તમારા શહેરના લેટેસ્ટ સમાચાર અને ફ્રી ઈ-પેપર મેળવો

ડાઉનલોડ કરો
  • Gujarati News
  • Dvb original
  • Growing Up In Poverty, Then Became An IAS, Today His Model Of Overcoming Corona Is Praised Nationwide

ખુદ્દારીની વાત:ગરીબીમાં ઉછર્યા, પછી IAS બન્યા, આજે કોરોનાને કાબુ કરવાના તેમના મોડેલની દેશભરમાં પ્રશંસા

નવી દિલ્હી3 મહિનો પહેલાલેખક: ઈન્દ્રભૂષણ મિશ્ર
  • કૉપી લિંક

દેશ કોરોનાથી કણસી રહ્યો છે. મોતની રફતાર દિવસેને દિવસે વેગ પકડી રહી છે. કોઈને હોસ્પિટલોમાં બેડ નથી મળતા તો ક્યાંક ઓક્સિજનના અભાવે શ્વાસ રૂંધાઈ રહ્યા છે. કોઈ દવાઓની અછતે દમ તોડી રહ્યા છે તો કોઈ મદદ માટે ઠેર ઠેર હાથ જોડી રહ્યા છે. એવામાં મહારાષ્ટ્રનો એક જિલ્લો છે નંદુરબાર જે આ ભયંકર મહામારીમાં એક ઉદાહરણ બન્યો છે.

અહીં ન તો ઓક્સિજનની અછત છે, ન તો બેડની મારામારી છે અને નથી કોઈ દવાઓ માટે સંઘર્ષ કરી રહ્યું. આની પાછળ મહેનત અને સમર્પણ છે જિલ્લાના કલેક્ટર ડો. રાજેન્દ્ર ભારૂડનું. આજની ખુદ્દારીની વાત માટે અમે રાજેન્દ્ર ભારૂડ સાથે વાતચીત કરી અને તેમના મોડેલને સમજવાની કોશિશ કરી.

કોણ છે રાજેન્દ્ર ભારૂડ?
નંદુરબાર જિલ્લામાં ઉછરેલા રાજેન્દ્ર ભારૂડ 2013ની બેચના IAS ઓફિસર છે. તેઓ ખૂબ જ સાધારણ ટ્રાઈબલ ફેમિલીમાંથી આવે છે. તેમનું જીવન સ્ટ્રગલ અને પડકારોથી ભરેલું રહ્યું છે. જ્યારે તેઓ માતાના ગર્ભમાં હતા ત્યારે જ તેમના પિતાનું નિધન થઈ ગયું. તેના પછી તેમની માતાએ મહેનત-મજૂરી કરીને તેમને ઉછેર્યા. ભારૂમાં બાળપણથી જ ટેલેન્ટ ભારોભાર હતી. તેઓ પોતાના ક્લાસમાં ટોપર રહેતા હતા. આગળ તેમનું નવોદયમાં સિલેક્શન થઈ ગયું. તેના પછી તેમણે મેડિકલ એન્ટ્રેન્સ એક્ઝામ પાસ કરી અને MBBSની ડિગ્રી હાંસલ કરી. તેના પછી તેઓ IAS બન્યા અને અત્યારે નંદુરબાર જિલ્લાના કલેક્ટર છે.

કઈ રીતે શરૂઆત કરી? કેવા પડકારો મળ્યા?

જિલ્લાના હેલ્થ વર્કર્સનું અભિવાદન કરતા રાજેન્દ્ર ભારૂડ. IAS હોવાની સાથે સાથે તેઓ ખુદ પણ એક ડોક્ટર છે.
જિલ્લાના હેલ્થ વર્કર્સનું અભિવાદન કરતા રાજેન્દ્ર ભારૂડ. IAS હોવાની સાથે સાથે તેઓ ખુદ પણ એક ડોક્ટર છે.

રાજેન્દ્ર ભારૂડ કહે છે કે ગત વર્ષે જ્યારે કોવિડના કેસો આવ્યા તો અમારી પાસે ન તો ટેસ્ટિંગની સુવિધા હતી, ન તો જિલ્લામાં કોઈ મેડિકલ કોલેજ હતી. 200 બેડની એક સરકારી હોસ્પિટલ હતી, એ પણ લગભગ ભરેલી હતી. જો અમે તેને કોવિડ હોસ્પિટલમાં તબદિલ કરી હોત તો નોન-કોવિડ પેશન્ટને મુશ્કેલી થઈ જાત. પ્રાઈવેટ હોસ્પિટલ્સ કોવિડની ટ્રીટમેન્ટ માટે તૈયાર નહોતી.

આથી, અમે યુદ્ધના ધોરણે નવેસરથી પ્લાનિંગ કર્યુ અને તરત કામ કરવાનું શરૂ કરી દીધું. એક હોસ્પિટલ પ્રોજેક્ટનું કામ વર્ષોથી અટકેલું હતું, અમે તે કામ ત્રણથી ચાર મહિનામાં પુરું કરી લીધું. 200થી વધુ મેડિકલ સ્ટાફની ભરતી કરી. પ્રાઈવેટ ડોક્ટર્સને પણ ઈલાજ માટે તૈયાર કર્યા. કોરોના ટેસ્ટિંગ માટે ખુદની લેબ બનાવી. 2 ડઝનથી વધુ મોબાઈલ ટીમ બનાવી જે ગામડાઓમાં જઈને રેપિડ એન્ટીજન ટેસ્ટ કરતી હતી.

તેઓ કહે છે કે ટ્રાઈબલ ક્ષેત્ર હોવાના કારણે અહીંના લોકોને અવેર કરવા સૌથી મુશ્કેલ કામ રહ્યું. તેમને આ બીમારી અંગે કંઈ ખબર નહોતી. તેમને માસ્ક શું હોય છે, સેનેટાઈઝર શું હોય છે, એ કંઈ ખબર નહોતી. અમે ગામે ગામ જઈને લોકોને જાગૃત કર્યા. માઈકથી એનાઉન્સમેન્ટ કરતા રહ્યા. વીડિયો બનાવીને સોશિયલ મીડિયા પર શેર કરતા હતા. ત્યારે અમે ફર્સ્ટ વેવને કંટ્રોલ કર્યો.

ફર્સ્ટ વેવમાં જ અમે સેકન્ડ વેવનું પ્લાનિંગ શરૂ કરી દીધું હતું
તેઓ કહે છે કે ફર્સ્ટ વેવમાં કોરોનાની ઝડપ તો અટકી પણ અમારી કોશિશ ચાલુ રહી. અમને ત્યારે અંદાજ આવી ગયો હતો કે સેકન્ડ વેવ પણ આવશે જે વધુ ખતરનાક હશે. આથી અમે અમારી તૈયારી વધારતા ગયા. જ્યારે જિલ્લામાં કોઈપણ લિક્વિંડ ઓક્સિજન પ્લાન્ટ નહોતો. અમારા જિલ્લાના લોકો ગુજરાતના સુરત અને ધૂળે પર નિર્ભર હતા. એવામાં અમારી સામે પડકાર હતો કે જો કાલે આ લોકો ઓક્સિજન આપવાની ના કહી દેશે તો અમે શું કરીશું?

કોરોનાની પ્રથમ લહેર પછીથી જ તેમની ટીમે તૈયારીઓ શરૂ કરી દીધી હતી. હવે તેમની પાસે ઓક્સિજન, બેડની કોઈ મુશ્કેલી નથી.
કોરોનાની પ્રથમ લહેર પછીથી જ તેમની ટીમે તૈયારીઓ શરૂ કરી દીધી હતી. હવે તેમની પાસે ઓક્સિજન, બેડની કોઈ મુશ્કેલી નથી.

તેના પછી અમે ડિસ્ટ્રીક્ટ પ્લાનિંગ ડેલવપમેન્ટના ફંડથી ગત વર્ષે એક ઓક્સિજન જનરેટેડ પ્લાન્ટની શરૂઆત કરી. કેટલીક પ્રાઈવેટ હોસ્પિટલોને પણ એવું કરવા માટે પ્રેરિત કરી. અત્યારે અમારી પાસે ત્રણ સરકારી અને બે પ્રાઈવેટ એટલે કે પાંચ ઓક્સિજન પ્લાન્ટ છે. દરરોજ 50 લાખ લીટર ઓક્સિજનનું પ્રોડક્શન અમે કરી રહ્યા છીએ. ખુદની સાથે અમે બીજા જિલ્લાના લોકોને પણ ઓક્સિજન આપી રહ્યા છીએ.

બંધ પડેલી હોસ્ટેલ્સ અને સ્કૂલોને કોવિડ હોસ્પિટલમાં કન્વર્ટ કરી
રાજેન્દ્ર કહે છે કે જ્યારે સેકન્ડ વેવમાં કેસ અચાનકથી વધવા લાગ્યા તો હોસ્પિટલોમાં બેડની મુશ્કેલી થવા લાગી. તેના પછી અમે સમગ્ર જિલ્લામાં ટાસ્ક ફોર્સને તહેનાત કરી. દરેક એવી જગ્યા જોઈ જ્યાં કોવિડ હોસ્પિટલ બનાવી શકાય. બંધ પડેલી હોસ્ટેલ્સને કોવિડ સેન્ટરમાં કન્વર્ટ કરવામાં આવી. સરકારી સ્કૂલોમાં ઓક્સિજન બેડની સુવિધા ઉપલબ્ધ કરાવાઈ. તેની સાથે જ રેલવે કોચિસને પણ અમે આઈસોલેશ વોર્ડમાં તબદિલ કરી દીધી.

અત્યારે અમારી પાસે 7000થી વધુ આઈસોલેશ વોર્ડ છે. કોવિડ ટ્રીટમેન્ટ માટે 13000થી વધુ બેડની વ્યવસ્થા છે. તમામ બેડ ઓક્સિજનથી સજ્જ છે. જો આજની વાત કરીએ તો અત્યારે પણ અમારી પાસે 200થી વધુ ઓક્સિજન બેડ ઉપલબ્ધ છે.

એક સમય હતો જ્યારે 1200થી વધુ કેસ રોજ આવી રહ્યા હતા, હવે 75% સુધી ઘટી ગયા

ગત વર્ષે જિલ્લામાં કોવિડ ટેસ્ટની વ્યવસ્થા નહોતી. હવે દરરોજ 2000 જેટલા કોવિડ ટેસ્ટ થઈ રહ્યા છે.
ગત વર્ષે જિલ્લામાં કોવિડ ટેસ્ટની વ્યવસ્થા નહોતી. હવે દરરોજ 2000 જેટલા કોવિડ ટેસ્ટ થઈ રહ્યા છે.

બીજી લહેરમાં એક સમય એવો હતો કે જ્યારે અચાનક કોવિડ દર્દીઓની સંખ્યા વધવા લાગી. દરરોજ 1000-1200 જેટલા કેસ આવવા લાગ્યા. લોકોમાં ભય ફેલાવા લાગ્યો. તેના પછી અમે ટેસ્ટિંગ વધારી દીધું. દરરોજ 2000 જેટલા લોકોની તપાસ કરવા લાગ્યા. જેમનો રિપોર્ટ પોઝિટિવ આવતો તેને તરત આઈસોલેટ કરી દેતા હતા. જરૂર પડ્યે હોસ્પિટલમાં દાખલ કરતા હતા. ગામડાંમાં મોબાઈલ ટીમને ડ્યુટી પર લગાવી દીધી.

રાજેન્દ્ર કહે છે કે કોરોનાની ચેઈન તોડવા માટે સંક્રમિતોને આઈસોલેટ કરવા જરૂરી છે. અમે એ કામ પર ફોકસ કર્યુ. જેને હોસ્પિટલ, સ્કૂલ કે ખુદના ઘરમાં જ્યાં જગ્યા મળી આઈસોલેટ કરી દીધા. ત્યાં તેમના ખાવાપીવાની વ્યવસ્થા કરી. તેનો ફાયદો એ થયો કે માત્ર એક સપ્તાહમાં કેસ ઘટીને 200 સુધી આવી ગયા. પોઝિટિવિટી રેટ પણ 50%થી ઘટીને 15% પર આવી ગયો.

કેવી રીતે કરે છે કામ? કેવું છે કામ કરવાનું મોડેલ?
રાજેન્દ્ર ભારૂડ કહે છે કે કોવિડ કંટ્રોલ કરવા માટે કોઈ રોકેટ સાયન્સ નથી. જો યોગ્ય રીતે ચીજોને ઈમ્પ્લીમેન્ટ કરવામાં આવે અને એક ડેડિકેટેડ ટીમ તરીકે કામ કરવામાં આવે તો તેને કંટ્રોલ કરી શકાય છે. અમે સૌપ્રથમ દરેક તાલુકામાં કંટ્રોલ રૂમ તૈયાર કર્યા. તેમાં ડોક્ટર, નર્સથી લઈને પોલીસ તંત્ર સૌની જવાબદારી નક્કી કરી. કોવિડ ટેસ્ટિંગ વધારી દીધા. ગામડાઓ માટે અલગથી મોનિટરીંગ ટીમની રચના કરાઈ.

અત્યારે દરરોજ લગભગ 50થી 60 ફોન કંટ્રોલ રૂમમાં આવે છે. કોઈને આઈસોલેશનમાં રહેવાનું છે તો કોઈને બેડની જરૂર હોય છે. તત્કાળ ટાસ્ક ફોર્સની ટીમ એ વ્યક્તિને એ લોકેશન પર બેડ અપાવે છે. જો કોઈ હોસ્પિટલ એડમિટ કરવામાં આનાકાની કરે તો ત્યાં જઈને ટીમ હકીકત ચકાસે છે. જો કોઈ દોષિત જણાય તો તત્કાળ કાર્યવાહી પણ કરવામાં આવે છે.

અમે જિલ્લામાં હવે બ્લડ બેંક બનાવી દીધી છે. વેક્સિનેશન માટે 55 સેન્ટર બનાવ્યા છે. અમે કોઈપણ સ્ટોક બચાવીને રાખતા નથી. જેટલા ડોઝ આવે છે બધા વપરાઈ જાય છે. આ સાથે જ અમે એક વેબસાઈટ પણ લોન્ચ કરી છે. જેના દ્વારા જિલ્લામાં ઉપલબ્ધ હોસ્પિટલ, બેડ, ઓક્સિજન, આઈસોલેશન વોર્ડ આ બધાની જાણકારી લાઈવ પ્રાપ્ત કરી શકાય છે.

તેઓ કહે છે કે જો કલેક્ટરને કામ કરવાની છૂટ મળે અને તેઓ કરવા માગે તો તે કરી શકે છે. ફંડનો કોઈ અભાવ હોતો નથી. કલેક્ટરને નિર્ણય લેવાની અને અમલ કરવાની સ્વતંત્રતા મળવી જોઈએ.