WHOનો રિપોર્ટ:છેલ્લાં 10 વર્ષમાં ટીબીને કારણે સૌથી વધારે 15 લાખ મૃત્યુ 2020માં થયાં, કોવિડને કારણે સારવાર અટકી પડતાં મૃત્યુમાં વધારો

એક મહિનો પહેલા
  • કૉપી લિંક
  • 2019ની સરખામણીએ 2020માં 13% વધારે મૃત્યુ નોંધાયા

WHOએ તાજેતરમાં જ TB (ટ્યુબરક્યુલોસિસ)નો રિપોર્ટ જાહેર કર્યો છે. ગ્લોબલ ટીબી રિપોર્ટ- 2021 પ્રમાણે છેલ્લા એક દશકમાં સૌથી વધારે 15 લાખ મૃત્યુ વર્ષ 2020માં થયાં છે. તેમાંથી એક તૃતિયાંશ અર્થાત 5 લાખ મૃત્યુ ભારતમાં થયાં છે. રિપોર્ટ પ્રમાણે, 2019ની સરખામણીએ 2020માં 13% વધારે મૃત્યુ નોંધાયા છે.

WHOના ડાયરેક્ટર જનરલ ડૉ. ટેડ્રોસ અધાનોમ ગેબ્રિએસિસનું કહેવું છે કે, દુનિયાભરમાં કોવિડને કારણે ટીબીના દર્દીઓની સારવારમાં અવરોધ આવ્યો હતો. તેને કારણે દર્દીઓની સારવાર યોગ્ય રીતે ન થઈ શકી.

રિપોર્ટ પ્રમાણે, દુનિયાભરમાં 1 કરોડ લોકો ટીબીથી પીડિત હતા. તેમાં 11 લાખ બાળકો પણ સામેલ હતા. ટીબીના 98% કેસ ગરીબીથી પીડાતા દેશમાં આવી રહ્યા છે. સૌથી વધારે ટીબીના કેસ ભારત, ઈન્ડોનેશિયા, નાઈઝિરિયા, પાકિસ્તાન અને દક્ષિણ આફ્રિકામાં સામે આવે છે.

35% મૃત્યુ ઘટાડવાનું લક્ષ્ય પૂરું ન થયું
WHOએ 2015થી 2020 સુધી ટીબીથી થતાં મૃત્યુમાં 35% ઘટાડો લાવવાનું લક્ષ્ય રાખ્યું હતું, પરંતુ તે પૂરું ન થઈ શક્યું. 35%ને બદલે માત્ર 9.2% મૃત્યુના કેસ ઓછા કરી શકાયા.

કોવિડને કારણે ટીબીના નવા કેસનો ગ્રાફ નીચો ગયો
રિપોર્ટ પ્રમાણે, કોરોનાકાળમાં સારવાર ન મળવાથી દર્દીઓના મૃત્યુમાં વધારો થયો છે, પરંતુ સામે નવા કેસ ઓછા નોંધાયા છે. કોરોનાના ડ્રોપલેટ્સ સામે સુરક્ષિત રહેવા માટે માસ્ક અને અન્ય હાઈજીન પ્રેક્ટિસને કારણે દર્દીઓની સંખ્યા ઘટી છે. 2019 અને 2020 દરમિયાન ટીબીના કેસમાં 41%નો ઘટાડો આવ્યો. ટીબીના કેસમાં ફિલિપાઈન્સમાં 12%, ઈન્ડોનેશિયામાં 14% અને ચીનમાં 8%નો ઘટાડો આવ્યો છે.

શું છે ટીબી અને કેવી રીતે ફેલાય છે તેને કેવી રીતે બચશો

  • શરીરમાં રહેલા માયકોબેક્ટીરિયમ ટ્યુબરક્યુલોસિસ બેક્ટેરિયાનું સંક્રમણ થવા પર આ રોગ થાય છે. આ બેક્ટેરિયા ડાયરેક્ટ ફેફસાં પ્રભાવિત કરે છે. ફેફસાં બાદ આ બેક્ટેરિયા શરીરના અન્ય અંગોને પ્રભાવિત કરે છે.
  • સંક્રમિત માણસના મોંમાંથી નીકળતી લાળ સંક્રમણ ફેલાવે છે.
  • દર્દી છીંક કે ઉધરસ કરે, બોલે અથવા ગીત ગાય તો ટીબીના બેક્ટેરિયા હવા દ્વારા અન્ય વ્યક્તિને સંક્રમિત કરી શકે છે.
  • જોકે ટીબીનું દરેક સંક્રમણ ખતરનાક નથી હોતું, બાળકોમાં ટીબીના કેસ અને ફેફસાંની બહાર થતું ટીબીનાં સંક્રમણ વધારે તકલીફદાયક નથી હોતું. આવા કેસમાં શરીરની ઈમ્યુન સિસ્ટમ બેક્ટેરિયાનો નાશ કરી દે છે.
  • ટીબીની અસર ઈમ્યુન સિસ્ટમ નબળી પડવા પર દેખાય છે. ડાયાબિટીસ હોવા પર અને પોષક તત્વોની ઊણપ હોવા પર અથવા તમાકુ અને આલ્કોહોલનું વધારે સેવન કરવા પર તેનાં સંક્રમણનું જોખમ વધે છે.
  • ટીબીના ગંભીર કેસમાં ગળામાં સોજો, પેટમાં સોજો, માથાનો દુખાવો અને ફિટ આવે છે. ટીબીની સંપૂર્ણ સારવાર ઉપલબ્ધ છે. ટીબી થાય તો સમયસર દવા લઈ કોર્સ પૂરો કરવો જરૂરી છે.

બેદરકારીને કારણે દવા બેઅસર
જસલોક હોસ્પિટલમાં રેસ્પિરેટરી મેડિસીન કન્સલ્ટન્ટ ડૉ. સમીર ગાર્ડે જણાવે છે કે, ઘણી વખત લક્ષણોને આધારે ટીબીની ઓળખ કરવી મુશ્કેલ બને છે. તેવામાં એક્સ રે અને કફની તપાસ કરાવી પુષ્ટિ કરી શકાય છે. ટીવીની સારવારમાં વધારે વિલંબ કરવાથી જોખમ વધે છે. સારવાર મોડેથી શરૂ કરવામાં આવે અથવા દવા સમયસર ન લેવામાં આવે તો દવા બેઅસર સાબિત થઈ શકે છે. આવી સ્થિતિને મલ્ટિ રેઝિસ્ટન્સ ટીબી કહેવાય છે. તેથી સારવારમાં દવા રોકવી ન જોઈએ અને કોર્સ અધૂરો ન છોડવો જોઈએ.