જોઈ છે ક્યાંય શિક્ષક વિનાની 'સ્માર્ટ સ્કૂલો'!:દિલ્હી મોડેલની નકલ ઉતારવામાં શૂરી AMCએ સ્માર્ટ સ્કૂલો તો ખોલી, પણ 75% શિક્ષકોની ભરતી જ નથી કરી..

અમદાવાદ22 દિવસ પહેલાલેખક: આનંદ મોદી

નકલ કરવામાં અક્કલ ના વાપરી એવી કહેવત અમદાવાદની સ્માર્ટ સ્કૂલો પરથી સાબિત થાય છે. ગુજરાતના શિક્ષણ વિભાગે દિલ્હી મોડલની નકલ કરીને અમદાવાદમાં સ્માર્ટ સ્કૂલ શરૂ કરી છે. દિલ્હી મોડલની જેમ ઝડપથી સ્માર્ટ સ્કૂલ શરૂ કરી, પરંતુ એમાં શિક્ષકોની કાયમી ભરતી ના કરી, એટલે હવે ઈંગ્લિશ મીડિયમમાં 310 શિક્ષકની જગ્યા છે છતાં 65 કાયમી શિક્ષક, 240 પ્રવાસી શિક્ષકોની ભરતી કરીને વિદ્યાર્થીઓને ભણાવવામાં આવે છે. જોકે પ્રવાસી શિક્ષક કામચલાઉ જ કહેવાય છે.

ભણાવનારા કાયમી શિક્ષકોની નિમણૂક ના કરી
અમદાવાદ મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશન દ્વારા ગુજરાતી માધ્યમ ઉપરાંત ઈંગ્લિશ માધ્યમની અનેક સ્કૂલો શરૂ કરવામાં આવી છે. દિલ્હી મોડલની જેમ જ અમદાવાદમાં પણ દરેક વોર્ડ પ્રમાણે સ્માર્ટ સ્કૂલ બનાવવાનો પ્રોજેક્ટ હતો, એ સ્કૂલ બોર્ડ દ્વારા પૂરો કરવામાં આવ્યો છે. સ્કૂલ બોર્ડે સ્માર્ટ સ્કૂલ તો બનાવી, પરંતુ એમાં ભણાવનાર કાયમી શિક્ષકોની નિમણૂક ના કરી શકી, જેથી સ્કૂલ બોર્ડ દ્વારા શરૂઆતથી જ પ્રવાસી શિક્ષકોની ભરતી કરવામાં આવી છે. સરકારી સ્કૂલોમાં કામચલાઉ શિક્ષકોની ભરતી કરવામાં આવે તો એ કેટલી જવાબદાર રહે એને લઈને સવાલ છે.

પ્રવાસી શિક્ષકોની કામચલાઉ ધોરણે ભરતી
અમદાવાદ મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશન સ્કૂલ બોર્ડનું 892 કરોડનું વર્ષ 2022નું બજેટ હતું, જેમાંથી અનેક સ્માર્ટ સ્કૂલ શરૂ કરવામાં આવી હતી, પરંતુ એમાં શિક્ષકોની નિમણૂક ના કરવાના આવી. એને કારણે શૈક્ષણિક વર્ષ શરૂ થતાં નવી સ્માર્ટ સ્કૂલોમાં પણ પ્રવાસી શિક્ષકોની કામચલાઉ ધોરણે ભરતી કરવી પડી હતી. અમદાવાદ મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશનમાં 49 વોર્ડ છે, ત્યારે તમામ વોર્ડને ધ્યાનમાં રાખીને તમામ વૉર્ડમાં 2022ની વિધાનસભાની ચૂંટણી અગાઉ સ્માર્ટ સ્કૂલ તૈયાર કરવામાં આવી હતી.

8 હજાર બાળક વચ્ચે માત્ર 39 જ કાયમી શિક્ષક
1થી 5 ધોરણની અંગ્રેજી માધ્યમની 54 સ્કૂલમાંથી 36 સ્કૂલોમાં એકપણ કાયમી શિક્ષક જ નથી, એટલે કે 36 સ્કૂલમાં પ્રવાસી શિક્ષકથી અભ્યાસ કરાવવામાં આવે છે, જ્યારે બાકીની સ્કૂલોમાં પણ પ્રવાસી શિક્ષક દ્વારા જ કેટલાક વિષયોનો અભ્યાસ કરાવવામાં આવે છે. 1થી 5 ધોરણમાં 8088 બાળકો અભ્યાસ કરે છે અને તેમના વચ્ચે માત્ર 39 જ કાયમી શિક્ષકો છે. 1થી 5 ધોરણના 255ના મહેકમ સામે 216 અંગ્રેજી માધ્યમના શિક્ષકોની ઘટ છે. કાયમી શિક્ષકો ના હોવાથી જ AMC સ્કૂલોમાં પ્રવાસી શિક્ષકની ભરતી કરવામાં આવી રહી છે.

સૌથી વધુ નુકસાન 1થી 5 ધોરણનાં બાળકો
સ્કૂલ બોર્ડમાં 1થી 8 ધોરણમાં અંગ્રેજી માધ્યમમાં 310 શિક્ષકનું મંજૂર થયેલું મહેકમ છે, જેમાંથી અત્યારે માત્ર 65 જ શિક્ષક કાયમી છે. બાકીના પ્રવાસી શિક્ષકો છે. જ્યારે ધોરણ 1થી 5માં 255 શિક્ષકનું મંજૂર મહેકમ છે, જેમાંથી માત્ર 39 જ કાયમી શિક્ષક છે, જ્યારે બાકીના 216 શિક્ષકોની ઘટ છે. એ ઘટ પૂરવા માટે પ્રવાસી શિક્ષકોની ભરતી કરવામાં આવી છે. સૌથી વધુ નુકસાન 1થી 5 ધોરણનાં બાળકોને કાયમી શિક્ષક ના હોવાને કારણે અત્યારે થઈ રહ્યું છે.

હિન્દી માધ્યમ પણ પ્રવાસી શિક્ષકોના ભરોસે
આ ઉપરાંત સ્કૂલ બોર્ડની હિન્દી માધ્યમની સ્કૂલોની પણ આવી જ સ્થિતિ છે. હિન્દી માધ્યમના કાયમી શિક્ષકોમાં ધોરણ 1થી 5માં 54 સ્કૂલ છે. એમાં 16964 વિદ્યાર્થી અભ્યાસ કરે છે. હિન્દી માધ્યમની સ્કૂલો માટે 459 શિક્ષકનું મહેકમ છે, એની સામે માત્ર 247 કાયમી શિક્ષક છે. હિન્દી માધ્યમમાં 212 શિક્ષકોની ઘટ છે. હિન્દી માધ્યમની 4 સ્કૂલમાં તો એકપણ કાયમી શિક્ષક જ નથી, એટલે કે હિન્દી માધ્યમમાં 212 પ્રવાસી શિક્ષક છે અને હિન્દી માધ્યમ પણ પ્રવાસી શિક્ષકોના ભરોસે ચાલી રહ્યું છે.

ખાનગીમાં પણ ના હોય એવી સુવિધા દિલ્હીની સ્માર્ટ સ્કૂલોમાં
દિલ્હી મોડલને અનુકરણ કરીને અમદાવાદ સ્માર્ટ સ્કૂલનો પ્રોજેક્ટ તૈયાર કરવામાં આવ્યો છે, ત્યારે દિલ્હીમાં રાજ્ય સરકારે વર્ષ 2022-23માં શિક્ષણ માટે 16,278 કરોડનું બજેટ ફાળવ્યું છે. દિલ્હીમાં ગત વર્ષે જ આમ આદમી પાર્ટીની સરકારે 12430 નવા સ્માર્ટ કલાસરૂમનું ઉજઘાટન કરીને એકસાથે ખુલ્લા મૂક્યા હતા. દિલ્હીમાં 20,000 કરતાં વધુ સ્માર્ટ વર્ગની સંખ્યા પહોંચી છે. 537 નવી સ્કૂલમાં આ વર્ગ શરૂ કરવામાં આવ્યા છે, જે માટે પૂરતા શિક્ષક પણ ફાળવવામાં આવ્યા છે. ખાનગી સ્કૂલોમાં પણ ના હોય એવી સુવિધા દિલ્હીની સ્માર્ટ સ્કૂલોમાં આપવામાં આવી રહી છે.

મેરિટ પ્રમાણે જ શિક્ષકોને નોકરી મળે છે
ગુજરાતમાં હવે શિક્ષકોની ભરતી કેન્દ્રીયકૃત રીતે કરવામાં આવે છે. દેશભરના શિક્ષકોને ગુજરાતના શિક્ષક બનવા તક આપવામાં આવે છે. ગુજરાત રાજ્ય જ શિક્ષકો માટે કેન્દ્રીયકૃત રીતે ભરતી કરે છે, જેથી મેરિટ પ્રમાણે જ શિક્ષકોને નોકરી મળે છે. હવે ભરતી ક્યારે કરવામાં આવે એ અંગે હજુ કોઈ પરીક્ષા કે કોઈ પરિપત્ર જાહેર કરવામાં આવ્યો નથી, જેથી હાલપૂરતા પ્રવાસી શિક્ષકો દ્વારા જ ચલાવવું પડશે. કોઈ પ્રવાસી શિક્ષક નોકરી છોડી દે તો તેની જગ્યાએ બીજા પ્રવાસી શિક્ષકની ભરતી કરવામાં આવે છે.

કાયમી શિક્ષક ના આવે ત્યાં સુધી પ્રવાસી શિક્ષકોની ભરતી
આ અંગે AMC સ્કૂલ બોર્ડના શાસનાધિકારી એલ.ડી.દેસાઈએ જણાવ્યું હતું કે 55 ઈંગ્લિશ માધ્યમની સ્કૂલોમાંથી 28 સ્કૂલ છેલ્લાં 2 વર્ષમાં જ શરૂ કરવામાં આવી છે. જે-તે વિસ્તારમાં વાલીની માગણીઓ ધ્યાનમાં લઈને સ્કૂલ શરૂ કરવામાં આવી હતી. તમામ સ્કૂલોમાં કાયમી ઉપરાંત તાલીમબદ્ધ પ્રવાસી શિક્ષકોની ભરતી કરવામાં આવી છે. નવી સ્કૂલો સાથે શિક્ષકોનું મહેકમ પણ નક્કી કરવામાં આવે છે, જેથી કાયમી શિક્ષક ના આવે ત્યાં સુધી પ્રવાસી શિક્ષકોની ભરતી કરવામાં આવે છે. જે સ્કૂલમાં કાયમી શિક્ષક ના આવે ત્યાં સુધી પ્રવાસી શિક્ષકોને છૂટા કરવામાં નહીં આવે.

રાજ્ય સરકાર ભરતી કરશે ત્યારે કાયમી શિક્ષક મળશે
પ્રવાસી શિક્ષકોને બીએડ કર્યું હોય તથા TAT પાસ કરી હોય એમ રાજ્ય સરકારના નિયમ મુજબ ભરતી કરવામાં આવે છે. શિક્ષકોએ પણ ઈંગ્લિશ મીડિયમમાં જ અભ્યાસ કર્યો હોય છે. ભરતી કર્યા બાદ મહાત્મા ગાંધી ઇન્ટરનેશનલ સ્કૂલમાં તાલીમ આપવામાં આવે છે. પ્રવાસી શિક્ષક અંદાજે રોજ 5 વર્ગ ભણાવે છે. સ્કૂલ શરૂ થાય ત્યારથી સ્કૂલમાં જ રહે છે. નગર પ્રાથમિક શિક્ષણ સમિતિ દ્વારા શિક્ષકોની ભરતી કરવામાં નથી આવી. રાજ્ય સરકાર ભરતી કરે છે, માટે રાજ્ય સરકાર ભરતી કરશે ત્યારે કાયમી શિક્ષક મળશે.

અન્ય સમાચારો પણ છે...