પોઝિટિવ સ્ટોરી:ડાંગના યુવકે વૈજ્ઞાનિક પદ્ધતિથી તરબૂચની ખેતી થકી 80 દિવસમાં 8 લાખનો નફો મેળવ્યો

ડાંગ17 દિવસ પહેલાલેખક: પંકજ રામાણી
ખડકાળ, ડુંગરાળ જમીનમા તરબૂચની મીઠિ ખેતી યુવકે કરી
  • દ્રાક્ષના ખેતમાં ખેતમજૂરીનું કામ છોડીને યુવકે ઓછા પાણીએ આધુનિક ખેતી કરી

મહારાષ્ટ્રની સરહદને અડીને આવેલા ડાંગ જિલ્લાના વઘઇ તાલુકાના મલીન ગામનો યુવાન, દ્રાક્ષ અને ડુંગળીની વાડીમા ખેતમજૂર તરીકે મહારાષ્ટ્રના ખેતરો ખુંદતો હતો. જ્યાં મર્યાદિત જમીનમા તેણે ઓછા પાણીએ આધુનિક ખેત પદ્ધતિના પરિણામે સફળતા મેળવતા ખેડૂતોને જોઈને, મનમાં જ મજૂરમાંથી માલિક બનવાનો સંકલ્પ કર્યો, અને તેને સાકાર કરવા માટે ફરી એકવાર વતનની વાત પકડી હતી. મલીન ગામના યુવા ખેડૂત યોગેશ ભિવસેને ચાર હેક્ટરમા માત્ર 80 દિવસની તકબૂચની ખેતી કરીને, બધો ખર્ચ કાઢતા અંદાજિત રૂપિયા આઠેક લાખનો નફો રળ્યો હતો.

યોગેશ ભિવસેને ચાર હેક્ટરમા માત્ર 80 દિવસની તકબૂચની ખેતી કરી
યોગેશ ભિવસેને ચાર હેક્ટરમા માત્ર 80 દિવસની તકબૂચની ખેતી કરી

ઉછીના રૂપિયાથી ખેતી શરૂ કરી
આધુનિક ખેતીને સમર્થન આપતા આ યુવા ખેડૂતે એક મુલાકાતમા જણાવ્યુ હતું કે, પરંપરાગત ખેત પદ્ધતિમા વધુ મહેનતે પણ, જોઈએ એવુ વળતર નહીં મળવાને કારણે, ખેડૂતો ખેતીથી વિમુખ થતા જાય છે. જ્યારે કૃષિ વૈજ્ઞાનિકોના માર્ગદર્શન હેઠળ, આધુનિક ખેત ઉત્પાદન ખેડૂતોને ફરીથી ખેતી તરફ વળી રહ્યા છે. મલીન ગામે બાપદાદાની ખડકાળ, ડુંગરાળ જમીનમા માત્ર ઘામસ થતુ હતુ. પરંતુ યોગેશે મહારાષ્ટની દ્રાક્ષ અને ડુંગળીની વાડીમા પાંચ-સાત વર્ષ, દોઢસો બસો રૂપિયાની મજૂરી કરતા કરતા અનુભવ્યુ કે, જો તેની બાપિકી જમીનને સુધારીને પરસેવો પાડવામા આવે, તો મજૂરમાંથી માલિક બની શકાય છે. આ વિચાર સાથે તેણે તેના મહારાષ્ટ્રીયન શેઠ પાસેથી દસ હજાર રૂપિયા ઉધાર ઉછીના લઈ, મલીનની વાટ પકડી.

ચાર હેક્ટરમાં તરબૂચનું વાવેતર કર્યુ
શરૂઆતમા જમીન સુધારણા સાથે એક ગાય લઈ પશુપાલનને પણ સાથે રાખી, રાતદિવસ પરિવારજનો સાથે કાળી મજુરી કરીને, તેણે એકમાંથી સાત ગાયો કરી. પોતાની જમીનમા ડાંગર ચણા જેવા પરંપરાગત પાકોના સ્થાને પ્લાસ્ટિક મલ્ચિંગ, ડ્રીપ ઇરીગેશન જેવા નવા આયામો ઉમેરી, ઓછા પાણીએ ચાર હેક્ટરમા તરબૂચ કરીને, સફળતાના બીજનુ વાવેતર કર્યુ.

ઓછા પાણીએ આધુનિક ખેત પદ્ધતિના પરિણામે સફળતા મેળવી
ઓછા પાણીએ આધુનિક ખેત પદ્ધતિના પરિણામે સફળતા મેળવી

120 ટન તરબૂચ પકવ્યાં
43 ડિગ્રી તાપમાન વચ્ચે પોતાના મલીનના ખેતરમા ચર્ચા કરતા યોગેશ ભિવસેને જણાવ્યુ કે, આહવાની ખેતીવાડી અને બાગાયત કચેરી સાથે, વઘઇના કૃષિ વિજ્ઞાન કેન્દ્રના તજજ્ઞોના માર્ગદર્શનને કારણે, તેણે મલીનમા ચાર હેક્ટર જમીનમા તરબૂચની ખેતી કરીને માત્ર 80 દિવસમાં જ 120 ટનથી વધુ તરબૂચનો પાક લણી લીધો, જેને 11 હજાર રૂપિયાના ભાવે વેપારીઓ દ્વારા ખેતર બેઠા ખરીદી લેવાયા. આજે યોગેશ પોતે તો તરબૂચની ખેતી કરે જ છે, પણ સાથે આસપાસના ગામોના ખેડૂતોને પણ આ માટે તૈયાર કરી, રોકડીયા પાકથી પ્રગતિ તરફ વળી રહ્યો છે.

ઓછા સમયમાં સારો નફો
ડાંગ જિલ્લા માટે ઉનાળુ પાકની વાત કરતા વઘઇ સ્થિત કૃષિ વિજ્ઞાન કેન્દ્રના બાગાયત વૈજ્ઞાનિક હર્ષદ પ્રજાપતિએ કહ્યું કે, તરબૂચનો પાક ઓછા સમયમા સારો એવો નફો રળી આપતો પાક ગણી શકાય, તેમ જણાવી આ પાકમા ખેડૂતો પ્લાસ્ટિક મલ્ચિંગ અને ટપક પદ્ધતિનો ઉપયોગ કરે છે. જેના ઘણા ફાયદા થાય છે, તેમ જણાવ્યુ હતુ. ટપક પદ્ધતી અને ફર્ટીગેશનના કારણે લગભગ 30થી 40 ટકા જેટલા પાણીની બચત સાથે ખાતરની કાર્યક્ષમતા પણ વધી જતી હોવાનુ જણાવી, કૃષિ વિજ્ઞાન કેન્દ્ર-વઘઈ દ્વારા ડાંગ જિલ્લાના ખેડૂતોને તરબૂચની ખેતી માટે આગળ લાવવા માટે, ઘણા વર્ષોથી પ્રયત્નો કરવાના આવે છે, તેમ કહ્યુ હતુ.

જમીન સુધારણા સાથે એક ગાય લઈ પશુપાલનની સાથે ખેતી અપનાવી
જમીન સુધારણા સાથે એક ગાય લઈ પશુપાલનની સાથે ખેતી અપનાવી

ટપક-મલ્ચિંગ ફર્ટીગેશનનો ઉપયોગ કર્યો
કૃષિ વિજ્ઞાન કેન્દ્ર-વઘઈ દ્વારા વર્ષ 2013-13મા RKVY પ્રોજેક્ટ અંતર્ગત જિલ્લાના દીવડીયાવન, સતી, માછળી વિગેરે ગામોના લગભગ 98 જેટલા ખેડૂતોને નિદર્શન આપવામા આવ્યા હતા. જેના કારણે ખેડૂતો તરબૂચની ખેતીમા અત્યારે ઘણા આગળ વધી શક્યા છે.મલીન ગામના યોગેશભાઈ ભીવસેન તરબૂચની આધુનિક ખેતી પદ્ધતિ કરવા માટે ખૂબ સારી રીતે સફળ રહ્યા છે. તેમ જણાવતા પ્રજાપતિએ, તરબૂચના ખેતરમા ટપક પદ્ધતી, પ્લાસ્ટિક મલ્ચિંગ, અને ફર્ટીગેશન એ ત્રણેનો સુમેળ સાધી, સારુ એવુ ઉત્પાદન આ વર્ષે તેમણે લીધુ છે તેમ જણાવ્યુ હતુ.

તરબૂચને 11 હજાર રૂપિયાના ભાવે વેપારીઓ દ્વારા ખેતર બેઠા ખરીદી લેવાયા
તરબૂચને 11 હજાર રૂપિયાના ભાવે વેપારીઓ દ્વારા ખેતર બેઠા ખરીદી લેવાયા

પ્રેરણારૂપ બન્યો
ડાંગ જિલ્લાના ખેડૂતો તરબૂચની ખેતી પદ્ધતિમા ઉત્તરોત્તર પ્રગતિ કરતા રહે, એ માટે કૃષિ વિજ્ઞાન કેન્દ્ર-વઘઈ દ્વારા, વિવિધ વિસ્તરણ પ્રવૃતિઓ જેવી કે ફિલ્ડ વિઝીટ, ડાયગ્નોસ્ટીક વિઝીટ, નિદર્શનો તથા વિવિધ તાલીમો દ્વારા ખેડૂતોને સતત માર્ગદર્શિત કરવામા આવી રહ્યા છે. સાથે ખેડૂતોને વિવિધ પાકોની પુરતી માહિતી પણ સતત પુરી પાડવામા આવતી હોય છે, તેમ પણ તેમણે વધુમા જણાવ્યુ હતુ.ખેતીની આવકના પૈસા, ખેતીમા જ રોકીને ખેતીનો સામૂહિક વિકાસ કરવાની નેમ સાથે, ખેતી અને પશુપાલનને એક આધુનિક વ્યવસાય તરીકે અપનાવી, પોતાની બાપદાદાની મહેનત મજૂરીની જમીનને સિંચતા યોગેશ, જેવા યુવાનો અન્યો માટે પ્રેરણા બન્યા છે.

અન્ય સમાચારો પણ છે...