મોદી સરકારનાં લેખાં-જોખાં:મોદી સરકારનાં 7 વર્ષ પૂરાં થવા પર વાંચો તેમના 7 નિર્ણય, જેનાથી દરેક ભારતીયને થઈ છે અસર

8 મહિનો પહેલા
  • કૉપી લિંક

મોદી સરકારને આજે સાત વર્ષ પૂરાં થઈ ગયાં છે. સાત વર્ષમાં પ્રથમવાર છે કે જ્યારે વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી મુશ્કેલીમાં ઘેરાયેલા નજરે પડે છે. કદાચ એવું પણ પ્રથમવાર છે કે જ્યારે સરકાર તરફથી આ પ્રસંગે કોઈ વિશેષ આયોજનનું એલાન કરાયું નથી, પરંતુ ગત સાત વર્ષમાં મોદી સરકારે અનેક એવા નિર્ણયો લીધા છે, જે ચર્ચામાં રહ્યા. સરકારનાં સાત વર્ષ પૂરાં થવા પર આવો, જાણીએ એવા જ સાત નિર્ણય વિશે, જેનાથી માત્ર ચર્ચાઓ ન જાગી, પરંતુ એની દરેક ભારતીય પર અસર થઈ છે.

નિર્ણય નોટબંધી
ક્યારે એલાન થયું- 8 નવેમ્બર 2016

શું બદલાયુંઃ વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ ટીવી પર આવીને કહ્યું હતું કે આજે રાતથી 500 અને 1000 રૂપિયાની નોટ નકામી થઈ જશે. એને બેંકોમાં જમા કરવાની છૂટ મળી. સરકારનું સંપૂર્ણ જોર ડિજિટલ કરન્સી વધારવા અને ડિજિટલ ઈકોનોમી બનાવવા પર શિફ્ટ થઈ ગયું. મિનિમમ કેશનો કન્સેપ્ટ આવ્યો.

નોલેજ પાર્ટઃ વડાપ્રધાનના નિર્ણયથી એક જ ઝાટકે 85% કરન્સી કાગળમાં બદલાઈ ગઈ. બેંકોમાં જૂની 500 અને 1000 રૂપિયાની નોટ જમા થઈ શકતી હતી. સરકારે 500 અને 2000ની નવી નોટ જારી કરી, જે મેળવવા માટે આખો દેશ જ એટીએમની કતારમાં લાગી ગયો. નોટબંધીના 21 મહિના પછી રિઝર્વ બેંકનો રિપોર્ટ આવ્યો કે નોટબંધી દરમિયાન રિઝર્વ બેંકમાં 500 અને 1000ની જે નોટ જમા થઈ, એની કુલ કિંમત 15.30 લાખ કરોડ રૂપિયા હતી. નોટબંધીના સમયે દેશમાં કુલ 15.41 લાખ કરોડની કિંમતની 500 અને 1000ની નોટ ચલણમાં હતી, એટલે કે રિઝર્વ બેંક પાસે 99.3% પૈસા પરત આવી ગયા.

જે સારું થયુંઃ ડિજિટલ ટ્રાન્ઝેક્શનમાં વધારો થયો. 2016-17માં 1013 કરોડ રૂપિયાનાં ડિજિટલ ટ્રાન્ઝેક્શન થયાં હતા. 2017-18માં આ વધીને 2070.39 કરોડ અને 2018-19માં 3133.58 કરોડ રૂપિયાના ડિજિટલ ટ્રાન્ઝેક્શન થયા.

અને જે ખોટું થયુંઃ વડાપ્રધાને કાળાં નાણાં, આતંકવાદ, નકલી નોટો વિરુદ્ધ એને મોટું હથિયાર ગણાવ્યું, પરંતુ કાળાં નાણાં પણ સફેદ થઈ ગયાં. સ્વિસ બેંકોમાં નોટબંધી પછી ભારતીયોના પૈસા 50% સુધી વધી ગયા. આતંકવાદ, નક્સલવાદ અને જાલી નોટોની વિરુદ્ધ કોઈ મોટી સફળતા ન મળી.

નિર્ણય- સર્જિકલ સ્ટ્રાઈક/એરસ્ટ્રાઈક
ક્યારે સર્જિકલ સ્ટ્રાઈક- 28 સપ્ટેમ્બર 2016
ક્યારે એરસ્ટ્રાઈક- 26 ફેબ્રુઆરી 2019

શું બદલાયુંઃ આઝાદી પછી પ્રથમવાર ભારતે દુશ્મનની સરહદમાં ઘૂસીને તેને બોધપાઠ આપ્યો. ભારતનો આતંકવાદનો સામનો કરવાનો દૃષ્ટિકોણ બદલાયો. થોડા દિવસ પછી થયેલી લોકસભા ચૂંટણીમાં પણ મોદી સરકારને ખૂબ ફાયદો થયો. મોદી સરકાર ફરી સત્તામાં આવી.

નોલેજઃ 1971ના યુદ્ધ પછી પ્રથમવાર ભારતે આંતરરાષ્ટ્રીય સીમા પાર કરી હતી. આઝાદી પછી ભારત-પાકિસ્તાન યુદ્ધ દરમિયાન જ ભારતે આંતરરાષ્ટ્રીય સરહદ ઓળંગી હતી. પ્રથમ સર્જિકલ સ્ટ્રાઈક અને પછી એરસ્ટ્રાઈકના સમયે પ્રથમવાર એવું થયું જ્યારે યુદ્ધની સ્થિતિ ન હોવા છતાં પણ આતંકી ઘટનાઓનો જવાબ આપવા માટે ભારતે આંતરરાષ્ટ્રીય સરહદ પાર જઈને આતંકીઓને બોધપાઠ આપ્યો.

સારું શું થયુંઃ ભારતની આતંકવાદ વિરુદ્ધ લડવા અંગેની છબિ મજબૂત થઈ. સમગ્ર દેશમાં અનુભવાયું કે ભારત પોતાના દુશ્મનોની ક્યાંય પણ જઈને ખતમ કરી શકે છે.

અને જે ખોટું થયુંઃ એરસ્ટ્રાઈકના થોડા કલાકો પછી જ પાકિસ્તાની એરક્રાફ્ટ અંકુશરેખા પાર કરીને ભારતીય સરહદમાં ઘૂસી આવ્યા અને બોંબમારો કર્યો. આ દરમિયાન ભારતનું મિગ-21 વિમાન પાકિસ્તાની સરહદમાં તૂટી પડ્યું અને વિંગ કમાન્ડર અભિનંદનની પાકિસ્તાને ધરપકડ કરી. જોકે તેમને બે દિવસ પછી પાકિસ્તાને મુક્ત કરી દેવા પડ્યા.

નિર્ણય-એક દેશ, એક ટેક્સ
ક્યારે લાગુ થયો- 1 જુલાઈ 2017

શું બદલાયુંઃ દરેક રાજ્ય પોતાનો અલગ અલગ ટેક્સ વસૂલ કરતું હતું. હવે માત્ર જીએસટી વસૂલ થાય છે. અડધા ટેક્સ કેન્દ્ર સરકારને જાય છે અને અડધો રાજ્યોને. વસૂલાત કેન્દ્ર સરકાર કરે છે. એના પછી રાજ્યોને પૈસા મોકલે છે.

નોલેજઃ અટલ બિહારી વાજપેયીની સરકારે 2000માં સૌપ્રથમ સમગ્ર દેશમાં એક ટેક્સ લાગુ કરવાનો નિર્ણય કર્યો. બિલ બનાવવા માટે કમિટી પણ બનાવી, પરંતુ રાજ્યોને ડર હતો કે તેમને જેટલી રેવન્યુ મળી રહી છે એટલી નહીં મળે. આ કારણથી મામલો અટકી રહ્યો. માર્ચ 2011માં મનમોહન સિંહની સરકારે જીએસટી લાગુ કરવા માટે જરૂરી બંધારણ સંશોધન બિલ લોકસભામાં રજૂ કર્યું, પરંતુ રાજ્યોના વિરોધને કારણે એ અટકી ગયું. 2014માં નરેન્દ્ર મોદીની સરકાર અનેક બદલાવ સાથે બંધારણ સંશોધન બિલ લાવી. અનેક સ્તરે વિરોધ અને ફેરફારો પછી ઓગસ્ટ 2016માં આ બિલ સંસદે પાસ કર્યું. 12 એપ્રિલ 2017ના રોજ જીએસટીને સંલગ્ન ચાર બિલ સંસદમાંથી પસાર થયાં પછી રાષ્ટ્રપતિની સહમતી મળી. આ 4 કાયદા છે- સેન્ટ્રલ જીએસટી બિલ, ઈન્ટિગ્રેટેડ જીએસટી બિલ, જીએસટી (રાજ્યોને કમ્પેન્સેશન) બિલ અને યુનિયન ટેરેટરી જીએસટી બિલ. ત્યાર પછી 1 જુલાઈ 2017ની મધરાતથી નવી વ્યવસ્થા સમગ્ર દેશમાં લાગુ થઈ.

જે સારું થયુંઃ ટેક્સની વિસંગતતા દૂર થઈ. હવે સમગ્ર દેશમાં દરેક ચીજ પર એક જેવો ટેક્સ લાગે છે. શરૂઆતમાં ઈન્ડસ્ટ્રીને કેટલીક સમસ્યાઓનો સામનો કરવો પડ્યો, પરંતુ ધીમે ધીમે સ્થિતિ સુધરી રહી છે. અનેક ફેરફારો પછી હવે આ પ્રક્રિયા સ્મૂધ થઈ ગઈ છે.

અને જે ખોટું થયુંઃ રાજ્યોના વિરોધના કારણથી પેટ્રોલિયમ પદાર્થો અને આબકારીને જીએસટીમાંથી બહાર રખાયા. આના પર સહમતી સાધવા સરકાર નિષ્ફળ રહી છે. રાજ્ય હજુ પણ પેટ્રોલ-ડીઝલ પર અલગ અલગ ટેક્સ વસૂલે છે. એનાથી કોઈ રાજ્યમાં પેટ્રોલ 80 રૂપિયે લિટર છે તો કોઈ રાજ્યમાં 100 રૂપિયે લિટર.

નિર્ણય-ટ્રિપલ તલાક
ક્યારે લાગુ થયો- 19 સપ્ટેમ્બર 2018

શું બદલાયુંઃ કેન્દ્ર સરકારે કાયદો બનાવીને મુસ્લિમ મહિલાઓ સાથે ત્રણ વખત તલાક કહીને સંબંધ પૂરો કરવાની પ્રથાને ગેરકાયદે બનાવી. એવું કરનારાઓ માટે ત્રણ વર્ષની સજા નક્કી થઈ. મુસ્લિમ મહિલાઓ માટે ગુજરાન ભથ્થું/વળતરની વ્યવસ્થા કરવામાં આવી.

નોલેજઃ સાયરા બાનો સાથે રિજવાન અહમદે લગ્નનાં 15 વર્ષ પછી 2016માં ત્રણ વાર તલાક કહીને સંબંધ તોડી નાખ્યો. સાયરાએ તેની વિરુદ્ધ સુપ્રીમ કોર્ટમાં અરજી કરી. તેના પર સુપ્રીમ કોર્ટના પાંચ જજોની બેન્ચે 22 ઓગસ્ટ 2017ના રોજ ત્રણ તલાક વિરુદ્ધ નિર્ણય સંભળાવ્યો. સરકારને ટ્રિપલ તલાક વિરુદ્ધ કાયદો બનાવવા પણ કહ્યું. મોદી સરકારે ફેબ્રુઆરી 2018માં વટહુકમ જારી કર્યો. એ બિલ સ્વરૂપે ફેબ્રુઆરી 2018માં સંસદમાં રજૂ થયું અને તમામ વિરોધ પછી પણ બંને ગૃહોમાંથી ડિસેમ્બર 2018માં એ પસાર થયું. સિલેક્ટ કમિટીને બિલ મોકલવાની માગ પણ ઠુકરાવી દેવાઈ હતી. રાષ્ટ્રપતિના હસ્તાક્ષર પછી મુસ્લિમ મહિલા (વિવાહ અધિકાર સંરક્ષણ) બિલ કાયદો બન્યો અને એને 19 સપ્ટેમ્બર 2018થી અમલી માનવામાં આવ્યો.

જે સારું થયુંઃ કોઈ મુસ્લિમ પુરુષ પોતાની પત્નીને ત્રણ વખત તલાક કહીને સંબંધ પૂરો કરે છે તો તેને ત્રણ વર્ષ સુધીની સજા ભોગવવી પડી શકે છે. ટ્રિપલ તલાકના કેસ ઘટીને 5%-10% રહી ગયા છે.

અને જે ખોટું થયુંઃ કાયદામાં જોગવાઈ છે કે પરિણીત મહિલાએ ખુદ ફરિયાદ કરવી પડશે. અનેક કેસ સામે આવ્યા છે, જ્યાં અભણ મહિલાઓ પતિ કે સાસરીના દબાણથી ફરિયાદ કરી શકતી નથી.

નિર્ણય - કલમ-370 હટી
ક્યારે લાગુ થયો- 5 ઓગસ્ટ 2019

શું બદલાયુંઃ કેન્દ્ર સરકારે વહીવટી સંકલ્પ સાથે જમ્મુ-કાશ્મીરમાંથી બંધારણની કલમ-370 હટાવી દીધી. રાજ્યને મળેલા વિશેષાધિકારને સમાપ્ત કરી દેવાયો. જમ્મુ-કાશ્મીર બે કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોમાં વહેંચાયું- જમ્મુ-કાશ્મીર અને લદાખ.

નોલેજ- 1948માં જમ્મુ-કાશ્મીરના રાજા હરિ સિંહે ભારતમાં વિલય અગાઉ વિશેષાધિકારની શરત રાખી હતી. જમ્મુ-કાશ્મીર ભારતનો હિસ્સો હોવા છતાં પણ અલગ જ રહ્યું. રાજ્યનું પોતાનું અલગ બંધારણ બન્યું. ત્યાં ભારતમાં લાગુ અમુક જ કાયદા લાગુ થતા હતા. બાળકોને શિક્ષણનો અધિકાર (RTE) પણ મળ્યો નહોતો. કાશ્મીરમાં માત્ર કાશ્મીરીઓ જ જમીન ખરીદી શકતા હતા. રાજ્ય સરકારની નોકરીઓ પણ સ્થાનિક નાગરિકોને જ મળતી હતી. ભાજપા પણ લાંબા સમયથી કલમ-370 ખતમ કરવાની માગ કરી રહી હતી. અનેકવાર આ મુદ્દો અદાલતોમાં પણ ગયો, પરંતુ અવરોધ આવતા રહ્યા. મોદી સરકારના નિર્ણય પછી મોટો ફેરફાર એ થયો કે હવે ત્યાં કેન્દ્રના તમામ કાયદા લાગુ થાય છે.

જે સારું થયુંઃ જમ્મુ-કાશ્મીર ઔપચારિક રીતે ભારતનો હિસ્સો બન્યું. ભારતના તમામ કાયદા જમ્મુ-કાશ્મીર અને લદાખમાં લાગુ થયા. મનરેગા, શિક્ષણનો અધિકાર પણ લાગુ કરાયો.

અને જે ખોટું થયુંઃ રાજ્યમાં રાજકીય પાર્ટીઓએ આ નિર્ણયનો સ્વીકાર ન કર્યો. નેતાઓને નજરકેદ રખાયા. ઈન્ટરનેટ સહિત સંચાર સુવિધાઓને સસ્પેન્ડ કરવી પડી. પ્રવાસન પર અસર થઈ. લોકોને પરેશાનીનો સામનો કરવો પડ્યો.

નિર્ણય - CAA લાગુ
ક્યારે લાગુ થયો- 10 જાન્યુઆરી 2020

શું બદલાયુંઃ નાગરિકતા સંશોધન કાયદો (CAA) બાંગ્લાદેશ, પાકિસ્તાન અને અફઘાનિસ્તાનથી આવેલા બિનમુસ્લિમ (હિન્દુ, બૌદ્ધ, જૈન, શીખ, પારસી અને ઈસાઈ) પ્રવાસીઓને નાગરિકતા આપે છે. અગાઉ આ લોકોએ ભારતની નાગરિકતા મેળવવા માટે ભારતમાં 11 વર્ષ રહેવું પડતું હતું. નાગરિકતા સંશોધન બિલ પછી આ અવધિ 11 વર્ષથી ઘટીને 6 વર્ષ થઈ ગઈ.

નોલેજઃ આ બિલ જાન્યુઆરી 2019માં લોકસભામાંથી પસાર કરી દેવાયું. રાજ્યસભામાં પાસ થતાં પહેલાં જ 16મી લોકસભાનો કાર્યકાળ સમાપ્ત થઈ ગયો. લોકસભા ભંગ થવાની સાથે જ આ બિલ પણ રદ થઈ ગયું. 17મી લોકસભાની રચના પછી મોદી સરકારે નવેસરથી આ બિલ રજૂ કર્યુ. 10 ડિસેમ્બર, 2019ના રોજ આ બિલ લોકસભા અને 11 ડિસેમ્બર, 2019ના રોજ રાજ્યસભામાં પસાર થઈ ગયું. રાષ્ટ્રપતિના હસ્તાક્ષર પછી 10 જાન્યુઆરી, 2020ના રોજ એને લાગુ કરી દેવાયું.

સારું શું થયુંઃ અનેક વર્ષોથી ગેરકાયદે ભારતમાં રહેતા લોકોને ભારતીય નાગરિકતા મેળવવાનો માર્ગ આસાન થયો. જોકે સરકાર નિયમ બનાવવામાં નિષ્ફળ રહી છે. સાંસદોની એક કમિટીને 9 જુલાઈ, 2021 સુધીમાં એ ફાઈલ કરવાનું છે.

અને જે ખોટું થયુંઃ આ બિલનો વિરોધ કરનારાઓનું કહેવું છે કે એમાં ખાસ કરીને મુસ્લિમ સમુદાયને નિશાન બનાવાયો છે. આ બંધારણની કલમ-14નું પણ ઉલ્લંઘન છે જે સમાનતાના અધિકારની વાત કરે છે.

નિર્ણય-બેંકોનો વિલય
ક્યારે લાગુ થયો- 1 એપ્રિલ 2020

શું બદલાયુંઃ બેંકોની વધતી NPAમાંથી રાહત મળવાની અને ગ્રાહકોને ઉત્તમ બેંન્કિંગ સુવિધાઓ ઉપલબ્ધ થવાની વાત કરવામાં આવી.

નોલેજઃ દસ સરકારી બેંકોનો વિલય કરીને ચાર મોટી બેંક બનાવવાનું એલાન કરવામાં આવ્યું. ઓરિયેન્ટલ બેંક ઓફ કોમર્સ અને યુનાઈટેડ બેંકને પંજાબ નેશનલ બેંકમાં વિલીન કરવામાં આવી. સિન્ડિકેટ બેંકને કેનેરા બેંક અને અલ્હાબાદ બેંકને ઈન્ડિયન બેંકમાં સામેલ કરાઈ. આંધ્ર બેંક અને કોર્પોરેશન બેંકને યુનિયન બેંક ઓફ ઈન્ડિયા સાથે જોડવાનું એલાન કરવામાં આવ્યું. તેની સાથે IDBI બેંકના ખાનગીકરણને પણ સરકારે મંજૂરી આપી.

સારું શું થયુંઃ ગ્રાહકોને ઉત્તમ સુવિધા મળી રહી છે. બેંકોનો ખર્ચ ઓછો થયો. બેંકોની પ્રોડક્ટિવિટી વધી. બેંકની આવક વધવામાં મદદ મળી. ટેકનોલોજીમાં વધુ રોકાણ કરવાનો મોકો મળ્યો. આ સાથે જ સારી રીતે પ્રાઈવેટ બેંક સાથે હરીફાઈની કોશિશ કરી શકાય છે. ડૂબતી લોનને કાબૂમાં કરવામાં પણ મદદ મળી.

અને જે ખોટું થયુંઃ ખર્ચ ઓછો કરવા માટે લોઅર લેવલના અનેક કર્મચારીઓને VRS આપવામાં આવ્યું.