કવર સ્ટોરી:વાળ નહીં, કિડની ડોનેટ કરો!

એક મહિનો પહેલાલેખક: એષા દાદાવાળા
  • કૉપી લિંક

છેલ્લાં થોડા સમયથી એનો જાણે એક ટ્રેન્ડ શરૂ થયો છે. નાના-મોટા-વચલી બધી જ ઉંમરનાં લોકો એમાં જોડાઇ રહ્યા છે. આ ટ્રેન્ડ ચેપી બન્યો છે. જેવી રીતે કોરોનાનો ચેપ લાગી રહ્યો હતો એવી જ રીતે આ ટ્રેન્ડ પણ ઝડપભેર ફેલાઇ રહ્યો છે. આ ટ્રેન્ડમાં જોડાનારા જાણે પોતાની કિડની ડોનેટ કરી આવ્યા હોય એવા અભિમાન સાથે કપાયેલા વાળની લટ હાથમાં પકડી સોશિયલ મીડિયા પર ગર્વભેર પોસ્ટ લખી રહ્યા છે-આઇ ડોનેટ માય હેર ટુ કેન્સર પેશન્ટ્સ! આટલું ઓછું હોય એમ એમનાં સગાં-વહાલાં, દોસ્તો એમની પોસ્ટની નીચે કોમેન્ટ કરી એમની ‘બ્રેવરી’ને બિરદાવી પણ લે છે! મારો સવાલ એ છે કે વાળની એક લટ અથવા તો પૂરેપૂરા વાળ કેન્સર પેશન્ટ્સને ડોનેટ કરી, સોશિયલ મીડિયા પર એની પોસ્ટ મૂકી આપણે સાબિત શું કરવા માગીએ છીએ? સેવા ક્યારેય પણ ‘ફેશન’ હોઇ શકે નહીં અને જે ‘ફેશન’ હોય એને સેવા કહી શકાય નહીં. સેવા એ કોઇ ચેપી રોગ નથી કે એક કરે એટલે બીજો કરે અને બીજાને જોઇને બાવીસ કરે. છેલ્લા થોડા સમયમાં કેટલીક સંસ્થાઓએ હેર ડોનેશનનાં રીતસરનાં કેમ્પેન શરૂ કર્યા છે. આ સંસ્થાઓ હેર ડોનેટ કરનારાઓને સર્ટિફિકેટ આપે છે અને હેર ડોનેટ કરનારાઓ જાણે વાઘ માર્યો હોય એવી રીતે એ સર્ટિફિકેટને મઢાવીને ઘરની-ઓફિસની દીવાલો પર ટાંગી દે છે. આ દંભ છે અને નર્યો દંભ છે. પહેલાનાં સમયમાં કેન્સરની સારવાર અઘરી હતી. એ સમયે કિમોથેરાપી લેનારા પેશન્ટનાં વાળ ખરી જતા. ખરી ગયેલા વાળની બીકે ઘણી મહિલાઓ કિમોથેરાપી લેતી નહીં. આ મહિલાઓ માટે સ્પેશિયલ વિગ તૈયાર કરવામાં આવતી અને આ વિગ એમણે વધારેમાં વધારે છ મહિના કે એક વર્ષ પહેરવી પડતી. જેવી કિમોથેરાપી બંધ થતી કે તરત જ એમને વાળ ઉગવાના શરૂ થઇ જતા. હવે કિમોથેરાપી વધુ એડવાન્સ્ડ બની છે. એમાં પહેલાં જેટલી માત્રામાં વાળ ઉતરી જતા નથી. ગુજરાતના જાણીતા ઓન્કોસર્જન ડો. નિકુંજ વિઠ્ઠલાણી કહે છે કે ‘વાળ જતા રહેશે એ ડરે ઘણાં પેશન્ટ કિમોથેરાપી ટાળે છે પણ હવેની કિમોથેરાપીમાં દરેકને વાળ જતા રહે એવું બનતું નથી અને જતા રહે તો બહુ ઝડપથી એ ફરી પાછા ઉગી પણ જાય જ છે.’ કેન્સર પેશન્ટ્સને વાળ ડોનેટ કરી સોશિયલ મીડિયા પર એની વાહવાહી ઉઘરાવનારા સૌ કોઇને મારે એવું પૂછવું છે કે તમને વાળ ડોનેટ કરવાનો વિચાર આવ્યો કેવી રીતે? કોઇ કેન્સર પેશન્ટે આવીને તમને એવું કહ્યું કે મારી વાળ ઉતરી રહ્યા છે, મને તમારા વાળ આપશો? આપણા દેશમાં વાળની અછત પહેલાં પણ નહોતી અને અત્યારે પણ નથી. ભારતમાં વાળનો બિઝનેસ બહુ મોટો છે. એક અહેવાલ પ્રમાણે ગુજરાતમાં માત્ર જૂનાગઢમાંથી જ દિવસમાં અડધો કરોડનાં વાળ વિગ બનાવવા માટે બહાર મોકલવામાં આવે છે. તમે જે બ્યૂટી પાર્લરોમાં વાળ કપાવવા જાવ છો, એ લોકો પણ તમારા કપાયેલા વાળને વેચી પૈસા મેળવતા હોય છે. જ્યારે તમે સોશિયલ મીડિયા પર ગર્વભેર એવું લખો છો કે આઇ ડોનેટ માય હેર ટુ કેન્સર પેશન્ટ...ત્યારે તમને એવી ખાતરી છે કે તમારા વાળ કેન્સર પેશન્ટ માટે જ વપરાવાનાં છે? કેન્સર પેશન્ટ માટે વાળ ડોનેટ કરવાનાં આ કુંડાળામાં સમજ્યા વિના કૂદી પડનારા સૌ કોઇને મારે એક સવાલ એવો પૂછવો છે કે તમે કોઇ કેન્સર પેશન્ટને જઇને પૂછ્યું પણ ખરું કે તમને શું જોઇએ છે? વાળ જોઇએ છે? સારવાર માટે પૈસા જોઇએ છે? સારા ડોક્ટરની જરૂર છે? સમય જોઇએ છે? હૂંફ જોઇએ છે? ધારો કે કોઇ કેન્સર પેશન્ટ આવીને તમને એવું કહે કે મને કિડનીની જરૂર છે, તો વાળ ડોનેટ કરી સોશિયલ મીડિયા પર પોસ્ટ મૂકનારાઓમાંથી કેટલા લોકો કિડની ડોનેટ કરવા આગળ આવશે? આપણે સેવા કરી રહ્યા છીએ પણ લાઇક્સ માટે. ઇન્સ્ટાગ્રામની એક રીલ માટે. કોઇ છગન-મગન સંસ્થાએ 18 રૂપિયાની કિંમતે છાપેલા એપ્રિસિએશનવાળાં સર્ટિફિકેટોનું મૂલ્ય ધૂળ જેટલું પણ નથી હોતું. આવા સર્ટિફિકેટો હાથમાં પકડી સોશિયલ મીડિયા પર લાઇક્સ અને કોમેન્ટ્સનો કારોબાર ચલાવતા આપણે સૌએ ભેગા મળી સેવાને એક શો-બિઝનેસમાં પરિવર્તિત કરી નાંખી છે. કોઇ કેન્સર પેશન્ટ માટે આખેઆખું માથું મુંડાવી નાંખવું એ હિંમત નથી, પણ વાળ ઉતરી જવાની બીકે કિમોથેરાપી લેવાની ના પાડી દેનારા પેશન્ટને મળી એમને કિમોથેરાપી લેવા સમજાવવા, કિમોથેરાપી લેવા લઇ જવા, કિમોથેરાપી વખતે એમનાં શરીર અને મનમાં આવતા બદલાવ સમયે એમની સાથે ખડેપગે ઊભા રહેવું, એ હિંમત છે! એ બ્રેવરી છે. મુંબઇની એક દીકરીના દાદીને કેન્સર હતું, એમની કિમોથેરાપી વખતે એમનાં બધા વાળ ઉતરી ગયા અને એ દીકરી દાદીને કંપની આપવા પોતે બાલ્ડ થઇ ગઇ! મને લાગે છે કે આ હિંમત છે! આ ટોળામાં કેટલાક લોકો એવા પણ હશે, જેમણે પોતે કેન્સર પેશન્ટ સાથે છે એવું દર્શાવવા પણ વાળ ડોનેટ કર્યા હોય, પણ મારો વાંધો વાળ ડોનેટ કરી એના સોશિયલ મીડિયા પર લાઇક્સ ઉઘરાવવા નીકળેલા ડોનર્સ સામે છે. આઇ ડોનેટ માય હેર ટુ કેન્સર પેશન્ટની આખી ઘટના પેટ દુખતું હોય ત્યારે માથું દબાવી આપવા જેવી વાત છે. કેન્સર પેશન્ટને વાળની નહીં પણ સમયની જરૂર છે, કેન્સરની સારવારમાં ને સારવારમાં સમય અને પૈસાથી ખર્ચાઇ ગયેલા આખેઆખા પરિવારને હૂંફની જરૂર છે. તમે જે ડોનેટ કરો છો એ વાળ તો એક મહિનામાં ઉગી જશે પણ કેન્સરની સારવારમાં જેની જીવનભરની આખેઆખી મૂડી ખર્ચાઇ ગઇ છે એને એ મૂડી ફરી ભેગી કરતા વર્ષોનાં વર્ષો લાગવાનાં છે! એને એ મૂડી ભેગી કરી આપવામાં મદદ કરે એવા એક જણની જરૂર છે, કદાચ! તમારે જો કશુંક ડોનેટ જ કરવું હોય તો કિડની ડોનેટ કરો, દર મહિને તમારા ગર્ભાશયમાં બનતા એગ્સ ડોનેટ કરો, સ્પર્મ ડોનેટ કરો, સમય ડોનેટ કરો... બાકી આમ પણ જેને ટ્રીમ કરાવવા તમે દર ત્રણ મહિને કપાવો જ છો એવા વાળ ડોનેટ કરવા એ કોઇ મોટી સેવા નથી! dadawalaesha@gmail.com

અન્ય સમાચારો પણ છે...