150 વર્ષ જૂની પરંપરા અકબંધ:ઝાલાવાડ પથંકમાં નવા વર્ષે ગોવાળ પાછળ ગાય દોડાવવાની અનોખી સ્પર્ધા યોજાઈ, હરીફાઇમાં પ્રથમ આવનારા ગોવાળનું પાઘડી પહેરાવી સન્માન

સુરેન્દ્રનગરએક મહિનો પહેલા
ઝાલાવાડ પથંકમાં નવા વર્ષે ગોવાળ પાછળ ગાય દોડાવવાની અનોખી સ્પર્ધા
  • ગોવાળોનો સમૂહ પરંપરાગત પોષાક પહેરીને ગાયોના ધણની આગળ અને પાછળ દોડ લગાવે છે
  • રાજા રજવાડાના સમયથી દિવાળી પછી નવા વર્ષની વહેલી સવારે ગામની ભાગોળે સ્પર્ધા યોજાય છે

ઝાલાવાડ પથંકમાં 150 વર્ષથી એટલે કે રાજા રજવાડાના સમયથી ચાલી આવતી અનોખી પરંપરા મુજબ નૂતન વર્ષની વહેલી સવારે ગ‍ામનાં ભાગોળે ગાયોની દોડની હરીફાઇ યોજાઈ છે. બેસતા વર્ષે 300થી વધારે ગાયોના શીંગડાઓમાં ઘી લગાડવાની સાથે પરંપરાગત રીતે એમનો શણગાર કરી જૂથ પ્રમાણે ગોવાળ સાથે દોડાવવામાં આવે છે. આ અનોખી હરીફાઇમાં પ્રથમ આવનારા ગાયનાં ગોવાળને પાઘડી પહેરાવીને આગવી રીતે સન્માન પણ કરવામાં આવે છે.

ગાયો દોડાવવાની રાજા રજવાડાના સમયથી ચાલી આવતી પરંપરા
ઝાલાવાડ પથંકના રણકાંઠાના પાટડી અને ધામા ગામમાં બેસતા વર્ષે ગાયો દોડાવવાની 150 વર્ષ જૂની રાજા રજવાડાના પ્રાચિન સમયથી ચાલી આવતી અનોખી પરંપરા છે. ગામના ભાગોળે ગોવાળોનો સમૂહ પરંપરાગત પોષાક પહેરીને ગાયોના ધણની આગળ અને પાછળ દોડ લગાવે છે. વિક્રમ સંવતનું વર્ષ આજે ડિજીટલ યુગમાં ભલે પ્રવેશ્યું હોય પરંતુ ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં આજે પણ પ્રાચિન પરંપરાઓ જીવંત છે. આવી જ એક પ્રથા સુરેન્દ્રનગર જિલ્લાના રણકાંઠા વિસ્તારમાં આવેલા પાટડી અને ધામા ગામમાં બેસતા વર્ષના દિવસે ગાયો દોડાવવાની છે.

ગોવાળો સાથે ગાયો દોડાવવી એ આ ગામના બેસતા વર્ષનું સૌથી મોટું આકર્ષણ છે. ગામની મહિલાઓ, પુરુષો અને બાળકો વહેલી સવારે જાગીને એક બીજાના ઘરે જઇને નવા વર્ષની શુભકામના પાઠવે છે. આ પ્રથા પાટડી તાલુકાના વડગામ, આદરીયાણા જેવા ગામોમાં પણ જોવા મળે છે, પરંતુ આ વિસ્તારમાં પાટડી અને ધામા ગામની પ્રથા સૌથી જૂની હોવાનું માનવામાં આવે છે. ગામના ચાર રસ્તા અને બજારમાં પણ એક બીજાને મળવાની પ્રથા છે જેને રામ રામ કર્યા એવું કહેવામાં આવે છે.

ગામના આગેવાનો ભેગા થઇ વિકાસની ચર્ચા કરે છે
આ અંગે ધામા ગામના રાજેન્દ્ર મહેતા, નરસંગભાઈ અને અજાભાઈ સહિતના આગેવાનોએ જણાવ્યું હતું કે, સવારે 10 વાગ્યે ગામના વિવિધ આગેવાનો ભેગા થઇ નવા વર્ષની ખેતીના લેખા જોખા તથા ગ્રામ વિકાસની ચર્ચા કરે છે જેને ગામેરુ કહેવામાં આવે છે. જેને આજકાલ ડાયરો પણ કહેવામાં આવે છે. અહીં આવી લોકો પોતાની રસપ્રદ વાતો અને ગ્રામ વિકાસ માટેના મંતવ્યો રજૂ કરે છે. ત્યારબાદ ડાયરાનો વિશાળ સમૂહ વાગતા ઢોલે ગામના ચોરામાથી ગામના પાદરે આવી ગાયો દોડવાની પરંપરા નિહાળે છે. નાના મોટા સૌ ફટાકડા ફોડીને ગાયોના ટોળાના થતા આગમનને વધાવે છે. સમગ્ર વાતાવરણ હર્ષની ચિચિયારીઓથી ગુંજી ઉઠે છે.

ગ્રામજનો ફાળો ઉઘરાવીને ગાયોને ઘાસચારો પણ ખવડાવે છે
ગામના વડિલોના જણાવ્યાં અનુસાર એક સમયે ઘોડા, ઉંટ જેવા પ્રાણીઓ પણ દોડાવવામાં આવતા જે પ્રથા હવે બંધ થઇ ગઇ છે. માલધારી સમાજના ગોવાળાના ઝુંડ પરંપરાગત પોષાક પહેરીને ગાયોના ધણની આગળ અને પાછળ દોડ લગાવે છે. ગાયોને ફટાકડા ફોડીને ઉશ્કેરવામાં આવે ત્યારે આ ગોવાળો અદ્ભૂત સંયમથી ગાયોને કંટ્રોલ કરે છે. બેસતા વર્ષના દિવસે ભાવીક ગ્રામજનો ફાળો ઉઘરાવીને ગાયોને ઘાસચારો પણ ખવડાવે છે. બપોર પછી પણ એક બીજાના ઘરે શુભેચ્છા આપવાનો, મળવાનો સિલસિલો શરુ થાય છે જે મોડી સાંજ સુધી ચાલે છે. બેસતા વર્ષ સાથે વર્ષો જુની ગાયો દોડાવવાની પરંપરાના સાક્ષી બનવા માટે બહારગામ રહેતા ગામના નાગરીકો મોટી સંખ્યામાં હાજર રહેતા હોવાથી ગામમાં મેળાવડા જેવું વાતાવરણ ઉભું થાય છે.

પાટડીના રામજી મંદિરમાં સ્નેહ મિલન કાર્યક્રમ
પાટડી ગામનાં ભાગોળે ગોવાળ સાથે અનોખી ગાય દોડ સ્પર્ધા યોજાયા બાદ રામજી મંદિરમાં આરતી કરીને સ્નેહ મિલન કાર્યક્રમ યોજાય છે. જેમાં માલધારી સમાજ એકબીજાને રામરામ કરી આખા વર્ષનાં લેખાજોખાનો હિસાબ કરી સમાજમાં વ્યસનની બદી દૂર થાય અને સમાજમાં શિક્ષણનો વ્યાપ વધે એની ચર્ચા વિચારણા કરવામાં આવે છે.

અતૂટ શ્રધ્ધા સાથેની જોખમી ગાય-દોડ સ્પર્ધા
આ અનોખી ગાય-દોડ સ્પર્ધામાં પુરઝડપે દોડતી ગાયો આગળ દોડતો ગોવાળ પડી જતા ગાયોનું આખુ ધણ નીચે પડેલા ગોવાળ ઉપરથી પસાર થઇ જવા છતા અતૂટ શ્રધ્ધાને લીધે એ ગોવાળને ઊની આંચ સુદ્ધા આવતી નથી.

માલધારી મહિલાઓ ગાયોના ચરણની રજ માથે ચઢાવે છે
આ અંગે પાટડી માલધારી સમાજના આગેવાન સાગર રબારી અને લક્ષ્મણ ખટાણા જણાવે છે કે, ગોવાળ સાથે ગાયોની દોડ સ્પર્ધા બાદ એ દોડતી ગાયોના પગના નિશાનની રજને માલધારી સમાજની મહિલાઓ માથે ચઢાવી ધન્યતા અનુભવે છે.

અન્ય સમાચારો પણ છે...