• Home
  • Dvb Original
  • Report from Meteorological Department Observatory: 3,446 Rain gauge, 4500 people give account of drip drip

હવામાન વિભાગની વેધશાળાથી રિપોર્ટ / 3,446 રેઈનગેજ, 4500 લોકો આપે છે ટીપે ટીપાંનો હિસાબ

Report from Meteorological Department Observatory: 3,446 Rain gauge, 4500 people give account of drip drip
X
Report from Meteorological Department Observatory: 3,446 Rain gauge, 4500 people give account of drip drip

અનિરુદ્ધ શર્મા

અનિરુદ્ધ શર્મા

Jun 29, 2020, 07:48 AM IST

નવી દિલ્હી. વરસાદના ટીપે ટીપાનો હિસાબ હવામાન વિભાગ કેવી રીતે રાખ છે, કેવી રીતે તમામ માહિતી ભેગી કરાય છે અને પછી એક જગ્યાએ ભેગી કરીને કેવી રીતે આપણા સુધી પહોંચાડાય છે. ભાસ્કરના અનિરુદ્ધ શર્મા હવામાન વિભાગના ડિરેક્ટર મૃત્યુંજય મહાપાત્રા સાથે દિલ્હીના લોધી રોડ સ્થિત વેધશાળામાં જઈને આ પ્રક્રિયા સમજ્યા. વાંચો, નોલેજ રિપોર્ટ. 

રોજ સવારે 5:30 વાગ્યે પ્રક્રિયા શરૂ થાય છે, દર ત્રણ કલાકે રીડિંગ
હવામાન વિભાગના 4500 કર્મચારી રોજ 3446 રેઈનગેજ ડેટા ભેગા કરીને વરસાદના ટીપે ટીપાનો હિસાબ રાખે છે. રોજ સવારે સાડા પાંચ વાગ્યે પહેલીવાર રેઈનગેજ જોવાય છે. ત્યાર પછી દર 3 કલાકે આંકડા લેવાય છે. તે રેઈન ગેજ 559 સર્ફેસ ઓબ્ઝર્વેટરી, કૃષિ અને સિંચાઈ વિભાગ, એરપોર્ટ, બંધ-જળાશયો પર લાગેલા 2868 રેઈનગેજ અને 578 ઓટોમેટિક વેધર સ્ટેશનેથી ભેગા કરાય છે. આ રીતે 3446 રેઈનગેજથી રોજ ડેટા ભેગા કરાય છે. આ ઉપરાંત બીજા પણ 5039 રેઈનગેજ છે, જેનો નિયમિત રીતે ડેટા લેવાય છે. બાદમાં પાછલા વર્ષોના આંકડા સાથે રોજ તુલના કરીને કહેવાય છે કે, વરસાદ ઓછો છે, વધુ છે કે સરેરાશ. 

સેલ્ફ રેકોર્ડિંગ રેઈનગેજ

દેશમાં વરસાદનો ડેટા ભેગા કરવાની ત્રણ પદ્ધતિ

  • મેન્યુઅલ રેઈનગેજ આપે છે એકદમ સટીક ડેટા: જમીન પર લાગેલી જારમાં વરસાદનું પાણી જમા થાય છે. આ પાણી સિલિન્ડર માપમાં નાંખીને રીડિંગ લેવાય છે. આ કામ મેન્યુઅલી કરાય છે. એટલે તે રીડિંગ સટીક હોય છે. દેશમાં 1517 મેન્યુઅલ રેઈનગેજ છે. 
  • સેલ્ફ રેકોર્ડિંગ રેઈનગેજમાં સતત રીડિંગ થાય છે: આ વેલણાકાર ઉપકરણ ગ્રાફ પર વરસાદનું રીડિંગ આપે છે. દર 10 મિ.મી. વરસાદ પછી સિલિન્ડર જાતે જ ખાલી થઈ જાય છે. તેમાં સતત રીડિંગ ચાલતું રહે છે. દેશણાં 1351 સ્થળે આવા રેઈનગેજ છે.
  • ઓટોમેટિક વેધર સિસ્ટમ સેન્સર અને સેટેલાઈટથી દર કલાકે માહિતી આપે છે: દેશમાં 578 ઓટોમેટિક વેધર સ્ટેશન છે. આ સિસ્ટમ સેન્સર અને સેટેલાઈટથી ચાલે છે. સ્ટેશનમાં ટાવર પર રેઈન, વિન્ડ, ટેમ્પરેચર અને હ્યુમિડિટી સેન્સર લાગેલા હોય છે. તે હવામાન વિભાગને કલાકે રીડિંગ આપે છે. રીડિંગ રિમોટ સેન્સિંગથી થાય છે એટલે ભૂલની શક્યતા રહે છે. 

દેશભરમાંથી ડેટા દિલ્હી અને પૂણે પહોંચે છે
દરેક ઓબ્ઝર્વેટરીથી ડેટા જિલ્લાની મુખ્ય ઓબ્ઝર્વેટરીમાં જાય છે. રાજ્યની રાજધાનીના કેન્દ્ર અને રીજનલ સેન્ટરમાં જાય છે. ત્યાંથી ડેટા મુખ્ય મથક દિલ્હી અને ઉપ મુખ્ય મથક-પૂણે જાય છે, જે દેશમાં કેટલો વરસાદ થયો તે જણાવે છે. 

ઓટોમેટિક વેધર સિસ્ટમ સેન્સર અને સેટેલાઈટ

ડેટા દેશભરમાંથી આ રીતે એક જગ્યાએ આવે છે
43 અપર એર ઓબ્ઝર્વેશન સેન્ટર, 27 રડાર, બે સેટેલાઈટ ઈનસેટ 3ડી અને 3ડીઆરથી 450 જીબી ડેટા રોજ મળે છે. જેનાથી સૌથી ઝડપી બે કમ્પ્યુટર મિહિર (પૂણે), પ્રત્યુષ (નોઈડા) પ્રક્રિયા કરે છે અને હવામાન વિભાગ પૂર્વાનુમાન આપે છે. 

મુંબઈમાં 72 કલાક પહેલા પૂરની ભવિષ્યવાણી થશે
આ વર્ષે મુંબઈમાં 160 નવા ઓટોમેટિક વેધર સ્ટેશન લગાવાયા છે. તેનાથી દર 500 મીટરનો ડેટા દર 15 મિનિટે મળશે. આવતા ચોમાસા પહેલા 4 રડાર પર લગાવાશે. ડેટાના આધારે ફ્લડ વૉર્નિંગ સિસ્ટમ 6થી 72 કલાક પહેલા ભવિષ્યવાણી કરશે. આવતા વર્ષે કોલકાતા, બેંગલુરુ અને દિલ્હીમાં વૉર્નિંગ માટેની સિસ્ટમ ઊભી કરાશે.

Next Stories

    ની  સંપૂર્ણ વાંચનસામગ્રી