રોગોની દેખરેખ તથા નિયંત્રણ:તળાવમાંથી ઝીંગાનું સેમ્પલ લઈ રોગની ઓળખ કરવા રાષ્ટ્રીય સ્તરનો પ્રોજેક્ટ અમલમાં મૂકાયો

વેરાવળએક મહિનો પહેલા
  • કૉપી લિંક
  • વેરાવળ ફિશીરીઝ કોલેજ ખાતે રાષ્ટ્રીય સ્તરનો પ્રોજેક્ટ હાલ બીજા ફેસમાં કાર્યરત, પ્રથમ ફેસની કામગીરી 2021માં પૂર્ણ થઈ

ગુજરાતમાં જિંગા ઉછેર તળાવો મોટી સંખ્યામાં વિકાસ પામ્યા છે. અને ઝીંગા ઉછેરમાં થતા વિવિધ પ્રકારના વાઈરલ, બેક્ટેરીયલ વગેરે રોગોને લીધે ઉછેરકોને ખુબ મોટું આર્થિક નુકસાન સહન કરવું પડે છે. જેથી આ સમસ્યાના નિરાકરણ માટે ભારત સરકારની રાષ્ટ્રીય મત્સ્ય આનુવાંશિકી સંશોધન સંસ્થા એનબીએફજીઆર, લખનઉ દ્વારા 2013મા રાષ્ટ્રીય સ્તરે એક સંશોધન પ્રોજેક્ટ "નેશનલ સર્વેલન્સ પ્રોગ્રામ ઓન એકવેટીક એનીમલ ડીસીઝ’ તૈયાર કરાયેલ.

જેનો મૂળ હેતુ મત્સ્ય ઉછેર દરમ્યાન થતા વિવિધ રોગોની ઓળખ, દેખરેખ તેમજ નવા રોગો વિષેની જાણકારી મેળવવી તથા તેમનો અટકાવ કરવાનો છે. જે અંતર્ગત ભારતમાંથી વિવિધ રાજ્યોની પસંદગી કરાયેલ છે. જે પૈકી વેરાવળ ખાતે કાર્યરત ફિશરીઝ કોલેજને ગુજરાતમાં ઝીંગા ઉછેરમાં આવતા રોગોની દેખરેખ તથા નિયંત્રણ માટે પસંદ કરાયેલ. આ પ્રોગ્રામનો પ્રથમ ફેજ વર્ષ 2013 થી 2021 સુધી મંજૂર થયેલ જે માટેનુ ફંડ, નેશનલ ફિશરીઝ ડેવલપમેન્ટ બોર્ડ, હૈદરાબાદ દ્વારા અપાયું હતું.

ભારતભરમા મત્સ્ય ઉછેરના રોગોની તેમજ તેના અટકાવ માટેની માહિતી મળી રહે તેમજ નવા રોગોની ઓળખ જલ્દી અને યોગ્ય સમયે થઇ શકે તે માટે આ યોજના ખુબ અગત્યની હોવાથી, આ પ્રોજેક્ટનો બીજો ફેજ વર્ષ 2022માં ફરીથી ત્રણ વર્ષ માટે શરૂ કરાયેલ છે.

જેના માટેનું ફંડ, ડિપાર્ટમેંટ ઓફ ફિશરીઝ, મિનિસ્ટ્રી ઓફ ફિશરીઝ, એનિમલ હસબન્ડરી અને ડેરી, ગવર્મેન્ટ ઓફઈન્ડિયા દ્વારા ફાળવવામાં આવેલ છે. આ પ્રોજેક્ટમાં પ્રો. પ્રકાશ વી. પરમાર, ડો.એસ.આઈ. યુસુફ્સાઈ, ડો. કે.એચ. વાઢેર, ડો. એચ.વી. પરમાર અને તેમના માર્ગદર્શન નીચે રેખા નાનજિયાણી તથા વિશાલ રાઠોડ, યંગ પ્રોફેશનલ-2 તરીકે સંશોધન કાર્ય કરી રહેલ છે.

આ પ્રોજેક્ટ અંતર્ગત ગુજરાતના વિવિધ ઝીંગા તળાવો પરથી ઝીંગાનું સેમ્પલ લઇ, લેબોરેટરીમાં તેના રોગોની ઓળખ કરી રોગોની માહિતી મેળવાય છે. અને ઉછેરકોને યોગ્ય માહિતી અપાઈ છે. બાદમાં દર મહિને રોગોની માહિતી એનબીએફજીઆર, લખનઉ આપવામાં આવે છે.

જેથી ભારતભરમાં કયા પ્રકારના રોગો જોવા મળે છે તેનો ડેટાબેઝ તૈયાર કરી શકાય અને તેના આધારે મત્સ્ય પાલકોને રોગોને લીધે કેટલું નુકશાન થાય છે તેનો અંદાજ લગાવી શકાય આ પ્રોજેક્ટની શરૂઆતમાં મોનોડોન અને વેનામેય જિંગાનો ઉછેર થતો જેમાં ખાસ કરીને વ્હાઇટ સ્પોટ ડિસિઝ નાલીધે ખૂબ નુકશાન વેઠવું પડતું.

હાલના વર્ષોમાં વૈનામેય જિંગાનો ઉછેર ખૂબ વધી ગયો છે. જેથી વ્હાઇટ સ્પોટ ડિસિઝની શાથે નવા રોગો જેમકે એનટેરોસાયટોજુઅન હિપેટોપીની તેમજ ઇન્ફેકશીયસ માયોનેકરોસીસ જેવા રોગો પણ સામાન્યપણે જોવા મળે છે. તેમજ સમયાંતરે ઓનફાર્મ ટ્રેનિગ તેમજ અવેરનેશ કાર્યક્રમો યોજવામાં આવે છે. તે ઉપરાંત કોલેજ ખાતે પણ જિંગા ઉછેરકો તેમજ ફિશરિઝ અધિકારીઓ માટે પણ ટ્રેનિગનાં કાર્યક્રમોનું આયોજન કરાય છે. અને વિવિધ પેમલેટ અને ગુજરાતી ભાષામાં પણ જાણકારી તૈયાર કરાઈ છે.

ક્યાં રોગમાં જીંગામાં ક્યાં પ્રકારના ફેરફારો જોવા મળે છે ?
વ્હાઈટ સ્પોટ ડીસિઝમાં ઝિંગાની ત્વચાનો ઉપરના ભાગે ટપકા ટપકા થઈ જાય છે. એનટેરોસાયટોજુઅન હિપેટોપી ડીસીઝમાં ઝીંગાનો વિકાસ અટકે છે તેમજ તેની વૃદ્ધિ થતી નથી. જ્યારે ઇન્ફેકશીયસ માયોનેકરોસીસમાં જિંગાના માથાનો ઉપરનો ભાગ સફેદ થઈ જાય છે અને તે કડક પણ થઈ જાય છે.

અન્ય સમાચારો પણ છે...