ગ્રાઉન્ડ રિપોર્ટઉનામાં મરેલી ગાયનું માંસ જાનવરો ચૂંથી રહ્યાં છે:ધર્મપરિવર્તન કર્યું, પરંતુ દલિતોને મારવાની અને ધમકાવવાની ઘટનાનો અંત આવ્યો નથી

ઉના11 દિવસ પહેલા
  • પીડિતો કહે છે- હવે અમે અમારાં બાળકોને ભણાવીશું

અક્ષય બાજપેયી અને કિશન બાંભણિયા
11 જુલાઈ, 2016 ના રોજ, પોતાને ગૌરક્ષક હોવાનો દાવો કરતા કેટલાક લોકોએ ઉનાના મોટા સમઢીયાળા ગામમાં મૃત ગાયનું ચામડું ઉતારતા સાત દલિતોને માર માર્યો હતો. વાહનના પાછળના ભાગે બાંધીને પોલીસ સ્ટેશને લઈ ગયા હતા. ત્યાં ટોળાએ મારપીટ કરી, વીડિયો વાયરલ થયો, આંદોલન થયું, મોટા નેતાઓ ગામમાં આવ્યા અને 43 આરોપીઓ જેલમાં ગયા. 35 આરોપીઓ જામીન પર બહાર આવ્યા અને ફરીથી 25 એપ્રિલ 2018ની સાંજે પીડિતોમાંથી 2ને માર મારવામાં આવ્યો. પોલીસે ફરી આરોપીને જેલમાં ધકેલ્યા હતા.

25 જુલાઈ 2022ના રોજ ગુજરાત હાઈકોર્ટે 4 આરોપીઓને જામીન આપ્યા હતા. ત્યારબાદ બંને આરોપીઓ પીડિતો પાસે ગયા હતા. તેમણે કેસ પાછો ખેંચી લેવાની ધમકી આપી જાતિવાદી અપશબ્દો કહ્યા હતા. પીડિતોએ ફરી એકવાર પોલીસનો સંપર્ક કર્યો અને બંને આરોપીઓને 14 નવેમ્બરના રોજ ફરીથી જેલમાં ધકેલવામાં આવ્યા હતા.

આ એક એવું ચક્ર છે, જેમાં ગુજરાતમાં દલિતો સતત પીસાઈ રહ્યા છે, મારવામાં આવે છે અને ધમકાવવામાં આવે છે. વારંવાર માર મારવામાં આવતા પરિવાર સુરક્ષામાં રહેવા મજબૂર છે. ગુજરાત પોલીસના 4 જવાનો 24 કલાક અને સાતેય દિવસ સુરક્ષામાં તહેનાત છે. જો કે આ પૈકી 2ને પણ ચૂંટણી ફરજ પર મોકલી દેવામાં આવ્યા છે.

ધર્મ પરિવર્તન કર્યું, ચામડાનું કામ બંધ કરી દીધું, પણ જુલાઇ 2016માં ફરી પાછો આવે છે
મોટા સમઢિયાળા પહોંચતા જ અમે પહેલા પીડિત પરિવારના ઘરે જઈએ છીએ. અહીં અમારી વશરામ સરવૈયા સાથે મુલાકાત થઈ. વશરામ, તેના ભાઈ રમેશ અને પિતરાઈ ભાઈઓ બેચર અને અશોક સરવૈયાને કથિત ગૌરક્ષકો દ્વારા જાહેરમાં અર્ધનગ્ન કરીને નિર્દયતાથી માર મારવામાં આવ્યો હતો. આ પરિવાર ગામ પાસે જ મરી ગયેલી ગાયનું ચામડું કાઢીને વેચવાનું કામ કરતો હતો.

હુમલાખોરોનું મન માત્ર મારથી ભરાયું ન હતું. તેઓ આ લોકોને કારની પાછળ બાંધીને ઉનાના પોલીસ સ્ટેશને લઈ ગયા હતા. ઉનામાં ભીડ એકઠી થઈ અને લગભગ 45 લોકોએ તેમને માર માર્યો. એ દિવસને યાદ કરીને આજે પણ વશરામ ડરી ગયેલો દેખાય છે.

વશરામ કહે છે - અમે ગાયનું ચામડું કાઢવાનું કામ બંધ કરી દીધું છે. પહેલા અમે વિચારતા હતા કે આ જ એમારું કામ છે, પણ હવે ખબર પડી છે કે આ કામ અમારું નથી. હવે અમે અમારા બાળકોને આ કામ કરવા માટે દબાણ નહીં કરીએ, પણ અમે તેમને ભણાવીશું- ગણાવીશું.

2016માં જ્યારે આ બધું થયું ત્યારે રાહુલ ગાંધી, અરવિંદ કેજરીવાલ અને તત્કાલીન મુખ્યમંત્રી આનંદીબેન પટેલ ઘરે આવી ગયા હતા. બધાએ મદદ કરવાનું વચન આપ્યું હતુ. આનંદીબેને કહ્યું હતું કે હું એક મહિના પછી ફરી આવીશ અને જોઈશ કે મદદ મળી છે કે નહીં, પરંતુ અમને માત્ર ઠાલા વચનો જ મળ્યા છે.

ગુજરાત સરકારે કહ્યું હતું કે જમીન અને રોજગાર આપવામાં આવશે, પરંતુ કંઈ પણ મળ્યું નથી. અમને એટ્રોસિટી એક્ટ હેઠળ માત્ર ત્રણ લાખ રૂપિયા મળ્યા છે. તે ચેક ઘટનાના બીજા-ત્રીજા દિવસે જ મળ્યો હતો. ત્યારથી કોઈએ મદદ કરી નથી કે પાછળ વળીને જોયું નથી.

બૌદ્ધ ધર્મ અપનાવી લીધો, હોળી-દિવાળીની ઉજવણી કરવાનું બંધ કર્યું
વશરામે તેના સમગ્ર પરિવાર સાથે 2018માં જ હિંદુ ધર્મ છોડીને બૌદ્ધ ધર્મ અપનાવ્યો હતો. ઉનામાં લગભગ 300 લોકોએ હિંદુ ધર્મ છોડી દીધો. વશરામ કહે છે- છેલ્લા 6 વર્ષથી અમે હોળી-દિવાળીની ઉજવણી કરવાનું બંધ કરી દીધું છે. હવે આપણે ફક્ત બે જ તહેવારો ઉજવીએ છીએ. પ્રથમ 14 એપ્રિલે બાબાસાહેબ આંબેડકરની જન્મજયંતિ અને બીજી બુદ્ધ પૂર્ણિમા.

વશરામ કહે છે- તે ઘટના બાદ વિસ્તારના દલિત યુવાનોએ ડૉ. બી.આર. આંબેડકર ગ્રુપની રચના કરી છે. ગામની વચ્ચે એક આંગણવાડી છે, જેની સામે સરકારી જમીન ખાલી પડી છે, જ્યાં બાબા સાહેબના નામનું બોર્ડ લગાવવામાં આવ્યું છે. ટૂંક સમયમાં આ સ્થળે આંબેડકર ભવન બનાવવાની તૈયારી ચાલી રહી છે. સ્થાનિક ધારાસભ્ય સાથે વાત કરવામાં આવી છે, તેઓ ટૂંક સમયમાં આ માટે પરવાનગી મેળવી આપશે.

હવે ગામમાં મરેલા પશુઓને કોઈ લઈ જનારું નથી
અમે વશરામ સરવૈયા સાથે તે સ્થળે ગયા જ્યાં તેમના પર હુમલો થયો હતો. જ્યારે હું ત્યાં ગયો તો જોયું કે મૃત ગાય અને ભેંસ ત્યાં પડી હતી. દુર્ગંધ એટલી તીવ્ર હતી કે એક ક્ષણ માટે પણ ત્યાં ઉભા રહેવું મુશ્કેલ હતું. વશરામે જણાવ્યું કે ગામલોકો હવે મૃત પ્રાણીઓને આવી જ રીતે ફેંકી દે છે. જમીનમાં દાટી દેવાનું કામ કોઈ કરતું નથી. તેના માટે જેસીબી મંગાવવું પડે છે અને તેમાં ઘણો ખર્ચ થાય છે.

પહેલા પણ લોકો આ રીતે પ્રાણીઓને ફેંકી દેતા હતા. અમે ચામડું ઉતારી લેતા હતા અને બાકીના ભાગને જમીનમાં દફનાવી દેતા હતા. અમે ચામડું વેચીને આજીવિકા મેળવતા હતા. અમે આ કામ સંપૂર્ણપણે બંધ કરી દીધું છે. હવે આ પ્રાણીઓનું માંસ જંગલી પ્રાણીઓ ખાય છે. વાઘ પણ રાત્રે આવે છે.

ગ્રામજનો હવે મૃત પશુઓને ખુલ્લામાં ફેંકી દે છે. જેથી હંમેશા દુર્ગંધ આવે છે અને રોગચાળો ફેલાવાનો ભય રહે છે.
ગ્રામજનો હવે મૃત પશુઓને ખુલ્લામાં ફેંકી દે છે. જેથી હંમેશા દુર્ગંધ આવે છે અને રોગચાળો ફેલાવાનો ભય રહે છે.

ભેદભાવ ઘટ્યો, હવે સમાન ગણવામાં આવી રહ્યા છે
વશરામ સાથે રમેશ અને અશોક સાથે મુલાકાત થાય છે. તેઓ કહે છે કે 2016ની ઘટના બાદ ગામના દલિત પરિવારોના જીવનમાં મોટો બદલાવ આવ્યો છે. હવે ગામમાં તેમની સામેના જ્ઞાતિ ભેદભાવમાં ઘણો ઘટાડો થયો છે. અમને પણ ગામમાં સમાન રીતે ગણવામાં આવે છે. જે ગ્લાસમાં ઉચ્ચ જાતિના લોકો પાણી પીવે છે, તે હવે અમને પણ એ જ ગ્લાસ આપવા લાગ્યા છે. પહેલા તે અમને બીજા ગ્લાસમાં આપતા અને પોતે બીજા ગ્લાસમાં પીતા હતા.

વશરામનું કહેવું છે કે દલિતોની મારપીટની ઘટના બાદ ગામમાં મોટો બદલાવ આવ્યો છે. હવે તેમની સાથે ભેદભાવ કરવામાં આવતો નથી.
વશરામનું કહેવું છે કે દલિતોની મારપીટની ઘટના બાદ ગામમાં મોટો બદલાવ આવ્યો છે. હવે તેમની સાથે ભેદભાવ કરવામાં આવતો નથી.

મોટા સમઢીયાળા ગામમાં જ્યાં આ ઘટના બની હતી અને ઉનામાં આ વખતે ચૂંટણીમાં પણ દલિત અત્યાચાર એ મોટો મુદ્દો નથી. પટેલ આંદોલન સિવાય 2016માં ગુજરાતમાં દલિત અત્યાચાર એક મોટો મુદ્દો હતો. તેણે બીજેપીને મોટું નુકસાન પહોંચાડ્યું હતું અને 2017ની વિધાનસભા ચૂંટણીમાં પાર્ટી 100થી ઓછી સીટો પર આવી ગઈ હતી અને કોંગ્રેસ 77 સીટો પર પહોંચી ગઈ હતી.

25 જુલાઇના જામીન, ધમકીના બે આરોપીઓ 14 નવેમ્બરે ફરી જેલમાં ગયા હતા
ગુજરાત હાઈકોર્ટના ન્યાયાધીશ જસ્ટિસ નિખિલ કરીએલે 25 જુલાઈએ આ કેસના ચાર મુખ્ય આરોપીઓને જામીન આપ્યા હતા. કોર્ટે તેમના ગીર સોમનાથ જિલ્લામાં પ્રવેશ પર પ્રતિબંધ મૂક્યો હતો. આરોપી રમેશ જાદવ, પ્રમોદ ગીરી ગોસ્વામી, બળવંત ગીરી ગોસ્વામી અને રાકેશ જોશી માત્ર સુનાવણી માટે જ જિલ્લામાં જઈ શક્યા હતા.

જો કે, વશરામ સરવૈયા અને તેના પિતા બાલુભાઈ સરવૈયાએ ​​ઉના પોલીસ સ્ટેશનમાં એફઆઈઆર નોંધાવી છે કે બે આરોપીઓ પ્રમોદ ગીરી ગોસ્વામી, બળવંત ગોસ્વામી અને એક અજાણ્યા વ્યક્તિ, જેઓ જામીન પર બહાર છે, તે ધમકી આપે છે. આરોપ મુજબ તેને અને તેના પિતરાઈ ભાઈ અશોકને ઉના ખાતે પ્રમોદ અને બળવંતે રોક્યા હતા. આરોપીઓએ જાતિવાદી અપશબ્દો કહ્યા હતા અને કહ્યું કે 'યાદ રાખજો કે તમને અગાઉ કેવી રીતે માર મારવામાં આવ્યો હતો'. બંને આરોપીઓને 14 નવેમ્બરે ફરી જેલમાં ધકેલી દેવાયા છે.

આરોપીના સાળાએ કહ્યું- કોઈને ધમકી આપી નથી, FIR ખોટી છે
બીજી તરફ પ્રમોદ ગીરીના સાળા મુન્ના ગીરીએ આરોપ લગાવ્યો છે કે જામીન પર બહાર આવ્યા બાદ કોઈએ કોઈ ધમકી આપી નથી. વશરામ સરવૈયાએ ​​ખોટી FIR નોંધાવી છે. તેમણે એવો પણ દાવો કર્યો હતો કે જ્યારે ગાયની ઘટના બની ત્યારે ગૌમાંસ તાજું હતું અને અમે ઘટનાસ્થળે પહોંચ્યા હતા. જેના કારણે ઝઘડો થયો હતો અને ભીડે તેમને માર માર્યો હતો.

જોકે આ પહેલી વાર નહોતું. અગાઉ રમેશ સરવૈયા અને અશોક સરવૈયા પર 25 એપ્રિલની સાંજે 29 એપ્રિલ 2018ના રોજ યોજાનાર ધર્મ પરિવર્તન કાર્યક્રમ પહેલા ફરી હુમલો કરવામાં આવ્યો હતો. હુમલાખોર ઉના કેસનો એક આરોપી હતો જે જામીન પર બહાર હતો.

બાલુભાઈ સરવૈયા પરિવાર સાથે ઉનાથી ગામ પરત ફરી રહ્યા હતા, ત્યારે કિરણસિંહ દરબારે રમેશ અને અશોક પર હુમલો કર્યો હતો. આ પછી પણ આરોપીઓના જામીન રદ કરવામાં આવ્યા હતા અને તેઓને પાછા જેલમાં મોકલી દેવામાં આવ્યા હતા.

જો કે, પીડિત સરવૈયા પરિવાર ક્યારેય શાંતિથી જીવી શક્યો ન હતો. કેસ પાછો ખેંચવા માટે તેને જાનથી મારી નાખવાની ધમકીઓ મળતી રહે છે. ઉના કેસમાં 350 સાક્ષીઓ છે અને હજુ પણ સ્થાનિક કોર્ટમાં જુબાની ચાલી રહી છે.

10 વર્ષની મહત્તમ સજા, 6 વર્ષ વિતાવી ચૂક્યા છે
જુલાઈ 2022માં ઉના કેસમાં આરોપીઓની જામીન અરજી મંજૂર કરતી વખતે કોર્ટે કહ્યું હતું કે તેઓ બધાએ 6 વર્ષ જેલમાં વિતાવ્યા છે. આ અનુસૂચિત જાતિ અને અનુસૂચિત જનજાતિ અત્યાચાર નિવારણ અધિનિયમ હેઠળ મહત્તમ 5 વર્ષની સજાની જોગવાઈ કરતાં વધુ છે.

આ ઉપરાંત હત્યાના પ્રયાસ અને લૂંટ મામલે IPC હેઠળ થતી મહત્તમ સજા 10 વર્ષ છે
આ સિવાય આઈપીસી હેઠળ હત્યાના પ્રયાસ અને લૂંટ માટે મહત્તમ સજા 10 વર્ષની છે. આ મામલામાં પણ આ લોકો અડધા કરતા પણ વધુ સજા ભોગવી ચુક્યા છે. જોકે, આરોપીઓ જેલમાંથી બહાર આવતાની સાથે જ ફરી પીડિતના પરિવારને ખુલ્લેઆમ ધમકી આપવી તે ચોંકાવનારી વાત છે.

ઉના કોંગ્રેસનો ગઢ છે, કમળ એક જ વાર ખીલ્યું હતું
દરિયા કિનારે આવેલી ઉના વિધાનસભા કોંગ્રેસનો ગઢ છે. 1962માં થયેલી પ્રથમ ચૂંટણીથી લઈને 2017 સુધી અહીં માત્ર એક જ વાર કમળ ખીલ્યું છે. 2007 અહીં ભાજપના ઉમેદવાર કાળુભાઈનો વિજય થયો હતો. કોંગ્રેસના પુંજાભાઈ અહીંથી 6 વખત ચૂંટણી જીત્યા છે. આ વખતે પણ પાર્ટીએ તેમને ઉમેદવાર બનાવ્યા છે.

જોકે, ઉનાની મુલાકાતે આવતાં જ જાણવા મળે છે કે અહીં બહુ વિકાસ થઈ શક્યો નથી. ઘણા ગામડાઓમાં રસ્તા, આરોગ્ય, શિક્ષણ જેવી પ્રાથમિક સુવિધાઓ પણ ભાગ્યે જ મળી રહી છે. ભાજપે આ વખતે પણ અહીં કાળુભાઈ રાઠોડને મેદાનમાં ઉતાર્યા છે. તેમણે 2007માં કોંગ્રેસના પુંજાભાઈને હરાવ્યા હતા. હવે બંને ફરી એકવાર સામસામે છે.

અન્ય સમાચારો પણ છે...