• Gujarati News
  • Local
  • Gujarat
  • Vadodara
  • The Only City In Gujarat Where There Are 2 Thousand Sandalwood Trees, Smugglers Cut The Tree In 4 Minutes And Cross The River Full Of Ferocious Crocodiles!

'પુષ્પરાજ’ના ટાર્ગેટ પર વડોદરા:ગુજરાતનું એકમાત્ર શહેર, જ્યાં ચંદનનાં છે 2 હજાર વૃક્ષ, તસ્કરો 4 મિનિટમાં વૃક્ષ કાપી ખૂનખાર મગરોથી ભરેલી નદી પાર કરે છે!

વડોદરાએક મહિનો પહેલાલેખક: મેહુલ ચૌહાણ
  • MS યુનિવર્સિટીના કેમ્પસમાં જ ચંદનનાં 800 વૃક્ષ, એક વૃક્ષ 42 લાખ સુધી ઊપજાવે
  • કમાટીબાગમાં ચંદનનાં 185 વૃક્ષ, લક્ષ્મીવિલાસ પેલેસમાં પણ ચંદનનાં ઢગલાબંધ વૃક્ષો

વડોદરા શહેર એ ગુજરાતનું એકમાત્ર એવું શહેર છે, જ્યાં 2 હજાર જેટલાં ચંદનનાં વૃક્ષો છે, જેથી 'પુષ્પ'રાજ જેવા ચંદનચોરો અને તેમની ટોળકીઓ માટે શહેરનો કમાટીબાગ અને MS યુનિવર્સિટી હંમેશાં સોફ્ટ ટાર્ગેટ રહ્યાં છે. ત્યાં સુધી કે ખૂનખાર મગરો વસવાટ કરે છે એવી વિશ્વામિત્રી નદી પણ ચંદનચોરો રાતના અંધારામાં પાર કરી જાય છે. છેલ્લાં 15 વર્ષમાં વડોદરામાંથી અંદાજે ચંદનનાં 60 વૃક્ષો ચોરાયાં છે. ચંદનના વૃક્ષોના ચોરો માત્ર ચાર મિનિટમાં આ ચોરીને અંજામ આપે છે. એક વૃક્ષના લાકડાંના આશરે રુ. 6 લાખથી લઇને 42 લાખ સુધી ઊપજે છે.

વડોદરામાં ચંદનનાં સૌથી વધુ વૃક્ષો MS યુનિવર્સિટીમાં
એમ.એસ. યુનિવર્સિટીના બૉટનિકલ ડિપાર્ટમેન્ટના ભૂતપૂર્વ હેડ અને નિવૃત્ત પ્રોફેસર અરુણ આર્યએ જણાવ્યું હતું કે વડોદરાના મહારાજા સર સયાજીરાવ ગાયકવાડ (ત્રીજા) કર્ણાટકના રાજા જયચામરાજ વાડિયારને મૈસૂર મળવા ગયા હતા, ત્યાંથી ત્રણથી ચાર ચંદનનાં વૃક્ષો લાવ્યા હતા. આ ચંદનનાં વૃક્ષોને લક્ષ્મીવિલાસ પેલેસ અને કમાટીબાગમાં લગાવવામાં આવ્યાં હતાં. સમગ્ર વડોદરા શહેરમાં ચંદનનાં 2 હજાર જેટલાં વૃક્ષો હશે, કારણ કે એમ.એસ.યુનિવર્સિટીના વિવિધ કેમ્પસમાં જ ચંદનનાં 800 વૃક્ષો છે.

ખૂનખાર મગરો ભરેલી નદી પણ ચંદનચોર પાર કરી જાય છે
કમાટીબાગના સિક્યોરિટી ગાર્ડે નામ ન જણાવવાની શરતે માહિતી આપી હતી કે 9 ઓગસ્ટ 2019 અને 14 ઓગસ્ટ 2021ની રાત્રે ચંદનચોર બગીચામાં ઘૂસ્યા હતા. બે ચોર ચંદનના વૃક્ષને કાપીને એનું થડ લઇને ભાગ્યા હતા. ચોર આવ્યાની જાણ સિક્યોરિટી ગાર્ડને થતાં તેની પાછળ દોડ્યા હતા, જેથી ચોર ચંદનનું થડ મૂકીને ભાગ્યા હતા. જ્યારે આ થડ ઊંચકીને પરત લાવવાનું થયું તો 10થી 12 ફૂટનું થડ ઊંચવા 6 લોકોને પણ ભારે જહેમત ઉઠાવવી પડી હતી, આના પરથી અંદાજ આવે છે કે એ થડ ઊંચકીને ભાગનારા ચંદનચોર કેટલા શક્તિશાળી હશે. ત્યાં સુધી કે ચંદનચોર વૃક્ષનું થડ ઊંચકીને ખૂનખાર મગરોથી ભરેલી વિશ્વામિત્રી નદી અંધારામાં પાર કરી નીકળી જાય છે. બની શકે કે ચંદનચોરોની એક ટોળકી નોનવેજ નાખીને મગરોને નદીના એક કિનારા તરફ ફેંકી એક તરફ કરી લેતા હોય.

4 મિનિટમાં દેશી ઓજારોથી ખેલ ખતમ
સિક્યોરિટી ગાર્ડે જણાવ્યું હતું કે એક વખત ચોર તેમનાં ઓજારો છોડીને ભાગ્યા હતા, જેના પરથી જાણવા મળ્યું છે કે ચંદનચોર કોઇ ઇલેક્ટ્રિક સાધનો નથી વાપરતા, પરંતુ પારંપરિક આરીઓથી જ ચાર જ મિનિટમાં ચંદનનું ઝાડ કાપીને ફરાર થઇ જાય છે. ઇલેક્ટ્રિક સાધનો વાપરતા ન હોવાથી અવાજ પણ નથી થતો. 2021 પહેલાં આઠ વર્ષમાં કમાટીબાગમાંથી ચંદનનાં ચાર વૃક્ષો ચોરાયાં છે. સૂત્રોએ જણાવ્યું હતું કે જ્યારે જ્યારે પણ કમાટીબાગમાંથી ચંદનનું વૃક્ષ ચોરાય ત્યારે કોર્પોરેશન દ્વારા એક લાખનો દંડ સિક્યોરિટી એજન્સીને ફટકારી દેવામાં આવે છે.

જાહેર રજા-પૂરની સ્થિતિમાં ચંદનચોર ત્રાટકે છે
વડોદરામાં ચંદનચોરો વિશેષ દિવસ પસંદ કરે છે, જેમ કે કોઇ સળંગ જાહેર રજાઓ આવતી હોય, શહેરમાં પૂરની સ્થિતિ હોય અથવા ભારે વરસાદ હોય ત્યારે લોકોની અવરજવર ઓછી હોય અને રાત્રે 2 વાગ્યાથી 5 વાગ્યા સુધીમાં ચંદનચોરીને અંજામ આપે છે. હાલ 40 એકરના કમાટીબાગમાં ત્રણ શિફ્ટમાં 39 સિક્યોરિટી ગાર્ડ ફરજ બજાવે છે, પરંતુ હજુ પણ સિક્યોરિટી ગાર્ડની સંખ્યામાં વધારો કરવો જોઇએ. ખાસ કરીને જ્યારે કમાટીબાગમાં ચંદનનાં 185 જેટલાં વૃક્ષો છે, ત્યારે તેની સુરક્ષા વધારવી જરૂરી છે.

ચંદનનું થડ જુદું પડે, રાત્રે પણ ઓળખાઇ જાય
ચંદનના વૃક્ષનો રંગ ઘાટા કાળા રંગનો હોય છે, જ્યારે અન્ય વૃક્ષોનાં થડ ભૂરાં રંગનાં હોય છે, જેથી હજારો વૃક્ષોની સંખ્યા વચ્ચે પણ રાતના અંધારામાં પણ ટોર્ચના સહારે ચંદનચોર આ વૃક્ષને ઓળખી લે છે સાથે કમાટીબાગમાં મોટી સંખ્યામાં પ્રવાસીઓ આવતા હોય છે, તેમાં ચંદનચોર પણ રેકી કરી જાય છે.

ચંદનચોરો કોઈ દિવસ ઝડપાતા નથી
વડોદરા શહેરમાં મોટા ભાગની ચંદનચોરીની ઘટનાઓમાં આરોપીઓ ઝડપાતા નથી, કારણે કે તેઓ ચોરી કરી શહેરમાંથી ભાગી જાય છે, સાથે જ આ ચંદનચોરો પણ પોતાનું ખાસ નેટવર્ક બનાવીને કામ કરતા હોય છે અને બહારની વ્યક્તિને ચોરીમાં સામેલ કરતા નથી. જેથી તેમનું પગેરું શોધવું મુશ્કેલ બન્યું છે.

ચંદની બે મુખ્ય પ્રજાતિ હોય છે
નિવૃત્ત પ્રોફેસર અરુણ આર્યએ જણાવ્યું હતું કે ચંદનનાં વૃક્ષોનું બીજ વડના બીજ જેવું નાનું હોય. ચંદનનાં વૃક્ષોનું બીજ પક્ષીઓ ખાય છે અને એનાં બીજ જ્યાં પડે છે ત્યાં ચંદનનાં વૃક્ષો ઊગે છે. ચંદન એ આપણા દેશનું મહત્ત્વનું વૃક્ષ છે. ચંદનનું વૈજ્ઞાનિક નામ સેન્ટેલમ છે અને આ નામ 1742માં વૈજ્ઞાનિકોએ રાખ્યું હતું. ચંદની બે પ્રજાતિ હોય છે, એક સેન્ટેલમ એલ્મબ, જેને ભારતીય ચંદન કહેવાય છે. બીજું પ્રજાતિનું નામ છે સેન્ટેલમ સેપિકેટમ, જે ઓસ્ટ્રેલિયામાં જોવા મળે છે. થાઇલેન્ડ, ચીન, ફિલિપિન્સમાં પણ ચંદનનાં વૃક્ષો થાય છે.

વડોદરામાં ચંદનના વૃક્ષ 20 વર્ષે પુખ્ત થાય
ભારતમાં મૈસૂરમાં ઊગતાં ચંદનનાં વૃક્ષો ખૂબ જ પ્રસિદ્ઘ છે. આ ચંદન સેન્ટેલસી ફેમિલીનું વૃક્ષ છે. મૈસૂરમાં જે ચંદનનાં વૃક્ષો થાય છે એ સાતથી આઠ વર્ષમાં પુખ્ત થઇ જાય છે. જ્યારે વડોદરામાં ચંદનનાં વૃક્ષોનો ગ્રોથ ધીમો હોય છે અને 20 વર્ષે પુખ્ત થાય છે. ચંદનના વૃક્ષના તેલમાં એલ્ફા સેન્ટેલોલ હોય છે જેને કારણે ચંદનની સુગંધ આવે છે.

ભારતમાં 1970માં વર્ષે 4 હજાર ટન ચંદન વપરાતું
ભારતમાં ચંદનનો વપરાશ 1970માં 4 હજાર ટન પ્રતિવર્ષ હતો, જે ઘટીને 2011માં માત્ર 300 ટન પ્રતિવર્ષ થયો છે. ચંદનનો વપરાશ વધતાં તેનાં વૃક્ષોને મોટા પ્રમાણમાં કપાતા રોકવા સરકારે ચંદનના વૃક્ષને શેડ્યૂલ-એની કેટેગરીમાં મૂક્યું છે, જેથી જો કોઇ વ્યક્તિ ચંદનનું ઝાડ રોપવા માગે તો રોપી શકે છે, પરંતુ જ્યારે પણ એને કાપવું હોય તો ડિસ્ટ્રિક્ટ મેજિસ્ટ્રેટ કે વન વિભાગની મંજૂરી લેવી પડે છે.

કમાટીબાગમાં ચંદનનાં 185 વૃક્ષો છે.
કમાટીબાગમાં ચંદનનાં 185 વૃક્ષો છે.

ચંદનનાં વૃક્ષોની ખાસિયત
ચંદનનાં વૃક્ષોની ખાસિયત એ છે કે એનાં મૂળ અન્ય વૃક્ષોના મૂળ સાથે મળીને પોષણ મેળવે છે, જેથી જો કોઇ ચંદનનાં બીજ એકલા રોપે તો એ નહીં ઊગે પણ જો એેનાં બીજને અન્ય વૃક્ષનાં બીજ સાથે ઉગાડવામાં આવે તો એ ઊગશે. આ અંગે MS યુનિવર્સિટીમાં પ્રયોગ કર્યા હતા અને એમાં સફળતા મળતાં ચંદનનાં વૃક્ષો ઉગાડ્યાં છે. ચંદનનાં વૃક્ષોને પાણી વધુ જોઇએ છીએ, જેથી ઓછા વરસાદવાળા અને પહાડી વિસ્તારોમાં આ વૃક્ષ નથી ઊગતાં.

લોખંડની પટ્ટીઓવાળા ટ્રી ગાર્ડ લગાવવા પડ્યા
નિવૃત્ત પ્રોફેસર અરુણ આર્યએ જણાવ્યું હતું કે બજારમાં ચંદનનું લાકડું સરળતાથી ઉપલબ્ધ નથી અને મોંઘું પણ છે. ઘણી વખત ચંદનચોર હથિયાર લઇને આવ્યા છે અને તેની સુરક્ષા કરતા લોકોને ડરાવી વૃક્ષ કાપી ગયા છે. આ વૃક્ષોને ચોરી થતા બચાવવા તત્કાલીન કુલપતિ યોગેશસિંઘની આગેવાનીમાં 500 જેટલા ટ્રી ગાર્ડ ચંદનના વૃક્ષો ફરતે લગાવ્યા. સામાન્ય ટ્રી ગાર્ડ પ્લાસ્ટિકના હોય છે પરંતુ અને લોખંડની પટ્ટીઓવાળા ટ્રી ગાર્ડ બનાવ્યા. પરંતુ આપણે આ વૃક્ષની સુરક્ષા પર વધુ ધ્યાન આપવું જોઇએ.

છેલ્લાં 15 વર્ષમાં ચંદનનાં 50થી 60 વૃક્ષોની ચોરી થઇ છે.
છેલ્લાં 15 વર્ષમાં ચંદનનાં 50થી 60 વૃક્ષોની ચોરી થઇ છે.

ચંદનનું વૃક્ષ 6થી 42 લાખમાં વેચાય છે
ચંદનનું વૃક્ષ 20થી 25 વર્ષ જૂનું હોય તો તેનું વજન 600 કિલો જેટલું હોય છે. ચંદનનું વૃક્ષ તેના લાકડાથી ક્વોલિટી પ્રમાણે 6 લાખથી 42 લાખ રૂપિયા સુધીની કિંમતનું થઇ શકે છે. વડોદરામાં ચંદનનાં જે વૃક્ષો તેમાં હાલ સુધી કોઇપણ પ્રકારના રોગચાળો જોવા નથી મળ્યો અને બધાં જ સ્વસ્થ વૃક્ષો છે. વડોદરામાં હાલ સુધીમાં બે જ એવાં વૃક્ષો હતાં, જે તેની વયના કારણે મૃત થયાં હોય.

અન્ય સમાચારો પણ છે...