દીવાન-એ-ખાસ:સેક્સ વર્કર, પોલીસ અને કાયદો

વિક્રમ વકીલ17 દિવસ પહેલા
  • કૉપી લિંક

થોડા દિવસો પહેલાં સેક્સ વર્કરો અથવા તો ગણિકાઓ, કોલગર્લ કે એસ્કોર્ટ ગર્લ બાબતે દેશની સર્વોચ્ચ ન્યાયાલયે એક સિમાચિહ્નરૂપી ચુકાદો આપ્યો છે. આ ચુકાદાની ખાસ નોંધ લેવામાં આવી નથી, પરંતુ દેશમાં સેક્સ વર્કર તરીકે કામ કરતી લાખો મહિલાઓને સુપ્રીમ કોર્ટના આદેશ પછી રાહતની લાગણી ન થાય તો જ નવાઈ. સુપ્રીમ કોર્ટે બધાં રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પોલીસને આદેશ આપ્યો છે કે વેશ્યાવૃત્તિ એક વ્યવસાય છે અને સેક્સ વર્કરોને પોલીસ બિનજરૂરી હેરાન નહીં કરે. પોતાની મરજીથી ગણિકાનું કામ કરનારી મહિલાઓ સામે પોલીસ કાર્યવાહી ન કરવી જોઈએ. ગણિકાને પણ કાયદા હેઠળ ગરિમા અને સમાન સુરક્ષા મેળવવાનો અધિકાર છે. સુપ્રીમ કોર્ટનો આ આદેશ ઘણાં વર્ષો પહેલાં આવી જવો જોઈતો હતો. આપણે વારંવાર સમાચારો વાંચતા રહીએ છીએ કે કઈ રીતે પોલીસે કોઈ રહેઠાણ, હોટલ કે સ્પા પર દરોડાઓ પાડીને કહેવાતું કૂટણખાનું ઝડપી પાડ્યું. અહીંથી કેટલીક મહિલાઓની ધરપકડ કરીને સીધી પોલીસ સ્ટેશને લઈ જવામાં આવે છે. એમની સાથે મળેલા ‘ગ્રાહક’ને પણ પોલીસ સ્ટેશનમાં લઈ જઈ જાણે કોઈ રીઢા આતંકવાદી ઝડપી પાડ્યા હોય એમ મીડિયાને બોલાવીને એમની તસવીરો પાડવામાં આવે છે. આપણે વારંવાર વાંચીએ છીએ કે મસાજ સેન્ટરની આડમાં દેહવિક્રયનો ધંધો કરતી મહિલાને પકડીને જેલભેગી કરી દેવામાં આવે છે. દેહવિક્રયના ધંધા સાથે સંકળાયેલી મહિલાઓની કનડગત વર્ષોથી થતી આવી છે. કેટલાંક લોકો ગામઠી ભાષામાં કહે છે કે જુગાર, વેશ્યાવૃત્તિ અને દારૂનું કહેવાતું દૂષણ મહાભારતના સમયથી ચાલ્યું આવે છે. દુનિયાની કોઈ સરકાર કે સત્તા એને રોકી શકી નથી કે રોકી શકવાની પણ નથી. વિદેશના ઘણા દેશોએ વેશ્યાવૃત્તિને કાયદેસરતા બક્ષી દીધી છે. યુરોપના કેટલાક દેશોમાં તો ત્યાં નોંધાયેલી ગણિકાઓને સરકાર તરફથી સુરક્ષા પણ પૂરી પાડવામાં આવે છે અને એમની હેલ્થ બાબતે પણ સરકાર જ કાળજી રાખે છે. દક્ષિણ પૂર્વ એશિયાના કેટલાક દેશોમાં પણ ગણિકાનો વ્યવસાય કરતી મહિલાને સરકાર તરફથી ઓળખપત્ર આપવામાં આવે છે. સમયાંતરે આ ગણિકાઓએ પણ પોતાના સ્વાસ્થ્યની ચકાસણી કરાવી, હેલ્થ સર્ટિફિકેટ મેળવવાનું રહે છે. શારીરિક રીતે રોગિષ્ટ ગણિકાઓનું સર્ટિફિકેટ જે તે સરકાર રિન્યૂ કરતી નથી. અમેરિકા અને ઇંગ્લેન્ડ જેવા વિકસિત દેશોમાં ગણિકાનો વ્યવસાય એસ્કોર્ટના નામે થાય છે. કોઈ પુરુષ કામકાજ અર્થે બહારગામ ગયો હોય ત્યારે એ હોટલમાં ઉતરે એટલે તરત જ એને એસ્કોર્ટ સર્વિસના ફોન નંબર આપવામાં આવે છે. પુરુષ ઇચ્છે તો એસ્કોર્ટ સર્વિસ પર ફોન કરીને પોતાની મનગમતી સ્ત્રીની કંપની મેળવી શકે છે. ‘કંપની’ના બદલામાં એણે વળતર ચૂકવવું પડે છે. આપણા દેશમાં પણ પૌરાણિક સમયથી જ ગણિકા વ્યવસાયનું અસ્તિત્વ હતું એ આપણે બધાં જાણીએ જ છીએ. બંગાળની ભાગ્યે જ કોઈ નવલકથા એવી હશે કે જેમાં ગણિકા કે દેવદાસીનું પાત્ર નહીં હોય. ઘણાં વર્ષો પહેલાં તો કેટલાંક રાજ્યોના આંતરિયાળ વિસ્તારમાં દેવદાસીઓનો એક અલગ જ વિસ્તાર હતો. રાતનો સમય થાય ત્યારે આ દેવદાસીઓની મુલાકાતે ગામના સમૃદ્ધ પુરુષો આવતા હતા. દેવદાસી પ્રથા વિશે પણ અસંખ્ય પુસ્તકો લખાયાં છે. આધુનિક સમયની જ વાત કરીએ તો મુંબઈ, બેંગ્લોર કે કલકત્તા જેવાં શહેરોમાં ડાન્સ બારની ચમક-દમક હતી. મુંબઈમાં તો ઓફિશ્યલી ડાન્સ બારને પરવાનગી આપવામાં આવી હતી. આર્કષક યુવતીઓ આધુનિક હિન્દી ફિલ્મનાં ગીતો પર એવો ડાન્સ કરતી હતી કે કેટલાક શોખીન જીવો તો એક રાતમાં ગમતી યુવતી પર લાખો રૂપિયાનો વરસાદ વરસાવી દેતા હતા. જોકે ડાન્સ બારમાં કામ કરતી યુવતીઓ ભાગ્યે જ શરીર વેચવાનું કામ કરતી. મહારાષ્ટ્રની સરકારે ત્યાર પછી ડાન્સ બાર પર પ્રતિબંધ મૂકી દીધો એટલે બેકાર થઈ ગયેલી હજારો બાર બાળાઓએ ફરજિયાત વેશ્યા વ્યવસાય અપવનાવવો પડ્યો. સુપ્રીમ કોર્ટના ન્યાયાધીશ એન. નાગેશ્વર રાવ, બી. આર. ગવઈ અને એ. એસ. બોપન્નાની બેન્ચે હવે જ્યારે સેક્સ વર્કર્સને સમાન અધિકારો આપવાનો આદેશ જારી કર્યો છે. આશા રાખીએ કે હવે પોલીસ અને સત્તાધીશો પોતાની મરજીથી શરીરસુખ વેચવાનું કામગીરી કરતી ગણિકાઓની હેરાનગતિ કરવાનું બંધ કરશે.

અન્ય સમાચારો પણ છે...