UAPAથી કેમ ફફડે છે આતંકીઓ?:નરેન્દ્ર મોદી સરકારે 2019માં UAPA કાયદામાં સુધારો કર્યા બાદ પહેલીવાર અમદાવાદ બ્લાસ્ટના 38 દોષિતોને એકસાથે ફાંસી

અમદાવાદ8 મહિનો પહેલાલેખક: યોગેશ ગજ્જર
પ્રતિકાત્મક તસવીર - Divya Bhaskar
પ્રતિકાત્મક તસવીર
  • બ્લાસ્ટના દોષિતો સામે કલમ 302, રાજદ્રોહ અને UAPA હેઠળ ગુનો નોંધાયો હતો
  • કેન્દ્રની મોદી સરકારે ઓગસ્ટ 2019માં UAPA માં સુધારો કર્યો હતો

2019માં નરેન્દ્ર મોદીની કેન્દ્ર સરકારે UAPA (અનલોફુલ એક્ટિવિટીઝ પ્રિવેન્શન એક્ટ)માં સુધારો કર્યો હતો, જે સુધારા બાદ પહેલીવાર આ એક્ટ દ્વારા અમદાવાદના બોમ્બ બ્લાસ્ટમાં સંડોવાયેલા દોષિતો સામે આ એક્ટ લાગુ કર્યા બાદ આ કેસના 38 દોષિતોને દેશનામાં સૌ પ્રથમ વખત ફાંસીની સજા ફટકારવામાં આવી હતી. આ દોષિતો સામે કલમ 302, રાજદ્રોહ અને UAPA હેઠળ ગુનો નોંધાયો હતો. બ્લાસ્ટ કેસના દોષિતોને ફાંસીની સજા સુધી પહોંચાડવામાં UAPA મહત્વનો રહ્યો હતો. ત્યારે આવો જાણીએ શું છે આ UAPA...

UAPAમાં મોદી સરકારે કરેલા નવા સુધારાઓ

  • બિલમાં પ્રસ્તાવિત સંશોધનથી આતંકી પ્રવૃત્તિઓમાં કોઈપણ રીતે સામેલ વ્યક્તિ અને સંસ્થાને આતંકી જાહેર કરી શકાય છે. સરકાર પૂરાવા ન હોવા પર પણ માત્ર શંકાના આધારે જ વ્યક્તિઓને આતંકવાદી જાહેર કરી શકે છે.
  • રાષ્ટ્રીય તપાસ એજન્સી (NIA)ને બિલમાં ઘણી છૂટછાટ અપાઈ છે. તપાસ એજન્સીઓને તેમાં ઘણા અધિકાર મળશે. ઈન્સ્પેક્ટર રેન્ક અથવા તેનાથી મોટી રેન્કના અધિકારીને કોઈપણ મામલાની તપાસની સંપૂર્ણ છૂટ હશે. જોકે તપાસ શરૂ કરતા પહેલા ડાયરેક્ટર જનરલની મંજૂરી લેવી પડશે.
  • NIAના મહાનિર્દેશક (DG)ને એવી સંપત્તિઓ જપ્ત કરવાનો અધિકાર મળે છે, જેનો આતંકી પ્રવૃત્તિઓમાં ઉપયોગ થાય. અત્યાર સુધી કોઈ રાજ્યની સંપત્તિ હોય તો તે રાજ્યના ડીજીપીની મંજૂરી લેવી પડતી હતી.
  • બિલ અંતર્ગત હવે NIA કોઈપણ રાજ્યમાં આતંકી પ્રવૃત્તિમાં તપાસ માટે ત્યાંની પોલીસની મંજૂરી વિના જઈ શકે છે.
  • અગાઉ પોલીસને UAPA હેઠળ તપાસ માટે 60થી 90 દિવસનો સમય મળતો. આ બાદ આરોપીને જામીન મળી જતા. જ્યારે સુધારા મુજબ પોલીસને તપાસ માટે 180 દિવસનો સમય મળે છે અને આરોપી પર જામીનના નિયમો લાગુ નહીં પડે. એટલે તેને સરળતાથી જામીન મળતા નથી.

1967માં આવ્યો કાયદો
UAPA 1967માં લાગુ કરવામાં આવ્યો હતો. આ કાયદા પાછળ સંવિધાનના આર્ટિકલ 19(1) હેઠળ અપાયેલી મૂળભૂત સ્વતંત્રતા પર વાજબી મર્યાદાઓ લગાવવાનો હેતુ હતો. તેને વર્ષ 2004 અને 2008માં આતંકવાદ વિરોધી કાયદાના રૂપથી સંશોધિત કરવામાં આવ્યો હતો. જોકે ઓગસ્ટ 2019માં આ કાયદોમાં સંશોધન સાથેનું બિલ સંસદમાં પસાર થયું. જે બાદ આ કાયદો વધુ મજબૂત બની ગયો.

ઘણા રાજ્યોમાં UAPAનો વિરોધ
UAPA કાયદાની જોગવાઈઓનો વિસ્તાર ખૂબ મોટો છે. આ કારણે જ તેનો ઉપયોગ ગુનાહિત પ્રવૃત્તિઓ ઉપરાંત એક્ટિવિસ્ટ અને આંદોલનકારીઓ પર પણ થઈ શકે છે. UAPAના સેક્શન 2(o) હેઠળ ભારતની ક્ષેત્રીય અખંડતા પર સવાલ ઉઠાવવાને પણ ગેરકાદેસરની પ્રવૃત્તિમાં સામેલ કરાયું છે. જોકે આ કારણે ત્રિપુરા, આસામ, કેરળ, અરુણાચલ પ્રદેશ સહિતના ઘણા રાજ્યમાં આ એક્ટનો વિરોધ થઈ રહ્યો છે.

અન્ય સમાચારો પણ છે...