમાં તમે મહાબળેશ્વર બેઠાં-બેઠાં ફ્રીજનું તાપમાન સેટ કરી શકો કે ફ્રીજ બંધ કરી શકો કે ફ્રીજ વીડિયો ડિવાઇસથી જોડાયેલું હોય તો ફ્રીજમાં મુકેલી વસ્તુ બગડી ગઈ કે નહીં એ તમે મોબાઈલ પર ચેક કરી શકો!

બીજું એક ઉદાહરણ જોઈએ. તમે અમેરિકાથી ઇન્ડિયા ગયા છો. તમને ત્યાં બેઠા જાણવું છે કે મારું ઘર સલામત છે ને, ઘરમાં કોઈ હિલચાલ તો નથી થઇ ને? થોડાં વર્ષો પહેલાં કોઈને આ કહ્યું હોત કે હું ઇન્ડિયા બેઠાં-બેઠાં મારા અમેરિકાના ઘરમાં શું ચાલે છે એ જોઈ શકું છું તો એ વ્યક્તિ હસવા માંડી હોત પણ હવે IOTને કારણે આ સંજય દૃષ્ટિ આપણને મળી છે.

જી હા, તમારા ઘરમાં લાગેલા વીડિયો કેમેરા કે તમારા ઘરની બહારની ડોરબેલને ઈન્ટરનેટ દ્વારા તમારા મોબાઈલ સાથે કનેક્ટ કરી દો અને જરા પણ હિલચાલ ઘરમાં થશે કે તમારા મોબાઈલમાં નોટિફિકેશન આવશે અને તમે જોઈ શકશો કે ઘરમાં શું ચાલી રહ્યું છે...!! આટલું જ નહીં, એ સ્માર્ટ ડોરબેલનો ઉપયોગ કરીને તમે એક હજાર કિલોમીટર દૂર બેઠાં-બેઠાં તમારા ઘરના દરવાજે ઊભેલા આગંતુક સાથે વાત પણ કરી શકશો. એ જ રીતે ઓફિસ કે ઘરમાં લાગેલા CCTV કેમેરાનો એન્ગલ તમે તમારા મોબાઈલમાંથી ફેરવી શકો અને તેની વીડિયો ફીડ મોબાઈલ કે ટીવી કે કમ્પ્યૂટરમાં એકસાથે મેળવી શકો છો. આ જ CCTV કેમેરા અને સ્માર્ટ ડોરબેલને એકબીજા સાથે જોડીને દૂર બેઠાં પણ ઓપરેટ કરી શકાય એ કમાલ છે ઇન્ટરનેટ ઓફ થિંગ્સનો. આવી જ રીતે ઘરમાં થર્મોસ્ટેટ લગાવી દો અને ઓફિસથી આવતાં મોબાઈલ વડે બહુ ગરમી હોય તો ઘરનું એર કન્ડિશનિંગ ચાલુ કરી દો.

તો આ ઈન્ટરનેટ ઓફ થિંગ્સ કામ કઈ રીતે કરે છે એ ટેક્નિકલી સમજીએ. IOT ડિવાઇસમાં સેન્સર્સ અને મિનિ કમ્પ્યૂટર પ્રોસેસર હોય છે, જે મશીન લર્નિંગ દ્વારા એકત્રિત કરવામાં આવેલા ડેટા પર કામ કરે છે. મશીન લર્નિંગ શું છે એ સમજવા માટે એક આખો અલાયદો લેખ લખવો પડે અને એની વાત નિરાંતે આપણે ભવિષ્યમાં કરીશું, પણ સરળ ભાષામાં મશીન લર્નિંગ એ છે જ્યારે કમ્પ્યૂટર આસપાસમાંથી ડેટા ભેગો કરે છે અને પ્રોસેસ કરે છે.

કોઈ પણ IOT સિસ્ટમ ચાર ઘટકોના એકીકરણથી બનેલી હોય છે.
1.સેન્સર્સ:
આ સેન્સર્સ અથવા ડિવાઇસ વાતાવરણમાંથી ડેટા એકત્રિત કરે છે. દાખલ તરીકે, આગળ કહ્યું એમ તાપમાન વાંચવું.
2.કનેક્ટિવિટી:
આ ભેગો થયેલો ડેટા ક્લાઉડ પર મોકલવામાં આવે છે પણ ક્લાઉડ પર મોકલવા માટે રસ્તો જોઈએ અને તે સેલ્યુલર, સેટેલાઇટ, વાઇફાઇ, બ્લુટુથ વગેરે વગેરે દ્વારા ક્લાઉડ સાથે કનેક્ટ થઇ શકે છે.
3.ડેટા પ્રોસેસિંગ:
એક વખત ડેટા ક્લાઉડ પર જાય પછી સોફ્ટવેર એના પર પ્રોસેસિંગ કરે. દાખલ તરીકે, તાપમાન સ્વીકાર્ય રેન્જમાં છે કે નહીં.
4. યુઝર ઇન્ટરફેસ:
અંતે આ ભેગી કરેલી અને પ્રોસેસ કરેલી માહિતી યાને કે ડેટા ને એન્ડ યુઝર્સ સુધી મોકલવામાં આવે છે. આગળ કહ્યું એમ વપરાશકર્તા ને એમના મોબાઈલમાં ટેક્સ્ટ કે નોટિફિકેશન મળે કે ફ્રીજનું તાપમાન વધ્યું છે કે ઘરની બહાર કોઈ આવ્યું છે.

આમ ઈન્ટરનેટ ઓફ થિંગ્સનું ભવિષ્ય ખૂબ ઊજળું છે અને એના વગર આપણ ને ચાલવાનું નથી કારણ કે, એ આપણી લાઈફ ખૂબ સરળ બનાવે છે. સ્માર્ટ મોબાઈલ, સ્માર્ટ ફ્રીજ, સ્માર્ટ ઘડિયાળ, સ્માર્ટ ડોર લોક્સ વગેરે વગેરે જગ્યાએ તો IOT ટેક્નોલોજી વપરાય જ છે. આ સાથે સ્માર્ટ પાર્કિંગ, કચરો નિકાલ, પાણીની વ્યવસ્થા વગેરે જેવી વ્યવસ્થાને પણ ઈન્ટરનેટ ઓફ થિંગ્સ એપ્લિકેશન સરળ બનાવીને આપણાં શહેરોને પણ હવે સ્માર્ટ બનાવે છે. તો તમારે સ્માર્ટ ઘર અને સ્માર્ટ શહેરમાં રહેવા માટેના એમ-ઓ-યુ કરી દેવા છે ને?
mindequity@gmail.com
(લેખિકા સિલિકોન વેલી, અમેરિકા સ્થિત એક મલ્ટિનેશનલ ટેક. કંપનીમાં કાર્યરત છે અને ટેક્નો-ઇન્થ્યૂસિએસ્ટ છે)

અન્ય સમાચારો પણ છે...