પરદે કે પીછે:સોયની અણી પરથી પ્રસાર થતી આર્થિક સ્વતંત્રતા

5 દિવસ પહેલાલેખક: જયપ્રકાશ ચોક્સે
  • કૉપી લિંક

ઉલ્લેખનીય છે કે, આદિત્ય ચોપડા પ્રોડક્શન અને શરત કટારિયાના નિર્દેશનમાં બનેલી ફિલ્મ ‘સૂઈ ધાગા’ સફળ રહી હતી. બીજી તરફ કલાકાર ગિરજા ઓક અભિનીત સીરિયલ ‘લેડિઝ સ્પેશિયલ’માં મુખ્ય પાત્ર ઘરમાં કાપડ સીવવાનો વ્યવસાય શરૂ કરે છે. તેનો પતિ મોટી કંપનીમાં નોકરી કરે છે, પરંતુ માલિકે તેનું અપમાન કર્યું છે. પત્નીને આ સહન થયું નહીં અને તેના પતિને પોતાના આત્મસન્માન માટે એ નોકરીમાંથી રાજીનામું આપવા ફરજ પાડી. જોકે, તેમાં મધ્યમ વર્ગના પરિવારની રોજી-રોટીનું સાધન સમાપ્ત થઈ ગયું. હવે નાયિકા પોતાના કપડા સીવવાના વેપારમાં પડોશની તમામ મહિલાઓને સાથે લઈને સહકારિતાના આદર્શ પર કામ શરૂ કર્યું અને વાર્તા આગળ વધે છે. ઉલ્લેખનીય છે કે, ગિરિજા ઓકના પરિવારના મોટાભાગના સભ્યો રંગમંચના કલાકાર રહ્યા છે. ગિરિજાએ મરાઠી ફિલ્મો અને નાટકોમાં પણ અભિનય કર્યો છે.

‘લેડિઝ સ્પેશિયલ’ સીરિયલમાં મહિલાઓ માટે અનામત રેલવે કમ્પાર્ટમેન્ટમાં 3 મહિલાઓની મિત્રતા થઈ જાય છે. વાર્તામાં ત્રણેય મહિલાઓ પારિવારિક કે આર્થિક મુશ્કેલીમાંથી પસાર થઈ રહી છે. તેમની મિત્રતાનો પ્રારંભ માત્ર સહયાત્રીથી પ્રારંભ થઈને અનેક વળાંકે પસાર થાઈને તેમને આત્મસન્માન માટે લડનારી મહિલા બનાવી દે છે. આ સીરિયલમાં એક શ્રીમંત પોતાની ઓળખ છુપાવીને આ મહિલાઓની મદદ કરે છે. એ શ્રીમંત પરિવારની પરંપરા રહી છે કે, થોડા સમય સુધી પોતાની ઓળખ છુપાવીને સાચું કામ કરવું અને જીવનની મુશ્કેલીઓને સમજવી. મધ્યમ વર્ગના આમ આદમી વચ્ચે રહીને જ તેમને આ પ્રકારના અનુભવ પ્રાપ્ત થઈ શકે છે. આ સિલસિલામાં તેને એ મધ્યમ વર્ગની એક મહિલા સાથે પ્રેમ થઈ જાય છે. તેણે પોતાના પરિવાર સાથે જ સંઘર્ષ કરીને પોતાના પ્રેમને લગ્નમાં પરિવર્તિત કરવાનો છે. તે સફળ પણ થાય છે. પૂત્રવધુના ગુણોથી પરિવાર માહિતગાર થાય છે અને તેમનો સંબધ સ્વીકારવામાં આવે છે. ઉલ્લેખનીય છે કે, ઓટીટી મંચ પર એક મહિલાની વાર્તા કંઈક એવી છે, જેમાં તે સિલાઈ મશીનના માધ્યમથી ખુદને સાબિત કરે છે અને સફળ થાય છે. સાથે જ તે સિલાઈ કામમાં બીજી મહિલાઓને પણ તાલીમ આપીને તેમને આત્મનિર્ભર બનાવવાના કામને પોતાના જીવનનો ઉદ્દેશ્ય બનાવે છે.

ઉલ્લેખનીય છે કે, બ્રિટિશ સરકારના સમયમાં અંગ્રેજો પોતાની સાથે એક વિશેષ કંપનીનું સિલાઈ મશીન લાવ્યા હતા. સમયાંતરે ભારતીય કંપનીઓ પણ સિલાઈ મશીન બનાવવા લાગી. એક સમયે છોકરીને દહેજમાં પણ સિલાઈ મશીન આપાતું હતું, કેમકે એ સમયે મહિલાઓને સિલાઈ અને ગૂંથણ કામ શીખવાડવામાં આવતું હતું. સ્વેટર પણ ગૂંથવામાં આવતા હતા. તૈયાર કપડાં બજારમાં આવતાંની સાથે જ સિલાઈનો વ્યવસાય લગભગ સમાપ્ત થઈ ગયો છે. આમિર ખાન અને જુહી ચાવલા અભિનીત ફિલ્મ ‘હમ હૈં રાહી પ્યાર કે’માં પણ આમિર ખાનને તૈયાર કપડાં બનાવવાનો મોટો કોન્ટ્રાક્ટ મળે છે. તે જુહી અભિનીત પાત્ર સાથે મળીને કામ કરતી મહિલાઓને પ્રેરિત કરે છે અને તેમને નફામાં ભાગીદાર બનાવે છે. એક મોટી કંપની, ભાગીદારીના આદર્શ પર ચાલતી આ વ્યવસ્થાના માર્ગમાં અડચણ પેદા કરે છે, પરંતુ સફળતા સંઘર્ષને મળે છે, ફિલ્મ સુખાંત છે. જાણે કે, સિલાઈ મશીને સમાજમાં મહિલાઓને આર્થિક સ્વતંત્રતા મેળવવાના માર્ગમાં ઐતિહાસિક ભૂમિકાને અંજામ આપ્યો છે. સમયના ચક્રમાં અનેક બાબતો બિનજરૂરી બનાવી દેવાય છે અને સામાજિક ઈતિહાસની કચરાપેટીમાં ફેંકી દેવાય છે.

એવું પણ જોયું છે કે, વયોવૃદ્ધ મહિલાઓ ધ્રુઝતા હાથે અને આંખે ઝાંખું દેખાતું હોવા છતાં સોયમાં દોરો નાખવામાં સફળ થાય છે. આ કામ મહિલાઓના ડીએનએમાં સામેલ છે. એક વિદ્વાનનું કથન છે કે, એક સમયે સત્યની શોધમાં મનુષ્ય ન્યૂટ્રોનમાં સદીથી રહેલું છે, પરંતુ એક અલગ વિચાર છે કે, આપણા ન્યૂટ્રોનમાં ખુદને ભ્રમમાં રાખવાનું સ્થાન સત્યએ લઈ લીધું છે.

અન્ય સમાચારો પણ છે...