તમારા શહેરના લેટેસ્ટ સમાચાર અને ફ્રી ઈ-પેપર મેળવો

ડાઉનલોડ કરો
  • Gujarati News
  • Dvb original
  • In Rajkot, A Teacher Quit His Job Of Rs 50,000 And Grew Vegetables And Fruits Using Hydroponics Method, Earning Rs 1.50 Lakh Per Month.

આજની પોઝિટિવ સ્ટોરી:રાજકોટમાં શિક્ષકે 50 હજારની નોકરી છોડી હાઇડ્રોપોનિક્સ પદ્ધતિથી શાકભાજી-ફળ ઉગાડ્યા, મહિને 1.50 લાખની કમાણી

રાજકોટ21 દિવસ પહેલાલેખક: શૈલેષ રાદડિયા
રસિકભાઇ તેમના ઘરઆંગણે જ ખેતી કરીને સારીએવી કમાણી મેળવી રહ્યાં છે.
  • ડીડીટી (જંતુનાશક દવા)ના નુકસાન અંગેનો આર્ટિકલ વાંચ્યો અને હાઇડ્રોપોનિક્સ પદ્ધતિથી શાકભાજી ઉગાડવાનો વિચાર આવ્યો

જમીન કે માટી વગર શાકભાજી કે ફળ ફળાદીનું વાવેતર શક્ય છે ખરા..આ સવાલ કોઈને પણ વિચારતા કરી મૂકે એવો છે, પરંતુ રાજકોટમાં એક એવા આધુનિક ખેડૂત છે, જેમણે માત્ર પાણીની મદદથી ઘરની છત પર શાકભાજીનું વાવેતર કર્યું છે. રાજકોટથી 20 કિલોમીટર દૂર મેટોડા ગામમાં રહેતા પ્રગતિશીલ ખેડૂતે રસિકભાઇ નકુમે માટી વગર જ શાકભાજી અને ફળની ખેતીની શરૂઆત કરી છે. તેમણે બીએસસી બીએડ સુધી અભ્યાસ કરી ખાનગી સ્કૂલમાં શિક્ષક તરીકે નોકરીની શરૂઆત કરી હતી. તેમને મહિને 45થી 50 હજાર જેવો પગાર હતો છતાં નોકરી છોડીને હાઇડ્રોપોનિક્સ પદ્ધતિથી ઘરઆંગણે જ શાકભાજી ઉગાડ્યા અને સફળતા મળી. આજે તેઓ મહિને દોઢ લાખની કમાણી કરી રહ્યા છે.

રસિકભાઇ નકુમે માટી વગર જ શાકભાજી અને ફળની ખેતી કરી રહ્યા છે.
રસિકભાઇ નકુમે માટી વગર જ શાકભાજી અને ફળની ખેતી કરી રહ્યા છે.

હાઇડ્રોપોનિક્સ પદ્ધતિ 40 વર્ષ જૂની
રસિકભાઇ નકુમે જણાવ્યું હતું કે હું જે પદ્ધતિથી વાવેતર કરું છું એને કારણે જંતુનાશક દવાથી થતા કેન્સરનું જોખમ પણ રહેતું નથી. પોષકતત્ત્વો પણ વધારે મળે છે. હાઇડ્રોપોનિક્સ પદ્ધતિ નવી નથી, પણ 40 વર્ષ જૂની છે. હાઇડ્રોપોનિક્સ ટેક્નોલોજીની મદદથી ઘરઆંગણે જ ટમેટાં, રીંગણાં, સ્ટ્રોબેરી, કેપ્સિકમ મરચાં, કારેલાં, દૂધી, કાંકડી, ફુદીનો, પાલક સહિતનાં અનેક શાકભાજી અને ફળનું વાવેતર કર્યું છે. બીએસસી બીએડ સુધીનો અભ્યાસ કરેલા રસિકભાઇએ તેમના ઘરઆંગણે જ આ ટેકલોજીનો ઉપયોગ કરીને વાવેતર કર્યું છે અને સારા પ્રમાણમાં ઉત્પાદન લઇ રહ્યા છે.

ઘરઆંગણે જ ટમેટાં, રીંગણાં, સ્ટ્રોબેરી, કેપ્સિકમ મરચાં, કારેલાં, દૂધી, કાંકડી, ફુદીનો, પાલક સહિતની શાકભાજી ઉગાડી શકાય છે.
ઘરઆંગણે જ ટમેટાં, રીંગણાં, સ્ટ્રોબેરી, કેપ્સિકમ મરચાં, કારેલાં, દૂધી, કાંકડી, ફુદીનો, પાલક સહિતની શાકભાજી ઉગાડી શકાય છે.

શાકભાજીમાં તત્વો 100 ટકા મળી રહે છે
રસિકભાઇએ વધુમાં જણાવ્યું હતું કે સામાન્ય રીતે ઇઝરાયેલ, જર્મની, અમેરિકા અને ચીનમાં આ ટેકનોલોજીનો ભરપૂર ઉપયોગ થઇ રહ્યો છે. હવે આ ભારતમાં અને ખાસ કરીને ગુજરાતના રાજકોટમાં પ્રગતિશીલ ખેડૂતે સફળ ઉપયોગ કર્યો છે. રસિકભાઇનો દાવો છે કે આ ટેકનોલોજીથી તૈયાર થયેલી શાકભાજીમાં માટીમાં તૈયાર થતી શાકભાજી કરતાં પોષકતત્ત્વો પણ વધારે હોય છે અને જંતુનાશક દવા અને બિનજરૂરી ખાતરને કારણે કેન્સરનું જોખમ પણ રહેતું નથી. પોષકતત્ત્વો પણ 100 ટકા મળી રહે છે.

માટીમાં તૈયાર થતી શાકભાજી કરતાં પોષકતત્ત્વો પણ વધારે હોવાનો દાવો કરાયો છે.
માટીમાં તૈયાર થતી શાકભાજી કરતાં પોષકતત્ત્વો પણ વધારે હોવાનો દાવો કરાયો છે.

7 હજાર સ્ક્વેરફૂટમાં 12થી 13 લાખનો ખર્ચો કર્યો
હાઇડ્રોપોનિક્સ પદ્ધતિથી રસિકભાઇએ બે પ્લાન્ટ તૈયાર કર્યા છે, જેમાં 5 હજાર સ્ક્વેરફૂટ અને 2 હજાર સ્ક્વેરફૂટ. આ બંને પ્લાન્ટમાં તેમણે ટોટલ 12થી 13 લાખનો ખર્ચ કર્યો છે. ત્રીજા પ્લાન્ટની કામગીરી હાલ ચાલી રહી છે. 5 હજાર સ્ક્વેરફૂટના પ્લાન્ટમાં રોજ 100 કિલોથી વધુ શાકભાજીનું ઉત્પાદન થાય છે અને 2 હજાર સ્ક્વેરફૂટના પ્લાન્ટમાં 70 કિલોથી વધુ શાકભાજીનું ઉત્પાદન થાય છે.

હાઇડ્રોપોનિક્સ પદ્ધતિથી બે પ્લાન્ટ તૈયાર કરાયા છે.
હાઇડ્રોપોનિક્સ પદ્ધતિથી બે પ્લાન્ટ તૈયાર કરાયા છે.

6 લોકોને રોજગારી આપે છે
રસિકભાઇએ જણાવ્યું હતું કે મારી શાકભાજીનો ભાવ કિલોના 150 રૂપિયા છે. રોજના 200 ગ્રાહકો રેગ્યુલર છે, જેઓ મારી પાસેથી જ શાકભાજી ખરીદે છે, સાથોસાથ મે 6 લોકોને પગાર પર રાખ્યા છે અને તેને પણ રોજગારી પૂરી પાડી રહ્યો છું. 2035 સુધીમાં 15 હજાર લોકોને રોજગારી આપવાનો મારો લક્ષ્યાંક છે. હું મારા પ્લાન્ટ પર આવનાર દરેક લોકોને ફ્રીમાં માર્ગદર્શન આપું છું અને લોકોને આ પદ્ધતિ અપનાવવા પ્રેરિત કરું છું. મારી આ ખેતીમાં મારો પરિવારનો પણ મને ખૂબ જ સહયોગ મળી રહે છે.

પ્લાન્ટ પર આવનાર દરેક લોકોને ફ્રીમાં માર્ગદર્શન અપાય છે.
પ્લાન્ટ પર આવનાર દરેક લોકોને ફ્રીમાં માર્ગદર્શન અપાય છે.

હાઇડ્રોપોનિક્સ પદ્ધતિ શું છે?
હાઇડ્રોપોનિક્સ મૂળ ગ્રીક શબ્દ છે, જેમાં હાઇડ્રો એટલે પાણી અને પોનિક્સ એટલે શ્રમ થાય છે, એટલે કે ફળ, ફૂલ અને શાકભાજી જમીનને બદલે પાણીમાં ઉગાડવાને હાઇડ્રોપોનિક્સ કહેવામાં આવે છે. આ પદ્ધતિ મુજબ જમીન કરતાં માત્ર 10 ટકા પાણીની જરૂરિયાત રહે છે. ખાસ પ્રકારની પાઇપલાઇનથી સેટઅપ તૈયાર કર્યા બાદ એની જાળવણી માટે માત્ર પોષકતત્ત્વો અને પ્લાન્ટનો નહિવત ખર્ચ થાય છે. આ પ્લાન્ટ ઘરની બાલ્કની અથવા તો ટેરેસમાં કરી શકો છો. આ પ્લાન્ટ તૈયાર કરવા માટે રસિકભાઇએ દિવસ-રાત એક કરી દીધા હતા અને આજે એનું ફળ તેમને મળી રહ્યું છે. રસિકભાઇ પોતાના જ પ્લાન્ટમાં તૈયાર કરેલું ઘર વપરાશમાં લે છે.

પોષકતત્ત્વો અને પ્લાન્ટનો નહિવત્ ખર્ચ થાય છે.
પોષકતત્ત્વો અને પ્લાન્ટનો નહિવત્ ખર્ચ થાય છે.

શહેરી વિસ્તારોના રહીશો માટે નવો રાહ
રસિકભાઇએ ખેતીની જમીન વિશે વાત કરતાં જણાવ્યું હતું કે એક તરફ શહેરી વિસ્તારોમાં ખેતરની જમીન બિનખેતી થઇ રહી છે. વળી, શહેરી વિસ્તારોમાં પોષકતત્ત્વોવાળું અને બિયારણના વપરાશ વગરની ઓર્ગેનિક શાકભાજી અને ફળ મળવા મુશ્કેલ હોય છે. ત્યારે આ પદ્ધતિ અપનાવવામાં આવે તો ઓછા ખર્ચે, ઓછી જગ્યામાં અને ઓર્ગેનિક શાકભાજી મળી રહે છે. રસિકભાઇએ પોતાના ઘરેથી અપનાવેલી ખેતીની આ પરંપરા અન્ય ખેડૂતો અને શહેરી વિસ્તારોના રહિશો માટે નવો રાહ ચીંધનાર છે.

ઓછી જગ્યામાં ઓર્ગેનિક શાકભાજી મળી રહે છે.
ઓછી જગ્યામાં ઓર્ગેનિક શાકભાજી મળી રહે છે.

ખેતી કરવાનો નવો વિચાર
રસિકભાઇ પોતાને આ પદ્ધતિથી ખેતી કરવાનો કેવી રીતે વિચાર આવ્યો એ અંગે જણાવે છે કે મેં એક વખત ડીડીટી (જંતુનાશક દવા)નો પેપરમાં આર્ટિકલ વાંચ્યો હતો, જેમાં લખ્યું હતું કે મગફળીનાં બિયારણ બગડે નહીં એ માટે ડીડીટીનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હતો. બાદમાં મગફળીના ફોતરા ગાયને ખવડાવવાથી એની અસર ગાયના બ્લડ અને દૂધમાં જોવા મળી હતી. આ દૂધ એક બાળકે પીતાં તેને કેન્સર થયું હતું. બાદમાં મેં જંતુનાશક દવા અને રાસાયણિક ખાતર વગર કેવી રીતે શાકભાજી અને અન્ય પાકો લઇ શકાય એના વિશે સંશોધન ચાલુ કર્યું, જેમાં હાઇડ્રોપોનિક્સ વિશે મેં માહિતી મેળવી અને બસ પછી એમાં કામ આગળ વધાર્યું અને મને સફળતા મળી.

હાઈડ્રોપોનિક્સ ખેતીનું અન્યોને પણ માર્ગદર્શન આપીને રસિકભાઈ પ્રોત્સાહિત કરી રહ્યા છે.
હાઈડ્રોપોનિક્સ ખેતીનું અન્યોને પણ માર્ગદર્શન આપીને રસિકભાઈ પ્રોત્સાહિત કરી રહ્યા છે.

કોરોનામાં બેઝિલના પાકે રોગપ્રતિકારક શક્તિ વધારી
રસિકભાઇને પૂછવામાં આવ્યું કે હાલ કોરોનાની મહામારી ચાલી રહી છે તો તમે ક્યો પાક વાવ્યો છે જેમાં લોકોની રોગપ્રતિકારક શક્તિ વધે. તેમણે જણાવ્યું હતું કે કોરોનામાં મેં બેઝિલ પાક વાવ્યો છે. આ પાકના છોડ તુલસી જેવા હોય છે. આનું સેવન કરવાથી લોકોની રોગપ્રતિકારક શક્તિમાં વધારો થાય છે. હાઇડ્રોપોનિક્સ પદ્ધતિમાં શાકભાજી સિવાય અનાજ, મગફળી, ગાયનો ઘાસચારો સહિતના પાકો વાવી શકાય છે અને સારુંએવું ઉત્પાદન પણ લઇ શકાય છે. હાઇડ્રોપોનિક્સ એ ઓટોમેટિક સિસ્ટમ છે. મેં એગ્રિકલ્ચર લેવલના પીએચડીના વિદ્યાર્થીઓને પણ આ અંગે ગાઇડ કર્યા છે. એક વર્ષ વરસાદ આવે એ પાણીનો સ્ટોક કરવામાં આવે તો આગળના પાંચ વર્ષ સુધી હાઇડ્રોપોનિક્સ પદ્ધતિથી ખેતી કરી શકાય છે, કારણ કે એમાં 10 ટકા જ પાણીનો ઉપયોગ થાય છે.

શાકભાજીમાં બાળકોને કેલ્શિયમની ખામી ન આવે એ પ્રકારે આ પદ્ધતિમાં પોષકતત્ત્વો આપવામાં આવે છે.
શાકભાજીમાં બાળકોને કેલ્શિયમની ખામી ન આવે એ પ્રકારે આ પદ્ધતિમાં પોષકતત્ત્વો આપવામાં આવે છે.

હાલ બેક્ટેરિયાનું સંશોધન
રસિકભાઇએ જણાવ્યું હતું કે માટીની અંદર શાકભાજી ઊગે છે એનાથી અનેક રોગ ફેલાય છે, જ્યારે હાઇડ્રોપોનિક્સ પદ્ધતિથી શાકભાજી ઉગાડવામાં આવે તો એકપણ રોગ થતો નથી તેમજ પૂરતાં પોષકતત્ત્વો પણ મળી રહે છે. હાલ હું એક એવા બેક્ટેરિયાનું સંશોધન કરી રહ્યો છું કે ટમેટાંમાં રોગ આવ્યાના 24 કલાક પહેલાં અલર્ટ મળી જાય. કૃષિને ઝડપથી આગળ લઇ જવાનું મારું સપનું છે. ગાયનો ઘાસચારો એક કિલોમાંથી 10 કિલો ઉત્પાદન થાય છે, એમાં 10 ગણા પ્રોટીન વિટામિન હોય છે. શાકભાજીમાં બાળકોને કેલ્શિયમની ખામી ન આવે તે પ્રકારે આ પદ્ધતિમાં પોષક તત્વ આપવામાં આવે છે. લોકો Onefarm.co.in નામની વેબસાઈટમાંથી પણ હાઇડ્રોપોનિક્સ પદ્ધતિ અંગે માહિતી મેળવી શકે છે.

અન્ય સમાચારો પણ છે...