12 બુકીઝ IPL સટ્ટાનું નેટવર્ક ચલાવે છે:80-20ના રેશિયોની છે સટ્ટાની રમત; રમનારા 80% લોકો પૈસા ગુમાવે છે, માત્ર 20% જ કમાઈ શકે છે

19 દિવસ પહેલા

IPLની એક સીઝન, મારા માટે તેનો અર્થ છે 100 કરોડના સટ્ટાનું બુકિંગ. આ વખતે IPL શરૂ થયા પહેલાં ચેન્નઈ, મુંબઈનો ભાવ ટાઈટ હતો, પરંતુ હવે લખનઉ અને ગુજરાતનો ભાવ ચઢેલો છે. ભાવ-બાવ સેટ થશે, પંટર લોકો પૈસા લગાવશે. કોઈપણ ટીમ જીતે, કોઈપણ હારે મારે ેનાથી કોઈ મતલબ જ નથી. મારું કટિંગ ફિક્સ છે.

આ છે મિડ લેવલના ક્રિકેટ બુકી ગૌરવ ભાઈ(નામ બદલેલ છે). 42 વર્ષના ગૌરવને જ્વેલરીનો ધંધો પણ છે, પરંતુ તે માત્ર દેખાવા માટે બિઝનેસ કરે છે. ગૌરવ માટે તેનો મેઈન બિઝનેસ છે સટ્ટા માર્કેટ. તેની પાસે મોન્સૂનથી લઈને પોલિટિક્સ સુધી દરેક ઈવેન્ટનો સટ્ટો લાગે છે.

ગૌરવ પોતે બાળપણમાં ક્રિકેટર રહ્યો છે અને તેને આ રમતની ઝીણવટભરી જાણકારી છે. એકવાર ગૌરવના કાકાએ તેની ઓળખાણ એક બુકી સાથે કરાવી. બુકી સાથે તેનો સારો ટ્રેક હતો. ધીરે-ધીરે ગૌરવને આ કામ ગમી ગયું અને ક્વિક મની પર લાગી ગયો. હવે ગૌરવ મિડ-લેવલનો બુકી છે અને 100 કરોડથી વધુનો સટ્ટો લગાવે છે.

ભારતમાં સૌથી મોટા ક્રિકેટ મેળામાં સટ્ટાબાજીની રમત કેવી રીતે થાય છે તેના પર અમે IPLમાં સટ્ટાબાજી પરના બે અહેવાલોની તપાસ કરતી શ્રેણી લાવી રહ્યા છીએ. આ પહેલા પાર્ટમાં અમે તમને જણાવીશું કે પડદા પાછળ કરોડો રૂપિયાની સટ્ટાની રમત કેવી રીતે થાય છે. સટ્ટાબાજીનું નેટવર્કિંગ, પદ્ધતિઓ, પરિભાષા, ટીપ્સ બધું ખૂબ જ રસપ્રદ છે.

અમે સટ્ટાબાજીમાં સંડોવાયેલા બુકીઓને શોધીને તપાસ શરૂ કરી હતી. કરોડોનો સટ્ટો ખવડાવનારા આ બુકીઓ મીડિયાના લોકોને મળવાથી શરમાતા હતા, પરંતુ ઘણી મહેનત પછી તેઓ મધ્યસ્થી દ્વારા વાત કરવા રાજી થયા હતા. અમે મુંબઈ સ્થિત બુકી સાથે IPL પાછળના બિઝનેસ અને ક્રિકેટ પાછળના સટ્ટાબાજીની રમત વિશે વાત કરી હતી.

ટોપ બુકી મુંબઈની ફાઈવ સ્ટાર હોટલમાં કરે છે પ્રી-લીગ મીટિંગ
IPL શરુ થયાના આશરે એક મહિના પહેલા ટોપ 10-20 બુકીઓ મોટા-મોટા રિસોર્ટ અને ફાઈવ-સ્ટાર હોટલમાં મીટિંગ કરે છે. બુકીઝ પાછલી સીઝનના પ્રદર્શનનું રિવ્યૂ કરે છે. ત્યાંજ ખેલાડીઓના પ્રદર્શનની આશાનો ભાવ નક્કી કરે છે. બુકીઝની આ મીટિંગમાં રેટનો ચાર્ટ પણ તૈયાર થાય છે. પહેલા દિવસે જે રેટ રાખવામાં આવે છે તે ઓપનિંગ રેટ કહેવાય છે. સટ્ટેબાજીનું નેટવર્ક ખૂબ જ ગોપનીયતાથી ડિઝાઈન કરવામાં આવે છે. ક્રિકેટના દરેક ફોર્મેટમાં સટ્ટા લગાવવાની રીત એક જ હોય છે, પરંતુ IPL એટલા માટે ખાસ છે કેમ કે ત્યા રોમાંચ અને પૈસા બંને ચરમ સીમા પર હોય છે.

એક મહિના અગાઉથી જે ભાવ નક્કી કરવામાં આવે છે તેના આધારે પંટરો ભાવ લગાવવાનું શરૂ કરી દે છે. બુકીઓનું નેટવર્ક હોય છે - ટોચ પર 1,000-500 કરોડ સુધીનું બુકિંગ લેનાર બુકી છે, તેની નીચે 200 કરોડ સુધીનું બુકિંગ ધરાવનાર બુકી છે, અને સૌથી નીચે 50 કરોડ સુધીનું બુકિંગ લેનાર બુકી છે.

ગૌરવે અમને મેચના ઉદાહરણ સાથે સટ્ટાબાજીની પદ્ધતિ સમજાવી. 8 એપ્રિલ, IPL 2022માં ગુજરાત ટાઇટન્સ અને પંજાબ કિંગ્સ વચ્ચેની મેચની છેલ્લી ઓવર. ગુજરાતને જીતવા માટે છેલ્લા બે બોલમાં 12 રનની જરૂર હતી અને સૌએ સંમતિ આપી હતી કે ગુજરાતની હાર નિશ્ચિત છે. સટ્ટા બજારમાં આ સમયે પંજાબ પર દરેક જણ સટ્ટો લગાવી રહ્યા હતા, પરંતુ તેવટિયાએ છેલ્લા બે બોલમાં બે તોફાની છગ્ગા ફટકારીને પોતાની ટીમને ગુજરાત જીતાડ્યું હતું અને પંજાબ પર સટ્ટો રમનારાઓના પૈસા ધોવાઈ ગયા.

IPLમાં સ્પોટ બેટિંગ છે સૌથી પ્રસિદ્ધ સટ્ટાબાજી
ક્રિકેટમાં સટ્ટાબાજીની ઘણી કેટેગરી હોય છે, પરંતુ તેને બે ભાગોમાં વહેંચી શકાય છે- પ્રથમ- ટીમની હાર-જીત પરનો સટ્ટો, બીજો-સ્પોટ સટ્ટો જે દરેક બોલ, ઓવર, ખેલાડી, તે પાવરપ્લેમાં બનતું રહ્યું છે અને તેની સેન્ટિમેન્ટ ઉપર અને નીચે વધઘટ થતી રહે છે. સ્પોટ સટ્ટાબાજીએ સૌથી લોકપ્રિય સટ્ટો છે, જેમાં રમનારાઓમાં વધુ રોમાંચ સર્જાય છે. આ પ્રકારની સટ્ટાબાજીમાં પંટરો(સટ્ટો લગાવનારા) મોટી રકમ ગુમાવે છે અથવા કમાય છે.

ક્રિકેટ સટ્ટાબાજીની રમતમાં કેટલીક લોકપ્રિય પરિભાષા છે જે તમારે સટ્ટાબાજીની રમતને સમજવા માટે જાણવાની જરૂર છે...

બુકી- જે સટ્ટો લગાવે છે અને બેટને આગળ પાસ કરે છે. બદલામાં, બુકી તેનું કમિશન લે છે અને બાકીના પૈસા તેની ઉપરના બુકીને આપે છે.

પંટર- સટ્ટાબાજીની ભાષામાં, જે વ્યક્તિ સટ્ટાબાજીમાં દાવ લગાવે છે તેને પન્ટર કહેવામાં આવે છે. તે મુંબઈની સ્થાનિક ભાષામાંથી ઉતરી આવેલો શબ્દ છે, પરંતુ ક્રિકેટ સટ્ટાબાજીના બજારમાં તે એકદમ સામાન્ય છે.

ભાવ કે રેટ - કોઈપણ ટીમની જીતની અપેક્ષાને રેટ કહેવામાં આવે છે. પિચ કન્ડિશન, હોમ એડવાન્ટેજ અને બેટિંગ લાઇન અપ અને બોલિંગ ડિફેન્સના આધારે જાણી શકાય છે કે કઈ ટીમ જીતી રહી છે. જે ટીમની જીતવાની શક્યતા વધુ હોય તેને ઓછું મૂલ્ય મળે છે અને જે ટીમની જીતવાની શક્યતા ઓછી હોય તેને વધુ મૂલ્ય મળે છે. આ કિંમત ઝડપથી બદલાતી રહે છે.

લગાઈ-ખાઈ- 'ખાના' એટલે તમે એવી ટીમને ટેકો આપી રહ્યા છો જે તમને પસંદ નથી. 'લગાના' એટલે કે તમે તમારી પસંદની ટીમને સપોર્ટ કરી રહ્યાં છો. બેટફેર નક્કી કરે છે કે કઈ ટીમ જીતવાની વધુ શક્યતા છે. જો ચેન્નઈ અને બેંગ્લોર વચ્ચે ચેન્નઈને જીતવાની વધુ તકો હોય અને હું ચેન્નઈમાં જ પૈસા રોકું, તો તેને 'લગાના' કહેવામાં આવે છે. તે જ સમયે, જે વ્યક્તિ બેંગલોર પર પૈસા મૂકે છે તેને 'ખાના' કહેવામાં આવશે.

લાઈવ કોમેન્ટરી ડિલે - ગ્રાઉન્ડ પર જે કંઈ પણ લાઈવ થઈ રહ્યું છે તે આપણા ટીવી સેટ પર પ્રસારિત થવામાં 9-10 સેકન્ડનો સમય લે છે. સટ્ટાબાજીના માસ્ટર્સ માટે આ સમય કરોડો રૂપિયા કમાવવા માટે પૂરતો છે. આ સિસ્ટમ કોન્ફરન્સ કોલ સિસ્ટમ પર કામ કરે છે, જેમાં એક વ્યક્તિ સ્ટેડિયમમાં હાજર હોય છે અને તે જ વ્યક્તિ કોન્ફરન્સ લાઇન દ્વારા બોલ બાય બોલ અપડેટ આપતી રહે છે.

રેટ કેવી રીતે નક્કી થાય છે?
રેટ મેચની શરૂઆત પહેલા પૂર્વનિર્ધારિત હોય છે અને આ સમગ્ર IPL સટ્ટાબાજીની રમતમાં Batfair.com સૌથી મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ધરાવે છે. આ એક વર્ચ્યુઅલ ઓનલાઈન સટ્ટાબાજીનું પ્લેટફોર્મ છે. તે વિશ્વના ઘણા દેશોમાં કાયદેસર છે. ભારતમાં આ વેબસાઈટ ખોલવા પર લખવામાં આવ્યું છે - 'આ વેબસાઈટ ખોલવી તમારા દેશમાં પ્રતિબંધિત છે કારણ કે ભારતમાં સટ્ટાબાજી કાયદેસર નથી'. જોકે, ભારતના સટ્ટા બજારમાં આ વેબસાઈટનું ઘણું મહત્વ છે. ભારતમાં બુકીઓ બેન્ચમાર્ક તરીકે બેટફેર દ્વારા નિર્ધારિત અવરોધોને લઈને બુક કરવાનું ચાલુ રાખે છે.

નેશનલ ટાસ્ક ફોર્સ જેવું કઈંક બને, ત્યારે ખુલાસો થશે
IPL 2022ની શરૂઆત સાથે જ દેશના અલગ-અલગ રાજ્યોમાંથી બુકીઓ વિરુદ્ધ કાર્યવાહીના સમાચાર આવવા લાગ્યા હતા. રાજસ્થાન, મધ્યપ્રદેશ, છત્તીસગઢ, બિહાર, ઉત્તર પ્રદેશ, કર્ણાટક… મોટાભાગના રાજ્યોમાંથી લોકો સટ્ટો રમતા પકડાયા હતા. જ્યારે પણ પોલીસ આવી કાર્યવાહી કરે છે ત્યારે કેટલાક બદમાશો ઝડપાય છે, તેમની પાસેથી લેપટોપ-ફોન અને રોકડ રકમ જપ્ત કરવામાં આવે છે, પરંતુ જાણકારો કહે છે કે આવા કિસ્સામાં કાર્યવાહી આગળ વધતી નથી અને બદમાશો ચાલ્યા જાય છે.

ઈન્ડિયા ક્રાઈમ પોર્ટલના વિવેક અગ્રવાલ કહે છે કે 'ભારતમાં લગભગ 5 લાખ બુકીઓ છે. તે જ સમયે, 500 કરોડથી વધુનો કારોબાર ચલાવનારા બુકીઓ માત્ર 10-12 લોકો છે. અન્ય તમામ બુકીઓ નાના લોકો છે. હવે તો બુકીઓની સંખ્યામાં વધારો થવા લાગ્યો છે. બુકીઓ પોતપોતાના સ્તરે તેમના વિસ્તારમાં રેટ ક્વોટ કરે છે. નાના બુકીઓ કટિંગ કરીને પૈસા કમાય છે. તે જ સમયે, ઘણા આંતરરાષ્ટ્રીય બુકીઓ છે જેઓ અન્ય દેશોના લોકો પર પણ સટ્ટો લગાવે છે.

શાંતનુ ગુહા રે, જેમણે 'ફિક્સ્ડઃ કેશ, કરપ્શન એન્ડ ક્રિકેટ' પુસ્તક લખ્યું છે, તે સમજાવે છે કે 'ભારતમાં રમતગમતમાં 85% પૈસા એકલા ક્રિકેટમાંથી આવે છે, અન્ય તમામ રમતોમાં માત્ર 15% જ છે. આ બતાવે છે કે સટ્ટાબાજીની રમત કેટલી મોટી છે.

ફાઈનલ મેચના દિવસે 40 કરોડ લોકો બને છે સટ્ટા માર્કેટનો હિસ્સો
શાંતનુ કહે છે કે 'એક અનુમાન મુજબ, ભારતમાં દરરોજ લગભગ 140 મિલિયન લોકો સટ્ટાબાજીમાં વ્યસ્ત છે, જ્યારે લીગ સેમિ ફાઈનલ તરફ આગળ વધી રહી છે. , આ સંખ્યા 35-40 કરોડ પહોંચી જશે. ગયા વર્ષ મુજબ, ભારતમાં સટ્ટાબાજીનું બજાર 10 લાખ કરોડ રૂપિયા ($180 બિલિયન)નું છે. સરકાર અને BCCIએ આ અંગે સંપૂર્ણ તપાસ કરવી પડશે.

સટ્ટાબાજીના રેવન્યુ મોડલ પર, રે કહે છે કે 'ગેમ્સ એવી રીતે ડિઝાઇન કરવામાં આવી છે કે માત્ર બુકીઓ વધુ પૈસા કમાય છે'. આમાં 80 અને 20 નો ગુણોત્તર કામ કરે છે. સટ્ટાના ખેલાડીઓ 80% પૈસા કમાય છે અને 20% રમનારાઓ પણ કમાય છે. એવા ઘણા લોકો છે જે રમીને પણ કરોડો કમાય છે.

અમે તમને અત્યાર સુધી જે કહ્યું છે તે માત્ર IPL સટ્ટાબાજીનો એક ભાગ છે. હવે ડિજિટલ સમય છે અને બુકીઓ પણ ડિજિટલ થઈ ગયા છે. IPL સટ્ટાબાજીની પૂછપરછ સીરીઝના બીજા પાર્ટમાં, અમે ક્રિકેટ સટ્ટાની ડિજિટલ દુનિયાની તપાસ કરીશું અને જણાવીશું કે કેવી રીતે હવે ઘરે બેઠા એક ક્લિક પર સટ્ટો રમાય છે અને પીડિતોનું જીવન કેવી રીતે દયનીય બની ગયું છે.

(ગ્રાફિક્સ - કુણાલ શર્મા, પુનીત શ્રીવાસ્તવ, રથિન સરકાર)

અન્ય સમાચારો પણ છે...